პარასკევი, ივნისი 12, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 376

ახალი მკვლელი ჩვენს სისხლძარღვებში?! – მიკროპლასტმასი და ნანოპლასტმასი ადამიანის სისხლძარღვებში უკვე რეალური და მომაკვდინებელი საფრთხეა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
წყლის და ტვინის კავშირი – რატომ არის ჰიდრატაცია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი?
#post_seo_title
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
51-ჯერ მეტი პლასტმასი ინსულტგადატანილი პაციენტების არტერიებში – ახალი მკვლელი ჩვენს სისხლძარღვებში?!
ახალი კვლევა, რომელიც ამჯერად ამერიკის გულ-სისხლძარღვთა ასოციაციის ყოველწლიურ კონფერენციაზე გამოქვეყნდა, ამტკიცებს: მიკროპლასტმასი და ნანოპლასტმასი ადამიანის სისხლძარღვებში უკვე რეალური და მომაკვდინებელი საფრთხეა.
ნიუ მექსიკოს უნივერსიტეტის მკვლევარების მიერ შესრულებულმა ანალიზმა აჩვენა, რომ ინსულტგადატანილი პაციენტების კაროტიდულ არტერიებში პლასტმასის შემცველობა საშუალოდ 51-ჯერ მეტი იყო, ვიდრე იმ ადამიანებში, ვისაც მსგავსი სიმპტომები არ ჰქონდათ.
რა აღმოაჩინეს მეცნიერებმა?
კვლევამ დეტალურად გამოიკვლია არტერიული ფოლაქები იმ პაციენტებში, ვისაც ჰქონდათ ინსულტი ან მხედველობის დაკარგვა. შედეგად აღმოჩნდა:
• 51-ჯერ მეტი მიკროპლასტმასი დაავადებულ არტერიებში
• პლასტმასის ნაწილაკები ღრმად ჩამჯდარი იყო ფოლაქში
• იმუნურ და ღეროვან უჯრედებში დაფიქსირდა გენების აქტივობის ცვლილებები – მათ შორის ანთების და სისხლძარღვთა არასტაბილურობის მაჩვენებლები
რას ნიშნავს ეს ჩვენი ჯანმრთელობისთვის?
მიუხედავად იმისა, რომ კვლევა ჯერ არ არის გასული თანატოლთა შეფასების პროცესს (peer-review), შედეგები სერიოზულ ზარალს მოასწავებს:
• მიკროპლასტმასი შესაძლოა არ იყოს მხოლოდ გარემოს პრობლემა – ის პირდაპირ ახდენს გავლენას ჩვენს ჯანმრთელობაზე, და შესაძლოა ერთ-ერთი დამნაშავე იყოს გულის შეტევებსა და ინსულტებში.
• უჯრედულ დონეზე იწვევს ანთებით პროცესებს, რაც გულისა და სისხლძარღვების დაზიანებასთან პირდაპირ კავშირშია.
• საჭიროა სასწრაფო კვლევები, რათა დადგინდეს: როგორ გროვდება პლასტმასი სხეულში? როგორ ვებრძოლოთ მას? და რა როლი აქვს მას ქრონიკული დაავადებების განვითარებაში?
რა ვიცით საქართველოში ამ საკითხზე?
საქართველოში ჯერ არ ხორციელდება სისტემური კვლევები პლასტმასისა და ჯანმრთელობაზე მისი გავლენის მიმართულებით. თუმცა:
• ქართული მოსახლეობა სარგებლობს დიდი რაოდენობით პლასტმასის ბოთლებით, კონტეინერებით და საკვების შეფუთვით.
• არ ხდება სასმელი წყლისა და საკვების რეგულარული ტესტირება მიკროპლასტმასებზე.
• ხშირია ინსულტის და გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების შემთხვევები, რაც ამ კვლევის ფონზე დამატებით საგანგაშოა.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს კვლევა არის გამოფხიზლება ყველა ჩვენგანისთვის. დღემდე ვფიქრობდით, რომ პლასტმასი მხოლოდ ეკოლოგიური საფრთხეა, მაგრამ ახლა ვხედავთ, რომ იგი შეიძლება ერთ-ერთი მიზეზი იყოს ინსულტის, გულის შეტევების და სხვა სიცოცხლისთვის საშიში მდგომარეობების. საქართველომ უნდა დაიწყოს სერიოზული მონიტორინგი მიკროპლასტმასზე – განსაკუთრებით სასმელ წყალსა და საკვებში.“
წყარო:
American Heart Association News, 22 აპრილი, 2025.
Plaque buildup in the necks of stroke survivors may be loaded with microplastics
მეტი ინფორმაცია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ იხილეთ ჩვენს პლატფორმაზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს text გამოსახულება

კვლევა – სად და როდის გაჩნდა მუტაცია, რომელიც ადამიანებს აივ ინფექციისგან იცავს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
აივ ინფექციის პრეექსპოზიციური პროფილაქტიკა
#post_seo_title

გენის ვარიანტი, რომელიც ხელს უწყობს ადამიანების დაცვას აივ ინფექციისგან, სავარაუდოდ წარმოიშვა ადამიანებში, რომლებიც ქვის ხანისა და ვიკინგების ხანის შორის პერიოდში ცხოვრობდნენ – ამაზე ათასობით გენომის ახალი კვლევა მიუთითებს.

„აღმოჩნდა, რომ ეს ვარიანტი წარმოიშვა ერთ ინდივიდში, რომელიც შავი ზღვის მახლობლად დაახლოებით 6 700 – 9 000 წლის წინ ცხოვრობდა“, – განაცხადა საიმონ რასმუსენმა, კოპენჰაგენის უნივერსიტეტის ბიოინფორმატიკის სპეციალისტმა და კვლევის თანაავტორმა. მისივე განმარტებით, როგორც ჩანს, წარსულში ეს მუტაცია ადამიანებს სხვა რამისგან იცავდა, რადგან აივ ვირუსი ჰომო საპიენსებში საუკუნეზე ნაკლებია არსებობს.

რასმუსენი და მისი კოლეგები იკვლევდნენ გენის CCR5 დელტა 32-ის წარმოშობა. CCR5 არის ცილა, რომელიც ძირითადად იმუნურ უჯრედებში გვხვდება და რომელსაც აივ-ის მრავალი – თუმცა არა ყველა – ვარიანტი იყენებს იმუნურ უჯრედებში შესაღწევად და ინფექციის დასაწყებად.

მაგრამ ადამიანებში, რომლებსაც CCR5 დელტა 32 მუტაციის ორი ასლი აქვთ, ეს ცილა იშლება, რაც ფაქტობრივად აივ ვირუსს „კარს უკეტავს“. მეცნიერებმა ამ მუტაციის გამოყენებით რამდენიმე ადამიანი აივ-ისგან სრულად განკურნეს.

ახალ კვლევაში მეცნიერებმა ეს მუტაცია თანამედროვე ადამიანების 2 504 გენომში აღმოაჩინეს, რომლებიც შეირჩა საერთაშორისო პროექტისთვის „1000 გენომი“ (ამ ინიციატივის მიზანი ადამიანთა გენეტიკური მრავალფეროვნების კატალოგიზაცია). შემდეგ მათ შექმნეს მოდელი, რათა შეესწავლათ 934 უძველესი გენომი ევრაზიის სხვადასხვა რეგიონიდან, რომლებიც მოიცავდა პერიოდს ადრეული მეზოლითიდან ვიკინგების ეპოქამდე – დაახლოებით ძვ.წ. 8000 წლიდან ჩვენს წელთაღრიცხვამდე 1000 წლამდე.

აღმოჩნდა, რომ ადამიანი, რომელსაც პირველად ჰქონდა ეს მუტაცია, შავი ზღვის მახლობლად დაახლოებით ძვ.წ. 7000 წელს ცხოვრობდა – იმ პერიოდში, როდესაც პირველი მიწათმოქმედები დასავლეთ აზიის გზით ევროპაში ჩავიდნენ. მკვლევრებმა ასევე დაადგინეს, რომ ამ მუტაციის გავრცელება მკვეთრად გაიზარდა 8 000-დან 2 000 წლის წინ, რაც იმაზე მიანიშნებს, რომ ის მეტად სასარგებლო იყო იმ დროს, როცა ადამიანებმა ევრაზიის სტეპებიდან სხვა რეგიონებში გადაინაცვლეს.

კვლევის მიგნებები ეწინააღმდეგება წინა ვარაუდებს, რომ მუტაცია შედარებით გვიან პერიოდში წარმოიშვა. მაგალითად, ეს ნიშნავს, რომ მუტაციის გავრცელების ზრდა არ ყოფილა შუა საუკუნეების ეპიდემიების ან ვიკინგების გამოკვლევების შედეგი, რაც ადრე იმუნური სისტემის ევოლუციის შესაძლო სტიმულად მიიჩნეოდა.

მკვლევრები ვარაუდობენ, რომ მუტაციის მფლობელებს გარკვეული უპირატესობა ჰქონდათ -სავარაუდოდ იმიტომ, რომ ის ასუსტებდა იმუნურ სისტემას იმ პერიოდში, როცა ადამიანები ახალ პათოგენებს ეჭიდებოდნენ. სპეციალისტები განმარტავენ – მიუხედავად იმისა, რომ ეს შესაძლოა უარყოფითად ჟღერს, ზედმეტად აგრესიული იმუნური პასუხი ხშირად სასიკვდილოა – ახალ მიკრობებთან შეჯახებისას საჭიროა ისეთი იმუნური რეაქცია, რომელიც მტერს დაამარცხებს, მაგრამ თავად ორგანიზმს ზიანს არ მიაყენებს.

„როცა ადამიანები ნადირობიდან და შემგროვებლობიდან სოფლის მეურნეობაზე გადავიდნენ და უფრო მჭიდროდ დაიწყეს ერთად ცხოვრება, ინფექციური დაავადებების ზეწოლა გაიზარდა და უფრო დაბალანსებული იმუნური სისტემა შეიძლება გადარჩენის უპირატესობად იქცა“, – ამბობს კვლევის თანაავტორი ლეონარდო კაბუჩო.

როგორ ამოვიცნოთ, ვუმკურნალოთ და მოვუაროთ სწორად – რატომ ვითარდება ატოპიური დერმატიტი? – სიმპტომები, რომლებიც არ უნდა გამოგეპაროთ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რეკომენდაციები, რაც უნდა გავითვალისწინოთ ატოპიური დერმატიტის არსებობისას?
#post_seo_title

ატოპიური დერმატიტი ბავშვებში – როგორ ამოვიცნოთ, ვუმკურნალოთ და მოვუაროთ სწორად

ბავშვებში ალერგიული დაავადებები სულ უფრო ხშირი ხდება, განსაკუთრებით კი იმუნური სისტემის მომწიფების ადრეულ ეტაპზე. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მდგომარეობაა ატოპიური დერმატიტი, რომელიც პირველ წლებში კანის სიმშრალით, ქავილითა და გაწითლებით ხასიათდება.

რა არის ატოპიური დერმატიტი?

ატოპიური დერმატიტი წარმოადგენს ქრონიკულ ანთებით პროცესს კანზე, რომელიც უმეტესად ჩვილ ასაკში ვლინდება. სხვადასხვა ქვეყანაში ის ცნობილია როგორც ეგზემა, დიათეზი ან ნეიროდერმატიტი. კვლევების მიხედვით, ეს მდგომარეობა ბავშვთა 9-10%-ში გვხვდება და, როგორც წესი, სიმპტომები იწყება 1 წლამდე ასაკში.

გამოყოფენ სამ ასაკობრივ ფორმას:

  • ჩვილთა ასაკი (0-2 წ) – სიმპტომები ლოყებზე, თავზე, სხეულზე.

  • ბავშვობა (2-12 წ) – ლოკალიზაცია ძირითადად იდაყვისა და მუხლის ფოსოებში, კისერზე.

  • მოზარდობა (12+ წ) – სიმპტომები სხვადასხვა არეში და ხშირად საჭიროებს გრძელვადიან მართვას.

რატომ ვითარდება ატოპიური დერმატიტი?

ატოპიური დერმატიტის შემთხვევათა დაახლოებით 80%-ს განაპირობებს ფილაგრინის დეფიციტი – ეს ცილა უზრუნველყოფს კანის დატენიანებას და ბარიერულ ფუნქციას. მისი ნაკლებობა იწვევს კანის გამოშრობას, გაღიზიანებასა და ანთებით პროცესს.

მნიშვნელოვანია – საკვები ან კონტაქტური ალერგენები დაავადების გამომწვევი კი არა, გამამწვავებელი ფაქტორებია.

სიმპტომები, რომლებიც არ უნდა გამოგეპაროთ:

  • კანის სიმშრალე და აქერცვლა

  • ქავილი და გაწითლება

  • ლოკალიზებული სიწითლე სახეზე, კიდურებზე, იდაყვებსა და მუხლებზე

  • ხშირი გამწვავებები სეზონური ან კვებითი ფაქტორების ფონზე

როგორ მოვუაროთ სწორად ატოპიური დერმატიტით დაზიანებულ კანს?

ატოპიური დერმატიტის მართვის ყველაზე მნიშვნელოვანი ნაწილი კანის ყოველდღიური მოვლა და დატენიანებაა. გამწვავების თავიდან ასაცილებლად საჭიროა:

  • ყოველდღიური აბაზანა თბილ წყალში (10-12 წუთით)

  • აბაზანის შემდეგ დაუყოვნებლივ დამატენიანებლის გამოყენება

  • კარგად შერჩეული დამარბილებელი საშუალებები (ემოლენტები, ოკლუზიური ნივთიერებები, ჰუმექტანტები)

როგორია მკურნალობის რეჟიმი?

მკურნალობის ძირითადი პრინციპები:

  • კანის რეგულარული დატენიანება – გამწვავებების პროფილაქტიკისთვის

  • გამწვავებისას – ქავილის შესამცირებლად გამოიყენება ანტიჰისტამინური პრეპარატები

  • მძიმე შემთხვევებში – სტეროიდული ან არაჰორმონული მალამოები, მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით

ეფექტური დამატენიანებლები – როგორ ავირჩიოთ?

სწორი მოვლის პროდუქტის შერჩევა გადამწყვეტია. ბაზარზე წარმოდგენილია მრავალი ბრენდი, თუმცა ერთ-ერთი გამორჩეულია Cetaphil Pro Eczema – სპეციალურად შექმნილი ატოპიური დერმატიტისადმი მიდრეკილი კანისთვის. მისი უნიკალური შემადგენლობა მოიცავს:

  • ფილაგრინის მსგავსი ინგრედიენტებს

  • ხელოვნურ კერამიდებს

  • ძლიერი დამატენიანებლებს, რომლებიც შესამჩნევად ამცირებენ ქავილსა და სიწითლეს 24 საათის განმავლობაში

Cetaphil-ის პროდუქცია ცნობილია მაღალი ხარისხით და გირჩევთ სპეციალისტების უმრავლესობა. რეგულარული გამოყენება ხელს უწყობს კანის ბარიერული ფუნქციის აღდგენას და სიმპტომების კონტროლს.

დასკვნა

თუ თქვენს შვილს აქვს ატოპიური დერმატიტის ნიშნები, გახსოვდეთ – ადრეული ამოცნობა და სწორი კანის მოვლა თავიდან აგარიდებთ გართულებებს. მნიშვნელოვანია კონსულტაცია პედიატრთან ან ალერგოლოგთან, სწორი მკურნალობისა და მოვლის გეგმის შესამუშავებლად.

იზოტონიტაზენი კლავს ჩუმად, მომხმარებელი ვერც კი ხვდება, რომ იღებს იზოტონიტაზენს – რაც ზრდის მოულოდნელი სიკვდილის შანსს. – რა არის იზოტონიტაზენი? რატომ არის იზოტონიტაზენი ასეთი საშიში?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

ახალი ოპიოიდური საფრთხე ევროპაში – იზოტონიტაზენი კლავს ჩუმად!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ბოლო დღეებში დიდი ბრიტანეთის რამდენიმე ქალაქში დაფიქსირდა მოულოდნელი სიკვდილის შემთხვევები, რომლებიც უკავშირდება ახალ, უკიდურესად ძლიერ სინთეზურ ოპიოიდს – იზოტონიტაზენს (Isotonitazene).
ეს ნივთიერება წარმოადგენს ევროპის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის ახალ, მომაკვდინებელ საფრთხეს, რომელიც განსაკუთრებით სწრაფად ვრცელდება ახალგაზრდებში და ფსიქოაქტიური ნივთიერებების მომხმარებელთა წრეში.
რა არის იზოტონიტაზენი?
იზოტონიტაზენი მიეკუთვნება ბენზიმიდაზოლის წარმოებულებს და პირველად აღიწერა 1950-იან წლებში, თუმცა მხოლოდ ბოლო წლებიდან მოყოლებული გამოჩნდა არალეგალურ ბაზარზე. ის ხშირად გამოიყენება ფენტანილის ალტერნატივად ან დანამატად — რაც კიდევ უფრო ზრდის მის სიკვდილის რისკს.
რატომ არის იზოტონიტაზენი ასეთი საშიში?
• ძალიან ძლიერია – ფენტანილზე თითქმის უფრო ძლიერიც კი, ხოლო მორფინზე მრავალჯერ.
• მოქმედებს მუ-ოპიოიდურ რეცეპტორებზე, რაც იწვევს ძლიერ ტკივილგამაყუჩებელ ეფექტს და სედაციას.
• ძალიან ხშირად შერეულია სხვა ნივთიერებებში:
• ჰეროინი
• კოკაინი
• მეფედრონი
• ბენზოდიზეპინები
• სხვა სინთეზური ნარკოტიკები
ანუ მომხმარებელი ვერც კი ხვდება, რომ იღებს იზოტონიტაზენს – რაც ზრდის მოულოდნელი სიკვდილის შანსს.
რისკები და ეფექტები:
  • მწვავე რესპირატორული დათრგუნვა – ეს არის იზოტონიტაზენით გარდაცვალების ყველაზე ხშირი მიზეზი.
  • ძალიან მაღალი დამოკიდებულების რისკი – ბევრად სწრაფად ქმნის ფსიქოლოგიურ და ფიზიოლოგიურ დამოკიდებულებას.
  • ანალიტიკურად რთულად გამოვლენადი – არ ჩანს სტანდარტულ ნარკოტიკულ ტესტებზე, რაც ართულებს დროულ დიაგნოსტიკასა და მკურნალობას.
  • არავითარი სამედიცინო დანიშნულება – არ არის გამოყენებული არცერთ ქვეყანაში როგორც ლეგალური მედიკამენტი.
რა ვიცით ევროპული შემთხვევების შესახებ?
ბოლო კვირებში, ბრიტანეთში დაფიქსირდა მინიმუმ რამდენიმე სიკვდილი, რომლებიც უშუალოდ იზოტონიტაზენთანაა დაკავშირებული. ჯერჯერობით მხოლოდ მცირე ლაბორატორიებმა შეძლეს ნივთიერების იდენტიფიცირება. ეს კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მოუმზადებელია ჯანდაცვის სისტემა ასეთ ახალ ფსიქოაქტიურ ნივთიერებებთან გამკლავებისთვის.
საქართველოც მზად უნდა იყოს!
სამწუხაროდ, საქართველოში ახალი ნარკოტიკების ანალიზი და დროული გამოვლენა კვლავ სერიოზული გამოწვევაა. აუცილებელია:
• სპეციალიზებული ლაბორატორიების გაძლიერება
• ნარკოტიკების ტესტირების სისტემების განახლება
• სამედიცინო პერსონალის გაწვრთნა და ინფორმირებულობა
• აქტიური საინფორმაციო კამპანიები ახალგაზრდებისთვის
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„იზოტონიტაზენი არ არის უბრალოდ მორიგი ფსიქოაქტიური ნივთიერება — ეს არის უჩინარი მკვლელი, რომელიც შეიძლება მოულოდნელად აღმოჩნდეს იმ ნარკოტიკში, რაც მომხმარებელმა „ჩვეულებრივად“ მიიღო. სახელმწიფოს, ჯანდაცვის და სამართალდამცავ ორგანოებს სჭირდებათ დაუყოვნებელი კოორდინაცია. ევროპაში უკვე დაიწყო საგანგაშო ტენდენცია, და საქართველო არ არის იზოლირებული – ჩვენც ვართ საფრთხის ზონაში.“
წყაროები:
1. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). Isotonitazene: new synthetic opioid.
2. National Crime Agency (UK). Drug warning after synthetic opioid deaths.
მეტი ინფორმაცია საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის შესახებ იხილეთ ჩვენს პლატფორმაზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
პროფესორი ფხაკაძე არის მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) კონსულტანტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი ჯანდაცვის საკითხებში და ასევე HelpAge International-ის ყოფილი რეგიონული მრჩეველი ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთისთვის.
იგი ასევე მუშაობდა გაეროს ნარკოტიკებისა და დანაშაულის წინააღმდეგ ბრძოლის საერთაშორისო ოფისის (UNODC) ტექნიკურ სპეციალისტად და იყო საქართველოს ზიანის შემცირების ქსელის აღმასრულებელი დირექტორი.
მისი საქმიანობა მოიცავს ჯანდაცვის პოლიტიკის განვითარებას, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტრატეგიული პროგრამების დაგეგმვასა და განხორციელებას, საერთაშორისო პარტნიორობის გაძლიერებას და ჯანდაცვის სისტემების გაუმჯობესებას, განსაკუთრებული აქცენტით მოწყვლადი ჯგუფების — ლტოლვილების, ხანდაზმულების, ბავშვებისა და ქრონიკული პაციენტების მხარდაჭერაზე.
შეიძლება იყოს text that says 'ടനറ നൂ്റനറ്ൗനം ാෆර 93ติต3งอก' გამოსახულება

რა არის ვირუსი და რომელი ვირუსები გვხვდება ყველაზე ხშირად? – ყველაზე გავრცელებული ვირუსები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

რა არის ვირუსი და რომელი ვირუსები გვხვდება ყველაზე ხშირად?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
რა არის ვირუსი?
ვირუსი – ეს არის მიკროსკოპული ინფექციური აგენტი, რომელსაც არ შეუძლია დამოუკიდებლად არსებობა. იგი უნდა შეაღწიოს ცოცხალ უჯრედში, რათა გამრავლდეს. ვირუსები მოიცავენ გენეტიკურ მასალას (DNA ან RNA), რომელიც შემოსაზღვრულია ცილოვანი გარსით, ე.წ. „კაფსიდით“. ზოგიერთ ვირუსს აქვს დამატებითი ლიპიდური გარსი (ე.წ. „ენველოპი“), რაც მათ ორგანიზმში უკეთ დამალვასა და ინფიცირებაში ეხმარება.
ყველაზე გავრცელებული ვირუსები (მიკროსკოპის ქვეშ)
ქვემოთ წარმოდგენილია რამდენიმე ცნობილი ვირუსი, მათი სტრუქტურები და ჯანმრთელობისთვის საფრთხეები:
1. SARS-CoV-2 – კორონავირუსის გამომწვევი აგენტი (COVID-19). გავრცელდა პანდემიური მასშტაბით. იწვევს რესპირატორულ დაავადებებს, გართულებებსა და ზოგიერთ შემთხვევაში სიკვდილსაც.
2. Influenzavirus – გრიპის ვირუსი. ყოველწლიურად მილიონობით ადამიანი ავადდება.
3. Hepatitis B, C და D ვირუსები (HBV, HCV, HDV) – აზიანებს ღვიძლს და შეუძლია ქრონიკული ჰეპატიტის, ციროზისა და ღვიძლის კიბოს განვითარება.
4. Papillomavirus (HPV) – ამ ვირუსით დაინფიცირება შესაძლოა კისრის კიბოს და სხვა ონკოლოგიური დაავადებების მიზეზი გახდეს.
5. Herpesvirus – ქრონიკული ვირუსია, რომელიც ხშირად გამოვლინდება სტრესისა და იმუნიტეტის დაქვეითების დროს.
6. Norovirus – მწვავე ნაწლავური ვირუსი, რომელიც იწვევს გულისრევას, ღებინებასა და დიარეას.
7. Epstein-Barr virus (EBV) – იწვევს მონონუკლეოზს და დაკავშირებულია ზოგიერთი ტიპის ლიმფომასთან.
8. HIV (Human Immunodeficiency Virus) – იწვევს შიდსს და ანადგურებს იმუნურ სისტემას.
9. Rabies virus – ცოფის გამომწვევია. გადაეცემა ცხოველების ნაკბენით და სიკვდილიანობა პრაქტიკულად 100%-იანია მკურნალობის გარეშე.
10. Rotavirus – განსაკუთრებით ბავშვებში იწვევს მძიმე დიარეას და გაუწყლოვნებას.
სტატისტიკური მონაცემები
• მსოფლიოში დაახლოებით 350 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს ქრონიკული B ჰეპატიტით (WHO).
• HPV ინფექცია სიცოცხლის განმავლობაში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებულია და ქალებში კისრის კიბოს ძირითადი მიზეზია.
• COVID-19-მა ინფიცირება მილიარდზე მეტ ადამიანს გამოიწვია და მილიონობით სიცოცხლე შეიწირა.
• HIV-ით დაავადებულია 39 მილიონზე მეტი ადამიანი მსოფლიოში (UNAIDS, 2023).
• საქართველოში ჰეპატიტ C-ის ელიმინაციის პროგრამა 2015 წლიდან მიმდინარეობს და ქვეყანაში 150,000-ზე მეტი შემთხვევაა დაფიქსირებული.
როგორ დავიცვათ თავი?
1. ვაქცინაცია – ხელმისაწვდომია B ჰეპატიტის, გრიპის, HPV-ის, COVID-19-ისა და სხვა ვირუსების წინააღმდეგ.
2. პირადი ჰიგიენა – ხელების ხშირი დაბანა და დეზინფექცია.
3. უსაფრთხო სქესობრივი ურთიერთობა – პრეზერვატივის გამოყენება.
4. სუფთა საკვები და წყალი – ნაწლავური ვირუსების თავიდან ასაცილებლად.
5. ცხოველებთან ფრთხილად კონტაქტი – განსაკუთრებით, ცოფის რისკის შემთხვევაში.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ვირუსი – ეს მხოლოდ პატარა მოლეკულა არაა. იგი მსოფლიოს შეუძლია შეცვალოს. COVID-19-ის შემდეგ საზოგადოებამ უნდა გაითავისოს, რომ ვირუსული დაავადებები სერიოზულ საფრთხეს წარმოადგენენ. ამიტომ ვაქცინაცია, ჰიგიენა და ინფორმირებულობა ჩვენი მთავარი იარაღებია. საქართველოში საჭიროა ვირუსების შესახებ ინფორმაციის გაზრდა სკოლებიდანვე, რადგან პრევენცია იწყება ცოდნით.“
წყაროები:
• WHO. “Fact sheets on hepatitis, HIV and influenza.” https://www.who.int
• CDC. “Common viral infections.” https://www.cdc.gov
• UNAIDS 2023 Report.
• Georgian Ministry of Health – Hepatitis C Elimination Program
გაიგეთ მეტი: sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე —
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე. საერთაშორისო ჯანდაცვის ექსპერტი, WHO-ს და Relief International-ის ექსპერტი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

როდის არის კუნთების სისუსტე ბავშვებში საყურადღებო?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბავშვთა საერთაშორისო დღე, 2020 წელი
#post_seo_title

🔴როდის არის კუნთების სისუსტე ბავშვებში საყურადღებო?

სტუმარი: თეონა შათირიშვილი – ბავშვთა ნევროლოგი, პროფესორი

„კუნთების სისუსტე ბავშვებში ერთ-ერთი ყველაზე ხშირი ჩივილია და უმრვალეს შემთხვევაში არ არის სერიოზული სამედიცინო პრობლემა. კუნთის სისუსტე შეიძლება ბავშვმა იგრძნოს ვირუსული ინფექციის დროს, ფიზიკური დაღლის დროს, ემოციური სტრესის დროს და ა.შ.
ჩვენ ვსაუბრობთ ისეთ კუნთთა სისუსტეზე, რომელსაც მივყავართ გარკვეულ დიაგნოზამდე, გარკვეულ პრობლემამდე. ასეთი პრობლემები არც თუ იშვიათია ბავშვთა ნევროლოგიაში, თუმცა მანამ, სანამ პათოლოგიაზე ვილაპარაკებთ, აუცილებელია განვმარტოთ ეს ტერმინები.

ხშირად კუნთთა სისუსტე, ასევე ჰიპოტონია, კუნთების განლევა მსმენელისთვის თითქოს ერთი ტერმინია, მაგრამ ესენი აბსოლუტურად განსხვავებული მიმართულებებით გვხვდება. მაგალითად, კუნთთა სისუსტე არის ძალის დაქვეითება, რომელსაც ამ შემთხვევაში ბავშვი მაქსიმალურად გენერაციას უკეთებს ძალას და ჩვენ ვხვდებით, რომ მისი აქტიური კუნთის შეკუმშვა არც ისე კარგად გამოიყურება. მაგალითად, ხელის მოჭერის დროს…“

კვლევა: გასახდომი ინიექციები და ბარიატრიული ქირურგია სიმსივნის განვითარების რისკს ამცირებენ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
100 წლამდე სიცოცხლე – აი, როგორ დიეტას გვთავაზობს მეცნიერება!
#post_seo_title

გასახდომი ინიექციები ჭარბწონიანობასთან დაკავშირებული სიმსივნის განვითარების რისკს ამცირებს – ასეთ დასკვნამდე ისრაელელი მეცნიერები მივიდნენ.

სპეციალისტებმა ჭარბი წონის მქონე 6 ათასი ადამიანის ისტორია შეისწავლეს, რომლებსაც მანამდე ონკოლოგიური დაავადება არ ჰქონიათ. ამ პაციენტებმა ან ბარიატრიული ოპერაცია გაიკეთეს, ან გასახდომ პრეპარატებს იყენებენ, რომლებიც ორგანიზმში შაქრის დონეს ამცირებს და ადამიანს დანაყრების გრძნობას უფრო დიდი ხნით უნარჩუნებს.

მეცნიერებმა ასევე დაადგინეს, რომ ბარიატრიული ქირურგია კიბოს განვითარების რისკს 30-42%-ით ამცირებს. წონის შესამცირებელი პრეპარატები მეტი ეფექტიანობით სარგებლობს – თითქმის 50%-მდე. კვლევის ავტორები ამას იმ ფაქტს უკავშირებენ, რომ ინიექციები ანთებით პროცესებს ამცირებს, რაც ონკოლოგიის განვითარების ერთ-ერთი ფაქტორია.

„ეს პიროვნება დაფინანსებას მიიღებს – კლინიკის დაუდევრობის გამო არასწორი მიმართულებით გამოიგზავნა განაცხადი დაფინანსებასთან დაკავშირებით“-მიხეილ სარჯველაძე ალექსი თირქიასთან დაკავშირებით

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
C და B ჰეპატიტის პროგრამები
#post_seo_title

ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ განმარტა, რატომ ვერ დაფინანსდა აქციების დროს დაშავებულ ალექსის თირქიას თვალის ოპერაცია.

როგორც მინისტრმა „ქრონიკასთან“ განმარტა, ერთ-ერთი კლინიკის პერსონალის დაუდევრობის გამო განაცხადი და ინფორმაცია დაფინანსებასთან დაკავშირებით არასწორი მიმართულებით გამოიგზავნა.

„ეს გადასარევად იციან თვითონ კლინიკამ და მისმა თანამშრომლებმა, რომლებმაც არასწორი დოკუმენტაცია ატვირთეს არასწორ ადგილას არასწორი ფორმით. სხვა წინა შემთხვევებში, ამ ფორმით, ამ კონკრეტულ პიროვნებასთან მიმართებაში ყოველთვის დამაკმაყოფილებელი და მისაღები გადაწყვეტილებები მიიღებოდა სამინისტროს მხრიდან. ასეც იქნება, როგორც კი არა დაუდევრობით, არამედ გულისხმიერად მოეკიდებიან კლინიკაში კონკრეტული პაციენტის ინტერესებს. ასეთ დროს, როდესაც კლინიკას ეშლება და ამის გამო ვინმე სამინისტროს ჩირქს სცხებს, ეს დაუშვებელია.

ჩემი მოწოდებაა, რომ ვიდრე ხმამაღლა ბრალდებებს წამოაყენებენ ადამიანები, ცოტა უფრო დაფიქრებულები იყვნენ და თავი შეიკავონ უსამართლო და არასწორი ბრალდებების გამოცხადებისგან.

როდესაც ამ კონკრეტულ პიროვნებას დასჭირდა კონკრეტული მანიპულაცია, ყოველთვის ის ფინანსდება, ამ კონკრეტულ ჯერზე, რაზედაც აჟიოტაჟი ატყდა, კლინიკის შეცდომის გამო არასწორად აიტვირთა საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში, რაც არასწორი იყო და ეს კარგად იცის კლინიკამ. მე მათ მოვუწოდებდი, რომ ასე დაუდევრად პაციენტების ნუ მოეპყრობიან კლინიკებში. ყველა საფუძველი არსებობს იმის თქმისთვის, რომ ეს პიროვნება რეალურად მიიღებს დაფინანსებას“, – აღნიშნა ჯანდაცვის მინისტრმა.

მეტყველების განვითარების (ლაპარაკის დაწყების) დაგვიანება, განსაკუთრებით 1.5–3 წლის ასაკში – რატომ იწყებენ ბავშვები ლაპარაკს გვიან

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა დრო უნდა გაატაროს ბავშვმა ქალაქგარეთ და რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება
#post_seo_title

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ინგა მამუჩიშვილი სოციალური ქსელში წერს:

„ბოლო წლებში მთელ მსოფლიოში და მათ შორის საქართველოშიც, აშკარად აღინიშნება მეტყველების განვითარების (ლაპარაკის დაწყების) დაგვიანების მატება, განსაკუთრებით 1.5–3 წლის ასაკში.

რატომ ხდება ასე? — ძირითადი მიზეზები:

1.  ეკრანების ჭარბი ზემოქმედება (Screen Time)
– ტელეფონი, პლანშეტი, ტელევიზორი — განსაკუთრებით როცა ბავშვი პასიურად უყურებს
– ეკრანი არ ქმნის ცოცხალ კომუნიკაციას, ხოლო მეტყველება — სწორედ სოციალური ინტერაქციით ყალიბდება
– ეკრანზე გამოსახულებები იძლევა ზედმეტ ვიზუალურ სტიმულს, მაგრამ არა დიალოგს
მეცნიერულად დადასტურებულია, რომ ეკრანზე 1+ საათის ყურება 2 წლამდე ასაკში ლაპარაკის დაგვიანების რისკს 2.5–ჯერ ზრდის.

2.  ცოცხალი ურთიერთობის ნაკლებობა

– მშობლები ხშირად დაკავებულები არიან და ეკრანი „დამხმარედ“ მიაჩნიათ
– ბავშვი ნაკლებად ესწრება დიალოგებს, ნაკლებად ესმის და იმეორებს

3. სმენის დარღვევები ან ხშირი ოტიტები

– ზოგიერთი ბავშვი ვერ ლაპარაკობს არა იმიტომ, რომ არ უნდა — არამედ არ ესმის კარგად
– სითხე შუა ყურში (სერიოზული ოტიტი) ხშირად ხდება შეუმჩნეველი.

4. ნეიროგანვითარებითი დარღვევები
– აუტისტური სპექტრი
– განვითარების ზოგადი შეფერხება (GDD) – ქცევითი ან ყურადღების პრობლემები
არ არის სავალდებულო იყოს უკვე გარკვეული დიაგნოზი, მაგრამ ყოველი 5 ბავშვიდან 1 საჭიროებს შეფასებას.

5. ორმაგი ენობრივი გარემო (ბილინგვიზმი)

– როცა მშობლები ან ბაღი ორ ენას იყენებს, ბავშვებს შეიძლება დრო დასჭირდეთ ორივეს ასათვისებლად
ეს ფიზიოლოგიურია და ხშირ შემთხვევაში დროებითია — თუმცა დაკვირვება მაინც საჭიროა
სტატისტიკა:
– მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაცია აცხადებს, რომ ბავშვთა 7–10% ლაპარაკს იწყებს დაგვიანებით
– თუმცა პანდემიის შემდეგ ეს მაჩვენებელი 15–20%-მდეც გაიზარდა, ძირითადად ეკრანისა და სოციალური იზოლაციის გამო
რას ვთავაზობთ მშობლებს?
– 0–2 წლამდე — ეკრანი სრულად აკრძალეთ
– ითამაშეთ, იმღერეთ, იმეორეთ სიტყვები — მეტყველება თამაშით ვითარდება
– გამოიყენეთ ე.წ. “მეტყველების მოდელირება”
– ბავშვმა თქვას: “ბუ”, შენ თქვი: “კიი, ბუ ბუ ბუ მიფრინავს!”
– რეგულარულად დააკვირდით რეაგირებს თუ არა ხმაზე, საჭიროების შემთხვევაში — კონსულტაცია პედიატრთან და მეტყველების თერაპევტთან!!!
ჩემი რჩევა:

ლაპარაკი არ იწყება სიტყვების თქმით, ის იწყება თვალის თვალთან კონტაქტით, სიცილით, მიბაძვით, და… მოლოდინით, რომ მას მოუსმენენ.

საუბარი სიყვარულის და ყურადღების გაგრძელებაა. მოდი, გავუზიაროთ ბავშვებს ჩვენი ხმა  ხშირად ვესაუბროთ, არ დაგვეზაროს მათთან ურთიერთობა, მოწყდით სოციალურ ქსელებს თავისუფალ დროს და ესაუბრეთ ბავშვებს, ეფერეთ და ეალერსეთ, ასეირნეთ და ამყოფეთ კომუნიკაციაში თანატოლებთან!!! ჯანმრთელობა ყველას და მალე ატიკტიკებული ბავშვები“, – წერს პედიატრი სოციალურ ქსელში.

ქართული წარმოების მედიკამენტების ექსპორტი შემცირდა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

2025 წლის I კვარტალში ადგილობრივი წარმოების მედიკამენტების ექსპორტი 18.6%-ით 4.7 მლნ აშშ დოლარამდე შემცირდა.

სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, საქართველოში წარმოებული ექსპორტის მაქსიმალური ნიშნული 5.8 მლნ აშშ დოლარი გასულ წელს დაფიქსირდა, როგორც რაოდენობაში ასევე მოცულობაში.

მიმდინარე წლის TOP-5 საექსპორტო ბაზარი კი ასეთია:

  1. აზერბაიჯანი – $1.04 მლნ;
  2. ტაჯიკეთი – $922.3 ათასი;
  3. სომხეთი – $765.6 ათასი;
  4. ყაზახეთი – $572.8 ათასი;
  5. უზბეკეთი – $426.4 ათასი.

რაც შეეხება იმპორტს, წელს საქართველომ 163,5 მლნ აშშ დოლარის დაფასოებული და 6.3 მლნ აშშ დოლარის დაუფასოებელი მედიკამენტები იყიდა.

1...375376377...1,084გვერდი 376 of 1,084

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights