ხუთშაბათი, მაისი 14, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 365

რა იწვევს, ხელებისა და ფეხების დაბუჟებას?​

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა იწვევს, ხელებისა და ფეხების დაბუჟებას?​
#post_seo_title

რა იწვევს, ხელებისა და ფეხების დაბუჟებას?​

საქართველოს პირველი არხის გადაცემა „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“

საუბრობს ნეიროქირურგი გიორგი მაღალაშვილი:

​„ბევრი დაავადება შეიძლება გახდეს მიზეზი, ადამიანს რომ ჰქონდეს ან უსიამოვნო შეგრძნება ან შეგრძნების დაქვეითება ან დაბუჟება კიდურებსა თუ სხეულის სხვადასხვა ნაწილში, ძირითადი მიზეზია ზურგის ტვინის და ხერხემლის არხის სხვადასხვა დაავადება. ყველაზე გავრცელებული რაც შეიძლება იყოს, ეს არის დაავადებები, რომლებიც დაკავშირებულია ხერხემლის ძვლოვანი სისტემის პათოლოგიასთან. ეს შეიძლება იყოს ტრავმული, მიკროტრამვული, ინფექციური, ასაკობრივი, ნივთიერებათა ცვლის დარღვევა, ყველაფერი ეს იწვევს სახსრის ელასტიურობის დარღვევას, ელასტიურობადარღვეული სახსარი შეიძლება იყოს ზედმეტად მოძრავი, რაც  ტკივილს იწვევს.

ასევე შეიძლება იყოს სხვა პროცესები, მაგალითად, სისხლძარღვოვანი, სიმსივნური წარმონაქმნი, დისკების გამოვარდნა და ზეწოლა ზურგის ტვინზე, განსაკუთრებით სიმპტომატიკა არის კისრის დონეზე. ეს არის ყველაზე მაღალი ზურგის ტვინის დონე, საიდანაც იმართება როგორც ზედა, ისე ქვედა კიდურები. შესაბამისად, როდესაც ეს ყველაფერი ხდება წელს ქვემოთ, მაშინ მხოლოდ ქვედა კიდურებზე იქნება მათი ზემოქმედება.

ზურგის ტვინის ექსტრამედულური სიმსივნეების დროს დაბუჟება იწყება ფეხის თითებიდან და ნელ-ნელა ამოდის ზემოთ და როდესაც მიაღწევს იმ დონეს, სადაც იყო ზეწოლა ზურგის ტვინზე, მერე ჩერდება რაღაც დონეზე. შეიძლება, ფეხებში იყოს დაბუჟება და პროცესი იყოს კისერში. ამ დროს ავადმყოფი უნდა გაისინჯოს სპეციალისტმა“.

რატომ გვიბუჟდება ხელები, რა იწვევს ხელის დაბუჟებას?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რატომ გვიბუჟდება ხელები, რა იწვევს ხელის დაბუჟებას?
#post_seo_title

რატომ გვიბუჟდება ხელები

მტევნის დაბუჟება და მგრძნობელობის დაკარგვა ხშირად სხვადასხვა დაავადების ნიშანია. ამგვარი სიმპტომები შეიძლება იყოს სისხლის მიმოქცევის ან ნერვული სისტემის დარღვევების შედეგი, რაც ექიმთან კონსულტაციას მოითხოვს. თვითმკურნალობა კი ხშირად ართულებს დიაგნოსტიკას და დაავადების დამკვიდრებას.

რა იწვევს ხელის დაბუჟებას?

ძალიან ხშირად, ხელის დაბუჟების მიზეზი გადატვირთული მდგომარეობაა, როდესაც ნერვზე ხანმოკლე ზეწოლა ხდება. ეს სიმპტომი ხშირად არ არის საშიში, თუმცა, მისი განმეორება ან გამწვავება ექიმთან ვიზიტის აუცილებლობას უსვამს ხაზს. გარდა ამისა, სხვა დაავადებები, როგორიცაა კარპული გვირაბული სინდრომი ან კისრის ოსტეოქონდროზი, ასევე იწვევს ამგვარ შეგრძნებებს.

მტევნების დაბუჟება და მგრძნობელობის შეცვლა ზოგჯერ დაავადების ნიშანია. ამ დაავადებათა შორის,

განსაკუთრებით საყურადღებოა პათოლოგიები, რომლებსაც სისხლის მიმოქცევისა და ინერვაციის დარღვევა სდევს თან. ამ დროს ექიმის დროული კონსულტაცია აუცილებელია – თვითმკურნალობამ შესაძლოა კლინიკური სურათი წაშალოს და დაავადების ამოცნობა გაართულოს.

კარპული გვირაბული სინდრომი

კარპული გვირაბის სინდრომი – ნერვის და მყესის შემდგომი დაზიანება – განპირობებულია, როდესაც ხელის მტევანი და ცერა თითი ერთსა და იმავე პოზიციაში დიდხანს რჩება. ეს სინდრომი ყველაზე მეტად ადამიანებს ეხება, რომელთა სამუშაო საქმიანობა გულისხმობს ხელის მუდმივ მოძრაობას, მაგალითად, კომპიუტერთან მუშაობას ან მექანიკურ სამუშაოებს.

სიმპტომები და მიზეზები

მყესების ან ნერვების ზეწოლა გამოიწვევს ხელში ჩხვლეტის, სიცივის ან ჭიანჭველების ცოცვის შეგრძნებას. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად მსგავსი სიმპტომები არ არის სახიფათო, ისინი მაინც შეიძლება იყოს სერიოზული პათოლოგიის ნიშანი.

თუ აღნიშნული პრობლემა სისტემატური ხდება, შესაძლებელია კარპული გვირაბული სინდრომი, რომელიც უფრო ხშირია ქალებში. აღნიშნულმა დაავადებამ შესაძლოა, ხელი შეუშალოს ჩვეულებრივ საქმიანობას და ადამიანს დასჭირდეს პროფესიის შეცვლა.

ენდოკრინული პათოლოგიები და დაბუჟება

ჰიპოთირეოზი, შაქრიანი დიაბეტი და სხვა ენდოკრინული დარღვევები ხშირად იწვევს ხელების დაბუჟებას. განსაკუთრებით შაქრიანი დიაბეტის დროს, პერიფერიული ნერვული ბოჭკოების დაზიანება, რომელსაც დიაბეტური ნეიროპათია ეწოდება, ერთ-ერთი პირველი სიმპტომი შეიძლება იყოს ხელების დაბუჟება. გარდა ამისა, B6 ვიტამინის ნაკლებობა შესაძლოა ასევე კავშირში იყოს კარპული გვირაბული სინდრომის განვითარებასთან.

ხელის დაბუჟება ღამით

ამ დროს სიმპტომები მკვეთრად მწვავდება, განსაკუთრებით დილით, როდესაც კუნთები და ნერვები ვერ ახერხებენ სრულად აღდგენას ნორმალური პოზიციის მიღების შემდეგ. ერთ-ერთი მთავარი მიზეზი კი არის, როდესაც ადამიანი ღამით იღებს არასასიამოვნო პოზიციას, რაც გავლენას ახდენს ნერვულ სისტემაზე.

ხელების დაბუჟება შესაძლოა გამოიწვიოს დაკბილული კუნთების სპაზმმა, სპაზმის მიზეზი კი შესაძლოა იყოს კუნთის გადაღლა, სიმძიმის გადატანა, კისრის დიდხანს ჭერა უხერხულ პოზიციაში (ტელეფონით საუბრისას, მწოლიარე მდგომარეობაში კითხვისას, ტელევიზორის ყურებისას), შეუკავებელი ხველა, კისრის მალების ოსტეოქონდროზი. ხელების დაბუჟებას იწვევს ასევე სხვადასხვა ნევროლოგიური, ენდოკრინული, ანგიოლოგიური პათოლოგია, ტრავმული დაზიანება, დამწვრობა.

ენდოკრინული პათოლოგიის ფონზე განვითარებული ხელების დაბუჟება საკმაოდ ხშირია. ისეთი ფართოდ გავრცელებული დაავადებები, როგორიც არის შაქრიანი დიაბეტი და ჰიპოთირეოზი, იწვევს როგორც ცალკეული ნერვული ღეროების, ასევე პერიფერიული ნერვული ბოჭკოების მრავლობით დაზიანებას.

შაქრიანი დიაბეტის დროს ხელების დაბუჟება პერიფერიული ნეიროპათიული სინდრომის ერთ-ერთ პირველ სიმპტომს წარმოადგენს. დიაბეტურ პოლინეიროპათიას ახასიათებს მძიმე და პროგრესირებადი მიმდინარეობა, მოითხოვს დროულ მკურნალობას და დინამიკაში მეთვალყურეობას ელექტრონეირომიოგრაფიული მაჩვენებლების კონტროლით.

როგორ ვუმკურნალოთ ხელის დაბუჟებას?

ბევრი შემთხვევაში, სწორად შერჩეული მკურნალობა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს მდგომარეობას. დისფუნქციური ნერვების და კუნთების თერაპია ასევე შეიძლება ითვალისწინებდეს მედიკამენტოზურ ან ფიზიოპროგრესულ მკურნალობას. თუ სიმპტომები რეგულარულად მეორდება, ექიმთან კონსულტაცია არის აუცილებელი დიაგნოზის დასადგენად და მკურნალობის სწორი გზის შერჩევისათვის.

დასკვნა

ხელების დაბუჟება შესაძლოა სხვადასხვა მიზეზის გამო მოხდეს. ამიტომ, მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მათგანი შეიძლება არ იყოს საშიში, აუცილებელია, რომ ექიმდ დროულად მიმართოთ, რათა თავიდან აიცილოთ უფრო სერიოზული დაავადებების განვითარება. ზედმეტი ფიზიკური დატვირთვა, პროფესიული ფაქტორები ან ენდოკრინული დარღვევები – ყველა ეს შეიძლება გახდეს ამგვარი სიმპტომის მიზეზი.

ძირითადად, თუ ხელის დაბუჟება ხდება სისტემატურად ან მისი მომატება იგრძნობა, აუცილებლად მიმართეთ ექიმს!

როგორ მოვემზადოთ ბავშვთან ექიმთან ვიზიტისთვის – ეფექტური რეკომენდაციები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
როგორ მოვემზადოთ ბავშვთან ექიმთან ვიზიტისთვის - ეფექტური რეკომენდაციები
#post_seo_title

როგორ მოვემზადოთ ბავშვთან ექიმთან ვიზიტისთვის – ეფექტური რეკომენდაციები

ბავშვებისთვის ექიმთან ვიზიტი ხშირად დაკავშირებულია შიშთან და დისკომფორტთან. სწორედ ამიტომ, მნიშვნელოვანია, რომ მშობლებმა სწორად მოამზადონ ბავშვი წინასწარ და შეამსუბუქონ ნებისმიერი ნეგატიური ემოციები. როგორ მოვამზადოთ ბავშვი ექიმთან ვიზიტისთვის, რათა მან უფრო კომფორტულად იგრძნოს? აი რამდენიმე ძირითადი ნაბიჯი:

  1. ბავშვის ინფორმირება

მნიშვნელოვანია ბავშვის წინასწარ ინფორმირება, თუ როგორი საჭიროებაა ექიმთან ვიზიტი. აუხსენით მას, რომ ექიმი მას დაეხმარება, რომ კარგად იგრძნოს თავი. ასევე,  ესაუბრეთ ტკივილის ან დისკომფორტის შესახებ, რამაც შეიძლება გაათავისუფლოს შიშისგან.

  1. თამაში – “ექიმობანა“

თამაშები ბავშვისთვის იდეალური მეთოდია სამედიცინო პროცესების გასაცნობიერებლად. აი, როგორ შეგიძლიათ გამოიყენოთ ეს მეთოდი:

  • შექმენით სიტუაცია, სადაც ბავშვი იქნება ექიმი ან პაციენტი, გამოიყენეთ სათამაშო სამედიცინო ხელსაწყოები.
  • გაითამაშეთ ექიმთან ვიზიტი, რათა ბავშვი დადებითად განეწყოს.
  1. ვიზუალური მასალა

ამუშავეთ სურათები და ვიდეოები, რომლებიც ასახავს ექიმის კაბინეტს და პროცედურებს. ეს ხელს უწყობს ბავშვს, რომ მან წინასწარ იცოდეს რა მოლოდინი ჰქონდეს და ამცირებს გაურკვევლობის განცდას.

  1. ინდივიდუალური საჭიროებების გათვალისწინება

ყურადღება მიაქციეთ ბავშვის ინდივიდუალურ საჭიროებებს:

  • თუ ბავშვი მგრძნობიარეა კონკრეტული ხმების ან ტექსტურების მიმართ, მოაწყვეთ ტკბილი და დამამშვიდებელი გარემო.
  • მიეცით მას საყვარელი სათამაშო ან პლედი, რომელიც პროცესს უფრო კომფორტულს გახდის.

ამ დროს შესაძლებელია შესთავაზოთ საყვარელი პლედის, ბალიშის ან თუნდაც სათამაშოს თან წაღება.

ასევე ზოგჯერ ბავშვისთვის ბევრად კომფორტულია, როდესაც სამედიცინო პროცედურებისას მშობელს უზის კალთაში, მნიშვნელოვანია ყოველთვის ბავშვისთვის კომფორტული პოზიციის მოძებნა და შემდეგ გადასვლა პროცედურებზე.

  • შეარჩიეთ ყველაზე კომფორტული პოზიცია, თუ ბავშვი აღელვებულია.
  1. მხარდაჭერა და ემოციური მხარდაჭერა

მშობლებმა და ექიმებმა ერთად უნდა შექმნან ემოციური კომფორტი. დაეხმარეთ ბავშვს გამოხატოს ემოციები, წაახალისეთ, –  თუ მას ექნება კითხვები, უგულებელყოფის გარეშე უნდა დაასახელოს. არავისთვის არ არის უცხო, რომ ბავშვი ნერვიულობს ექიმთან ვიზიტის გამო, ამიტომ მნიშვნელოვანია რომ ბავშვმა იგრძნოს მშობლებისა და ექიმის მხარდაჭერა.

  1. წინასწარი შეთანხმება ექიმთან

მნიშვნელოვანია, რომ მშობლები წინასწარ შეთანხმდნენ ექიმთან, რომ ბავშვის ინდივიდუალური საჭიროებები იქნას გათვალისწინებული. შეიმუშავეთ გეგმა, რათა პროცესები უფრო ორგანიზებული და მშვიდობიანი იყოს.

დასკვნა

ბავშვებისთვის ექიმთან ვიზიტი შესაძლოა დაბრკოლებებით იყოს სავსე, თუმცა სწორად მომზადებით შეიძლება პროცესის მნიშვნელოვნად გამარტივდეს გზა. მშობლებმა უნდა მიაქციონ ყურადღება ბავშვის კომფორტს, მის საჭიროებებსა და ემოციებს, რათა ვიზიტი იყოს რაც შეიძლება მშვიდობიანი და ეფექტური.

რა უნდა გავაკეთოთ?

შეგიძლიათ გამოიყენოთ თამაშები, ვიზუალური მასალები და ინდივიდუალური მიდგომები, რათა ბავშვმა უფრო დაცულად და კომფორტულად იგრძნოს თავი ექიმთან ვიზიტის დროს.

#ექიმთანვიზიტი #ბავშვებთანვიზიტი #ექიმისმომზადება #ბავშვისშიში

რა არის დისლექსია? როგორ ვამოვიცნოთ დისლექსია?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა არის დისლექსია? როგორ ვამოვიცნოთ დისლექსია?
#post_seo_title

რა არის დისლექსია?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი,
დისლექსია არის ნეიროგანვითარებითი თავისებურება, რომელიც კითხვის, წერისა და ზოგადად ენობრივი დამუშავების უნარებზე მოქმედებს.
  • ეს არასოდეს ნიშნავს დაბალ ინტელექტს!
  • ბევრი დისლექსიური ბავშვი — და ზრდასრულიც — გამოირჩევა მაღალი ინტელექტით, კრეატიულობით და განსაკუთრებული ხედვით.
როგორ ვამოვიცნოთ დისლექსია?
შემდეგი ნიშნები შეიძლება მიუთითებდეს დისლექსიაზე:
  • ასოების არევა, გამოტოვება ან სლოკინი კითხვისას
  • სიტყვების ან ბგერების არასწორი შეკვრა
  • ნელა და დაძაბულად კითხვა
  • ტექსტის გაგების სირთულე
  • წერილობითი დავალებების დროს შეცდომების მრავალფეროვნება
დისლექსია არ არის დაავადება
ეს არის ტვინის განსხვავებული მუშაობის ფორმა, რაც ინფორმაციის დამუშავების ალტერნატიულ გზას ქმნის.
სწორი მხარდაჭერა, ადაპტირებული სწავლების მეთოდები და მშობელთა თანადგომა საშუალებას აძლევს ასეთ ბავშვებს სრულად გამოავლინონ თავიანთი უნიკალური პოტენციალი!
დაიმახსოვრეთ:
დისლექსია გენიალური ადამიანების გამოცდილების ნაწილიც არის – მაგალითად, ალბერტ აინშტაინს, ლეონარდო და ვინჩის და ტომას ედისონს ეჭვობდნენ დისლექსიაში.
მათ სხვა კუთხით აღიქვამდნენ სამყაროს – სწორედ ეს სხვაობა გახდა მათი ძალა!
მოდით, გავზარდოთ ცნობიერება დისლექსიის შესახებ. მივცეთ ბავშვებს მხარდაჭერა, რომელიც მათ სჭირდებათ. განათლება ინკლუზიური უნდა იყოს ყველა უნარისა და თავისებურებისთვის.
გთხოვთ, გაუზიარეთ ეს პოსტი მშობლებს, მასწავლებლებს და ყველას, ვინც ბავშვებთან მუშაობს.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

მეცნიერებმა ძროხის რძის ცილები მცენარეში შექმნეს!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„ბავშვებისთვის განკუთვნილ ლიტრ რძეში აფლატოქსინ M1-ის შემცველობა 0.025 მიკროგრამს არ უნდა აღემატებოდეს...“ - რა ინფორმაციას ავრცელებს დაავადებათა კონტროლის ცენტრის ხელმძღვანელი
#post_seo_title

კარტოფილმა რძე “გამოწურა”? – მეცნიერებმა ძროხის რძის ცილები მცენარეში შექმნეს!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი
მეცნიერული გარღვევა, რომელმაც შეიძლება მომავალში სრულად შეცვალოს რძის პროდუქტების წარმოება: ამერიკულმა ბიოტექნოლოგიურმა კომპანიამ Finally Foods შეძლო კარტოფილის გენური მოდიფიცირება ისე, რომ მან გამოიმუშავა ნამდვილი ძროხის რძის ცილა – კაზეინი (casein).
ეს ცილა არის მთავარი ელემენტი ყველში, იოგურტში, ხაჭოში და სხვა რძის პროდუქტებში – სწორედ ის აძლევს ამ პროდუქტებს გემოს, ტექსტურას და სტრუქტურას.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
გარემოს დაცვა
მსოფლიოში ცხოველური რძის წარმოება იწვევს დიდი რაოდენობით მეთანის გამოყოფას და მოითხოვს უზარმაზარ მიწას და წყლის რესურსებს. მცენარეზე დაფუძნებული რძის ცილების წარმოება კი გაცილებით ეკოლოგიურია.
ვეგანური პროდუქტების გაუმჯობესება
კარგად ვიცით, რომ ვეგანურ ყველსა და იოგურტს ხშირად აკლია რეალური რძის გემო და სტრუქტურა. ამ ინოვაციით შესაძლებელი იქნება ვეგანურ პროდუქტებში ნამდვილ რძის ცილებზე დაფუძნებული გემო და ტექსტურა მივიღოთ, ცხოველების გამოყენების გარეშე.
დაბალღირებულიანი და მდგრადი საკვების მომავალი
გაეროს პროგნოზით, 2050 წლისთვის მსოფლიომ უნდა აწარმოოს 70%-ით მეტი საკვები არსებული მოსახლეობის გასაკმაყოფილებლად. ამგვარი ბიოტექნოლოგიური მიდგომები გახდება გამოსავალი გლობალური კვების კრიზისის დროს.
რისკები და რეგულაცია
გენურად მოდიფიცირებული (GM) პროდუქტები ყოველთვის საჭიროებენ მკაცრ უსაფრთხოების ტესტირებას და მომხმარებლის ინფორმირებულობას.
ასეთ პროდუქტებზე აუცილებლად უნდა ეწეროს ეტიკეტზე, რომ შეიცავს გენურად მოდიფიცირებულ კომპონენტებს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს არ არის მხოლოდ საკვებად მიღებული ცილა – ეს არის მომავლის ტექნოლოგია. როდესაც მცენარეები იწყებენ ცხოველური ცილების გამომუშავებას, ჩვენ გვაქვს შანსი დავიცვათ ბუნება, შევამციროთ მავნე გაზების გამონაბოლქვი და მაინც მივიღოთ სარგებელი, რომელსაც გვაძლევს ცხოველური პროდუქტები. მაგრამ ამის პარალელურად საჭიროა მკაცრი მონიტორინგი, გამჭვირვალობა და საზოგადოების განათლება!“
წყაროები:
1. TomorrowDesk
Potatoes That Produce Real Cow-Milk Protein: A Dairy Revolution
2. Springer / PubMed
Expression of the human milk protein beta-casein in transgenic potato plants
Transgenic Research – July 1997
DOI: 10.1023/A:1008852818801
3. Trends in Food Science & Technology (Elsevier)
Casein’s role in dairy alternatives
როგორ ფიქრობთ, გამოიყენებდით “კარტოფილის რძის ცილაზე” დამზადებულ ყველს ან იოგურტს? დაწერეთ კომენტარებში თქვენი აზრი და გააზიარეთ ინფორმაცია ახლობლებს!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
შეიძლება იყოს seedlings გამოსახულება

ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურების ფარული საფრთხე: ქვიშისა და მტვრის შტორმების ზეგავლენა ჯანმრთელობაზე საქართველოში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურების ფარული საფრთხე: ქვიშისა და მტვრის შტორმების ზეგავლენა ჯანმრთელობაზე საქართველოში
#post_seo_title

ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურების ფარული საფრთხე: ქვიშისა და მტვრის შტორმების ზეგავლენა ჯანმრთელობაზე საქართველოში

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურება, მათ შორის ქვიშისა და მტვრის შტორმები, ისტორიულად მიიჩნეოდა შედარებით „უვნებლად“, თუმცა თანამედროვე ეპიდემიოლოგიურმა კვლევებმა ცხადყო, რომ ეს მოვლენა ისევე საშიშია, როგორც ადამიანის მიერ გამოწვეული დაბინძურება. ბოლო სტატია Health Policy Watch-ში სათაურით “Talk to the Desert: The Hidden Health Toll of Natural Air Pollution” (4 აპრილი, 2025) მნიშვნელოვან ყურადღებას აქცევს ბუნებრივი დაბინძურების დაუნახავ, მაგრამ მავნე ეფექტებს – განსაკუთრებით იმ რეგიონებში, სადაც ქვიშის შტორმები ხშირია.
მეცნიერული მტკიცებულებები ბუნებრივი მტვრის გავლენის შესახებ
1. პარტიკული ნივთიერებები და ჯანმრთელობა
მტვრის შტორმები ატმოსფეროში ასხივებს ათასობით ტონა PM10 და PM2.5 ნაწილაკებს. PM2.5-ს შეუძლია alveoli-ებში (სასუნთქი გზების ბოლო ნაწილები) შეღწევა, რაც იწვევს ქრონიკულ ანთებას, აუარესებს გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებს და ზრდის ნაადრევი სიკვდილიანობის რისკს.
• Global Burden of Disease Study (GBD 2019) აჩვენებს, რომ ჰაერის დაბინძურება არის მსოფლიოში სიკვდილიანობის მეოთხე წამყვანი მიზეზი – 6.7 მილიონი გარდაცვალებით წელიწადში.
Source: GBD 2019 Risk Factors Collaborators. Lancet. 2020;396(10258):1223–1249.
• WHO-ს შეფასებით, გარე ჰაერის დაბინძურება ყოველწლიურად იწვევს 4.2 მილიონ სიკვდილს. აქედან მნიშვნელოვანი ნაწილი მოდის PM2.5-ზე.
Source: WHO, Air Pollution Fact Sheet, 2023 – https://www.who.int/…/ambient-(outdoor)-air-quality-and…
2. ქვიშისა და მტვრის შტორმების სპეციფიკური ზეგავლენა
მკვლევართა მონაცემებით, მტვრის მაღალი კონცენტრაციის დღეებში იზრდება სასწრაფო დახმარების გამოძახება, განსაკუთრებით ბავშვებში, ხანდაზმულებში და ფილტვის ქრონიკული დაავადებების მქონე პირებში.
• მაგალითად, ირანში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ მტვრის შტორმების შემდეგ, სასწრაფო სუნთქვითი დახმარების შემთხვევები 35%-ით გაიზარდა.
Source: Faridi S, et al. Atmospheric Pollution Research, 2020;11(3):469–475.
საქართველო და ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურება
➤ კავკასია და საჰარის მტვერი
საჰარის მტვრის ღრუბელი რეგულარულად აღწევს კავკასიას, მათ შორის საქართველოს ტერიტორიას. 2020 წლის ივნისში საქართველოს მასშტაბით დაფიქსირდა საჰარის მტვრის ფრონტის შემოსვლა, რაც გამოიწვია ჰაერის ხარისხის მკვეთრმა გაუარესებამ.
• საქართველოს გარემოს დაცვის სააგენტოს მონაცემებით, იმ დღეებში PM10 დონემ თბილისსა და რუსთავში 3-ჯერ გადააჭარბა დასაშვებ ზღვარს.
Source: NEA Georgia, 2020 (annual environmental monitoring report).
➤ თბილისი და სხვა ურბანული ზონები
საქართველოს ურბანულ ცენტრებში ჰაერის დაბინძურების ძირითადი წყაროა ტრანსპორტი და ინდუსტრიული გამონაბოლქვი. თუმცა, ბუნებრივი დაბინძურება, როგორიცაა მტვრის შტორმები, მოქმედებს როგორც გამაძლიერებელი.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივა
მონიტორინგის გაძლიერება
საჭიროა, მტვრის შტორმების მონიტორინგის სისტემების გაძლიერება, მათ შორის დროული გაფრთხილებები რისკჯგუფებისთვის.
ინფორმირება და განათლება
არაერთი შემთხვევაა, როცა მოსახლეობა ვერ აფასებს ბუნებრივი დაბინძურების რისკს. აუცილებელია საგანმანათლებლო კამპანიების გაშვება სკოლებში, მედიაში და საზოგადოებრივ სივრცეებში.
მზაობა ჯანდაცვის სისტემაში
სამედიცინო დაწესებულებებს უნდა ჰქონდეთ მოქმედების გეგმები მტვრის მაღალი კონცენტრაციის დღეებისთვის, მათ შორის სპეციალური პროტოკოლები ქრონიკული დაავადებების მქონე პაციენტების მართვისთვის.
პროფესორ ფხაკაძის დასკვნა
“ბუნებრივი ჰაერის დაბინძურება აღარ არის მხოლოდ გეოფიზიკური მოვლენა – ის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის მთავარი გამოწვევაა. საქართველოსთვის, რომელიც უკვე იტანჯება ურბანული დაბინძურებით, მტვრის შტორმები მხოლოდ აუარესებს სიტუაციას. ჩვენ გვჭირდება სტრატეგიული, სექტორებისშორისი მიდგომა – მონიტორინგი, განათლება, ჯანდაცვის სისტემის მზადყოფნა და საერთაშორისო თანამშრომლობა. ჰაერი – იგივეა, რაც წყალი და საკვები. სუფთა ჰაერი – ჩვენი ჯანმრთელობის ფუნდამენტია.”
წყაროები:
1. Health Policy Watch. “Talk to the Desert: The Hidden Health Toll of Natural Air Pollution.” 4 April 2025.
2. GBD 2019 Risk Factors Collaborators. Global burden of 87 risk factors in 204 countries and territories. Lancet. 2020;396(10258):1223–1249.
3. WHO. Ambient (Outdoor) Air Pollution Fact Sheet. Updated 2023.
4. Faridi S, et al. “Impact of Middle Eastern Dust Storms on Emergency Room Admissions.” Atmospheric Pollution Research. 2020;11(3):469–475.
5. საქართველოს გარემოს დაცვის სააგენტო. ჰაერის ხარისხის მონიტორინგის წლიური ანგარიში, 2020.
დამატებითი ინფორმაცია:
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე | WHO-ს ექსპერტი | Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი | გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი | 25+ წლიანი გამოცდილება ჯანდაცვაში
გააზიარეთ ეს სტატია – ჰაერი მხოლოდ ბუნებრივი რესურსი კი არა, ჯანმრთელობის გარანტიაა!

სოკოვანი ინფექციების უხილავი კრიზისი: მედიკამენტების დეფიციტი და რეზისტენტობის საფრთხე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
სოკოვანი ინფექციების უხილავი კრიზისი: მედიკამენტების დეფიციტი და რეზისტენტობის საფრთხე
#post_seo_title

სოკოვანი ინფექციების უხილავი კრიზისი: მედიკამენტების დეფიციტი და რეზისტენტობის საფრთხე

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
რატომ უნდა გვაშინებდეს სოკოვანი ინფექციები 2025 წელს?
სანამ მსოფლიოს ყურადღება მიმართულია ვირუსულ და ბაქტერიულ ეპიდემიებზე, ნაკლებად შესამჩნევად მზარდია ისეთი საფრთხე, რომელიც უკვე კლავს ათასობით ადამიანს – სოკოვანი ინფექციები.
საუბარია ანტიფუნგალური მედიკამენტების დეფიციტზე, დიაგნოსტიკის სირთულეებზე და რაც მთავარია – სოკოების მედიკამენტებზე რეზისტენტობის საშიშ მიგნებაზე, რაც ჰოსპიტალურ სისტემებს სერიოზულად აზარალებს.
რა ხდება სოკოვანი ინფექციების სფეროში?
1. მკურნალობის სიმწირე
ბოლო 10 წელში მსოფლიოში მხოლოდ 4 ანტიფუნგალური პრეპარატი დაამტკიცეს. დღესდღეობით კლინიკურ კვლევებშია მხოლოდ 9 პრეპარატი, მათგან მხოლოდ 3 მესამე ფაზაშია.
ანუ – მომდევნო 5-10 წელი გლობალურად სოკოვანი ინფექციების წინააღმდეგ მკურნალობა უმნიშვნელოდ განვითარდება.
2. მძიმე დიაგნოსტიკა
სოკოვანი ინფექციების აღმოჩენა რთულია – საჭიროა სპეციალური ლაბორატორიები და კადრები.
ქვეყნების დიდი ნაწილი, მათ შორის საქართველოც, არ ფლობს სწრაფი და ეფექტური დიაგნოსტიკის რესურსს.
ამის გამო ინფექციები ხშირად გვიან ვლინდება – როცა მკურნალობა უკვე დაგვიანებულია.
3. მზარდი მედიკამენტური რეზისტენტობა
Candida auris – საშიში და მედიკამენტებზე რეზისტენტული სოკოა, რომელიც სწრაფად ვრცელდება ჰოსპიტლებში.
ის წყვეტს მკურნალობას და იწვევს სიკვდილს სისხლის ინფექციების, ფილტვების სოკოვანი ინფექციების ან თირკმლის გართულების გზით.
CDC-ის ინფორმაციით (2023):
“Candida auris-ის შემთხვევები აშშ-ში 95%-ით გაიზარდა ერთი წლის განმავლობაში.”
წყარო: CDC.gov
საქართველოში – ვითარება და რისკები
საქართველოში ანტიფუნგალური მედიკამენტების ასორტიმენტი შეზღუდულია.
• ყველაზე გავრცელებულია ფლუკონაზოლი, მაგრამ იგი ბევრ შემთხვევებში უკვე არაეფექტიანია.
• ექინოკანდინები, იზავუკონაზოლი, ან ახალი თაობის პრეპარატები არ არის ფართოდ ხელმისაწვდომი.
• ლაბორატორიებში ჯერ კიდევ არ გამოიყენება MALDI-TOF ან PCR-ტესტირება, რაც ართულებს Candida auris-ის ამოცნობას.
ჰოსპიტალურ ინფექციებს შორის სოკოვანი ინფექციები ხშირად არ აღირიცხება ან არ განიხილება მიზეზად, რაც ნიშნავს, რომ პრობლემის რეალური მასშტაბი შეუფასებელია.
რატომ არის ეს პრობლემის მყარი საყრდენი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით?
ეს არის “უხილავი ეპიდემია”
სოკოვანი ინფექციები არ ვრცელდება ისეთი ტემპით, როგორც გრიპი ან კორონავირუსი, მაგრამ მათ აქვთ ძალიან მაღალი ლეტალობა, განსაკუთრებით იმუნოკომპრომეტირებულ პაციენტებში.
გამწვავებული პრობლემა COVID-19-ის შემდეგ
სტეროიდული მკურნალობა, ჰოსპიტალიზაცია, გრძელვადიანი ანტიბიოტიკების გამოყენება – ყველაფერი ქმნის ხელსაყრელ ნიადაგს სოკოებისთვის.
დაბალი ინვესტიცია კვლევაში
სოკოებზე მიმართული კვლევებისა და განვითარების ფული ძალიან ცოტაა – ბევრად ნაკლები, ვიდრე ანტიბიოტიკებზე ან ვირუსებზე.
2020 წლის მონაცემებით, გლობალური ინვესტიციების მხოლოდ 1.5% მიემართებოდა ანტიფუნგალურ კვლევებზე.
წყარო: The Lancet Infectious Diseases, 2021
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„სოკოვანი ინფექციები უკვე ახლა კლავენ და კლავენ ჩუმად. ეს არ არის მომავლის საფრთხე – ეს არის უკვე მიმდინარე ჯანდაცვის კრიზისი.
სოკოები აჩვენებენ უნიკალურ მექანიზმებს მედიკამენტებზე წინააღმდეგობისთვის – თუ ვიმოქმედებთ მხოლოდ მაშინ, როცა ეპიდემია იქნება ცხადი, უკვე გვიან იქნება.
საქართველოში საჭიროა სწრაფი რეაგირება: დიაგნოსტიკის გაფართოება, მედიკამენტების იმპორტის დივერსიფიკაცია და ექიმების გადამზადება.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვა ვერ უგულებელყოფს საფრთხეს, რომელიც თუნდაც უხილავია – მაგრამ რეალურია და ფატალური.“
წყაროები:
1. Health Policy Watch. Critical Lack of Antifungal Treatments and Growing Drug Resistance. 4 April, 2025
2. CDC (Centers for Disease Control and Prevention). Candida auris is spreading at an alarming rate.
3. The Lancet Infectious Diseases. Fungal infections: the silent crisis. 2021;21(2): e47-e56
4. The Guardian. ‘It is a pandemic’: UK’s envoy on superbugs warns of underestimated fungal threat. Nov 15, 2024
მეტი ინფორმაცია:
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
გააზიარეთ სტატია – საზოგადოებრივი ჯანდაცვა იწყება ინფორმირებულობით!
შეიძლება იყოს text that says 'Candida auris is a multi-drug-resistant fungus' გამოსახულება

აი რა ემართება ტვინს რეგულარული ალკოჰოლის მოხმარებისას

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

აი რა ემართება ტვინს რეგულარული ალკოჰოლის მოხმარებისას

გრაფიკზე ჩანს ორი MRI გამოსახულება:
  • მარცხნივ – ჯანმრთელი 43 წლის ადამიანის ტვინი,
  • მარჯვნივ – იმავე ასაკის, მაგრამ ალკოჰოლზე დამოკიდებული ადამიანის ტვინი.
განსხვავება შოკისმომგვრელია!
  • ტვინის ქსოვილის ატროფია
  • გაფართოებული ტვინის ღრუები
  • შემცირებული მოცულობა
  • დაზიანებული კოგნიტური ფუნქციები
  • მეხსიერების, ქცევის და გრძნობადობის მკვეთრი გაუარესება
ალკოჰოლი ნელა, მაგრამ უდავოდ ანადგურებს ტვინს!
ხშირად გვეუბნებიან – „ზომიერად დალევით არაფერი არ ხდება“.
მაგრამ სამეცნიერო მონაცემები გვაჩვენებს, რომ „ზომიერად“ ბევრი ადამიანი სამუდამოდ კარგავს ტვინის უჯრედებს.
განსაკუთრებით საშიშია რეგულარული მოხმარება – კვირაში რამდენჯერმე დალევა ტვინისთვის უკვე რისკის ზონაა.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ჩვენ ხშირად ვერ ვხედავთ შიგნიდან, რას აკეთებს ალკოჰოლი – მაგრამ ამ MRI გამოსახულებამ შეიძლება ბევრს თვალები აუხილოს.
ამ სურათზე მკაფიოდ ჩანს: ალკოჰოლი კლავს!
დღეს ერთი ჭიქაა, ხვალ – ჩვევა. და შედეგი? დაზიანებული ტვინი, შემცირებული მეხსიერება და ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები.
მოუარეთ საკუთარ თავს და ერთმანეთს – განსაკუთრებით ახალგაზრდებს. განათლებული არჩევანი გადაარჩენს სიცოცხლეს.“
წყაროები:
National Institute on Alcohol Abuse and Alcoholism – www.niaaa.nih.gov
HO – Global status report on alcohol and health
Brain imaging studies: Alcohol’s damaging effects on the brain
გაიგეთ მეტი:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე – საერთაშორისო დონეზე.

შოკისმომგვრელი ფაქტი აშშ-დან: 64% ბოთლიანი წყალი ჩვეულებრივი ონკანის წყალია – ხოლო საქართველოში? რძის სკანდალის შემდეგ დროა, წყალზეც დავფიქრდეთ!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შოკისმომგვრელი ფაქტი აშშ-დან: 64% ბოთლიანი წყალი ჩვეულებრივი ონკანის წყალია – ხოლო საქართველოში? რძის სკანდალის შემდეგ დროა, წყალზეც დავფიქრდეთ!
#post_seo_title

შოკისმომგვრელი ფაქტი აშშ-დან: 64% ბოთლიანი წყალი ჩვეულებრივი ონკანის წყალია – ხოლო საქართველოში? რძის სკანდალის შემდეგ დროა, წყალზეც დავფიქრდეთ!

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი
აშშ-ის ბაზარზე აღმოჩნდა, რომ ყოველი 10 ბოთლიანი წყლიდან 6 უბრალოდ გაფილტრული ონკანის წყალია, რომელიც მილიარდობით დოლარად იყიდება.
ბევრი ცნობილი ბრენდი წყალს იღებს ქალაქის სასმელი წყლის სისტემებიდან, ამატებს მინიმალურ ფილტრაციას, აფუთავს პლასტმასის ბოთლებში და ბევრად მაღალ ფასად ყიდის.
რას გვასწავლის ეს ფაქტი ჩვენ – საქართველოსთვის?
ქვეყანაში, სადაც ჯერ კიდევ ცხელია რძის ხარისხთან დაკავშირებული სკანდალი, სადაც ბაზარზე არაერთი დაბინძურებული, დაბალტექნოლოგიური ან სარწმუნოებაზე საეჭვო პროდუქტი იყიდება, აუცილებლად უნდა დავსვათ კითხვა:
რამდენად სანდოა საქართველოში ბოთლიანი წყალი?
ვიცით კი, სინამდვილეში საიდან მოდის ის წყალი, რასაც ყოველდღიურად ვსვამთ „ბუნებრივად“, “მთის წყაროდ” ან “გლაციოლოგიურად” წოდებულ ეტიკეტებზე?
არსებობს კი ეფექტური კონტროლი წყლის წარმომავლობაზე და მიკრობიოლოგიურ ტესტებზე?
ერთ სკანდალს მეორე უნდა მოჰყვეს – რადგან ჯანდაცვა სიჩუმეს ვერ იტანს!
რამდენიმე კვირის წინ საქართველოში აქტიურად განიხილებოდა რძის ხარისხი — აღმოჩნდა, რომ ბევრი ნაწარმი ან რძის შემცვლელია, ან შეიცავს არაკონტროლირებად მიკროორგანიზმებს.
ახლა დროა გადავიდეთ შემდეგ ეტაპზე – დავიწყოთ საუბარი იმ წყალზე, რომელსაც ბავშვებს ვასმევთ.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„დროა თვალები გავახილოთ – თუ აშშ-ში, სადაც მკაცრი რეგულაციებია, აღმოჩნდა, რომ 64% ბოთლიანი წყალი სინამდვილეში ონკანის წყალია, საქართველოში რატომ გვგონია, რომ მსგავსი არ ხდება?
  • არცერთი პროდუქტი, რომელსაც ბავშვებს ვასმევთ, არ უნდა იყოს უკონტროლო.
  • სურსათის ეროვნული სააგენტო და ჯანმრთელობის დაცვის სისტემა ვალდებულია დროულად გამოაქვეყნოს ბოთლიანი წყლის ანალიზების შედეგები, მითითებული წყაროების სინამდვილე და მიკრობიოლოგიური სისუფთავე.
  • ამას წინ უძღვის არა სკანდალი, არამედ პრევენცია – თუ არ გვინდა, რომ წყლის სკანდალმაც რძის მსგავსი მასშტაბი მიიღოს.“
რა უნდა იცოდეთ ბოთლიანი წყლის შესახებ საქართველოში:
აუცილებლად შეამოწმეთ წყლის ეტიკეტი – მითითებულია წყაროს კონკრეტული ადგილი?
არის თუ არა წყალი ბუნებრივი მინერალური, თუ უბრალოდ „დამატებით გაფილტრული“?
მოითხოვეთ მწარმოებლისგან დეტალური წყლის ანალიზი — ეს თქვენი უფლებაა.
ნუ ენდობით მხოლოდ “დიზაინს” — სანდოობა ეტიკეტზე კი არ იწერება, ხარისხში უნდა ჩანდეს.
რას გირჩევთ პროფესორი გიორგი ფხაკაძე?
1. შეიძლება სჯობს ხარისხიანი საყოფაცხოვრებო ფილტრი დაანაცვლოს ბოთლიანი წყალი.
2. შეამოწმეთ თქვენი ონკანის წყლის ხარისხი – ხშირად ის უკეთესია, ვიდრე კომერციული ბოთლის.
3. დაველოდოთ არა შემდეგ სკანდალს, არამედ სისტემურ ცვლილებებს!
4. შეიძლება დროა, რომ საქართველოში შეიქმნას ცალკე მონიტორინგის სისტემა ბოთლიანი წყლისთვის, როგორც უკვე ვიწყებთ რძეზე.
დასკვნა:
თუ ამერიკაში მოატყუეს მილიონობით ადამიანი ბოთლიანი წყლით, რატომ გვგონია, რომ საქართველოში ყველა ბოთლი “ნამდვილი წყაროა”?
სანამ მოსახლეობის ჯანმრთელობას ვაზიანებთ დაუკონტროლებელი წყლით, საჭიროა დაუყოვნებლივ დაინერგოს სავალდებულო გამჭვირვალობა და კონტროლი.
წყაროები:
• FDA – Bottled Water Regulation
• WHO – Drinking Water Quality Guidelines
• საქართველოს სურსათის ეროვნული სააგენტო (ანალიზები რძეზე)
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სისტემის ანალიზსა და რეფორმებში.
გაიგეთ მეტი:
შეიძლება იყოს text გამოსახულება

რა არის აფლატოქსინ M1 და რა საფრთხეს ქმნის რძეში აღმოჩენილი ნივთიერება – ექსპერტთა განმარტებები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

ცოტა ხნის წინ, ცნობილი გახდა, რომ რძის ნიმუშებში ჭარბი რაოდენობით ტოქსიკური ნივთიერება, სახელწოდებით აფლატოქსინ M1-ი აღმოაჩინეს.

აღნიშნული ინფორმაციის გავრცელების შემდეგ, საზოგადოებაში არაერთი კითხვის ნიშანი გაჩნდა. ამ ამბავს გამოეხმაურნენ სამედიცინო სფეროს წარმომადგენლებიც.

საკითხის აქტუალურობიდან გამომდინარე, გადავწყვიტეთ, ჩვენს მაყურებელს დეტალური და გადამოწმებული ინფორმაცია მივაწოდოთ იმის შესახებ, თუ რა არის აფლატოქსინ M1-ი. სამედიცინო და კვლევითი მონაცემთა ბაზის, „საიენს დაირექთის“ (Science Direct) ინფორმაციით, აფლატოქსინი ერთ-ერთი ძლიერი ტოქსიკური ნივთიერებაა, რომელსაც ასპერგილუსის სახეობის ობის სოკოები გამოყოფენ.

აფლატოქსინი, შესაძლოა, შეგვხვდეს თხილში (განსაკუთრებით არაქისში, ნუშსა და ფისტაში), სიმინდში, ხორბალში, ბრინჯსა და სანელებლებში. აფლატოქსინები დროთა განმავლობაში, შესაძლოა, არასწორად შენახულ ჩაისა და სხვა ბალახეულშიც გაჩნდეს. ზოგადად, აფლატოქსინის ოთხი სახეობა არსებობს – B1, B2, G1 და G2. თუმცა, როდესაც ცხოველი აფლატოქსინით დაბინძურებულ საკვებს იღებს (მაგალითად ობიან მარცვლეულს) – მეტაბოლიზმის ანუ საკვების გადამუშავების შემდეგ, რძეში აფლატოქსინის კიდევ ერთი სახეობის M1-ის წარმოშობა ხდება.

კიბოს კვლევის საერთაშორისო ცენტრმა აფლატოქსინ B1-ი და M1-ი ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო კარცენოგენად ანუ სიმსივნის გამომწვევ ნივთიერებად დაასახელა. ევროკავშირის სურსათის უვნებლობის ორგანოს განცხადებით, საკვებში აფლატოქსინის გაჩენას ხელს უწყობს ისეთი ფაქტორები, როგორებიცაა – ტენიანობა და მაღალი ტემპერატურა, საკვების შენახვის პირობების დარღვევა, პროდუქტის დაზიანება, მოსავლის აღებისა და დამუშავების პროცესების არასწორად წარმართვა, დაბინძურებული ტექნიკისა და შესანახი კონტეინერების გამოყენება, ბიოლოგიური ფაქტორები. ევროკავშირის მიერ დადგენილი სტანდარტის მიხედვით, 1 ლიტრ რძეში აფლატოქსინ M1-ის შემცველობა 0.05 მიკროგრამს არ უნდა აღემატებოდეს. 1 მიკროგრამი უდრის ნოლ მთელ 1 მილიონ გრამს (0.000001). ჩვილებისა და ბავშვებისთვის განკუთვნილ 1 ლიტრ რძეში კი აფლატოქსინ M1-ის შემცველობა 0.025 მიკროგრამი უნდა იყოს.

ყველა სახელმწიფო ვალდებულია აკონტროლოს პროდუქცია და დასაშვებ ნორმაზე მეტის აღმოჩენის შემთხვევაში ის გაყიდვიდან დაუყოვნებლივ ამოიღოს. რატომ არის აფლატოქსინ M1-ი ჯანმრთელობისთვის საზიანო – როგორც უკვე აღვნიშნეთ, კიბოს საერთაშორისო ცენტრმა აფლატოქსინ M1-ი ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო კარცენოგენად ანუ სიმსივნის გამომწვევ ნივთიერებად აღიარა. აშშ-ს საკვებისა და წამლის ადმინისტრაციის განცხადებით, აფლატოქსინ M1-ის ჭარბი რაოდენობით მიღებამ, შესაძლოა, გამოიწვიოს ღვიძლისა და სხვა ორგანოების სიმსივნე. აფლატოქსინ M1-ი ასუსტებს იმუნურ სისტემას, რის შემდეგადაც ორგანიზმი ინფექციების მიმართ მოწყვლადი ხდება. ის განსაკუთრებით სახიფათოა ბავშვების, ხანდაზმულებისა და სუსტი იმუნური სისტემის მქონე ადამიანებისთვის. ორსულების ორგანიზმში აფლატოქსინ M1-ის დიდი რაოდენობით მოხვედრამ, შესაძლოა, ნაყოფის ზრდა-განვითარების პროცესი საგრძნობლად შეაფერხოს.

ასევე, აფლატოქსინ M1-ი, შესაძლოა, მოხვდეს დედის რძეშიც და ბავშვის ჯანმრთელობა სერიოზული რისკის ქვეშ დააყენოს. ორგანიზმში აფლატოქსინ M1- ის დიდი რაოდენობით მოხვედრის შედეგად, ვითარდება ისეთი სიმპტომები, როგორებიცაა, გულისრევა, კანისა და ლორწოვანი გარსების ყვითლად შეფერვა, ქავილი, მუცლის ტკივილი, შეშუპება, სისხლდენა, გარე გამღიზიანებლებზე რეაქციის უქონლობა და ა.შ. ასეთ დროს პაციენტის მკურნალობა სიმპტომების შესაბამისად ხდება. საერთაშორისო სამედიცინო ბიბლიოთეკის მიერ , სხვადასხვა დროს ჩატარებული კვლევების მიხედვით, თერმული დამუშავების შედეგად, რძეში აფლატოქსინ M1-ის სრულად (!!) გაუვნელობა არ ხდება. მარტივი სიტყვებით რომ ვთქვათ, რძის ადუღება მასში აფლატოქსინ M1-ს შემცველობას სრულად ვერ ანეიტრალებს.

FDA-ის განცხადებით, ეს იმიტომ ხდება, რომ აფლატოქსინ M1-ი საკმაოდ მდგრადი ნივთიერებაა. სამედიცინოს სფეროს წარმომადგენლების თქმით, მაღალი ტემპერატურისა და ტენიანობის დროს, აფლატოქსინის მწარმოებელი სოკოები სწრაფად მრავლდებიან. ამიტომ, მნიშვნელოვანია – მკაცრად იყოს გაკონტროლებული სასოფლო სამეურნეო პროდუქციის როგორც დარგვის, ასევე მოვლის, აღებისა და შენახვის პროცესი. რაც შეეხება საოჯახო პირობებს – საერთაშორისო ექსპერტები გირჩევენ მარცვლეული, თხილი, სიმინდი და მსგავსი პროდუქტები მშრალ და გრილ ადგილებში შეინახოთ და პერიოდულად აკონტროლოთ ისინი. ხოლო, ობის ან უჩვეულო სუნის გაჩენის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ გადაყაროთ.

1...364365366...1,041გვერდი 365 of 1,041

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights