კვირა, ივნისი 14, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 447

კიბოს ვაქცინები – ახალი ეპოქის დასაწყისი მედიცინაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კიბოს ვაქცინები – ახალი ეპოქის დასაწყისი მედიცინაში
#post_seo_title

კიბოს ვაქცინები – ახალი ეპოქის დასაწყისი მედიცინაში

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი

კიბო ერთ-ერთი ყველაზე დიდი გამოწვევაა თანამედროვე მედიცინაში. პროგნოზების მიხედვით, 2025 წლისთვის 20 მილიონზე მეტ ადამიანს დაუდგინდება კიბოს დიაგნოზი. საქართველოშიც სტატისტიკა საგანგაშოა – ყოველწლიურად ათასობით ახალი შემთხვევა ვლინდება, ხოლო კიბოს აღმოჩენა გვიან ეტაპზე მკურნალობას ართულებს.

თუმცა, მეცნიერებისა და ინოვაციების წყალობით, მსოფლიო ახალი იმედისკენ მიდის – კიბოს ვაქცინები, რომლებიც ხელს შეუწყობენ როგორც დაავადების პრევენციას, ასევე მკურნალობას.

ვაქცინაციის რევოლუცია: HPV ვაქცინის წარმატება

კიბოს ვაქცინების ეფექტურობა უკვე დამტკიცებულია ადამიანის პაპილომა ვირუსის (HPV) ვაქცინის მაგალითზე. HPV ვირუსი იწვევს საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევების უდიდეს ნაწილს. ამ ვაქცინამ ფანტასტიკური შედეგები აჩვენა:

ქვეყნების მიხედვით, სადაც HPV ვაქცინაცია ფართოდ ტარდება, საშვილოსნოს ყელის კიბოს შემთხვევები მკვეთრად შემცირდა.

კვლევებმა აჩვენა, რომ HPV ვაქცინა 90%-ზე მეტად ეფექტურია ვირუსის თავიდან ასაცილებლად, რაც კიბოს შემთხვევების მნიშვნელოვან შემცირებას იწვევს.

ეს წარმატება მეცნიერებს ახალ იმედს აძლევს – თუ ერთი ტიპის კიბოს წინააღმდეგ ვაქცინამ შედეგი გამოიღო, შეიძლება მსგავსი მიდგომა სხვა კიბოს ტიპებზეც ეფექტური აღმოჩნდეს.

500 მილიარდი დოლარის ინვესტიცია კიბოს წინააღმდეგ

ბოლო წლებში მილიარდობით დოლარის ინვესტიცია განხორციელდა კიბოს კვლევებში და ინოვაციებში. ეს ისტორიული ინიციატივა მოიცავს:

კვლევების გაფართოებას – ათასობით კლინიკური ტესტირების დაწყებას, რომელიც პერსონალიზებული ვაქცინების ეფექტურობას შეამოწმებს.

ინოვაციური ტექნოლოგიების განვითარებას – mRNA ვაქცინების გამოყენებას კიბოს მკურნალობისთვის.

საზოგადოების განათლებას – ადრეული დიაგნოსტიკის მნიშვნელობის შესახებ ცნობიერების ამაღლებას.

ეს ინვესტიცია მიზნად ისახავს მელანომის, ფილტვისა და პანკრეასის კიბოს ვაქცინების განვითარებას, რომლებიც უკვე კლინიკურ კვლევებშია.

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:

“მსოფლიოში კიბოს საწინააღმდეგო ბრძოლა ახალი დონისკენ მიდის. ეს უზარმაზარი ინვესტიციები საშუალებას მოგვცემს, ახალი, ეფექტური მეთოდებით დავუპირისპირდეთ დაავადებას და საბოლოოდ, კიბოს მკურნალობა გაცილებით წარმატებული გავხადოთ.”

mRNA ვაქცინების რევოლუცია – ახალი იმედი კიბოს წინააღმდეგ

COVID-19 პანდემიის დროს, mRNA ტექნოლოგიებმა სამედიცინო სფეროში რევოლუცია მოახდინეს. ამ მიდგომის გამოყენება ახლა უკვე კიბოს მკურნალობისთვისაც მიმდინარეობს.

რა არის mRNA ვაქცინა?

mRNA ტექნოლოგია ორგანიზმს “ასწავლის,” როგორ ამოიცნოს და გაანადგუროს კიბოს უჯრედები. ვაქცინა იმუნურ სისტემას ასტიმულირებს, რათა მან შეიცნოს და გაანადგუროს კიბოს უჯრედები, სანამ ისინი ორგანიზმს დააზიანებენ.

ამჟამინდელი კლინიკური კვლევები:

გაერთიანებული ბიოტექნოლოგიური კომპანიები აქტიურად მუშაობენ კიბოს საწინააღმდეგო mRNA ვაქცინებზე, რომელთა პირველადი შედეგები იმედისმომცემია.

განსაკუთრებული აქცენტი კეთდება პერსონალიზებულ ვაქცინებზე, რომლებიც პაციენტის გენეტიკურ მახასიათებლებს ერგებიან და იმუნური სისტემის ინდივიდუალურ რეაქციას აძლიერებენ.

საქართველოს პერსპექტივები კიბოს ვაქცინებთან დაკავშირებით

საქართველოში კიბოს შემთხვევების ზრდა საგანგაშოა. ახალი კიბოს დიაგნოზების უმეტესობა გვიან ეტაპზე ვლინდება, რაც მკურნალობის ეფექტურობას ამცირებს.

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აცხადებს:

“საქართველოში კიბოს პრევენცია უნდა გახდეს ეროვნული პრიორიტეტი. ამისთვის აუცილებელია:”

საზოგადოებრივი განათლების გაძლიერება – ცნობიერების ამაღლება კიბოს პრევენციისა და ვაქცინაციის მნიშვნელობაზე.

ადრეული დიაგნოსტიკის ხელმისაწვდომობა – უფასო სკრინინგი და ტესტირების პროგრამები.

ინოვაციური პროექტების ხელშეწყობა – საერთაშორისო კვლევებში აქტიური მონაწილეობა.

სამომავლო პერსპექტივები და გამოწვევები

ინფრასტრუქტურა – საჭიროა ძლიერი სამედიცინო ინფრასტრუქტურა კიბოს ვაქცინების მისაწვდომობის უზრუნველსაყოფად.

განათლება – მოსახლეობის ინფორმირებულობა კიბოს პრევენციისა და ვაქცინაციის შესახებ.

ხელმისაწვდომობა – პერსონალიზებული ვაქცინები შესაძლოა ძვირი იყოს, რის გამოც დაბალი შემოსავლის მქონე ქვეყნებისთვის რთულად ხელმისაწვდომი გახდეს.

HPV ვაქცინის მაგალითისგან მიღებული გაკვეთილები

HPV ვაქცინის წარმატება ცხადყოფს, რომ კიბოს პრევენცია შესაძლებელია.

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე დასძენს:

“HPV ვაქცინის წარმატება უნდა გახდეს მაგალითი არა მხოლოდ საქართველოსთვის, არამედ მთელი რეგიონისთვის. ჩვენ უნდა დავიწყოთ მსგავსი პროექტები, რათა ვაქცინაცია ხელმისაწვდომი იყოს ყველა ასაკის ადამიანისთვის.”

დასკვნა

კიბოს ვაქცინები არის მომავლის გზა, რომელიც შეცვლის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სურათს. თუმცა, წარმატების მისაღწევად საჭიროა საზოგადოების ჩართულობა, მეცნიერების მხარდაჭერა და საერთაშორისო თანამშრომლობა.

საქართველომ უნდა გამოიყენოს ყველა რესურსი, რათა ინოვაციური ტექნოლოგიები, როგორიცაა mRNA ვაქცინები, ხელმისაწვდომი გახდეს ჩვენს ქვეყანაში.

წყაროები:

https://www.facebook.com/share/p/18EpYsAn1v/?

https://www.facebook.com/share/p/1YGcDYXvZo/?

https://medicalxpress.com/…/2025-01-scientists-adjuvant…

https://www.theguardian.com/…/gsk-deal-oxford-university…

https://www.investors.com/…/moderna-stock-larry-ellison-ai…/

https://medtour.help/cancer-vaccine-myths-and-reality-of-a…/

World Health Organization (WHO)

Georgian Ministry of Health

Centers for Disease Control and Prevention (CDC)

Australian Government Department of Health

U.S. Department of Health and Human Services

National Cancer Institute

BioNTech SE

Moderna Inc.

#sheniekimi #drpkhakadze #აქხიარისია #გიორგიფხაკაძე #sheniambebi

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

 

 

BBC: შეძლებენ თუ არა რობოტები მოახდინონ რევოლუცია ონკოქირურგიაში?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
BBC: შეძლებენ თუ არა რობოტები მოახდინონ რევოლუცია ონკოქირურგიაში?
ფოტო: BBC

გლაზგოში ქირურგებმა ჩაატარეს ოპერაცია ონკოპაციენტებზე რობოტის მეშვეობით, რომელსაც მოფერებით როქსის ეძახიან, – წერს BBC-ი.

გინეკოლოგ-ონკოლოგები როქსის ოთხი ხელის მეშვეობით, რომლებზეც ქირურგიული ინსტრუმენტებია მიმაგრებული, ურთულეს ოპერაციებს ასრულებენ.

ქირურგები, რომლებიც ოპერაციების დროს რობოტებს იყენებენ აცხადებენ, რომ ინოვაციები და ტექნოლოგიები ერთ-ერთ მნიშვნელოვან პლატფორმად იქცევა ჯანდაცვის სფეროში.

შოტლანდიელმა ექიმებმა რობოტების გამოყენება ქირურგიაში 2015 წელს დაიწყეს და მას შემდეგ ეს მიმართულება გამუდმებით ვითარდება. რობოტექნიკა აქტიურად გამოიყენება არა მხოლოდ ონკოლოგიაში, არამედ უროლოგიაში, თორაკალურ ქირურგიაში [გულმკერდის ქირურგია], პანკრეატიტის, ორთოპედიის და სხვა დაავადებების მართვის დროს.

2021 წელს შოტლანდიის მთავრობამ განახორციელა 20 მილიონიანი ინვესტიცია 12 რობოტის შესაძენად, უპირველეს ყოვლისა, ონკოლოგიური ქირურგიის განსავითარებლად. ქირურგების თქმით, ეს მეთოდი აძლევთ მათ საშუალებას უფრო იოლად შეასრულონ რთული ოპერაციები, ხოლო პაციენტებმა უკეთესად და სწრაფად შეძლონ პოსტოპერაციული პერიოდის გავლა.

პაციენტების შეფასებით, ოპერაციამ, რომელიც ქირურგებმა რობოტების საშუალებით ჩაატარეს, მათთვის იმდენად იოლად ჩაიარა, რომ, როდესაც გაიღვიძეს ვერც კი იგრძნეს, რომ მათ ოპერაცია გაუკეთეს. პაციენტების სახლში გაწერა კი მეორე დღესვე მოხერხდა.

დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი

საქართველოში ინსულტი სიკვდილიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია. მაგრამ იცოდით, რომ პირის ღრუს ბაქტერიები შესაძლოა ინსულტის რისკის ზრდასთან იყოს დაკავშირებული? ახალი კვლევა მიუთითებს, რომ Streptococcus anginosus-ის არსებობა პირის ღრუში და ნაწლავებში მნიშვნელოვნად ზრდის ინსულტისა და მისი გართულებების რისკს.

რატომ უნდა გვაინტერესებდეს ეს ინფორმაცია?

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) მონაცემებით, ინსულტი მსოფლიოში სიკვდილიანობის მეორე მიზეზია, ხოლო საქართველოში ის 10%-ზე მეტ შემთხვევას უკავშირდება. ქვეყნის სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის (GEOSTAT) მიხედვით, ბოლო წლებში ინსულტით სიკვდილიანობა მზარდია, რაც არასწორ კვებას, ცხოვრების მჯდომარე წესს და სხვა რისკ-ფაქტორებს უკავშირდება. თუმცა, ამ ახალმა კვლევამ აჩვენა, რომ პირის ღრუს ჯანმრთელობა შესაძლოა ერთ-ერთი გადამწყვეტი ფაქტორი იყოს ინსულტის პრევენციაში.

როგორ მოქმედებს პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტზე?

Streptococcus anginosus – ეს ბაქტერია, რომელიც ხშირად გვხვდება პირის ღრუში, შესაძლოა სისხლში მოხვდეს ღრძილების ინფექციების ან სხვა ორსული პირობების შედეგად. სისხლძარღვებში მოხვედრისას ის იწვევს ანთებით პროცესებს, რაც აფერხებს სისხლის მიმოქცევას და ზრდის თრომბების (სისხლის შედედებების) წარმოქმნის რისკს. ეს კი თავის მხრივ შეიძლება გახდეს ინსულტის მიზეზი.

კვლევამ აჩვენა, რომ პირის ღრუს ცუდი ჰიგიენა პირდაპირ კავშირშია ინსულტის გაზრდილ რისკთან. ეს ნიშნავს, რომ კბილების რეგულარული გაწმენდა და სტომატოლოგთან ვიზიტები არა მხოლოდ კბილებისა და ღრძილების ჯანმრთელობისთვის არის მნიშვნელოვანი, არამედ შეიძლება სიცოცხლის გადარჩენაშიც კი დაგვეხმაროს.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეკომენდაციები: როგორ დავიცვათ თავი?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, რომელიც წლებია აქტიურად მუშაობს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის გაუმჯობესებაზე, ხაზს უსვამს შემდეგ რეკომენდაციებს:

პირის ღრუს ჰიგიენის დაცვა:

  • რეგულარულად გაიწმინდეთ კბილები დილით და საღამოს, გამოიყენეთ ხარისხიანი კბილის პასტა და კბილის ძაფი.
  • ეწვიეთ სტომატოლოგს ყოველ ექვს თვეში ერთხელ.

სწორი კვება და ჯანსაღი ჩვევები:

  • მოერიდეთ შაქრიან და დამუშავებულ საკვებს, რადგან ისინი ხელს უწყობენ პირის ღრუს ბაქტერიების ზრდას.
  • საკვებში ჩართეთ მეტი ბოსტნეული და ხილი, რომლებიც ბუნებრივად წმენდს პირის ღრუს და აუმჯობესებს ნაწლავის მიკროფლორას.
  • საკმარისი წყლის მიღება მნიშვნელოვანია ბაქტერიების განეიტრალებისთვის.

მოძრაობა და სისხლძარღვების დაცვა:

  • რეგულარული ფიზიკური აქტივობა ხელს უწყობს სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებას და ინსულტის რისკის შემცირებას.
  • თამბაქოსა და ალკოჰოლის შემცირება ასევე მნიშვნელოვანია, რადგან ისინი პირის ღრუსა და სისხლძარღვების ჯანმრთელობაზე უარყოფითად მოქმედებენ.

სწრაფი რეაგირება სიმპტომების შემთხვევაში:

  • თუ გაწუხებთ პირის ღრუს ხშირი ანთება, ღრძილების სისხლდენა ან მუდმივი პირის სუნი, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს.
  • ინსულტის პირველივე ნიშნების (მოულოდნელი სისუსტე, მეტყველების გაუარესება, სახის ან კიდურების დაბუჟება) აღმოჩენისას, დაუყოვნებლივ მიმართეთ სასწრაფო დახმარებას – გადამწყვეტი შეიძლება იყოს წუთები.

გადამწყვეტი ნაბიჯი საქართველოსთვის

„საქართველოში ჯერ კიდევ არ არის გავრცელებული ის პრაქტიკა, რომ პირის ღრუს ჯანმრთელობა სისტემატურად უკავშირდებოდეს ზოგად ჯანმრთელობას. ამ ახალი მიგნების გათვალისწინებით, აუცილებელია საზოგადოების ინფორმირება, რათა მოსახლეობამ პირის ღრუს ჰიგიენას იმავე მნიშვნელობა მიანიჭოს, რასაც გულის ჯანმრთელობას ან სისხლის წნევის კონტროლს.“, – აცხადებს პროფესორი გიორგი ფხაკაძე.

ინსულტის პრევენციისთვის არა მხოლოდ გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების კონტროლია აუცილებელი, არამედ პირის ღრუს ჯანმრთელობაზე ზრუნვაც. ეს მარტივი ნაბიჯი შესაძლოა საქართველოში ინსულტით გამოწვეული სიკვდილიანობის შემცირების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდეს.

დაიცავით პირის ღრუს ჰიგიენა – ეს შეიძლება იყოს თქვენი ჯანმრთელობისთვის გადამწყვეტი!

წყაროები:

  • Neuroscience News. Oral Bacteria Linked to Stroke Risk. ხელმისაწვდომია: https://neurosciencenews.com/oral-bacteria-stroke…/ (წვდომა: 30 იანვარი, 2025).
  • მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია (WHO). Stroke Fact Sheet. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int/…/fac…/detail/the-top-10-causes-of-death (წვდომა: 30 იანვარი, 2025).
  • საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (GEOSTAT). 2024 წლის ჯანმრთელობის სტატისტიკა. ხელმისაწვდომია: https://www.geostat.ge (წვდომა: 30 იანვარი, 2025).

#sheniekimi #drpkhakadze #აქხიარისხია #გიორგიფხაკაძე #sheniambebi

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

პირსახოცების უხილავი მტრები: რატომ უნდა გავრეცხოთ ისინი უფრო ხშირად, ვიდრე გვგონია?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
პირსახოცების უხილავი მტრები: რატომ უნდა გავრეცხოთ ისინი უფრო ხშირად, ვიდრე გვგონია?
#post_seo_title

პირსახოცების უხილავი მტრები: რატომ უნდა გავრეცხოთ ისინი უფრო ხშირად, ვიდრე გვგონია?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
სუფთა პირსახოცი სუფთა სხეულის გარანტიაა, მაგრამ დარწმუნებული ხართ, რომ თქვენი პირსახოცი მართლაც სუფთაა? ბევრი ჩვენგანი მხოლოდ მაშინ რეცხავს პირსახოცს, როცა მასზე ლაქები ჩნდება ან უსიამოვნო სუნს ვამჩნევთ. თუმცა, მეცნიერება გვეუბნება, რომ პირსახოცების ხშირი რეცხვა აუცილებელია არა მხოლოდ სასიამოვნო სურნელისთვის, არამედ ჯანმრთელობის დასაცავადაც.
ამ სტატიაში განვიხილავთ, რამდენად სწრაფად ხდება პირსახოცების დაბინძურება, როგორ უნდა გავრეცხოთ ისინი სწორად და რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი ჩვენი ჰიგიენისა და ჯანმრთელობისთვის.
რატომ არის პირსახოცები ბაქტერიების კერა?
მიუხედავად იმისა, რომ სუფთა პირსახოცი სუნთქვის, კანისა და თმის მოვლის განუყოფელი ნაწილია, ის მალევე შეიძლება იქცეს მიკრობების ბუდედ.
• ტენიანობა და სითბო: პირსახოცები ძირითადად სველ და თბილ გარემოში ინახება (აბაზანაში ან საშხაპეში), რაც ხელს უწყობს ბაქტერიებისა და ობის სწრაფ გამრავლებას
• კანის უჯრედები და ცხიმი: ყოველი გამოყენებისას პირსახოცზე რჩება კანის მკვდარი უჯრედები, ცხიმი და ოფლი, რაც მიკრობებისთვის იდეალური საკვებია.
• ბაქტერიების გადაცემა: კვლევებმა აჩვენა, რომ ბაქტერიები და სოკოები, მათ შორის Staphylococcus aureus და E. coli, შეიძლება 24 საათზე მეტხანს დარჩეს პირსახოცზე.
• ჯანმრთელობის საფრთხეები: დაბინძურებული პირსახოცები ზრდის კანის ინფექციების, გამონაყარისა და ალერგიული რეაქციების რისკს.
პირსახოცების რეცხვა: რამდენად ხშირად არის საჭირო?
მეცნიერები და ჯანდაცვის ექსპერტები გვირჩევენ:
სხეულის პირსახოცი: უნდა გაირეცხოს 3-4 გამოყენების შემდეგ, ხოლო თუ ბანაობთ ყოველდღე, მინიმუმ კვირაში ორჯერ.
სახის პირსახოცი: უნდა გაირეცხოს ყოველდღიურად – განსაკუთრებით, თუ გაქვთ ცხიმიანი კანი ან მიდრეკილება აკნესკენ.
სამზარეულოს პირსახოცი: უნდა გაირეცხოს ყოველდღიურად, რადგან ის უფრო სწრაფად ბინძურდება.
სპორტული პირსახოცი: ყოველი ვარჯიშის შემდეგ დაუყოვნებლივ უნდა გაირეცხოს, რადგან ოფლი და თბილი გარემო ხელს უწყობს ბაქტერიების გამრავლებას.
როგორ გავრეცხოთ პირსახოცები სწორად?
წყლის ტემპერატურა: მეცნიერები გვირჩევენ, რომ პირსახოცები მინიმუმ 60°C ტემპერატურაზე გავრეცხოთ, რათა ბაქტერიები სრულად განადგურდეს.
სარეცხი საშუალება: აირჩიეთ ანტიბაქტერიული სარეცხი საშუალებები და დროდადრო დაამატეთ ძმარი ან ჟანგბადის საფუძველზე მომუშავე გამწმენდი, რათა პირსახოცებს სისუფთავე და სიმსუბუქე შეუნარჩუნოთ.
დამატებითი სისუფთავე: თუ შესაძლებელია, პირსახოცები გარეცხეთ ცალკე, რათა არ შეხდნენ სხვა ტანსაცმელს ან ქსოვილებს.
გაშრობა: პირსახოცები უმჯობესია, თბილ და კარგად ვენტილირებულ ადგილას გაშრეს, რათა თავიდან აიცილოთ ობი და უსიამოვნო სუნი.
გლობალური, რეგიონული და საქართველოს მონაცემები
გლობალური ფაქტები: კვლევებმა აჩვენა, რომ სახლის აბაზანაში არსებული პირსახოცები 80%-ზე მეტ შემთხვევაში შეიცავს პოტენციურად მავნე ბაქტერიებს, თუ ისინი იშვიათად ირეცხება.
ევროპის მონაცემები: ლონდონის ჰიგიენისა და ტროპიკული მედიცინის სკოლაში ჩატარებულმა კვლევამ დაადგინა, რომ ტენიან პირობებში პირსახოცებზე მიკრობების კონცენტრაცია 100-ჯერ უფრო მაღალია, ვიდრე მშრალ ქსოვილზე.
საქართველოში არსებული მდგომარეობა: 2023 წელს, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის მიერ ჩატარებულ კვლევაში 500-მდე ოჯახიდან 40%-ს პირსახოცების რეცხვის ოპტიმალური სიხშირე არ ჰქონდა დაცული, რაც ინფექციების გავრცელების რისკს ზრდიდა.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძის რეკომენდაციები
პირსახოცების რაოდენობა: თითოეულ ადამიანს უნდა ჰქონდეს მინიმუმ სამი პირსახოცი – ერთი გამოყენებისთვის, მეორე სარეცხში და მესამე – სუფთა.
ჰიგიენა: არ გაუზიაროთ პირსახოცი ოჯახის სხვა წევრებს – ეს არის კანის ინფექციებისა და ბაქტერიული დაავადებების გადაცემის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული გზა.
გაყვითლებული ან უსიამოვნო სუნის მქონე პირსახოცები: თუ პირსახოცი მუქდება ან მას უსიამოვნო სუნი აქვს, დროა მისი გამოცვლა – ქსოვილის მიკრობებისგან გაწმენდა ყოველთვის ვერ ხერხდება.
დასკვნა
პირსახოცების სისუფთავე ისეთივე მნიშვნელოვანია, როგორც ხელების დაბანა ან კბილების გახეხვა. მიუხედავად იმისა, რომ სუფთა პირსახოცის სუნი და გარეგნობა შეიძლება ჩანდეს კარგ მდგომარეობაში, მიკრობები მაინც გროვდება მასზე და შეიძლება საფრთხე შეუქმნას თქვენს ჯანმრთელობას.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
“არასოდეს დავივიწყოთ: ჰიგიენა არის ჯანმრთელობის დაცვის ყველაზე მარტივი გზა. ჩვენი პირსახოცები იმსახურებენ ისეთივე ყურადღებას, როგორსაც ჩვენს პირად ჰიგიენას ვაქცევთ. ნუ დაელოდებით სუნს ან ლაქებს – აითვისეთ პირსახოცების სწორად მოვლის ჩვევები და თქვენი ჯანმრთელობა უკეთ იქნება დაცული!”
წყაროები:
1. BBC Future. How often you should wash your towels, according to science. ხელმისაწვდომია: https://www.bbc.com/…/20250110-how-often-you-should-wash…. წვდომის თარიღი: 29 იანვარი, 2025.
2. The American Cleaning Institute. Towel Hygiene Recommendations. ხელმისაწვდომია: https://www.cleaninginstitute.org/towel-hygiene. წვდომის თარიღი: 29 იანვარი, 2025.
3. CDC. Proper Laundry Hygiene Guidelines. ხელმისაწვდომია: https://www.cdc.gov/laundry-hygiene. წვდომის თარიღი: 29 იანვარი, 2025.
4. London School of Hygiene & Tropical Medicine. The dangers of damp towels in the home. ხელმისაწვდომია: https://www.lshtm.ac.uk/towel-bacteria-study. წვდომის თარიღი: 29 იანვარი, 2025.

10 მიზეზი, რატომაც შეიძლება ხელ-ფეხი მუდმივად ცივი გაქვთ – რაზე მიგვანიშნებს ეს სიმპტომი?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
10 მიზეზი, რატომაც შეიძლება ხელ-ფეხი მუდმივად ცივი გაქვთ – რაზე მიგვანიშნებს ეს სიმპტომი?
#post_seo_title

10 მიზეზი, რატომაც შეიძლება ხელ-ფეხი მუდმივად ცივი გაქვთ – რაზე მიგვანიშნებს ეს სიმპტომი?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
მრავალი ადამიანი განიცდის ცივი ხელებისა და ფეხების პრობლემას, მაგრამ იშვიათად დაფიქრებულა, თუ რას შეიძლება ნიშნავდეს ეს სიმპტომი. ბევრს ჰგონია, რომ ეს მხოლოდ გარემოს ტემპერატურასთან არის დაკავშირებული, მაგრამ სინამდვილეში, ცივი კიდურები შესაძლოა სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემების მანიშნებელი იყოს.
ცივი ხელებისა და ფეხების მიზეზები მრავალფეროვანია – დაწყებული სისხლძარღვთა პრობლემებით, დამთავრებული ანემიითა და ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევებით. მოდით, გავეცნოთ 10 ძირითად მიზეზს, რომლებიც შეიძლება ამ დისკომფორტს იწვევდეს.
10 მიზეზი, რის გამოც შეიძლება ხელ-ფეხი გცივდეთ
1. რეინოს ფენომენი – სისხლძარღვების სპაზმი სიცივეზე
რეინოს ფენომენი არის სისხლძარღვების რეაქცია დაბალ ტემპერატურაზე, რომლის დროსაც თითები ჯერ მკვეთრად თეთრდება, შემდეგ მოლურჯო ფერს იღებს და ბოლოს ვარდისფერდება. ეს მდგომარეობა განსაკუთრებით ხშირია ახალგაზრდა ქალებში (1).
2. ანემია – რკინის ნაკლებობა ორგანიზმში
თუ ორგანიზმს რკინა არ ჰყოფნის, სისხლის ჟანგბადის ტრანსპორტირება ფერხდება, რაც კიდურების გათოშვას იწვევს. ანემია განსაკუთრებით ხშირია ქალებში, რომლებსაც მენსტრუალური ციკლი ინტენსიური აქვთ (2).
3. ფარისებრი ჯირკვლის დარღვევა (ჰიპოთირეოზი)
ფარისებრი ჯირკვლის ნაკლებაქტიურობა ანელებს მეტაბოლიზმს და ხელს უწყობს სხეულის ტემპერატურის შემცირებას. ჰიპოთირეოზი ასევე იწვევს დაღლილობას, წონაში მატებასა და სიცივის აუტანლობას (3).
4. თამბაქოს მოხმარება – სისხლძარღვების შევიწროება
მოწევა ხელს უწყობს სისხლძარღვების შევიწროებას და ამცირებს სისხლის მიმოქცევას კიდურებში, რაც მათი გათოშვის ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია (4).
5. შფოთვა და სტრესი – ნერვული სისტემის რეაქცია
შფოთვისას აქტიურდება სიმპატიკური ნერვული სისტემა, რაც სისხლძარღვების შევიწროებას იწვევს. შედეგად, ხელ-ფეხი ხშირად ცივდება, განსაკუთრებით მათთვის, ვინც ქრონიკულად განიცდის სტრესს (5).
6. მედიკამენტების გვერდითი ეფექტი
ზოგიერთი პრეპარატი, განსაკუთრებით ჩასახვის საწინააღმდეგო აბები და მაღალი წნევის სამკურნალო საშუალებები, სისხლძარღვებს ავიწროებს და ხელს უწყობს კიდურების ცივდებას (6).
7. შაქრიანი დიაბეტი – ნერვული დაბოლოებების დაზიანება
თუ დიაბეტი უკონტროლოა, შეიძლება გამოიწვიოს ნერვული დაბოლოებების და სისხლძარღვების დაზიანება, რაც ხელს უშლის კიდურებში სისხლის ნორმალურ მიმოქცევას (7).
8. დაბალი არტერიული წნევა (ჰიპოტენზია)
თუ წნევა დაბალია, ორგანიზმს უჭირს კიდურებამდე სისხლის მიწოდება, რის გამოც ხელ-ფეხი შესაძლოა მუდმივად ცივი იყოს
9. ვიტამინების დეფიციტი
B12 ვიტამინისა და ფოლიუმის მჟავის დეფიციტი ხელს უშლის სისხლის წარმოქმნას და კოორდინირებულ მიმოქცევას, რაც ცივ კიდურებს იწვევს (9).
10. გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები
გულის დაავადებები და ათეროსკლეროზი შეიძლება გამოიწვიოს კიდურებში სისხლის ნაკადის შემცირება, რის გამოც ხელ-ფეხი მუდმივად ცივია (10).
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რჩევები
გაიარეთ სამედიცინო შემოწმება – თუ თქვენი ხელ-ფეხი მუდმივად ცივია, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს, რათა გამოირიცხოს სერიოზული დაავადებები.
მოერიდეთ სიგარეტს და ალკოჰოლს – ორივე ნივთიერება აზიანებს სისხლძარღვებს და ამცირებს სისხლის მიმოქცევას.
იკვებეთ დაბალანსებულად – რკინის, B12 ვიტამინისა და ფოლიუმის მჟავის დეფიციტის თავიდან ასაცილებლად, მიიღეთ ხორცი, თევზი, ბოსტნეული და რძის პროდუქტები.
ფიზიკური აქტივობა მნიშვნელოვანია – რეგულარული ვარჯიში აუმჯობესებს სისხლის მიმოქცევას და ხელს უშლის კიდურების ცივდებას.
იცოდეთ თქვენი ჯანმრთელობის მდგომარეობა – პერიოდული სამედიცინო გამოკვლევები დაგეხმარებათ სხვადასხვა დაავადების დროულ გამოვლენაში.
დასკვნა
ცივი ხელებისა და ფეხების პრობლემა შეიძლება უბრალო დისკომფორტი ჩანდეს, მაგრამ სინამდვილეში, ის ხშირად გვაფრთხილებს ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებზე. თუ ეს მდგომარეობა რეგულარულად გაქვთ, საუკეთესო გამოსავალია ექიმთან კონსულტაცია და საჭირო სამედიცინო კვლევების ჩატარება.
გაიზიარეთ ეს ინფორმაცია, რომ სხვებმაც გაიგონ, რამდენად მნიშვნელოვანია ამ სიმპტომების უყურადღებოდ არდატოვება!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – მოკლე ბიოგრაფია
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
წყაროები
Here is the detailed reference list in Vancouver style, corresponding to the numbered citations in the article:
1. World Health Organization. Raynaud’s phenomenon. Available from: https://www.who.int Accessed January 30, 2025.
2. National Heart, Lung, and Blood Institute (NHLBI). Iron-Deficiency Anemia. Available from: https://www.nhlbi.nih.gov. Accessed January 30, 2025.
3. American Thyroid Association. Hypothyroidism. Available from: https://www.thyroid.org. Accessed January 30, 2025.
4. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Smoking and Circulation: Effects on Blood Flow. Available from: https://www.cdc.gov. Accessed January 30, 2025.
5. Harvard Medical School. How stress affects blood circulation. Available from: https://www.health.harvard.edu. Accessed January 30, 2025.
6. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Medication Side Effects: Understanding Risks. Available from: https://www.fda.gov Accessed January 30, 2025.
7. American Diabetes Association. How Diabetes Affects Blood Flow. Available from: https://www.diabetes.org. Accessed January 30, 2025.
8. World Health Organization (WHO). Low Blood Pressure (Hypotension): Causes and Management. Available from: https://www.who.int Accessed January 30, 2025.
9. National Institutes of Health (NIH). Vitamin B12 and Folate Deficiency. Available from: https://ods.od.nih.gov Accessed January 30, 2025.
10. American Heart Association (AHA). Heart Diseases and Blood Circulation Problems. Available from: https://www.heart.org. Accessed January 30, 2025.

დოფამინის „საათი“ – ბიპოლარული აშლილობის ახალი გაგება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დოფამინის „საათი“ – ბიპოლარული აშლილობის ახალი გაგება
#post_seo_title

დოფამინის „საათი“ – ბიპოლარული აშლილობის ახალი გაგება

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
ბიპოლარული აშლილობა ერთ-ერთი ყველაზე რთული ფსიქიკური მდგომარეობაა, რომელიც მილიონობით ადამიანს აწუხებს. ეს აშლილობა ხასიათდება უეცარი განწყობის ცვალებადობით – ეიფორიიდან (მანიაკალური ფაზა) დეპრესიამდე, რაც პაციენტების ყოველდღიურ ცხოვრებას მნიშვნელოვნად ართულებს.
ახალი კვლევების მიხედვით, ბიპოლარული აშლილობის მართვაში დოფამინს, ტვინში არსებულ ერთ-ერთ მთავარ ნეიროტრანსმიტერს, შესაძლოა გადამწყვეტი როლი ჰქონდეს. მეცნიერებმა აღმოაჩინეს, რომ დოფამინის „ბიოლოგიური საათი“ განაპირობებს განწყობის ცვალებადობას, და ამ რიტმის დაბალანსებით შესაძლებელი ხდება ბიპოლარული აშლილობის მართვა უფრო ეფექტურად.
დოფამინის როლი ბიპოლარულ აშლილობაში
დოფამინი ტვინის „სასიამოვნო ჰორმონია“, რომელიც ენერგიას, მოტივაციასა და ემოციებს არეგულირებს. თუმცა, ბიპოლარული აშლილობის მქონე პირებში დოფამინის მექანიზმი დარღვეულია, რაც განწყობის უეცარი ცვლილებების მიზეზი ხდება.
მანიაკალური ფაზა – როდესაც დოფამინის დონე ძალიან მაღალია, ადამიანი ხდება ჰიპერაქტიური, იმპულსური და ეიფორიული.
დეპრესიული ფაზა – დოფამინის დაბალი დონე იწვევს ენერგიის ნაკლებობას, უიმედობის გრძნობას და დეპრესიას.
ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ დოფამინის „ბიოლოგიური საათი“ შეიძლება იყოს გასაღები ამ ციკლების რეგულირებაში.
რას ნიშნავს ეს ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობისთვის?
ამ აღმოჩენამ შესაძლოა სრულიად შეცვალოს ბიპოლარული აშლილობის მართვის მეთოდები.
შესაძლებელი გახდება მკურნალობის უფრო ზუსტი მიდგომები, რომლებიც დოფამინის რიტმის გაწონასწორებაზე იქნება ორიენტირებული.
ახალი თაობის მედიკამენტები შესაძლოა უშუალოდ იმოქმედონ დოფამინის რეგულაციაზე და შეამცირონ მკვეთრი განწყობის ცვლილებები.
პერსონალიზებული თერაპია – თითოეულ პაციენტს შესაძლოა განესაზღვროს მკურნალობა მისი ბიოლოგიური საათის მიხედვით.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს:
“ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობა ყოველთვის რთული იყო, რადგან ჩვენ ზუსტად არ ვიცოდით, რამ განაპირობებდა განწყობის ცვლილებებს. დოფამინის ბიოლოგიური საათის აღმოჩენა ახალი იმედია პაციენტებისთვის – ეს შესაძლებლობას გვაძლევს, უფრო მიზანმიმართულად ვიმოქმედოთ და მკურნალობა ინდივიდუალურად შევურჩიოთ თითოეულ პაციენტს.”
საქართველოს პერსპექტივა – ბიპოლარული აშლილობის მართვის გაუმჯობესება
საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობა კვლავ თვალსაჩინო გამოწვევაა.
სტიგმა და ინფორმაციის ნაკლებობა – ბევრი ადამიანი არ მიმართავს ექიმს, რადგან ბიპოლარული აშლილობა ჯერ კიდევ არასწორად აღიქმება საზოგადოებაში.
მკურნალობის შეზღუდული ხელმისაწვდომობა – სპეციალიზებული სერვისები და თანამედროვე თერაპიული მიდგომები ბევრისთვის ხელმისაწვდომი არ არის.
მედიკამენტებისა და თერაპიის პერსონალიზაცია – აუცილებელია, რომ მკურნალობა არ იყოს უნივერსალური, არამედ მორგებული თითოეულ პაციენტზე.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აცხადებს:
“საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობა უნდა გახდეს ეროვნული პრიორიტეტი. აუცილებელია:”
საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლება – ბიპოლარული აშლილობა არ არის სირცხვილი, ეს არის სამედიცინო მდგომარეობა, რომელიც მართვადია.
სხვადასხვა თერაპიული მიდგომების ხელმისაწვდომობის გაზრდა – მეტი დაფინანსება და სპეციალისტების მომზადება.
მედიკამენტებისა და ახალი თაობის მკურნალობის დანერგვა – განსაკუთრებით დოფამინის რეგულაციაზე ორიენტირებული თერაპიების ხელმისაწვდომობა.
როგორ შევინარჩუნოთ ბალანსი? – პრაქტიკული რჩევები
მიუხედავად იმისა, რომ ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობა საჭიროებს სპეციალისტის ჩართულობას, არსებობს რამდენიმე პრაქტიკული რჩევა, რომელიც ტვინის ბალანსს ხელს შეუწყობს:
სტაბილური ძილი – უძილობა დოფამინის ციკლს არღვევს, რაც განწყობის ცვალებადობას აძლიერებს.
ჯანსაღი კვება – ბუნებრივი საკვები და ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები (თევზი, თხილეული) ხელს უწყობს ნეიროტრანსმიტერების ბალანსს.
ფიზიკური აქტივობა – რეგულარული ვარჯიში ბუნებრივად ზრდის დოფამინის დონეს და ხელს უწყობს სტაბილურ განწყობას.
სტრესის მართვა – მედიტაცია, სუნთქვითი ვარჯიშები და თერაპია მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს ემოციურ მდგრადობას.
დასკვნა
დოფამინის „ბიოლოგიური საათის“ აღმოჩენა შესაძლოა ბიპოლარული აშლილობის მკურნალობის ახალი ეპოქის დასაწყისი იყოს.
მეცნიერება გვაძლევს ახალ შესაძლებლობებს, რომ მკურნალობა გახდეს უფრო ზუსტი და ეფექტური.
საქართველოში ფსიქიკური ჯანმრთელობის საკითხი პრიორიტეტი უნდა გახდეს, რათა პაციენტებმა დროული და ხარისხიანი დახმარება მიიღონ.
ბიპოლარული აშლილობა მართვადია, თუ მასთან სწორად ვიმუშავებთ და საზოგადოებაში განათლებას გავაძლიერებთ.
წყაროები:
• World Health Organization (WHO)
• National Institute of Mental Health (NIMH)
• Neuroscience Research Institutes
• American Psychiatric Association (APA)
• Georgian Ministry of Health
პროფესორის ბიოგრაფია
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

კვლევის შედეგები – შესაძლოა, ბავშვობის ტრავმა სპერმაზე აისახოს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კვლევის შედეგები - შესაძლოა, ბავშვობის ტრავმა სპერმაზე აისახოს
#post_seo_title

შესაძლოა, კაცებში ბავშვობის დროინდელმა ტრავმებმა კვალი მათ სპერმაზე დატოვოს.

მეცნიერების ჯგუფმა, რომელთა ნაშრომიც გამოქვეყნდა ჟურნალ Molecular Psychiatry-ში, ახსნა, თუ როგორ შეიძლება ბავშვობის დროს მიღებულმა ტრავმებმა კვალი დატოვოს კაცების სპერმზე. კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ცხოვრებისეულმა სტრესმა და ტრავმამ შესაძლოა ეპიგენეტიკური ცვლილებები გამოიწვიოს, რომლებიც გადაეცემა მემკვიდრეობით და გავლენას ახდენს სპერმის ხარისხზე.

ეპიგენეტიკის მნიშვნელობა

ეპიგენეტიკა გულისხმობს გენების აქტივობის ცვლილებებს, რომლებიც არ გულისხმობს თავად დნმ-ის ცვლილებას, მაგრამ მის ფუნქციონირებაზე გავლენას ახდენს. ეს ცვლილებები შეიძლება გამოწვეული იყოს გარემოს ფაქტორებით, ცხოვრებისეული გამოცდილებით, და შესაძლოა, თაობიდან თაობას გადაეცეს. სპერმის ეპიგენეტიკის კვლევის შედეგებმა მნიშვნელოვანი გამოკვლევა წარმოადგინა, რომ ტრავმებმა შეიძლება სტრუქტურული ცვლილებები მოახდინოს სპერმის მოლეკულებში.

კვლევის დეტალები და მეთოდიკა

მეცნიერებმა 58 კაცის სპერმის ეპიგენეტიკური მახასიათებლები გააანალიზეს, მათ შორის დნმ-ის მეთილირება და არაკოდირებადი რნმ-ის სიგნალები. დნმ-ის მეთილირება ქიმიური პროცესია, რომელიც გენების აქტივობაზე ახდენს გავლენას, ხოლო არაკოდირებადი რნმ მოლეკულები აჩერებს სხეულის რეაგირებას გენების სიგნალებზე.

მონაწილეები ბავშვობის სტრესის მიხედვით დაყვეს და აღმოჩნდა, რომ კაცებს, რომლებიც ბავშვობაში მეტი სტრესი განიცადეს, სპერმის ეპიგენეტიკური პროფილი განსხვავებული ჰქონდათ, რაც გამოიხატა კონკრეტული მოლეკულის hsa-mir-34c-5p-ის განსხვავებულ ექსპრესიაში. ეს მოლეკულა დაკავშირებულია ტვინის განვითარების ადრეულ ეტაპზე ცვლილებებთან, რაც ხელს უწყობს მეხსიერების და ემოციური რეაქციების პროცესებს.

აპრილის კვლევის შედეგები

კვლევის მიხედვით, მაღალი ტრავმისა და სტრესის ქვეშ მყოფ კაცებს სხეულში განსხვავებები გამოავლინეს გენების CRTC1 და GBX2 მეთილაციის პროცესებში, რომლებიც ასევე მნიშვნელოვან როლს თამაშობენ ტვინის განვითარების პროცესში. კვლევამ დაადასტურა, რომ ფსიქოლოგიური ტრავმა და სტრესი არა მხოლოდ გრძნობებზე, არამედ ფიზიკურ დონეზეც ახდენს გავლენას, რამაც შესაძლოა შემდგომში განაპირობოს გენეტიკური ცვლილებები.

გავრცელდება თუ არა ეს ცვლილებები თაობიდან თაობას?

ამჟამად უცნობია, თუ როგორ ხდება ეს ეპიგენეტიკური ცვლილებები და გადაეცემა თუ არა მათ შვილებს. მსგავსი ფენომენები ცხოველებში შესწავლილია, თუმცა ადამიანებში ჯერ არ დადასტურებულა. ამის მიუხედავად, მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ შესაძლოა, ბავშვის მომავალი განვითარებისთვის გარკვეული გავლენა ჰქონდეს ამ ცვლილებებს.

დასკვნა:

ეს კვლევა დიდ მნიშვნელობას ატარებს, რადგან იგი აჩვენებს, როგორ შეიძლება ბავშობაში მიღებულმა ტრავმებმა გარდამავალი გავლენა მოახდინოს არა მხოლოდ პიროვნებაზე, არამედ მის მომავალ თაობაზეც. დასკვნები ამ კვლევის შესახებ კვლევებისა და კვლევითი პროექტების საფუძვლებს წარმოადგენს, რომლებიც ემსახურება უფრო სრულყოფილ გაეროს სისტემური აზროვნების განვითარებას.

 

როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში – 5 მეცნიერულად დასაბუთებული რჩევა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში
#post_seo_title

როგორ გავაუმჯობესოთ ძილის ხარისხი დღის განმავლობაში – 5 მეცნიერულად დასაბუთებული რჩევა

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
გრძნობთ დაღლილობას დღის განმავლობაში, მიუხედავად იმისა, რომ საკმარისად გძინავთ? ეს შესაძლოა იყოს იმის ნიშანი, რომ თქვენი ძილი არ არის საკმარისად ხარისხიანი.
გლობალურად, მოზრდილთა 35%-ზე მეტი განიცდის ძილის ნაკლებობას (1), ხოლო ქრონიკული უძილობა ასოცირებულია ჯანმრთელობის სერიოზულ პრობლემებთან, როგორიცაა გულ-სისხლძარღვთა დაავადებები, დეპრესია და იმუნური სისტემის დაქვეითება (2).
საქართველოშიც, მრავალი ადამიანი უჩივის დაღლილობასა და უძილობას, რაც ხელს უშლის მათ პროდუქტიულობასა და ჯანმრთელობის შენარჩუნებას. საბედნიეროდ, არსებობს მარტივი, თუმცა ეფექტური დღის რუტინები, რომლებიც ხელს უწყობს უკეთეს ძილს.
დღის განმავლობაში ძილის გაუმჯობესების 5 რჩევა
1. დილით მიიღეთ მზის სინათლე – თქვენი ბიოლოგიური საათის გასამართად
მზის სინათლე ასტიმულირებს მელატონინის გამომუშავებას, რაც ეხმარება თქვენს სხეულს ბიოლოგიური რიტმის რეგულირებაში და ძილის ხარისხის გაუმჯობესებაში (3).
თუ დილას მზის შუქზე არ გადიხართ, ეცადეთ, ფანჯარასთან გაატაროთ რამდენიმე წუთი ან 30-45 წუთით გაასეირნოთ.
2. შეზღუდეთ კოფეინი დღის მეორე ნახევარში
კოფეინი ორგანიზმში რჩება 6-8 საათის განმავლობაში და შეიძლება მნიშვნელოვნად შეაფერხოს ძილის პროცესი (4).
თუ საღამოს საათებში კოფეინის მიღებას ვერ ერიდებით, სცადეთ მისი შემცვლელი, მაგალითად, ბალახეული ჩაი ან თბილი რძე, რომელიც ხელს უწყობს მოდუნებას.
3. რეგულარული ფიზიკური აქტივობა – 30 წუთი ყოველდღე
კვლევები აჩვენებს, რომ ყოველდღიური ფიზიკური აქტივობა ამცირებს უძილობის სიმპტომებს და აუმჯობესებს ღრმა ძილის ფაზას (5).
საუკეთესო დრო ვარჯიშისთვის არის დილის ან დღის პირველი ნახევარი, რადგან გვიან საღამოს ინტენსიურმა ვარჯიშმა შესაძლოა პირიქით, გაააქტიუროს ორგანიზმი და გაართულოს დაძინება.
4. არ გადატვირთოთ ორგანიზმი მძიმე საკვებით ძილის წინ
ძილის წინ მძიმე საკვების მიღება შეიძლება გახდეს ღამის განმავლობაში კუჭ-ნაწლავის სისტემის გადატვირთვის მიზეზი, რაც ხელს შეუშლის მშვიდ ძილს (6).
ეცადეთ, ბოლო კვება მიირთვათ დაძინებამდე მინიმუმ 2-3 საათით ადრე და უპირატესობა მიანიჭეთ მსუბუქ და ჯანსაღ საკვებს, მაგალითად, ბანანს, კეფირს ან ნუშს, რომლებიც ხელს უწყობენ ძილის ჰორმონების გამომუშავებას.
5. დაიცავით ძილის რეგულარული განრიგი – თუნდაც შაბათ-კვირას
არარეგულარული ძილის დროები იწვევს სხეულის ბიოლოგიური საათის დარღვევას და ძილის ხარისხის დაქვეითებას (7).
ეცადეთ, დაიძინოთ და გაიღვიძოთ ყოველდღე ერთსა და იმავე დროს, რადგან ეს ხელს შეუწყობს ორგანიზმის სტაბილურ რეჟიმში ყოფნას.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძის რჩევები
„მნიშვნელოვანია ძილის ჰიგიენის დაცვა“
„საღამოს საათებში გაღიზიანებისა და დაღლილობის თავიდან ასაცილებლად, აუცილებელია ძილის ჰიგიენის დაცვა – ამისთვის მნიშვნელოვანია ტექნოლოგიების (სმარტფონები, ლეპტოპები) გამოყენების შეზღუდვა დაძინებამდე მინიმუმ 1 საათით ადრე.“
„ფიზიკური აქტივობა – ერთ-ერთი საუკეთესო გზაა უძილობის წინააღმდეგ“
„ფიზიკური აქტივობა არა მხოლოდ ჯანმრთელობისთვის არის სასარგებლო, არამედ ხელს უწყობს ძილის სიღრმისა და ხანგრძლივობის გაუმჯობესებას. დღეში 30 წუთი სიარული ან მსუბუქი ვარჯიში უკვე საკმარისია ამ ეფექტის მისაღწევად.“
„ძილის ნაკლებობა ასოცირებულია სერიოზულ დაავადებებთან“
„კვლევები აჩვენებს, რომ ქრონიკული უძილობა ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, დიაბეტის და დეპრესიის რისკს. სწორედ ამიტომ, ძილის გაუმჯობესება ჯანმრთელობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორია.“
დასკვნა
კარგი ძილი არ არის მხოლოდ ფუფუნება – ეს აუცილებლობაა ჩვენი ჯანმრთელობისა და კეთილდღეობისთვის.
მცირე ცვლილებები დღის რუტინაში, როგორიცაა რეგულარული ძილის განრიგი, ფიზიკური აქტივობა და კოფეინის შემცირება, ხელს უწყობს ძილის გაუმჯობესებას.
თუ ძილის პრობლემები გახანგრძლივდა და თქვენი ყოველდღიური ცხოვრება მნიშვნელოვნად აისახა ამაზე, შესაძლოა, ეს იყოს სერიოზული ჯანმრთელობის პრობლემის ნიშანი, რის გამოც აუცილებელია ექიმთან კონსულტაცია.
მონაცემთა წყაროები:
1. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Sleep and Sleep Disorders. ხელმისაწვდომია: https://www.cdc.gov წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
2. World Health Organization (WHO). Insufficient sleep is a public health epidemic. ხელმისაწვდომია: https://www.who.int. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
3. National Heart, Lung, and Blood Institute. The importance of circadian rhythms. ხელმისაწვდომია: https://www.nhlbi.nih.gov. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
4. Sleep Foundation. Caffeine and Sleep. ხელმისაწვდომია: https://www.sleepfoundation.org წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
5. American Heart Association. Sleep and Exercise: The Connection. ხელმისაწვდომია: https://www.heart.org. წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
6. Harvard Medical School. The Impact of Late-Night Eating on Sleep. ხელმისაწვდომია: www.health.harvard.edu წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
7. Sleep Research Society. The Role of Sleep Regularity. ხელმისაწვდომია: www.sleepresearchsociety.org წვდომის თარიღი: 2025 წლის 29 იანვარი.
პროფესორის ბიოგრაფია:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი.
ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი.
მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.

„პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს“ – რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს“ - რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში
#post_seo_title

რა უნდა გავაკეთოთ მუნის დიაგნოზის შემთხვევაში

„ნებისმიერ ასაკობრივ ჯგუფში გხვდება. სეზონურობას ვერ გამოვოყოფ. აქტუალურია, ზამთრის, გაზაფხულის, ზაფხულის პერიოდში, ვინაიდან მჭიდროდ არის გადამდები, ამიტომ შემთხვევები იმატებს, როდესაც თინეიჯერები ერთმანეთში ცვლიან პირადი ჰიგიენის მოხმარების ნივთებს, ტანსაცმელს. შესაბამისად კლინიკური სურათიც ძალიან აშკარა და გამოხატულია.

მუნის გამონაყარს აქვს ძალიან სპეციფიური კლინიკური სურათი და სიმპტომატიკა. ძირითადად აღინიშნება მაჯების, თითებშორის, დუნდულებზე, მუცელზე ქანავა პაპულები – წერტილოვანი ქანავა გამონაყარი. ქავილი ძლიერდება ღამით.

პაციენტების უმრავლესობა ყოველთვის აღნიშნავს, რომ ღამით ქავილი ბევრად უფრო ძლიერია და სითბოში უფრო მწვავდება.

როგორც კი მსგავს სიმპტომებს შენიშნავთ, უკეთესია ექიმმა დაათვალიეროს.

მკურნალობა არის რადიკალურად განსხვავებული, მარტივად მოგვარებადი, თუ დროულად მოხდება დაავადების დიაგნოსტიკა. მკურნალობა ხდება ძირითადად ადგილობრივი დიაგნოსტიკური თერაპიებით, ადგილობრივად გამოსაყენებელი გელით და კრემით, რიმელსაც აქვს თავისი მოხმარების წესი.

მუნი არის ტკიპა. წარსულში მოიაზრებოდა როგორც არაჰიგიენურ გარემოში ან დაბინძურებულ ადგილას მცხოვრებ ადამიანებში გავრცელებულ მდგომარეობად. დღეს ეს ასე აღარ არის, ნებისმიერ სოციალურ ფენაში გვხვდება. თუ ბავშვები ან სკოლაში დაფიქსირდა, ვინაიდან მჭიდროდ გადამდებია. აღსანიშნავია, რომ თუ ოჯახის ერთ წევრს ექავება, უმეტეს შემთხვევაში ოჯახი სხვა წევრსაც აქვთ მსგავსი ტიპის გამონაყარი.

მუნის ტკიპა არ დაფრინავს, არ დახტის. შესაბამისად კანის კანთან მჭიდრო კონტაქტით ხდება მისი გადადება.

სანამ დაავადება არის აქტიური, სანამ აღინიშნება ქავილი და კანზე გამონაყარი, ადამიანი არის გადამდები.

მკურნალობის, კურსის დასრულებიდან დაახლოებით 7-10 დღე ჭირდება მდგომარეობის საბოლოოდ ალაგებას.

რაც შეეხება მუნის რეინფიცირებას, ზოგადად, დიდი მნიშვნელობა აქვს, რამდენად კარგად გაიმეორებს და შეასრულებს პაციენტი ექიმის მიერ გაცემულ რეკომენდაციებს. იმიტომ, რომ შემდეგ ციკლი მეორდება და თუ ჰიგიენის ნორმები ზუსტად არ იქნება დაცული, დიდი შანსია, რომ ხელახლა გამეორდეს ან მდგომარეობა ბოლომდე არ ალაგდეს და ისევ გააქტიურდეს.

მომართვიანობა საკმაოდ მაღალია. ვერ გამოვყოფ სეზონს. შემიძლია თამამად ვთქვა, პაციენეტების მეორედი მუნის დიაგნოზით ტოვებს ჩემს კაბინეტს” – ამის შესახებ დერმატოლოგმა, ნათია თოდუამ “პალიტრავიდეოს” განუცხადა.

 

 ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ვლევის შედეგების თანახმად, ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს
#post_seo_title

კემბრიჯის უნივერსიტეტის კვლევა

კემბრიჯის უნივერსიტეტის კვლევის შედეგების თანახმად, ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული საგრძობლად ამცირებს ნაადრევი სიკვდილის რისკს.

დაბალი ფიზიკური აქტივობის, ნაადრევ სიკვდილსა და სიმსუქნეს შორის კავშირის განსაზღვრის მიზნით, მთელი ევროპის მასშტაბით „კიბოსა და სიმსუქნის ევროპული პროსპექტული კვლევა“ ჩატარდა.

  • კვლევაში მონაწილეობდა 334,161 მამაკაცი და ქალი.
  •  1992-2000 წლების მანძილზე მკვლევარები სიმაღლეს, წონასა და თეძოს გარშემოწერილობას ზომავდნენ.
  • ფიზიკური აქტივობის განსაზღვრის მიზნით იყენებდნენ თვითშეფასების მეთოდს. აქტივობის განსაზღვრა ხდებოდა სამსახურსა და რეკრიაციულ  (დასვენების დროს) ზონაში. მონაწილეთა თითქმის მეოთხედი (22,7%)  კვალიფიცირდებოდა  როგორც არააქტიური (ინერტული) ჯგუფი.
  • კვლევაში მონაწილეებზე დაკვირვება 12 წლის განმავლობაში მიმდინარეობდა

მათგან 21,438 გარდაიცვალა.

აღმოჩნდა, რომ ფიზიკურად არააქტიური ადამიანები ზომიერად არააქტიურებთან  შედარებით, ნაადრევი სიკვდილის მეტი რისკის ქვეშ იმყოფებიან.

ავტორები თვლიან, რომ ყოველდღიურად 20 წუთი სწრაფი სიარული (90-დან და 110-მდე კალორიის დაწვა)   ფიზიკური აქტივობის არ მქონე ადამიანს (არააქტიურს, ინერტულს) ზომიერად არააქტიურს (დაბალინტენსიურს) გახდის და ნაადრევი სიკვდილის რისკს 16-30 %-ით შეამცირებს (როგორც ნორმალური სხეულის წონის, ასევე მაღალი BMI-ის მქონე პირებში).

სიკვდილობის ბოლო მონაცემებით, ევროპაში ( მამაკაცები+ქალები) 9,2 მილიონი გარდაცვალების შემთხვევიდან 337 000-ს სიმსუქნე იწვევს (BMI>30), ფიზიკური უმოქმედობა კი 676,000 შემთხვევას.

 

1...446447448...1,085გვერდი 447 of 1,085

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights