ორშაბათი, ივნისი 29, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 417

კვლევა: საღეჭი რეზინი — მიკროპლასტმასის წყარო ჩვენს პირში?!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კვლევა: საღეჭი რეზინი — მიკროპლასტმასის წყარო ჩვენს პირში?!
#post_seo_title

კვლევა: საღეჭი რეზინი — მიკროპლასტმასის წყარო ჩვენს პირში?!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
თქვენ თუ ფიქრობთ, რომ მხოლოდ ბოთლიანი წყალი ან პლასტმასის შეფუთვები გვაყუჩებს მიკროპლასტმასით, დაფიქრდით კიდევ ერთხელ…
აშშ-ის ქიმიური საზოგადოების (ACS) 2025 წლის გაზაფხულის კონფერენციაზე წარმოდგენილმა პილოტურმა კვლევამ აჩვენა, რომ ერთი ცალი საღეჭი რეზინი — ბუნებრივი იქნება თუ სინთეზური — ნერწყვში ათასობით მიკროპლასტმასის ნაწილაკს გამოყოფს.
ძირითადი მიგნებები:
• UCLA-ს მკვლევართა ჯგუფის მონაცემებით, ერთი საღეჭი რეზინი გამოყოფს 300-დან 3,000-მდე მიკროპლასტმასის ნაწილაკს, რაც დამოკიდებულია მის ზომასა და ბრენდზე.
• სინთეზური და ბუნებრივი რეზინები ერთნაირად ცუდად „იქცევიან“ — ორივე გამოყოფს თითქმის იგივე რაოდენობის მიკროპლასტმასას.
• ნაწილაკები ძირითადად შედგება პოლიმერებისგან — პოლიეთილენი და პოლისტიროლი, რომლებიც ენზიმებით არ იშლება და მხოლოდ ღეჭვის მექანიკური მოქმედებით გამოიყოფა.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
მიკროპლასტმასა უკვე დაფიქსირდა ადამიანის სხეულის თითქმის ყველა ნაწილში — სისხლში, ფილტვებში, ნაწლავებში და თუნდაც პლაცენტაში.
დღესდღეობით მსოფლიოში საშუალო ადამიანი წელიწადში 52,000-მდე მიკროპლასტმასას ნაწილაკს მოიხმარს, და როგორც ჩანს, საღეჭი რეზინიც ამ ციფრს ზრდის.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს არის კიდევ ერთი მტკიცებულება იმისა, თუ რამდენად ‘ჩუმად’ გვიყრის თავს თანამედროვე ყოფის ზიანი. საღეჭი რეზინი არაერთ ადამიანს ეჩვენება როგორც უწყინარი ჩვევა, თუმცა ეს კვლევა ცხადყოფს — მიკროპლასტმასა იქაცაა, სადაც არ ველით. ჩვენ არ ვიცით ზუსტად რა ხდება ამ ნაწილაკების გრძელვადიანი ზემოქმედებით, მაგრამ უკვე ახლა უნდა ვიფიქროთ შემცირებაზე.“
რა შეიძლება გავაკეთოთ?
• ნუ გადააჭარბებთ საღეჭი რეზინის მოხმარებას.
• არ შეცვალოთ რეზინი ყოველ 5 წუთში — ერთი რეზინი იღეჭეთ მეტი დროით.
• წაიკითხეთ შემადგენლობა — აირჩიეთ ის, რაც შეიცავს ნაკლებად დამუშავებულ მასალებს.
• ბავშვებისთვის ეძებეთ ალტერნატივები.
საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სურათი
ეს აღმოჩენა კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რომ მიკროპლასტმასას ვერ გავექცევით, მაგრამ შეგვიძლია შევამციროთ ზიანი ყოველდღიური არჩევანით.
საღეჭი რეზინი, ბოთლიანი წყალი, პლასტმასის ჭურჭელი, გადამუშავებული საკვები — ეს ყველაფერი მცირე ნაწილაკების წყაროა, რომელიც შესაძლოა უკავშირდებოდეს ანთებას, ნაწლავური დისბალანსს, იმუნური სისტემის მოდუნებას და სხვა პრობლემებს.
წყაროები:
1. American Chemical Society – “Chewing gum can shed microplastics into saliva, pilot study finds” (March 2025)
Published by: American Chemical Society
2. National Geographic – “Microplastics are now in our bodies”
Published by: National Geographic, 2024
3. Environmental Health Perspectives – “Human exposure to microplastics”
შეამცირეთ რისკები — შეცვალეთ ჩვევები!
შეიძლება იყოს საღეჭი რეზინი and კანფეტი გამოსახულება

ახალი კავშირი აუტიზმსა და პირის ღრუს ბაქტერიებს შორის – მეცნიერება არ ჩერდება!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

ახალი კავშირი აუტიზმსა და პირის ღრუს ბაქტერიებს შორის – მეცნიერება არ ჩერდება!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

იცით თუ არა, რომ ბავშვის პირის ღრუში არსებული ბაქტერიები შესაძლოა დაკავშირებული იყოს აუტიზმთან?

ჰონკონგის უნივერსიტეტის მეცნიერებმა ჩაატარეს მასშტაბური კვლევა და აღმოაჩინეს, რომ აუტიზმის სპექტრის მქონე ბავშვებს განსხვავებული მიკრობიომი (ბაქტერიების შემადგენლობა) აქვთ პირის ღრუში, შედარებით იმ ბავშვებთან, რომლებსაც ეს მდგომარეობა არ აქვთ.

რა გამოიკვეთა კვლევით?

  • აუტისტურ ბავშვებში ხშირია ანთებით ბაქტერიები, რაც გავლენას ახდენს არა მხოლოდ პირის ღრუზე, არამედ მთელი ორგანიზმის იმუნურ და ნერვულ სისტემაზე.
  • აღმოჩნდა, რომ პირის ღრუს მიკრობიომი შეიძლება გამოყენებულ იქნას როგორც ბიომარკერი – ანუ მარტივი ანალიზით ვიგებთ, არის თუ არა ბავშვს აუტიზმის რისკი.

რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი ჩვენთვის – მშობლებისთვის, ექიმებისთვის და საზოგადოებისთვის?

  • აუტიზმის ადრეული დიაგნოზი კრიტიკულად მნიშვნელოვანია ბავშვის სწორად განვითარებისთვის.
  • დღეს საქართველოში ბევრ ბავშვს უდგინდება აუტიზმის სპექტრის აშლილობა და მშობლები ხშირად იბნევიან – როდის მივხვდეთ? როგორ ვუმკურნალოთ?
  • ახლა უკვე შეიძლება, რომ პირის ღრუს უბრალო ნიმუშით მივიღოთ დამატებითი ინფორმაცია ბავშვის ნეიროგანვითარებაზე.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რეკომენდაციები:

  1. არ ვივიწყოთ პირის ღრუს ჰიგიენა ბავშვობიდანვე – ჯანმრთელი პირის ღრუ ნიშნავს ნაკლებ ანთებას და მეტ დაცვას ტვინის ფუნქციებისთვისაც.
  2. გამოკვლევები უნდა დაიწყოს მარტივი გზებით – თუ მიკრობიომი საშუალებას გვაძლევს დავინახოთ რისკები, უნდა გამოვიყენოთ ეს პრაქტიკაში.
  3. აუტიზმი არ არის სირცხვილი – ეს არის მდგომარეობა, რომელიც საჭიროებს მხარდაჭერას, ყურადღებას და ადრეულ ჩარევას.
  4. მშობლებმა ნუ უგულებელყოფთ ბავშვის ქცევით სიგნალებს – ეჭვის შემთხვევაში მიმართეთ სპეციალისტს.

დასკვნა:

მეცნიერება გვაძლევს ახალ შესაძლებლობებს – ახლა უკვე პირის ღრუს მიკრობიომიც კი შეიძლება გახდეს საკვანძო ფაქტორი ბავშვის ნეიროგანვითარების შეფასებისთვის.

აუტიზმის დროული აღმოჩენა და მორგებული ზრუნვა ბავშვს აძლევს უკეთესი ცხოვრების შანსს!

წყარო:

University of Hong Kong –

Oral Microbiome Differences May Aid Early Autism Diagnosis

https://neurosciencenews.com/autism-oral-microbiome-28569/

გაიგეთ მეტი:

შენი ექიმი – ჯანსაღი ინფორმაციის სანდო წყარო:

https://www.sheniekimi.ge

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი; გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი; 25 წელზე მეტი გამოცდილებით – როგორც საქართველოში, ასევე მსოფლიოს მასშტაბით.

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #აუტიზმი #მიკრობიომი #ბავშვებისჯანმრთელობა #sheniekimi

შეიძლება იყოს 1 ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

მაგნიუმი და წამლები, ფრთხილად იყავით! – პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გვირჩევს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მაგნიუმი და წამლები, ფრთხილად იყავით! - პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გვირჩევს
Giorgi Pkhakadze

მაგნიუმი და წამლები – ფრთხილად იყავით!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
მაგნიუმი სასარგებლოა, მაგრამ მისი ერთდროული მიღება გარკვეულ წამლებთან შეიძლება ჯანმრთელობისთვის საზიანო იყოს. ქვემოთ მოცემულია წამლების სია, რომლებიც არ უნდა მიიღოთ მაგნიუმთან ერთად:

წამლები, რომლებიც არ უნდა მიიღოთ მაგნიუმთან ერთად:

1. ანტიბიოტიკები
მაგნიუმი ამცირებს ზოგი ანტიბიოტიკის ეფექტურობას. მაგალითად:
• დოქსიციკლინი (Vibramycin)
• ციპროფლოქსაცინი (Cipro)
რჩევა: ანტიბიოტიკი მიიღეთ მაგნიუმზე 2 საათით ადრე ან 4 საათის შემდეგ.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ბევრმა ადამიანმა მაგნიუმი ‘უშიშარ დამატებად’ ჩათვალა, მაგრამ რეალურად მისი არასწორი კომბინაცია წამლებთან – განსაკუთრებით ანტიბიოტიკებთან ან გულის წამლებთან – შეიძლება სერიოზული რისკი იყოს ჯანმრთელობისთვის.“
2. ბისფოსფონატები
ძვლების სიმტკიცისთვის გამოყენებული წამლები, როგორიცაა:
• ალენდრონატი (Fosamax)
• რიზედრონატი (Actonel)
მაგნიუმი ამცირებს მათ შეწოვას.
რჩევა: ბისფოსფონატი მიიღეთ მაგნიუმზე 2 საათით ადრე ან 4 საათის შემდეგ.
3. შარდმდენები (დიურეტიკები)
მაგნიუმის დონეს ამცირებენ ან ზრდიან:
• ფუროსემიდი (Lasix)
• ჰიდროქლოროთიაზიდი
• სპირონოლაქტონი (Aldactone)
რჩევა: რეგულარულად შეამოწმეთ მაგნიუმის დონე სისხლში.
4. შაქრიანი დიაბეტის წამლები
მაგნიუმი აძლიერებს ზოგი წამლის მოქმედებას, რაც იწვევს დაბალ შაქარს:
• გლიბენკლამიდი (DiaBeta)
• გლიმეპირიდი (Amaryl)
რჩევა: ხშირად შეამოწმეთ სისხლში შაქრის დონე და კონსულტაცია გაიარეთ ექიმთან.
5. ფარისებრი ჯირკვლის ჰორმონები
მაგნიუმი ამცირებს მათი შეწოვას:
• ლევოთიროქსინი (Synthroid)
რჩევა: ჰორმონი მიიღეთ მაგნიუმზე 4 საათით ადრე ან შემდეგ.
6. გაბაპენტინი
ნერვული ტკივილისთვის გამოყენებული წამალი:
• გაბაპენტინი (Neurontin)
მაგნიუმი ამცირებს მის შეწოვას.
რჩევა: გაბაპენტინი მიიღეთ მაგნიუმზე 2 საათით ადრე ან შემდეგ.
7. გულის წამლები
მაგნიუმი ამცირებს ზოგი გულის წამლის ეფექტურობას:
• დიგოქსინი (Digoxin)
რჩევა: რეგულარულად შეამოწმეთ მაგნიუმის დონე და კონსულტაცია გაიარეთ ექიმთან.
8. მჟავიანობის საწინააღმდეგო წამლები (PPI)
ხანგრძლივი გამოყენება ამცირებს მაგნიუმის დონეს:
• ომეპრაზოლი (Nexium)
• ლანსოპრაზოლი (Prevacid)
რჩევა: პერიოდულად შეამოწმეთ მაგნიუმის დონე სისხლში.
„საქართველოში ხშირია თვითმკურნალობა და ბიოდანამატების არაკონტროლირებადი მოხმარება. ჩვენ ვურჩევთ ყველას: სანამ მაგნიუმს მიიღებთ – გადაამოწმეთ, ხომ არ ხართ რომელიმე მედიკამენტზე და გაიარეთ კონსულტაცია პროფესიონალთან.“
მაგნიუმი ნამდვილად სასარგებლოა, მაგრამ მხოლოდ სწორად გამოყენების შემთხვევაში. ფარმაცევტთან ან ექიმთან კონსულტაცია არ არის სირცხვილი – ეს არის თქვენი ჯანმრთელობის დაცვა! ნუ მიიღებთ წამლებს და დანამატებს ერთად, თუ არ იცით მათი გავლენა ერთმანეთზე.
წყაროები:
1. Health.com – “5 Medications Not to Mix With Magnesium” – www.health.com/medications-not-to-mix-with-magnesium-8687830
2. WebMD – Magnesium Supplement (Oral Route, Parenteral Route)
გაიგეთ მეტი:
დამატებითი ინფორმაცია და რეკომენდაციები შეგიძლიათ იხილოთ ვებსაიტზე: www.sheniekimi.ge
შეიძლება იყოს მედიკამენტი and ტექსტი გამოსახულება

პოპულარული NAD+ დანამატების საფრთხე და სიმართლე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
პოპულარული NAD+ დანამატების საფრთხე და სიმართლე
#post_seo_title

შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი

ბოლო წლებში „გაახალგაზრდავების“ ბაზარი სწრაფად გაფართოვდა და მასთან ერთად გაიზარდა ისეთი პროდუქტების პოპულარობა, რომლებიც ორგანიზმში ენერგიის, ტვინის „გამჭრიახობის“ და „უჯრედული რეპარაციის“ გაძლიერებას ჰპირდებიან. ამ ტალღის ერთ-ერთი ყველაზე თვალსაჩინო მიმართულებაა NAD+-თან დაკავშირებული დანამატები და „ინფუზიები“. საკითხი მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ ინდივიდუალური ჯანმრთელობისთვის, არამედ საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვისაც: როდესაც მოსახლეობა ფართოდ იყენებს არასაკმარისად დამტკიცებულ პროდუქტებს, იზრდება გვერდითი მოვლენების, ფინანსური ზიანის, არასწორი თვითმკურნალობისა და დეზინფორმაციის რისკი, ხოლო ჯანდაცვის სისტემაზე დატვირთვა — მათ შორის ლაბორატორიული კვლევების, კონსულტაციების და არასასურველი რეაქციების მართვის ხარჯით.

დღეს მთავარი კითხვა ასეთია: რას ვიცით სინამდვილეში NAD+-ის შესახებ, რას გვიჩვენებს ადამიანებზე ჩატარებული კვლევები, რა არის რეალური სარგებელი და რა — მარკეტინგული დაპირება.

პრობლემის აღწერა

NAD+ (ნიკოტინამიდადენინდინუკლეოტიდი) არის უჯრედში არსებული თანაფაქტორი, რომელიც მონაწილეობს ენერგიის წარმოქმნაში, მეტაბოლიზმში და დნმ-ის რეპარაციის პროცესებში. ასაკთან ერთად NAD+-ის დონე და მასთან დაკავშირებული ბიოქიმიური გზების აქტივობა შესაძლოა იცვლებოდეს, რის საფუძველზეც პოპულარული გახდა იდეა — „თუ NAD+ იკლებს, დავამატოთ და დაბერება შენელდება“.

ამ არგუმენტს ბაზარზე რამდენიმე მიმართულება მოჰყვა:

  • NAD+-ის წინამორბედი ნივთიერებების დანამატები (მაგალითად ნიკოტინამიდ რიბოზიდი და ნიკოტინამიდ მონონუკლეოტიდი), რომლებიც იყიდება კაფსულების/ფხვნილების სახით [1–3].
  • ე.წ. „ინფუზიები“ და ინექციური სერვისები, რომლებიც ხშირად არათანმიმდევრულად რეგულირდება და მოსახლეობას სწრაფ ეფექტს ჰპირდება [1].

ქართველი მკითხველისთვის თემა განსაკუთრებით აქტუალურია ორი მიზეზით: (1) ონლაინ გაყიდვებისა და სოციალური ქსელების გავლენით მსგავსი პროდუქტები მარტივად აღწევს ბაზარზე; (2) „ბუნებრივის“ ავტომატურად „უსაფრთხოდ“ აღქმა ზრდის უკონტროლო გამოყენების ალბათობას, განსაკუთრებით ახალგაზრდებსა და ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებში. ასეთ პირობებში კრიტიკული მნიშვნელობა აქვს სანდო წყაროებზე დაყრდნობას — მათ შორის https://www.sheniekimi.ge და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თემებზე ორიენტირებულ პლატფორმებს, როგორიცაა https://www.publichealth.ge.

სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი

NAD+-ის როლი ორგანიზმში რეალურია და კარგად აღწერილი: ის მონაწილეობს ჟანგვა-აღდგენით რეაქციებში, ენერგიის ცვლაში, ასევე უკავშირდება გარკვეულ ფერმენტულ სისტემებს, რომლებიც უჯრედის სტრეს-პასუხსა და რეპარაციას არეგულირებს [1,3]. თუმცა, აქედან ავტომატურად არ გამომდინარეობს, რომ დამატებითი მიღება (ან წინამორბედების მიღება) ადამიანს „გაახალგაზრდავებს“.

ადამიანებზე არსებული მტკიცებულებები ძირითადად ორი ტიპის შედეგებს გვაძლევს:

  • ბიოქიმიური მაჩვენებლები: ზოგი კვლევა აჩვენებს, რომ NAD+-ის წინამორბედების მიღებამ შეიძლება გაზარდოს NAD+-თან დაკავშირებული მეტაბოლიტები/ბიომარკერები [3,4].
  • კლინიკური შედეგები: ენერგიის, კანის, კოგნიციის, მეტაბოლიზმის ან „ჯანმრთელი დაბერების“ პირდაპირი გაუმჯობესება ადამიანებში ჯერ არ არის ერთმნიშვნელოვნად დადასტურებული და კვლევები ხშირად განსხვავებულ შედეგებს აჩვენებს [1,4].

უსაფრთხოების კუთხით, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საკითხია დოზა და მიღების ხანგრძლივობა. მაგალითად, მაღალი დოზის ნიკოტინამიდ რიბოზიდის უსაფრთხოებაზე ჩატარებულმა რანდომიზებულმა კვლევამ მძიმე გვერდითი მოვლენები არ აჩვენა და დაფიქსირებული რეაქციების დიდი ნაწილი მსუბუქი იყო [3]. თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა პროდუქტი ერთნაირია: რეალური ბაზარი მოიცავს განსხვავებულ შემადგენლობებს, განსხვავებულ ბიოშეღწევადობასა და ხარისხის კონტროლის განსხვავებულ დონეს.

დამატებითი სიფრთხილეა საჭირო იმ ადამიანებისთვის, ვისაც აქვს:

  • ღვიძლისა და თირკმლის ქრონიკული დაავადება (რადგან ნებისმიერი დანამატი დამატებით მეტაბოლურ დატვირთვას ქმნის);
  • ონკოლოგიური ისტორია ან მაღალი რისკის მდგომარეობა (რადგან უჯრედული ენერგეტიკისა და ზრდის გზებზე ზემოქმედება თეორიულად შეიძლება არასასურველ კონტექსტში აღმოჩნდეს — აქ მტკიცებულებები ჯერ განვითარებადია და საბოლოო დასკვნებს ვერ ვაკეთებთ, მაგრამ რისკის მართვის პრინციპი მნიშვნელოვანია) [1,10].

კლინიკური პრაქტიკის თვალსაზრისით ყველაზე სწორი მიდგომაა: NAD+-თან დაკავშირებული დანამატები განვიხილოთ როგორც ექსპერიმენტული/დამხმარე კატეგორიის პროდუქტი, არა როგორც დადასტურებული „ანტიდაბერების“ თერაპია [1,4].

სტატისტიკა და მტკიცებულებები

საზოგადოებრივ დისკუსიაში ხშირად გვხვდება ორი ტიპის ციფრი: (1) ბაზრის მოცულობა; (2) მოხმარების გავრცელება. ბაზრის შეფასებები სხვადასხვა კვლევით კომპანიებში ერთმანეთისგან მნიშვნელოვნად განსხვავდება, რაც მიუთითებს, რომ ეს ციფრები ხშირად „შეფასებაა“ და არა სრულად დადასტურებული სტატისტიკა [11,12]. ამიტომ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის კომუნიკაციაში სწორია აქცენტი გაკეთდეს არა სენსაციურ რიცხვებზე, არამედ იმაზე, რომ მოთხოვნა იზრდება და შესაბამისად იზრდება რისკიც — განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მომხმარებლები გადაწყვეტილებას იღებენ სოციალური ქსელების გავლენით [1].

რაც შეეხება მტკიცებულებების ხარისხს: ჯანმრთელობისთვის მნიშვნელოვანი დასკვნები ჩვეულებრივ ეფუძნება დიდ, კარგად დაგეგმილ კლინიკურ კვლევებს. NAD+-ის წინამორბედებზე ადამიანებში ჩატარებული კვლევები არსებობს, მაგრამ ისინი ხშირად:

  • შედარებით მცირე ზომისაა;
  • მოკლე ხანგრძლივობისაა;
  • განსხვავდება დოზებითა და მონაწილეთა პროფილით;
  • ხშირად აფასებს ბიომარკერებს და არა გრძელვადიან კლინიკურ შედეგებს [3,4].

ამიტომ, როდესაც რეკლამა ამბობს „კლინიკურად დამტკიცებულია“, მკითხველმა უნდა იკითხოს: „რისი დამტკიცებაა? ბიომარკერის ცვლილება თუ რეალური ჯანმრთელობის შედეგი? რამდენ ხანს? რამდენ ადამიანში?“

საერთაშორისო გამოცდილება

საერთაშორისო პრაქტიკაში NAD+-თან დაკავშირებული პროდუქტები ძირითადად განიხილება როგორც დანამატების ბაზრის ნაწილი, სადაც რეგულაცია განსხვავდება მედიკამენტებისგან. მაგალითად, აშშ-ში დანამატები რეგულირდება სხვა ჩარჩოთი, ვიდრე მედიკამენტები, და წინასწარი „ეფექტიანობის“ მტკიცებულება ჩვეულებრივ იმავე დონეზე არ მოითხოვება, როგორც წამლებისთვის [5]. ეს ნიშნავს, რომ ბაზარზე შეიძლება არსებობდეს პროდუქტები, რომლებიც ფართოდ იყიდება, მაგრამ მათი დაპირებები მეცნიერებით სრულად არ არის გამყარებული.

დამატებითი მაგალითია ნიკოტინამიდ მონონუკლეოტიდთან დაკავშირებული დებატები — სხვადასხვა წლებში აშშ-ის მარეგულირებელ სივრცეში განხილვები მიმდინარეობდა მისი სტატუსის შესახებ, რაც ხაზს უსვამს, რომ ეს სფერო დინამიკურია და მომხმარებელმა მუდმივად უნდა გადაამოწმოს სანდო ინსტიტუციური ინფორმაცია [2,13]. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით ეს არის მნიშვნელოვანი სიგნალი: „ტენდენცია“ შეიძლება სწრაფად შეიცვალოს, მაგრამ უსაფრთხოების კულტურა უნდა იყოს სტაბილური.

ამავე დროს, სამეცნიერო ჟურნალებში ქვეყნდება ახალი კვლევები NAD+-ის წინამორბედების შესახებ (მაგალითად კოგნიციასა და სხვა ბიოლოგიურ მარკერებზე), თუმცა ეს ჯერ არ უდრის მკაფიო კლინიკურ რეკომენდაციას ფართო მოსახლეობისთვის [4].

საქართველოს კონტექსტი

საქართველოში დანამატების რეგულირება და ბაზრის ზედამხედველობა დაკავშირებულია სურსათის უსაფრთხოების ჩარჩოებთან. სურსათის ეროვნული სააგენტო ავრცელებს ინფორმაციას სურსათის (სასურსათო) დანამატებზე და მოთხოვნებზე, რომლებიც ბაზარზე განთავსებულ პროდუქტებს უნდა აკმაყოფილებდეს [6]. ასევე მოქმედებს ტექნიკური რეგლამენტი „სურსათის (სასურსათო) დანამატების შესახებ“, რომლის ძალაში შესვლა განსაზღვრულია დადგენილებით [7]. ეს ჩარჩოები მნიშვნელოვანია, მაგრამ NAD+-თან დაკავშირებული პროდუქციის ნაწილი ხშირად შემოდის როგორც „ბიოლოგიურად აქტიური დანამატი“ ან ონლაინ არხებით, რაც ზედამხედველობას ართულებს.

პრაქტიკული რეკომენდაცია საქართველოსთვის არის სამი მიმართულება:

  • მომხმარებლის განათლება: მოსახლეობამ უნდა იცოდეს, რომ „დანამატი“ არ არის „მედიკამენტი“ და არ ნიშნავს ავტომატურ ეფექტიანობას.
  • ხარისხის კონტროლი: მნიშვნელოვანია მესამე მხარის სერტიფიკაციის, წარმოების სტანდარტებისა და გამჭვირვალე ლაბორატორიული კონტროლის მხარდაჭერა. ამ კონტექსტში თემატურად შეიძლება იყოს რელევანტური ხარისხზე ორიენტირებული სივრცეები, როგორიცაა https://www.certificate.ge.
  • პროფესიული დისკუსია და აკადემიური სივრცე: ახალი მტკიცებულებების სწორად ინტერპრეტაციისთვის საჭიროა მედიცინის/საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პროფესიონალების ჩართულობა; ამ კონტექსტში შეიძლება იყოს რელევანტური აკადემიური პლატფორმა https://www.gmj.ge.

მითები და რეალობა

მითი 1: „თუ NAD+ იკლებს ასაკთან ერთად, დამატება აუცილებლად გაახალგაზრდავებს.“
რეალობა: ასაკთან დაკავშირებული ბიომარკერის ცვლილება არ ნიშნავს, რომ მისი ხელოვნურად გაზრდა ავტომატურად აუმჯობესებს ჯანმრთელობას ან ახანგრძლივებს სიცოცხლეს. ადამიანებში ეფექტიანობის მტკიცებულებები ჯერ შეზღუდულია და ხშირად არაერთგვაროვანი [1,4].

მითი 2: „რადგან ეს ვიტამინთან ახლო ნივთიერებაა, უსაფრთხოა ყველასთვის.“
რეალობა: უსაფრთხოება დამოკიდებულია დოზაზე, პროდუქტის ხარისხზე, თანმხლებ დაავადებებზე და სხვა წამლებთან/დანამატებთან კომბინაციაზე. კვლევებში გვერდითი მოვლენები ხშირად მსუბუქია, მაგრამ ეს არ აუქმებს ინდივიდუალურ რისკებს და ბაზარზე ხარისხის განსხვავებებს [3,5].

მითი 3: „ინფუზია უფრო ძლიერია, ამიტომ უკეთესია.“
რეალობა: „ძლიერობა“ არ უდრის „უკეთესობას“. ინექციური/ინფუზიური სერვისები ზრდის ინფექციის, არასწორი დოზირების და არაპროფესიული ჩარევის რისკს, განსაკუთრებით თუ პროცედურა არ მიმდინარეობს მკაცრი სამედიცინო სტანდარტებით [1]. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პრიორიტეტია უსაფრთხოების მინიმალური სტანდარტების დაცვა.

ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)

კითხვა: NAD+ არის წამალი?
პასუხი: NAD+ ორგანიზმში ბუნებრივად არსებული მოლეკულაა. ბაზარზე არსებული NAD+-თან დაკავშირებული პროდუქციის დიდი ნაწილი იყიდება როგორც დანამატი და არა როგორც მედიკამენტი; შესაბამისად, მასზე მოქმედებს განსხვავებული რეგულაციური ჩარჩო [5].

კითხვა: არსებობს თუ არა მტკიცებულება, რომ NAD+ დანამატი აფერხებს დაბერებას ადამიანებში?
პასუხი: ამ ეტაპზე ძლიერი, ერთმნიშვნელოვანი კლინიკური მტკიცებულება ფართო მოსახლეობაში არ არსებობს. კვლევები ხშირად აჩვენებს ბიომარკერების ცვლილებას, ხოლო გრძელვადიანი კლინიკური შედეგები ჯერ დასაზუსტებელია [1,4].

კითხვა: რა გვერდითი მოვლენები შეიძლება ჰქონდეს?
პასუხი: კვლევებში აღწერილია ძირითადად მსუბუქი მოვლენები, თუმცა რეალურ ცხოვრებაში მნიშვნელოვანია პროდუქტის ხარისხი და ინდივიდუალური მდგომარეობა. თუ გაქვთ ქრონიკული დაავადება, ორსულობა/ლაქტაცია, ან იღებთ სხვა პრეპარატებს, თვითნებური მიღება არ არის რეკომენდებული [3,5].

კითხვა: როგორ შევარჩიო უსაფრთხო პროდუქტი, თუ მაინც ვაპირებ მიღებას?
პასუხი: შეამოწმეთ მწარმოებლის გამჭვირვალობა, ხარისხის დოკუმენტაცია, ლაბორატორიული ტესტირების ინფორმაცია და სერტიფიკაციის ნიშნები. პრაქტიკულად სასარგებლოა ხარისხის თემაზე ორიენტირებული რესურსების გამოყენებაც, მაგალითად https://www.certificate.ge. ყველაზე მნიშვნელოვანი კი ექიმთან კონსულტაციაა.

კითხვა: არის თუ არა ცხოვრების წესით NAD+-ის მხარდაჭერა შესაძლებელი?
პასუხი: ცხოვრების წესის ფაქტორები (ფიზიკური აქტივობა, ძილი, კვება) მეტაბოლურ ჯანმრთელობაზე პირდაპირ მოქმედებს და ზოგადად უფრო მაღალი მტკიცებულების მქონე გზაა „ჯანმრთელი დაბერების“ მხარდასაჭერად, ვიდრე მოდური დანამატები [1].

დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით

NAD+-თან დაკავშირებული დანამატები წარმოადგენს კლასიკურ მაგალითს, თუ როგორ შეიძლება მეცნიერული კონცეფცია სწრაფად გადაიქცეს მასობრივ ტრენდად. NAD+-ის ბიოლოგიური მნიშვნელობა რეალურია, მაგრამ „ანტიდაბერების“ დაპირებები ადამიანებში ჯერ არ არის საკმარისად გამყარებული მაღალი ხარისხის კლინიკური მტკიცებულებებით [1,4]. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პასუხისმგებლობაა, რომ მოსახლეობამ მიიღოს გადაწყვეტილება ინფორმირებულად — არა რეკლამის, არამედ სანდო ინსტიტუციური წყაროებისა და ექიმის კონსულტაციის საფუძველზე.

პრაქტიკული რეკომენდაციები:

  • თუ გაქვთ ქრონიკული დაავადება ან იღებთ სხვა პრეპარატებს, ნუ დაიწყებთ NAD+-თან დაკავშირებულ დანამატს ექიმის გარეშე.
  • მოერიდეთ არაგამჭვირვალე ონლაინ შეთავაზებებს და „სწრაფ ეფექტზე“ აგებულ სერვისებს, განსაკუთრებით ინექციებს/ინფუზიებს, თუ უსაფრთხოების სტანდარტები მკაფიოდ არ არის წარმოდგენილი [1,5].
  • ყურადღება მიაქციეთ ხარისხის დადასტურებასა და სერტიფიკაციას (საჭიროებისამებრ გამოიყენეთ https://www.certificate.ge).
  • ახალი კვლევების შეფასება ჯობს პროფესიულ სივრცეში; საქართველოს კონტექსტში აკადემიური დისკუსიისთვის შეიძლება იყოს რელევანტური https://www.gmj.ge, ხოლო ზოგადი ჯანმრთელობის განათლებისთვის — https://www.sheniekimi.ge და https://www.publichealth.ge.

წყაროები

  1. Health.com. NAD Supplements Are the Latest Thing in Anti-Aging—Do They Work? 2024. https://www.health.com/nad-supplements-trend-anti-aging-8783551
  2. National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Niacin: Fact Sheet for Health Professionals (შეიცავს ინფორმაციას ნიკოტინამიდ რიბოზიდსა და ნიკოტინამიდ მონონუკლეოტიდზე). https://ods.od.nih.gov/factsheets/Niacin-HealthProfessional/
  3. Berven H, et al. NR-SAFE: a randomized, double-blind safety trial of high dose nicotinamide riboside. Nat Commun. 2023. https://www.nature.com/articles/s41467-023-43514-6
  4. Wu CY, et al. Effects of nicotinamide riboside on NAD+ levels and related outcomes (კლინიკური კვლევა). EClinicalMedicine (The Lancet Discovery Science). 2025. https://www.thelancet.com/journals/eclinm/article/PIIS2589-5370%2825%2900567-X/fulltext
  5. U.S. Food and Drug Administration. Dietary Supplements. Updated 2024. https://www.fda.gov/food/dietary-supplements
  6. სურსათის ეროვნული სააგენტო. სასურსათო დანამატი (ინფორმაცია მოთხოვნებსა და შესაბამისობაზე). https://nfa.gov.ge/Ge/Page/sasursato%20danamatebi
  7. საქართველოს მთავრობა. ტექნიკური რეგლამენტის – სურსათის (სასურსათო) დანამატების შესახებ დამტკიცების თაობაზე (დადგენილება №360; მიღების თარიღი 12/07/2022). https://matsne.gov.ge/ka/document/view/5520390
  8. U.S. FDA. Dietary Supplements Guidance Documents & Regulatory Information (განმარტებითი დოკუმენტები). https://www.fda.gov/food/guidance-documents-regulatory-information-topic-food-and-dietary-supplements/dietary-supplements-guidance-documents-regulatory-information
  9. ClinicalTrials.gov. Nicotinamide Riboside… (კვლევის რეგისტრაცია; უსაფრთხოების/გვერდითი მოვლენების მონიტორინგი). https://clinicaltrials.gov/study/NCT04040959
  10. Yaku K, et al. Nicotinamide riboside and nicotinamide mononucleotide fate and NAD metabolomics (პრეკლინიკური მტკიცებულება). Sci Adv. 2025. https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.adr1538
  11. InsightAce Analytic. NAD-based Anti-Aging Market… 2025 (ბაზრის შეფასება; შეფასებითი მონაცემები). https://www.insightaceanalytic.com/report/nad-based-anti-aging-market-size-share–trends-analysis-report-by-precursor-by-product-type-supplements-oral-nad-dietary-supplements-topical-nad-supplements-creams-serums-lip-creams-eye-creams-therapeutic-products-nad-nasal-spray-and-nad-injectionsnad-iv-type-of-aging-distribution-channel-region-and-segment-forecasts-2025-2034/2284
  12. Grand View Research. Nicotinamide Adenine Dinucleotide Products Market Report (ბაზრის შეფასება; შეფასებითი მონაცემები). https://www.grandviewresearch.com/industry-analysis/nicotinamide-adenine-dinucleotide-products-market-report
  13. NutraIngredients. FDA reinstates NDI status of NMN… 2025 (რეგულაციური დინამიკა; მედია-წყარო, გამოყენებულია მხოლოდ რეგულაციის ცვლილების აღსანიშნავად). https://www.nutraingredients.com/Article/2025/12/09/fda-reinstates-ndi-status-of-nmn-with-new-letters-to-ingredient-players/

მამის ტკივილი… შეიძლება შენი მომავალი გახდეს. ახალი აღმოჩენა მედიცინაში!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
გრიპის ლეტალური შემთხვევები საქართველოში – როგორ ავიცილოთ თავიდან?
გიორგი ფხაკაძე

მამის ტკივილი… შეიძლება შენი მომავალი გახდეს. ახალი აღმოჩენა მედიცინაში!

ბავშვობაში მიღებული სტრესი არასდროს ქრება. ის ტოვებს კვალს… სპერმაში. ახალი კვლევა ცხადყოფს:

მამაკაცები, რომლებიც ბავშვობაში განიცდიდნენ სტრესს, შენარჩუნებულ ეპიგენეტიკურ ნიშნებს ატარებენ. ეს ნიშნები:

• ცვლიან გენების ექსპრესიას, • დაკავშირებულია ტვინის განვითარებასთან,

• და შეიძლება გავლენა იქონიოს მომავალ თაობებზე – შვილებზე, რომლებიც ჯერ კიდევ არ დაბადებულან.

შეიძლება მამის ტანჯვამ შეცვალოს შვილის მომავალი?

დიახ. კვლევები ცხადად აჩვენებს ამას – და ეს მხოლოდ დასაწყისია.

მკაცრი დასკვნა: წარსული არ არის წარსული. ის გაგრძელებაა – თაობიდან თაობაზე.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ეს კვლევა კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ ფსიქო-სოციალური ჯანმრთელობა ისეთივე მნიშვნელოვანი ფაქტორია, როგორც ფიზიკური. მამების დაცვა სტრესისგან და ტრავმისგან, ნიშნავს შვილების ჯანმრთელ მომავალს.

“წყარო: Healthline – “Your Father’s Trauma Could Change Your Life, Suggests Groundbreaking Sperm Study” (https://www.healthline.com/health-news/your-fathers-trauma-could-change-your-life-suggests-groundbreaking-sperm-study) გავზიაროთ ეს ინფორმაცია — ეს არ არის მხოლოდ მეცნიერება, ესაა ჩვენი შვილების დაცვა. #გიორგიფხაკაძე #მამებისჯანმრთელობა #ეპიგენეტიკა #ბავშვობა #ტრავმა #მომავალი #აქხარისხია #sheniekimi #drpkhakadze

ნიტაზენები, ფატალური შედეგები – უხმო გლობალური საფრთხე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

ნიტაზენები – უხმო გლობალური საფრთხე

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ბოლო წლებში სინთეზური ოპიოიდი, სახელად ნიტაზენი, საზღვრებს მიღმა ჩუმად ვრცელდება და მზარდ შეშფოთებას იწვევს როგორც ჯანდაცვის სპეციალისტებში, ასევე სამართალდამცავ სტრუქტურებში. ნიტაზენები თავდაპირველად 1950-იან წლებში შეიქმნა სამეცნიერო კვლევების მიზნებისთვის, თუმცა არასდროს დაშვებულა სამედიცინო გამოყენებისთვის. დღეს კი ეს საშიში ნივთიერება არალეგალურად იწარმოება და ვრცელდება მსოფლიოს მასშტაბით — ფატალური შედეგებით.
2025 წლის აპრილში გამოცემა Daily Mail-მა და ბრიტანეთის ეროვნული დანაშაულის სააგენტომ გამოაქვეყნეს ინფორმაცია, რომ ნიტაზენები 500-ჯერ უფრო ძლიერია ჰეროინზე და ფენტანილზეც კი საშიშროებით აღემატება. უკვე დაფიქსირებულია არაერთი ლეტალური შემთხვევა დიდ ბრიტანეთში, აშშ-ში და ევროპის ქვეყნებში. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტები კი ხაზგასმით აცხადებენ: ეს საფრთხე აღარ არის მხოლოდ დასავლური სამყაროს პრობლემა — საქართველო დაცული არ არის.
ნიტაზენები განსაკუთრებით სახიფათოა იმით, რომ ლეტალურ დოზას მიაღწევს მიკროგრამებით. ისინი ხშირად სხვა პრეპარატებთან ერთად იყიდება, რაც ნიშნავს, რომ მომხმარებელი არ იცის, რეალურად რას იღებს. ამ გაურკვევლობამ ნიტაზენები განსაკუთრებულად მომაკვდინებლად აქცია.
რატომ ვრცელდება ნიტაზენები ასე სწრაფად?
მათი წარმოება იაფი და მარტივია არარეგულირებულ ლაბორატორიებში, ძირითადად ჩინეთში. იქიდან ისინი თეთრი ფხვნილის ან აბების სახით იგზავნება ონლაინ გაყიდვების ან ქუჩის ბნელ ქსელებში. ერთდროულად მათ აღმოჩენა და კონტროლი პრაქტიკულად შეუძლებელია.
საქართველო, სადაც ღია საზღვრებია, მეტია უცხოეთიდან დაბრუნებული ემიგრანტები და აქტიურობს არალეგალური ნარკობაზარი — ასევე წარმოადგენს მაღალი რისკის ზონას. 2024 წელს თბილისში რამდენიმე გადაჭარბების შემთხვევის შემდეგ, ტოქსიკოლოგებმა ლაბორატორიულად დაადასტურეს სინთეზური ოპიოიდების — მათ შორის ნიტაზენის მსგავსი ნივთიერებების არსებობა.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გვაფრთხილებს:
„ეს უკვე აღარ არის მხოლოდ დასავლეთის პრობლემა. ნიტაზენები მოდიან — ჩუმად, სწრაფად და ლეტალურად. და ჩვენ მზად არ ვართ“
გამოფხიზლდი, საქართველო — როგორ დავიცვათ თავი?
პირველი ნაბიჯია — ინფორმირებულობა. ქართველ ახალგაზრდათა დიდი ნაწილი ვერ აცნობიერებს, რომ ქუჩაში გაყიდული პრეპარატები — მათ შორის „ტკივილგამაყუჩებლები“ და „წვეულების აბები“ — შესაძლოა შეიცავდეს ნიტაზენებს. საჭიროა ინფორმაციის გავრცელება, სკოლებში პრევენციული პროგრამები და მედიაკამპანიები, რომელიც ერთ მარტივ გზავნილს გაავრცელებს: ერთი აბი საკმარისია.
მეორე ნაბიჯი — მონიტორინგის გაძლიერება. საქართველოში არ არსებობს ცენტრალიზებული სისტემა ახალი ნარკოტიკების მონიტორინგისთვის. აუცილებელია ინვესტიცია ტოქსიკოლოგიურ ლაბორატორიებში, სამედიცინო პერსონალის გადამზადება, რომ სწორად ამოიცნონ გადაჭარბების სიმპტომები. აუცილებელია გადაუდებელი დახმარების ცენტრები იყვნენ აღჭურვილი ნალოქსონით (ოპიოიდების საწინააღმდეგო ანტიდოტი) და მოქმედებდეს განახლებული პროტოკოლები, სპეციალურად ნიტაზენებისთვის.
მესამე საფრთხე მოდის სოციალური მედიიდან. TikTok-ზე და Instagram-ზე ვრცელდება შინაარსი, რომელიც პოპულარიზაციას უწევს ნარკოტიკულ გამოყენებას. ეს ინფორმაციის მახინჯი გავრცელება განსაკუთრებით ახალგაზრდებზე ახდენს გავლენას. პლატფორმებმა, მშობლებმა და სახელმწიფო უწყებებმა უნდა გაერთიანდნენ და სწრაფად ამოიცნონ და წაშალონ მსგავსი კონტენტი.
და ბოლოს — საჭიროა რეგიონული და საერთაშორისო თანამშრომლობა. ნიტაზენები არ ცნობს საზღვრებს და არც ჩვენი თავდაცვა უნდა იცნობდეს. საჭიროა მონაცემების გაზიარება, პარტნიორობა სამართალდამცავ და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ორგანიზაციებთან, კანონმდებლობის განახლება და ახალი საფრთხეების ადეკვატური შეფასება.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე მკითხველს ასე მიმართავს:
„დაფიქრდით — იცით რას იღებს თქვენი შვილი, მეგობარი, ან მეზობელი? მზად არის თქვენი სკოლა, კლინიკა ან საზოგადოება? ეს არ არის შიში — ეს არის რეალობა, რომელიც ყველამ ერთად უნდა გავიაზროთ.“
წყაროები:
1. Daily Mail. “Nitazene: Deadliest drug behind UK heroin crisis.” April 2025.
2. UK National Crime Agency Report. 2025.
3. CDC Emerging Drugs Watchlist, United States. 2024.
4. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის შიდა ანგარიში. საქართველო, 2024.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. 25 წელზე მეტი გამოცდილება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სფეროში როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

მზის სხივები – თქვენი სხეულის ბუნებრივი ანტიბიოტიკი!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
მზის სხივები – თქვენი სხეულის ბუნებრივი ანტიბიოტიკი!
#post_seo_title

მზის სხივები – თქვენი სხეულის ბუნებრივი ანტიბიოტიკი!

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
იცით თუ არა, რომ დღეში სულ რაღაც 20 წუთიანი მზის სინათლეზე ყოფნა საკმარისია იმისთვის, რომ თქვენს ორგანიზმში გამომუშავდეს 200-ზე მეტი ანტიმიკრობული ნივთიერება?
ეს ბუნებრივი ნივთიერებები ებრძვიან:
  • ვირუსებს
  • სოკოვან ინფექციებს
  • პარაზიტებს
მზის სხივები სხეულს ეხმარება ვიტამინ D-ს სინთეზში, რაც თავის მხრივ აძლიერებს იმუნურ სისტემას და ხელს უწყობს მავნე მიკროორგანიზმების განადგურებას.
რატომ არის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი დღეს?
ვიტამინ D-ს დეფიციტი ხშირია საქართველოშიც — განსაკუთრებით ზამთრის სეზონზე.
სუსტი იმუნიტეტი ზრდის ვირუსული და ბაქტერიული ინფექციების განვითარების რისკს.
ბუნებრივი სინათლის ნაკლებობა ხშირად უკავშირდება დეპრესიას, დაღლილობასა და ქრონიკულ ტკივილებს.
კვლევების მიხედვით:
• მხოლოდ 20 წუთი მზეზე ყოფნა ყოველ დღე საკმარისია ანტიმიკრობული იმუნოპროტექტორების გასააქტიურებლად.
• ეს ნივთიერებები მოქმედებენ პირდაპირ სისხლის, კანისა და ლორწოვანი გარსის დაცვის მექანიზმებზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ბუნებრივი სხივი — ეს არის ყველაზე ხელმისაწვდომი და უსაფრთხო ფორმა იმუნური სისტემის გაძლიერებისთვის. ნუ დაელოდებით ავადმყოფობას — ყოველდღე უბრალოდ გაისეირნეთ მზეში. ეს იქნება თქვენი სხეულის ბუნებრივი თავდაცვა!“
როგორ მივიღოთ მაქსიმალური სარგებელი?
ისეირნეთ ღია ცის ქვეშ – დილას ან შუადღეს
გაიხადეთ მკლავები და სახე — სხეულმა უნდა მიიღოს შუქი
არ გადააჭარბოთ 30 წუთს – გამოიყენეთ დაცვითი კრემი ხანგრძლივი ყოფნისას
დაასუფთავეთ კვება, რათა ვიტამინ D-ის ეფექტი გაძლიერდეს
თქვენი სხეული იცავს თქვენ — დაეხმარეთ მას ამის გაკეთებაში ყოველდღიურად!
შეიძლება იყოს 1 ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

„შემთხვევები რეკორდულად გაიზარდა…“ – ივანე ჩხაიძის საგანგაშო განცხადება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„ეს არის უნივერსალური რეკომენდაცია, რომელიც ვირუსის დროს უნდა გავითვალისწინოთ“ - ივანე ჩხაიძე
#post_seo_title

წითელას შემთხვევები რეკორდულად გაიზარდა – ივანე ჩხაიძე გლობალურ ტენდენციებზე საუბრობს

🔬 2024 წელს წითელას ვირუსის გავრცელება საგანგაშო მასშტაბს აღწევს — როგორც გლობალურად, ასევე ევროპის რეგიონში. იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორისა და თსსუ-ის პროფესორის, ივანე ჩხაიძის განცხადებით, ეს ტენდენცია განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს არა მხოლოდ ჯანდაცვის სისტემების, არამედ მთელი საზოგადოების მხრიდან.

📊 ისტორიული ანტირეკორდი – ბოლო 25 წლის განმავლობაში ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი
ჩხაიძემ „მედიაცენტრ მთავარში“ გამართულ პრესკონფერენციაზე აღნიშნა, რომ ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ევროპის რეგიონში წითელას 127,000 შემთხვევა დაფიქსირდა — ეს არის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 1997 წლის შემდეგ. ასეთი მასშტაბის გავრცელება ბოლო 25 წელში პირველად აღინიშნება.

📍 ყველაზე მძიმე ვითარება რუმინეთში
მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში საერთო ჯამში 32 ათასი შემთხვევა გამოვლინდა, რუმინეთი განსაკუთრებულად მძიმე მდგომარეობაშია — სწორედ ამ ქვეყანაზე მოდის დაახლოებით 27,000 შემთხვევა. გარდა ამისა, ევროპის კონტინენტზე 18 ადამიანის გარდაცვალება უკავშირდება წითელას გართულებებს.

მისი თქმით, ანალოგიური მდგომარეობაა აშშ-ში. 2024 წელს 285 შემთხვევა იყო, ახლა 4 თვეში არის 712. 2 შემთხვევა უკვე დაფიქსირებულია გარდაცვალების, რომელიც ამ ქვეყანაში ათწლეულებია არ ყოფილა.

როგორც ივანე ჩხაიძემ აღნიშნა, საქართველოშიც მატების დინამიკაა, მაგრამ არა ისეთი მკვეთრი, როგორც სხვა ქვეყნებში.

„ჩვენთან 2022 წელს წითელას 12 შემთხვევა იყო დაფიქსირებული. 2023 წელს 26 და 2024 წელს 337. 2025 წლის პირველი ოთხი თვის განმავლობაში 142 შემთხვევაა წითელასი ქვეყანაში. საქართველოს რეგიონებში ყველაზე მაღალი მატება სამცხე-ჯავახეთის რეგიონსა და თბილისში ფიქსირედება. გარდაცვალების ერთადერთი შემთხვევა 2022 წელს დაფიქსირდა და ისიც სამცხე-ჯავახეთში”, – განაცხადა ივანე ჩხაიძემ „მედიაცენტრ მთავართან”.

მისი თქმით, საქართველოს ორ რეგიონში, კახეთსა და რაჭა-ლეჩხუმში ბოლო სამი წელია არ დაფიქსირებულა წითელას შემთხვევები.

 

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

კვლევა, რას იწვევს გვიანობამდე სქროლვა მოზარდებში – განსაკუთრებული საფრთხე გოგონებისთვის,

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბავშვების 30%-ს მეტყველების პრობლემა აქვს
#post_seo_title

ეკრანთან ხანგრძლივი დრო და მოზარდებში ძილის დარღვევა – კვლევა. განსაკუთრებული საფრთხე გოგონებისთვის 

მოზარდების ეკრანთან დიდი დროით გატარება პირდაპირ კავშირშია ძილის პრობლემებთან, რაც თავის მხრივ ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზეც ახდენს გავლენას — განსაკუთრებით ეს ტენდენცია გოგონებში შეინიშნება.

🧠 ახალი კვლევის შედეგები შვედეთიდან
შვედმა მეცნიერებმა ერთწლიანი პერიოდის განმავლობაში 4,810 მოზარდის ჩვევები და მდგომარეობა შეისწავლეს და დასკვნა საკმაოდ ნათელია: ეკრანთან გატარებული დრო ზემოქმედებს როგორც ძილის ხანგრძლივობაზე, ასევე მის ხარისხსა და ქრონობიოლოგიურ რიტმებზე (ქრონოტიპზე).

მნიშვნელოვანია, რომ ეს ცვლილებები მჭიდროდ უკავშირდება დეპრესიული სიმპტომების გაძლიერებას — განსაკუთრებით გოგონებში, რომელთა შემთხვევაში ძილის დარღვევა შესაძლოა დეპრესიის ერთ-ერთი ძირითადი გამომწვევი ფაქტორი იყოს.

👦 ბიჭებში შედეგები განსხვავებულია
კვლევაში მონაწილე ბიჭებშიც დაფიქსირდა ძილის ხარისხის გაუარესება, თუმცა მათ შემთხვევაში ეს არ ასოცირდებოდა აშკარა ფსიქოემოციურ ცვლილებებთან ან დეპრესიის ზრდასთან. ეს მიანიშნებს, რომ სქესობრივი სხვაობა შესაძლოა მნიშვნელოვან როლს თამაშობდეს ტექნოლოგიების ზემოქმედების სიმძიმეში.

ეკრანები, ძილი და ფსიქიკური ჯანმრთელობა
კვლევა ჩაატარა შვედეთის კაროლინსკის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა სებასტიან ჰოკბის ხელმძღვანელობით და გამოქვეყნდა ჟურნალ PLOS Global Public Health-ში.

კვლევის მიზანი იყო გამოერკვია, მოქმედებს თუ არა ეკრანთან გატარებული დრო ძილზე და არის თუ არა ეს გავლენა დაკავშირებული მოზარდებში დეპრესიის სიმპტომებთან.

მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ ეკრანის გამოყენება აფერხებს ძილის ოთხ ძირითად ასპექტს:

ძილის ხანგრძლივობას
ძილის ხარისხს (დაძინების სირთულე, გამოღვიძება ღამით და ა.შ.)
ქრონოტიპს (სხეულის ბიოლოგიურ რიტმს – გვიან დაძინება და გვიან გაღვიძება)
სოციალურ ჯეტლეგს (კვირის დღეებსა და შაბათ-კვირას ძილის განსხვავებული რეჟიმი)
განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა ძილის ხარისხი — ეს იყო ის მაჩვენებელი, რომელიც გოგონებში დეპრესიულ სიმპტომებზე ყველაზე მეტად მოქმედებდა.

განსხვავებული გავლენა გოგოებსა და ბიჭებზე
კვლევის ავტორებმა დაადგინეს, რომ ეკრანთან გატარებული დრო გოგონებში მნიშვნელოვნად უკავშირდებოდა დეპრესიის სიმპტომებს, ხოლო ეს კავშირი გამოწვეული იყო ძილის დარღვევებით.

ეს დარღვევები — განსაკუთრებით ძილის ხარისხის, ქრონოტიპისა და ხანგრძლივობის ცვლილებები — განაპირობებდნენ ეკრანის გავლენას ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე.

რაც შეეხება ბიჭებს, ეკრანთან გატარებულ დროს ჰქონდა გავლენა ძილზე, თუმცა ამ გზით განვითარებული ცვლილებები არ იყო მყარად დაკავშირებული დეპრესიასთან კვლევის 12-თვიან პერიოდში. მკვლევრების თქმით, ბიჭებში ეკრანის ნეგატიური გავლენა შესაძლოა გამოიხატოს სხვა ქცევით პრობლემებში — მაგალითად, იმპულსურობაში, ყურადღების დეფიციტში ან ქცევით სირთულეებში — რაც შეიძლება გრძელვადიან პერსპექტივაში გადაიზარდოს დეპრესიაში.

ძილი — როგორც გადამწყვეტი რგოლი
„ჩვენ დავინახეთ, რომ მოზარდებს, რომლებიც ეკრანთან მეტ დროს ატარებდნენ, დროთა განმავლობაში უვითარდებოდათ ძილის უარყოფითი ჩვევები. ეს ცვლილებები, განსაკუთრებით ძილის ხარისხის გაუარესება, მნიშვნელოვანწილად იყო დაკავშირებული დეპრესიულ სიმპტომებთან — გოგონებში.” წერენ კვლევის ავტორები,

“ჩვენი შედეგები აჩვენებს, რომ ეკრანთან ნაკლები დრო, შესაძლოა, ჯანმრთელობისთვის უკეთესია — რაც შეესაბამება ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის წინა რეკომენდაციებს. თუ ეკრანთან გატარებული დრო საზოგადოებრივ დონეზე, მაგალითად ჯანდაცვის პოლიტიკის მეშვეობით შემცირდება, სავარაუდოა, რომ მოზარდ გოგოებში, და შესაძლოა ბიჭებშიც, ფსიქიკური ჯანმრთელობის ტვირთი შესამჩნევად შემცირდეს.“

 ფსიქიკური ჯანმრთელობა – სად გადის ზღვარი?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
 ფსიქიკური ჯანმრთელობა - სად გადის ზღვარი?
#post_seo_title

 ფსიქიკური ჯანმრთელობა – სად გადის ზღვარი?

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის განმარტებით, ჯანმრთელობა სრული ფიზიკური, ფსიქიკური და სოციალური კეთილდღეობაა და არა მხოლოდ დაავადებებისა და ფიზიკური დეფექტების არარსებობა. თავის მხრივ, „ფიზიკური ჯანმრთელობა“ ადამიანის ბიოლოგიური მდგომარეობაა, როდესაც ორგანიზმის ყველა ორგანო სრულფასოვნად ასრულებს თავის ფუნქციას. ხოლო, ფსიქიკურად ჯანმრთელი ადამიანი თავის მოსავლელად ყოველდღიურად დგამს რუტინულ ნაბიჯებს, ახერხებს საკუთარი პოტენციის რეალიზაციას, წვლილი შეაქვს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში და რაც მნიშვნელოვანია, შეუძლია თავი გაართვას ცხოვრებისეულ სტრესებს.

ადამიანისთვის ხასიათის ცვლილება, დღეში რამოდენიმეჯერაც კი, სრულიად ბუნებრივი მოვლენაა.  ბედნიერების და სიხარულის შეგრძნებას, შესაძლოა, სტრესის და უარყოფითი ემოციებით სავსე პერიოდი ჩაენაცვლოს. მაგრამ, თუ ხასიათის ცვლილებები ცხოვრებისეულ მოვლენებთან კავშირის გარეშე ჩვეულებრივზე დიდხანს გრძელდება და უმიზეზოა, ხოლო ადამიანს ამის ფონზე  ყოველდღიური ფუნქციონირება უჭირს, შესაძლოა, ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებთან გვაქვს საქმე.

ნორმის და პათოლოგიის გამიჯვნა საკმაოდ რთულია. არასწორ ქცევას, ან შეუსაბამოდ ხასიათის ცვლილებას, ყოველთვის პათოლოგიად ვერ შევაფასებთ. მაგალითად, თითოეული  ჩვენგანი შესაძლოა უმიზეზოდ გაბრაზდეს, თავი უსარგებლოდ, ყველასგან მიტოვებულად იგრძნოს და გარკვეულ სიტუაციებში არაადექვატურად მოიქცეს. ეს თავისთავად ფსიქიკურ ავადმყოფობას არ ნიშნავს. ფსიქიკური ჯანმრთელობა ცვალებადია და ცხოვრების სხვადასხვა ეტაპზე შეიძლება მნიშვნელოვანი ტრანსფორმაცია განიცადოს.

ფსიქიკურ ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები საკმაოდ ხშირია და მდგომარეობების ფართო სპექტრს, უბრალო „შიშებით“ (ფობიებით) დაწყებული სერიოზული ფსიქიკური პრობლემებით დამთავრებული (შიზოფრენია, დეპრესია, მანიაკურ-დეპრესიული სინდრომი…), მოიცავს.[i] ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, მსოფლიოში 450 მილიონ ადამიანს ფსიქიკური ჯანმრთელობის ესა თუ ის პრობლემა აღენიშნება.[ii] საქართველოში კი ფსიქიკური და ქცევითი აშლილობების 78 ათასზე მეტი შემთხვევაა აღნუსხული. ყველაზე ხშირად დასმული დიაგნოზი  დეპრესიაა.[iii] [iv]

გლობალურად, თითქმის ყოველი მეოთხე ოჯახი გარკვეული თვალსაზრისით ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების პირისპირ დგას. მიუხედავად ასეთი სიხშირისა, ეს ადამიანები სირცხვილისა და გარიყულობის მსხვერპლი ხდებიან არცთუ იშვიათად. ამისი ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი კი სტიგმა და დისკრიმინაციაა, რომელიც საზოგადოების მიერ ამ ტიპის აშლილობის აღქმას სდევს თან.[v] [vi]

ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონე ადამიანთა სტიგმატიზაციას ჯერ კიდევ შორეულ წარსულში დაედო საფუძველი. ისტორიამ შემოგვიანახა ფაქტები იმის შესახებ, რომ საუკუნეების მანძილზე ფსიქიკური აშლილობის მქონე ადამიანები საზოგადოებისთვის „საშიში“ და მიუღებელი იყვნენ. ევროპაში მათ  კოცონზე წვავდნენ ჯადოქრობის ბრალდებით (XVI- XVII), ხოლო უფრო მოგვიანებით, სპეციალურ დაწესებულებებს (LUNATIC HAUSE)აგებდნენ მათი იზოლირებისთვის. საბედნიეროდ, ყოველივე ეს წარსულს ჩაბარდა, თუმცა, ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანები გარშემომყოფების, მათ შორის, ოჯახის წევრების მხრიდან ჯერაც  განიცდიან დამკვიდრებული სტიგმიდან გამომდინარე ზეწოლას. საზოგადოების არასწორი და არაჯანსაღი დამოკიდებულება ის ძირითადი მიზეზია, რომელიც აკნინებს დაავადებულების თვითშეფასებას და უარყოფითად მოქმედებს მათ უნარზე იყვნენ სოციალიზებულები.

ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიხედვით, ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემების მქონეთა 2/3 არ მკურნალობს. კვლევებმა კი უჩვენეს, რომ ამ ადამიანთა 70% მკურნალობაზე უარს სწორედ დისკრინიმაციის და „სულიერად დაავადებულის“ იარლიყის მიკერების შიშით ამბობს. ეს კი თავის მხრივ, უფრო ამძიმეს პრობლემას[vii]. აღმოჩნდა, რომ იმ ადამიანთა უმეტესობა, რომლებიც არ იტარებს სათანადო მკურნალობას ან/და ვერ პოულობს თანადგომას, მხარდაჭერას, ცხოვრებას თვითმკვლელობით ასრულებს.[viii]მაგ, კვლევებმა დაადასტურეს, რომ იმ ადამიანების 90%-ს, რომელთაც სუიციდით (თვითმკვლელობა) დაასრულეს ცხოვრება, ფსიქიკური პრობლემები აღენიშნებოდა, თუმცა, მოცემულ მომენტში არ მკურნალობდა.[ix][x]

ისტორიაში სუიციდის ფაქტები ჯერ კიდევ ჩვენს წელთაღრიცხვამდეა აღწერილი. თვითმკვლელობის ფენომენი კი ყოველთვის იწვევდა მკვლევართა ინტერესს. ფსიქოლოგებისა და სოციოლოგების მტკიცებით, თვითმკვლელობა მულტიფაქტორული მოვლენაა და გარდა ფსიქიკური დარღვევებისა (რომელზეც უკვე ვისაუბრეთ) მას სხვადასხვა მიზეზები შეიძლება ქონდეს[xi]. კვლევების მიხედვით, თვითმკვლელობისკენ მიდრეკილების ერთ-ერთი განმსაზღვრელი ფაქტორი გენეტიკაა. გერმანიასა და შვედეთში ჩატარებულმა კვლევებმა დაადასტურეს, რომ სუიციდის შემთხვევების ოჯახური ისტორია ზრდის პიროვნების სუიციდური ქცევის რისკს.[xii],[xiii] კვლევების მიხედვით, თვითმკვლელობისადმი მიდრეკილებას ენდოგენური დეპრესია (დეპრესია, რომელიც ფიზიოლოგიურიფაქტორებითააგამოწვეული) განაპირობებს. აღმოჩნდა, რომ დეპრესიის სწორედ ეს ფორმაა გენეტიკური და განმსაზღვრავს პიროვნების ქცევით თავისებურებებს.[xiv]

სექსუალური ორიენტაცია, ჰობი, სოციალური სტატუსი, პროფესია, არაჯანსაღი ცხოვრების წესი… ეს იმ ფაქტორების მოკლე ნუსხაა, რომლებიც ფსიქიკური პრობლემებისა თუ დატვირთული მემკვიდრეობისაგან დამოუკიდებლად, ან მათი თანხლებით, ასევე გავლენას ახდენს პიროვნების სუიციდისადმი მიდრეკილებაზე[xv]. მაგ, აღმოჩნდა, რომ ექიმებში 2-ჯერ მაღალია სუიციდის შემთხვევები, ვიდრე სხვა პროფესიის წარმომადგენლებში.[xvi] ხოლო, ისეთი მავნე ჩვევა, როგორიცაა თამბაქოს მოხმარება მნიშვნელოვნად ზრდის თვითმკვლელობის რისკს. ვაშინგტონის სამედიცინო სკოლის (Washington University School of Medicine) მკვლევარებმა თამბაქოს, სუიციდურ აზრებსა და თვითმკვლელობის მცდელობას შორის მჭიდრო კავშირი დაამტკიცეს – მწეველებში, რომლებიც დღეში 20 ღერამდე სიგარეტს მოიხმარენ,  სუიციდის რისკი არამწეველებთან შედარებით ორჯერ მაღალია. [xvii]  [xviii]

ფსიქოლოგების მტკიცებით, სუიციდისადმი მიდრეკილი ადამიანები სხვებზე მეტ სტრეს შესაძლოა სრულებითაც არ განიცდიდნენ. თუმცა, მათი ხასიათის გარკვეული შტრიხები პრობლემებთან გამკლავებისთვის ბარიერი ხდება. ასეთ სიტუაციებში ისეთი ცხოვრებისეული გამოცდილება, როგორიცაა ავადმყოფობა, განშორება, საყვარელი ადამიანის სიკვდილი, ოჯახური პრობლემები, სამსახურის დაკარგვა და ა.შ. სუიციდური ფიქრების და თვითმკვლელობის მიზეზი ხდება.

ზოგადად, სუიციდი გლობალური პრობლემაა, რომელიც თითქმის ყველა ასაკობრივ ჯგუფს მოიცავს. ის, 15-44 წლის ასაკობრივ ჯგუფში სიკვდილობის სამიდან ერთ-ერთი, ხოლო 15-29 წლამდე მეორე წამყვანი მიზეზია. სუიციდის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 70-ზე მეტ ასაკობრივ ჯგუფებში ფიქსირდება. ხოლო თვითმკვლელობათა 75% დაბალ და საშუალო შემოსავლებიან ქვეყნებში ხდება. თავის ჩამოხრჩობა, ცეცხლსასროლი იარაღით თავის მოკვლა და მომწამლავი ნივთიერების დიდი ოდენობით მიღება, სუიციდის ყველაზე გავრცელებული მეთოდებია. ამ თუ სხვა საშუალებით ყოველ 40 წამში ერთი ადამიანი ემშვიდობება სიცოცხლეს. გლობალურად, ყოველწლიურად 800 000 ადამიანი იღუპება სუიციდით.[xix]

სამწუხაროდ, საქართველოში, ისევე როგორც მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში, სუიციდი აქტუალური საკითხია. ასაკის, სქესის თუ ეროვნების მიუხედავად, ბევრი ადამიანი ასრულებს სიცოცხლეს თვითმკვლელობით. რამდენადაც ქართველ საზოგადოებაში (ისევე როგორც ფაქტიურად მთელს მსოფლიოში) გარკვეული ტაბუ არსებობს ამ საკითხებთან მიმართებაში, თვითმკვლელობის ოფიციალური მონაცემები არასრულფასოვანია. ადამიანები მაქსიმალურად ცდილობენ, დამალონ შემთხვევები, როცა მათი ოჯახის წევრები სიცოცხლეს თვითმკვლელეობით ასრულებენ.

თვითმკვლელობა ძლიერ სტრესულ სიტუაციაზე ადამიანის უკიდურესი რეაქციაა. ასეთ დროს მას არ შეუძლია, ან ვერ ბედავს სხვას მიმართოს დასახმარებლად. ამ მხრივ, თვითმკვლელობის მცდელობის განსაკუთრებული რისკის ქვეშ მოზარდები არიან. ერთი შეხედვით უმნიშვნელო პრობლემები (მაგალითად, პრობლემები სკოლაში თანატოლებთან ურთიერთობაში, ან სწავლის კუთხით, გარეგნობის კომპლექსები, მშობლებთან უთანხმოება..) გლობალურად, 12-დან-16 წლამდე მოზარდებში ბიჭების 10% და გოგოების 20%-ის თვითმკვლელობის მიზეზი ხდება[xx].

ფსიქოლოგების მტკიცებით,  სუიციდის შემთხვევების უმეტეს ნაწილს წინ გამაფრთხილებელი ნიშნები ახლავს. ფსიქოლოგიურად დამარცხებული ადამიანები ხშირად მკვეთრად იცვლიან ქცევებს  (მაგ, იწყებენ ალკოჰოლური სასმელების ან ნარკოტიკების მოხმარებას), კარგავენ ინტერესს თავიანთი საქმის და ზოგადად, ცხოვრების მიმართ: უჭირთ კონცენტრირება, მუდმივად დაღლილები და გაღიზიანებულები არიან. ხშირად, ხმამაღლა აცხადებენ კიდეც, რომ „სიცოცხლეს სიკვდილი ურჩევნიათ“… გარეგნობას, ჰიგიენას და ჯანმრთელობას ნაკლებ ყურადღებას აქცევენ. არცთუიშვიათად, სიცოცხლისთვის საშიშ ექსტრემალურ სიტუაციებს ხელოვნურად ქმნიან.

ადამიანების უმეტესობა, რომლებიც თვითმკვლელობისკენ დგამენ ნაბიჯს, ამითი მხოლოდ ტკივილის, დისკომფორტის თუ იმედგაცრუების თავიდან აცილებას ცდილობს. ამას ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ იმ ადამიანთა მნიშვნელოვანი ნაწილი, რომელთაც სიცოცხლის განმავლობაში ერთხელ მაინც სცადეს თვითმკვლელობა, მაგრამ სხვადასხვა მიზეზის გამო ბოლომდე ვერ მიიყვანეს ჩანაფიქრი, შემდგომში ამ მცდელობას აღარ იმეორებენ. თანადგომა და ამ ადამიანების პრობლემების გაზიარება, სუიციდზე ღიად ლაპარაკი კი უხშირესად თვითმკვლელობის თავიდან აცილების საშუალება  ხდება.[xxi]

და ბოლოს…

ადამიანები ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებით სწავლობენ იცხოვრონ და გაუმკლავდნენ ამ პრობლემას; ადამიანები, რომლებსაც სუიციდისკენ მიდრეკილება აქვთ, სწავლობენ აკონტროლონ თავიანთი ემოციები. იქნებ, დროა,  ფიზიკურად და ფსიქიკურად „ჯანმრთელმა“  ადამიანებმაც ისწავლონ, რომ „ნორმა“ და „ნორმიდან გადახრა“ ხელოვნურად შექმნილი მცნებებია როცა საქმე ადამიანის პიროვნებას ეხება. ფსიქიკური პრობლემების მქონე ადამიანს კი გარიყვა და იზოლირება კი არა, მხარში დგომა და გულისხმიერებით გაძლიერება ესაჭიროება, ისევე, როგორც ადამიანთა აბსოლუტურ უმეტესობას.

ჯანმრთელობის ხელშეწყობის სამმართველო

 


[i] http://www.dhhs.tas.gov.au/mentalhealth/about_mental_illness/types_of_mental_illness

[ii] http://www.who.int/whr/2001/media_centre/press_release/en/

[iii] http://ncdc.ge/pdf/GEO688.pdf

[iv] http://www.cdc.gov/mentalhealth/basics/burden.htm

[v] http://www.who.int/mental_health/media/en/investing_mnh.pdf

[vi] http://www.bhr.org/mentalill.asp

[vii] http://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/mental-illness/in-depth/mental-health/art-20046477

[viii] http://www.mentalhealth.org.uk/help-information/mental-health-a-z/S/suicide/

[ix] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/12956832

[x] http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=8264063

[xi] http://facts.randomhistory.com/2009/07/15_suicide.html

[xii] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK107191/

[xiii] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/4021024

[xiv] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/622217

[xv] http://www.nhs.uk/Conditions/Suicide/Pages/Causes.aspx

[xvi] http://www.medscape.com/viewarticle/410643_2

[xvii] http://genetics.wustl.edu/blog/study-smoking-may-contribute-to-suicide-risk/

[xviii] http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2585177/

[xix] http://www.who.int/mediacentre/news/releases/2014/suicide-prevention-report/en/

[xx] http://chealth.canoe.ca/channel_condition_info_details.asp?disease_id=135&channel_id=40&relation_id=55627

[xxi] http://www.helpguide.org/articles/suicide-prevention/suicide-prevention-helping-someone-who-is-suicidal.htm

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

1...416417418...1,099გვერდი 417 of 1,099

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights