სამშაბათი, მაისი 12, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 338

რატომ უნდა დავინტერესდეთ ყურის ცვილით? – რა შეუძლია კიბოს, ალცჰაიმერისა და სხვა დაავადებების შესახებ გვითხრას… ყურიდან მიღებულ ცვილის ნიმუშს?!

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რატომ უნდა დავინტერესდეთ ყურის ცვილით?
#post_seo_title

რა შეუძლია კიბოს, ალცჰაიმერისა და სხვა დაავადებების შესახებ გვითხრას… ყურიდან მიღებულ ცვილის ნიმუშს?!

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

თქვენი ყურის ცვილი — დიახ, სწორედ ის ცვილი, რომელსაც ბევრი “უსარგებლოდ” მიიჩნევს — რეალურად ძალიან მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მატარებელია თქვენი ჯანმრთელობის შესახებ.

რატომ უნდა დავინტერესდეთ ყურის ცვილით?
ცვილის ქიმიური შემადგენლობა არაერთ ჯანმრთელობითი პრობლემის მაჩვენებელია. ახალი კვლევები მიუთითებს, რომ ყურის ცვილში შეიძლება იპოვონ ისეთი ბიომარკერები, რომლებიც ასოცირდება:
• ალცჰაიმერის დაავადებასთან
• კიბოს გარკვეულ ფორმებთან
• ჰორმონულ დისბალანსთან
• ტოქსიკური მეტალების დაგროვებასთან
• ცვლილებებთან მეტაბოლურ სისტემაში

როგორ მუშაობს ეს პროცესი?
ყურის ცვილი წარმოიქმნება აპოკრინული ჯირკვლებისგან და მასში თანდათან გროვდება ცხიმოვანი მჟავები, ცილები, ქოლესტერინი და ნივთიერებები, რომლებიც სხეულის შიგნიდან მოდის. სწორედ ამიტომ ის სერიოზული ბიოინფორმაციული არხია.

ფაქტები და კვლევები:
• ლონდონის საუნივერსიტეტო კოლეჯის მკვლევარებმა ცვილის ნიმუშებში იპოვეს ბიომარკერები, რომლებიც ადრეულ ეტაპზე მიუთითებს ალცჰაიმერის რისკზე.
• იაპონიაში ჩატარებულმა კვლევამ ცვილის შიდა ანალიზით გამოავლინა ორგანიზმში ტყვიის და კადმიუმის დონის მატება — რაც პირდაპირ უკავშირდება კიბოს რისკს.
• ცვილის სუნი და ფერი ასევე შეიძლება მიგვანიშნებდეს ბაქტერიულ ინფექციებზე და მეტაბოლურ დარღვევებზე.

 რას უნდა მივაქციოთ ყურადღება ყოველდღიურ ცხოვრებაში?
• თუ თქვენი ყურის ცვილი ძალიან მუქია ან უსიამოვნო სუნი აქვს, ეს შეიძლება იყოს სიგნალი ინფექციის ან ორგანიზმში მავნე ნივთიერებების დაგროვების.
• მშრალი და მკვეთრად ფერადი ცვილი შესაძლოა მეტყველებდეს გენეტიკურ ან მეტაბოლურ ცვლილებებზე.
• არასდროს გამოიყენოთ ბამბის ჩხირები ცვილის მოსაშორებლად — ამას შეუძლია დააზიანოს ყურის შიდა სტრუქტურა და ხელი შეუშალოს ბუნებრივ ბალანსს.

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ჩვენი სხეული გვესაუბრება — უბრალოდ სწორად უნდა ვისმინოთ. ყურის ცვილი ერთ-ერთი ყველაზე ძვირფასი ბუნებრივი ‘ანალიზია’, რომელსაც ყურადღება არ მიაქციეს წლების განმავლობაში. დროა, ჯანდაცვის სფეროში ეს სიგნალი უფრო სერიოზულად მივიღოთ და პიროვნული პროფილაქტიკა გადავიტანოთ არა მხოლოდ სისხლის ანალიზებზე, არამედ სხვა ბუნებრივ რესურსებზეც, როგორიცაა ყურის ცვილი.“

 წყარო:
BBC Future – “What your earwax can reveal about your health”, აპრილი 2025.
https://www.bbc.com/…/article/202504-earwax-and-your-health

გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ინფორმაციისთვის: https://www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე. პროფესორი ფხაკაძე არის WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

რა შეუძლია კიბოს, ალცჰაიმერისა და სხვა დაავადებების შესახებ გვითხრას… ყურიდან მიღებულ ცვილის ნიმუშს?! 📌 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე ...

გაუზიარე მეგობრებს ეს ინფორმაცია — მარტივი, მაგრამ გადამწყვეტია!
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #ყურისცვილი #ჯანმრთელობაიყურეში #sheniekimi @highlight SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები Giorgi Pkhakadze

 

შოკოლადის ტკბილეული, რომელიც შეიძლება შხამივით იმოქმედოს: რატომ უნდა დავფიქრდეთ ნუტელას ყოველდღიურ მოხმარებაზე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შოკოლადის ტკბილეული, რომელიც შეიძლება შხამივით იმოქმედოს
#post_seo_title

შოკოლადის ტკბილეული, რომელიც შეიძლება შხამივით იმოქმედოს: რატომ უნდა დავფიქრდეთ ნუტელას ყოველდღიურ მოხმარებაზე

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

ბავშვებისთვის საყვარელი და მშობლებისთვის მოსახერხებელი – სწორედ ასე აღიქმება ნუტელა. მისი გემო ნამდვილად მიმზიდველია, მაგრამ უკან მდგომი რეალობა გაცილებით მძიმეა, ვიდრე ერთი შეხედვით ჩანს. ნუტელა არ არის უბრალოდ შოკოლადის კრემი – ის წარმოადგენს ერთ-ერთ ყველაზე ძლიერ ინდუსტრიულ პროდუქტს, რომელიც ზიანს აყენებს თქვენს გულს, ღვიძლს, ტვინს და რაც ყველაზე შემაშფოთებელია – თქვენს შვილებს.

 ვიზუალური ანალიზი: როგორია ნუტელას რეალური შემადგენლობა?

გადასაღებად გამოყოფილი ფოტოს მიხედვით, რომელიც არაერთ საერთაშორისო ბლოგსა და ანალიზში გამოქვეყნდა (მაგ. Fill Your Plate Blog), ნუტელას შემადგენლობა ასე ნაწილდება:
• შაქარი – დაახლოებით 55-58%
• პალმის ზეთი – 20%
• თხილი – 13%
• კაკაო – 7.4%
• გამშრალი რძის ფხვნილი – 8.7%
• დანარჩენი – ემულგატორები და არომატიზატორები (მაგ. ვანილინი)

ანუ 70%-ზე მეტი ნუტელასი შედგება შაქრისა და ცხიმისგან, ხოლო თხილი და კაკაო – რომელიც მომხმარებლისთვის თითქოს ძირითადი ინგრედიენტია – გაცილებით ნაკლებია.

რა იმალება ამ ინგრედიენტების უკან?
1. შაქარი — ბავშვობის შხამი
მაღალი შაქრის მიღება ასოცირდება:
• ინსულინის რეზისტენტობასთან
• სიმსუქნისა და II ტიპის დიაბეტის განვითარებასთან
• გულ-სისხლძარღვთა დაავადებებთან
• ტვინის ფუნქციური დარღვევებთან (განსაკუთრებით ბავშვებში)
• კბილების დაზიანებასთან
2. პალმის ზეთი — უჩინარი მოწამვლა
ინდუსტრიულად დამუშავებული პალმის ზეთი მაღალ ტემპერატურაზე გადამუშავებისას წარმოქმნის კარცინოგენულ ნივთიერებებს.
ასევე:
• ზრდის ცუდი ქოლესტერინის (LDL) დონეს
• აუარესებს ღვიძლის ფუნქციას
• ახშობს ბუნებრივ ჰორმონულ ბალანსს
• წარმოება იწვევს ტყეების გაჩეხვასა და ეკოლოგიურ ზიანს
3. ემულგატორები და არომატიზატორები
• ნაწლავური მიკრობიომის დარღვევა
• ქრონიკული ანთება
• საჭმლისმონელების დარღვევა
• იმუნური სისტემის სუსტობა

რატომ არის ეს ყველაფერი განსაკუთრებით საშიში ბავშვებისთვის?

ბავშვის ღვიძლი, თირკმლები და ნერვული სისტემა ჯერ არ არის სრულად განვითარებული, რის გამოც ტოქსიკური ნივთიერებების მიმართ ისინი ბევრად უფრო დაუცველნი არიან. ნუტელას ყოველდღიური მოხმარება:
• ანელებს ტვინის განვითარებას
• იწვევს კონცენტრაციის პრობლემებს
• ზრდის ჰიპერაქტივობის და დეპრესიის რისკს
• აჩენს სერიოზულ მეტაბოლურ ცვლილებებს

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ნუტელა – რომელიც თითქოს სიხარულთან და ბავშვობასთან ასოცირდება – რეალურად წარმოადგენს დამალულ საფრთხეს. მშობლებმა აუცილებლად უნდა იცოდნენ, რომ ეს არ არის უბრალოდ შოკოლადის პასტა, არამედ ძლიერი ბიოქიმიური კომპოზიცია, რომელიც ყოველდღიურად ბავშვების ჯანმრთელობაზე ზემოქმედებს. პასუხისმგებლობა ჩვენზეა — ვიცოდეთ სიმართლე და ვიმოქმედოთ ამ ცოდნის საფუძველზე.“

რა შეგიძლიათ გააკეთოთ?
• ნუტელა არ უნდა იყოს ყოველდღიური ნაწილი ბავშვის რაციონში
• გამოიყენეთ ბუნებრივი ალტერნატივები – თხილის კრემი თაფლით, კაკაოთი და მცენარეული ზეთით
• ყურადღება მიაქციეთ ინგრედიენტების სიას ეტიკეტზე:
თუ შაქარი პირველი ინგრედიენტია, ე.ი. პროდუქტი ამაზეა დაფუძნებული!

ჯანსაღი ნუტელას რეცეპტი სახლის პირობებში

ინგრედიენტები:
• თხილი – 1 ჭიქა (შეგიძლიათ გამოიყენოთ ბრინჯით მოხალული ან უმი)
• კაკაოს ფხვნილი – 2 სუფრის კოვზი (100% ნატურალური)
• თაფლი ან ხილის სიროფი – 2–3 სუფრის კოვზი (შეიძლება მურაბის წვენიც)
• ზეთისხილის ზეთი ან ნუშის ზეთი – 2 სუფრის კოვზი
• ვანილი (სურვილისამებრ) – ½ ჩაის კოვზი
• წყალი ან მცენარეული რძე (კონსისტენციის მისაღებად) – 2–4 სუფრის კოვზი

მომზადება:
1. თხილის მომზადება:
შედგით თხილი ღუმელში 180°C-ზე დაახლოებით 8–10 წუთით, რათა უფრო არომატული და რბილი გახდეს. შემდეგ მოაცილეთ კანი (შეიძლება ხელით ან ტილოით).
2. გაფქვა:
მოთავსეთ თხილი ბლენდერში და დააბლენდერეთ ნელ-ნელა, სანამ გახდება პასტის მსგავსი. თავდაპირველად გამოვა ფხვნილი, შემდეგ – ზეთოვანი მასა.
3. დამატება:
დაუმატეთ კაკაოს ფხვნილი, თაფლი, ზეთი და ვანილი. კვლავ დააბლენდერეთ.
4. კონსისტენციის მოწესრიგება:
დაამატეთ მცენარეული რძე ან წყალი სუფრის კოვზებით, სანამ მიიღებთ სასურველ რბილობას.
5. შენახვა:
ჩაასხით მინის ქილაში და შეინახეთ მაცივარში 7–10 დღის განმავლობაში.

რატომ ჯობს ეს რეცეპტი ინდუსტრიულ ნუტელას?
• არ შეიცავს რაფინირებულ შაქარს ან პალმის ზეთს
• მდიდარია ჯანსაღი ცხიმებითა და ანტიოქსიდანტებით (თხილი და კაკაო)
• გემრიელია და ამავდროულად – სავსეა საკვები ღირებულებით

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე გირჩევთ:
„ჩვენი ყოველდღიური არჩევანები განსაზღვრავს მომავალ ჯანმრთელობას. თუ გიყვართ ნუტელას გემო – გააკეთეთ იგი სახლის პირობებში, ჯანმრთელობისთვის უსაფრთხოდ. ეს არის ნაბიჯი, რომელიც ზრუნვას ნიშნავს როგორც საკუთარ თავზე, ისე თქვენს შვილებზე.“

 წყაროები:
1. Best Folk Medicine – You Need to Stop Eating Nutella for These Disturbing Reasons, 2018
https://bestfolkmedicine.com/…/you-need-to-stop-eating…
2. Fill Your Plate Blog – Nutella Ingredient Breakdown Visualization
3. HealthifyMe – Palm Oil in Nutella: Health Hazards and Environmental Impact
https://www.healthifyme.com/blog/palm-oil-in-nutella/

გაიგეთ მეტი:

შენი ექიმი – ჯანმრთელობის რჩევები მშობლებისთვის: https://www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე. პროფესორი ფხაკაძე არის WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.

გაუზიარე ეს სტატია მეგობრებს — განსაკუთრებით მშობლებს. ბავშვების ჯანმრთელობა იწყება ინფორმირებული გადაწყვეტილებით!
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #აქხარისხია #ნუტელა #შაქრისსაფრთხე #პალმისზეთი #ბავშვისჯანმრთელობა #შენიექიმი @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა

რა იწვევს ყველაზე ხშირად ფრჩხილების მომატებულ მტვრევადობას, ასევე თმის ცვენასა და კანის სიმშრალეს – ყველაზე გავრცელებული მიზეზები

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა იწვევს ყველაზე ხშირად ფრჩხილების მომატებულ მტვრევადობას, ასევე თმის ცვენასა და კანის სიმშრალეს
#post_seo_title

რა იწვევს ყველაზე ხშირად ფრჩხილების მომატებულ მტვრევადობას, ასევე თმის ცვენასა და კანის სიმშრალეს. საუბრობს ექიმი გიორგი ღოღობერიძე:

ფრჩხილების სიძლიერე და ელასტიკურობა მჭიდრო კავშირშია ჩვენი ორგანიზმის შიდა მდგომარეობასთან. თუ ხშირად გტყდებათ ფრჩხილები, ფიქრობთ, რომ თქვენი ხელისგულები უსუსურად გამოიყურება და ამასთან ერთად გაწუხებთ თმის ცვენა, მშრალი კანი და ტუჩის კუთხეებში ბზარები, დროა, ყურადღება მიაქციოთ რკინის დონეს ორგანიზმში.

რკინის დეფიციტი – მთავარი დამნაშავე სუსტი ფრჩხილებისთვის

ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული მიზეზი, რის გამოც ფრჩხილები იოლად ტყდება, სწორედ რკინის დაბალი დონეა სისხლში. ხშირ შემთხვევაში რკინის დეფიციტი არ ვლინდება ანემიით, მაგრამ ფრჩხილების მდგომარეობა ერთ-ერთი პირველი ინდიკატორია, რომელიც გვანიშნებს პრობლემაზე.

როგორ მოქმედებს რკინა ფრჩხილებზე?

რკინა პასუხისმგებელია უჯრედებში ჟანგბადის ტრანსპორტზე. როცა ორგანიზმში ეს ელემენტი საკმარისი რაოდენობით არ არის, ფრჩხილებსა და თმაზე სისხლის ნაკადი მცირდება, რაც იწვევს მათ მტვრევადობას, გამოშრობას და ნელა ზრდას.

მცენარეული vs ცხოველური რკინა – რა უნდა იცოდეთ?

ხშირად გვესმის, რომ რკინა ბოსტნეულშიც შედის — ეს ასეა, თუმცა მცენარეული წარმოშობის რკინა (non-heme) ადვილად არ შეიწოვება ორგანიზმის მიერ, განსხვავებით ცხოველური რკინისგან (heme iron), რომელიც ძირითადად წითელ ხორცში გვხვდება.

✅ უმჯობესია, კვირაში რამდენჯერმე მიირთვათ წითელი ხორცი — როგორიცაა საქონლის ხორცი, ღვიძლი და სუბპროდუქტები. ისინი რკინის ბუნებრივი და ყველაზე ადვილად შესათვისებელი წყაროა.

რკინის მიღება დანამატების საშუალებით

თუ საკვები alone არ არის საკმარისი, შესაძლოა ექიმმა რკინის შემცველი დანამატების მიღება გირჩიოთ. თუმცა, დაუკითხავად რკინის მიღება რეკომენდებული არ არის, რადგან მისმა ჭარბმა დოზამ შესაძლოა სხვა პრობლემები გამოიწვიოს — მათ შორის მეტალის გემო პირში, ყაბზობა ან გასტროინტესტინალური დისკომფორტი.

🩺 რჩევა: ჩაიტარეთ სისხლის ანალიზი (სხვა მაჩვენებლებთან ერთად ფერიტინი, ჰემოგლობინი და რკინა) და მხოლოდ ექიმის რეკომენდაციით დაიწყეთ დანამატების მიღება.

დამატებითი ნიშნები, რომ შესაძლოა რკინა გაკლიათ:

  • თმის ცვენა და მტვრევადობა

  • კანის გამოშრობა და პილინგი

  • ენერგიის ნაკლებობა და სისუსტე

  • გულმკერდის ფერმკრთალობა

  • ტუჩის კუთხეებში ბზარები

როგორ ავიცილოთ რკინის დეფიციტი?

🔹 მიირთვით სუფთა, არაპროცესირებული ცხოველური პროდუქტები
🔹 შეაერთეთ რკინით მდიდარი საკვები C ვიტამინით (ლიმონი, ბროკოლი, ბულგარული წიწაკა) შეწოვის გასაუმჯობესებლად
🔹 მოერიდეთ ჩაის ან ყავის მიღებას რკინით მდიდარი საკვების შემდეგ — ისინი რკინის ათვისებას აფერხებენ
🔹 გამოიძინეთ საკმარისად და შეამცირეთ სტრესი — ეს ფაქტორები გავლენას ახდენენ მიკროელემენტების ბალანსზე

დასკვნა

ფრჩხილების მტვრევადობა მხოლოდ კოსმეტიკური პრობლემა არ არის — ის ორგანიზმის შინაგან მდგომარეობაზე მიანიშნებს. თუკი ეს სიმპტომი გაწუხებთ, პირველ რიგში გააკონტროლეთ რკინის დონე, გაიარეთ კონსულტაცია სპეციალისტთან და მიიღეთ სწორი კვებითი გადაწყვეტილებები. ასე არა მხოლოდ ფრჩხილების, არამედ თმისა და კანის მდგომარეობაც გაუმჯობესდება.

– თუ ფრჩხილები მარტივად გტყდებათ, ამას 3 წამყვანი მიზეზი აქვს, რომელთა მოგვარებითაც ფრჩხილებს შეინარჩუნებთ.

ნომერ პირველი მიზეზი რკინის ნაკლებობაა. თუ თქვენს სხეულში რკინა დაქვეითებული რაოდენობითაა, ეს შეიძლება თავიდან ანემიით არ გამოვლინდეს და ფრჩხილების მომატებული მტვრევადობით გამოიხატებოდეს. ჩაიცვამთ რაღაცას, გამოდებთ ფრჩხილს და მაშინვე გძვრებათ… თუ გინდათ, რომ პრობლემა მოაგვაროთ, ერთ-ერთი გამოსავალი არის ის, რომ რკინით მდიდარი საკვები მიიღოთ. რკინას დიდი რაოდენობით შეიცავს მცენარეები, ვაშლი, ხორცი. მაგრამ, არ მოტყუვდეთ, მცენარეებში არსებულ რკინას ჩვენი სხეული ძალიან რთულად იღებს. ამიტომ, მიირთვით ხორცეული. წითელ ხორცში არსებული რკინა ჩვენი სხეულის მიერ ძალიან ადვილად შეიწოვება. ამიტომ, რკინა შეივსეთ. რკინა შეგიძლიათ, დანამატების სახითაც მიიღოთ, თუმცა სპეციალისტთან კონსულტაციის შემდეგ.

მეორე, რაც შეიძლება ფრჩხილების მტვრევადობას იწვევდეს, ეს ფარისებრი ჯირკვლის დაქვეითებული აქტივობაა. როცა ის თქვენს სხეულში საკმარისი რაოდენობის თიროქსინი და ტრიიოდთირონინი არ წარმოიქმნება, სხეულში მეტაბოლიზმი ქვეითდება, მათ შორის თმის ძირებში, ფრჩხილის ძირებში, კანში და სწორედ ეს იწვევს მიდრეკილებას, რომ ფრჩხილების მომატებული მტვრევადობა, თმის ცვენა, კანის სიმშრალე გაქვთ. ამიტომ, მსგავსი პრობლემების დროს, თქვენი ამოცანაა, ენდოკრინოლოგთან მიხვიდეთ და იმკურნალოთ. ასევე, არ დაგავიწყდეთ, რომ თუ ხართ ისეთ ადგილებში, სადაც იოდის ნაკლებობაა, ჰიპოთირეოზისკენ მიდრეკილება გექნებათ. ამიტომ, იოდი უნდა შეივსოთ. ეს შეიძლება იოდიზირებული მარილის სახით იყოს. კვერცხი, თევზეული იოდის კარგი წყაროა. ასევე, ზოგიერთი მცენარეული პროდუქტი, თუმცა ისინი ჩვენთვის რთულად მისაწვდომია.

მესამე, რაც ასევე შეიძლება ფრჩხილების მომატებულ მტვრევადობას იწვევდეს, D ვიტამინის ნაკლებობაა. თუ თქვენს სხეულს D ვიტამინი აკლია, სხეული კალციუმსაც ნაკლებად იყენებს. შეიძლება სისხლში კალციუმის რაოდენობა ნორმაში გქონდეთ, მაგრამ ის ქსოვილების მიერ რთულად გამოიყენება, იმიტომ რომ სხეულში D ვიტამინი საკმარისი რაოდენობით არ არის. ამიტომაა, რომ ფრჩხილების ადვილად მტვრევისკენ ხართ მიდრეკილნი.

ფრჩხილების მომატებული მტვრევადობა, თმის ცვენა, კანის სიმშრალე აღნიშნულმა პრობლემებმა შეიძლება, გამოიწვიოს.

გარდა ამისა, B ჯგუფის ვიტამინები ასევე შეიძლება ფრჩხილების მომატებული მტვრევის მიზეზი იყოს. ასევე, იშვიათ შემთხვევებში, შესაძლოა, აღნიშნულ პრობლემას აკნეს საწინააღმდეგო ზოგიერთი პრეპარატი იწვევდეს, რომელიც მძიმე ფორმის დროს ინიშნება.

ვეიპინგი კლავს – მოზარდი „პოპკორნის ფილტვით“ მძიმე დაავადებას ებრძვის, ტოქსიკურია და სიცოცხლისთვის საშიში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ელექტრო სიგარეტის გავლენა ახალგაზრდების კანზე და კბილებზე
#post_seo_title

ვეიპინგი კლავს – მოზარდი „პოპკორნის ფილტვით“ მძიმე დაავადებას ებრძვის

დიახ, ვეიპინგი ტოქსიკურია და სიცოცხლისთვის საშიში

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

რა მოხდა?

აშშ-ში მოზარდმა 3 წლის განმავლობაში ჩუმად ვეიპინგი დაიწყო – დღეს კი მას დაუდგინდა „პოპკორნის ფილტვი“ (Bronchiolitis obliterans) – სერიოზული და უდრეკი ფილტვის დაავადება, რომელიც საშინელ სიმპტომებს იწვევს:
• მუდმივი ხველა
• სუნთქვის გაძნელება
• ქრონიკული დაღლილობა
• ფილტვის ქსოვილის შეუქცევადი დაჩირქება

რა არის “პოპკორნის ფილტვი”?

ეს დაავადება პირველად გამოვლინდა პოპკორნის ქარხნის მუშებში, რომლებიც ისუნთქავდნენ დიათცილზე (diacetyl) დაფუძნებულ არომატიზატორებს. დღეს კი აეროსოლური არომატები, რომლებიც გამოიყენება ელექტრონულ სიგარეტებში, შეიძლება არ შეიცავდეს დიათცილს, მაგრამ შეიცავს სხვა საშიშ ნივთიერებებს – მაგალითად:
• აცეტოინი (Acetoin)
• ფორმალდეჰიდი (Formaldehyde)
• პროპილენ გლიკოლი და გლიცერინი, რომლებიც თბობისას გარდაიქმნება ტოქსინებად

რატომ არის ვეიპინგი განსაკუთრებით საშიში ახალგაზრდებისთვის?
• გემრიელი, ტკბილი, ხილის არომატები იზიდავს მოზარდებს
• 180-ზე მეტი არომატიზატორია რეგისტრირებული ელექტრონულ სითხეებში
• ეს არომატები, რომლებიც შეიძლება საკვებად იყოს უსაფრთხო, შეჰყავთ ფილტვებში გათბობის შემდეგ – რაც სრულიად სხვა რეაქციებს იწვევს

საშიში სიმართლე:
• აიროვანი ქიმიკატები საჭმლის მომნელებელ სისტემას არ გადიან – ისინი პირდაპირ შედიან ფილტვებში და სისხლში
• წამში აღწევენ გრძელვადიან ზეგავლენას სხვა ორგანოებზე
• ვეიპინგი დაკავშირებულია არამარტო პოპკორნის ფილტვთან, არამედ 2019 წლის Evali-ს კრიზისთან – ასობით სასუნთქი დაზიანება, რომლებიც ამერიკაში სიკვდილის მიზეზი გახდა

ახალგაზრდა ვეიპერების მდგომარეობა კვლევების მიხედვით:
• უფრო მეტი სუნთქვის პრობლემები ვიდრე ჩვეულებრივ მწეველებს
• უფრო მაღალი რისკი ასთმის, ფილტვის ქრონიკული დაავადებებისა და ინფექციებისთვის
• რეგულაციების ნაკლებობა ნიშნავს იმას, რომ ჩვენ მხოლოდ დასაწყისს ვხედავთ

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ვეიპინგი არ არის უსაფრთხო ალტერნატივა – ეს არის თანამედროვე ნიღბიანი მოწამვლა. მოზარდებს, რომლებიც გემრიელი არომატებით ცდუნდებიან, რეალურად აბოლებენ ქიმიურ ნაზავებს, რომლებიც ასუსტებს ფილტვებს, აზიანებს ტვინს და ამცირებს სიცოცხლის ხანგრძლივობას. ეს უნდა გაჩერდეს!“

 წყაროები:
• American Lung Association. “Popcorn Lung and E-Cigarettes – What You Need to Know”. 2024
https://www.lung.org/blog/popcorn-lung-risk-ecigs
• Centers for Disease Control and Prevention (CDC). “Outbreak of Lung Injury Associated with the Use of E-Cigarette, or Vaping, Products”. 2019
• Blount BC et al. “Vitamin E Acetate in Bronchoalveolar-Lavage Fluid Associated with EVALI”. New England Journal of Medicine, 2020

გაიგეთ მეტი:

www.sheniekimi.ge – შენი ჯანმრთელობის სახელმძღვანელო

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია – ვეიპინგი შეიძლება მოგეჩვენოთ უწყინარად, მაგრამ რეალურად ეს არის მომაკვდინებელი ჩვევა, რომელიც ფილტვებს ანგრევს ბავშვობიდანვე!

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #ვეპინგი #პოპკორნისფილტვი #ახალგაზრდებისდაცვა #საზოგადოებრივიჯანმრთელობა Giorgi Pkhakadze George Bakhturidze თამბაქოს კონტროლის ალიანსი SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა

#post_seo_title

საუზმის ფაფები – ჯანსაღი არჩევანი თუ საფრთხე? –  გაიგეთ სიმართლე

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

საუზმის ფაფები – ჯანსაღი არჩევანი თუ საფრთხე?

 გაიგეთ სიმართლე, სანამ ბავშვს მიაწვდით

 პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

რა გვასწავლის BBC-ის ახალი ანალიზი?

ბევრი საუზმის ფაფა მარკეტინგულად „გამდიდრებულია“ ვიტამინებითა და მინერალებით და ხშირად მოიხსენიება, როგორც „საუკეთესო გზა დღის დასაწყებად“. მაგრამ BBC Future-ის ინფორმაციით, ამ პროდუქტების დიდი ნაწილი ულტრამუშავებული საკვების კატეგორიაში გადადის, რაც დაკავშირებულია სერიოზულ ჯანმრთელობის რისკებთან.

რა ხდება რეალურად ფაფის შიგნით?

დადებითი მხარე:
• შეიცავს B ჯგუფის ვიტამინებს, რკინას, ცოცხალ მიკრონუტრიენტებს
• მოსახერხებელია და სწრაფად მზადდება
• ზოგჯერ ავსებს შიმშილის გრძნობას დილაობით

მავნე მხარე:
• საშუალო ულუფაში – 3–5 ჩაის კოვზი შაქარი
• შეიცავს არომატიზატორებს, საღებავებს, სტაბილიზატორებს, ემულგატორებს
• ბევრი მათგანი შეიცავს სიმსუქნის, დიაბეტისა და გულსისხლძარღვთა დაავადებების მაპროვოცირებელ ნივთიერებებს
• სინთეზური ვიტამინები შესაძლოა არ შეიწოვოს ორგანიზმმა ეფექტურად

ვისთვის არის ეს პრობლემა ყველაზე მწვავე?

ბავშვები და მოზარდები – სწორედ მათზეა მორგებული შეფუთვა, ფერები, სლოგანები, სატელევიზიო რეკლამები.
მაგრამ რეალურად, ბავშვების ორგანიზმი ყველაზე მეტად ზიანდება მაღალი შაქრის, ქიმიური დანამატების და ულტრამუშავებული მარცვლეულისგან.

რა არის ულტრამუშავებული საკვები?

ეს არის ისეთი პროდუქტი, რომელიც დამზადებულია მრავალი ტექნოლოგიური საფეხურის გავლით, შეიცავს დამამუშავებელ დანამატებს და არ აღიქმება ორგანიზმისთვის ბუნებრივად.
მაგალითები: ტკბილეულით გაჯერებული ფაფები, ბისკვიტები, სნეკები და წვენის კონცენტრატები.

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„პირდაპირ ვამბობ – უამრავი ფაფა, რომელიც დღეს იყიდება როგორც ბავშვებისთვის განკუთვნილი პროდუქტი, სინამდვილეში არაფრით განსხვავდება ტკბილეულისგან. მშობლებმა უნდა იფიქრონ იმაზე, რომ ‘სწრაფი საუზმე’ შესაძლოა იაფი და მოსახერხებელი იყოს, მაგრამ საბოლოოდ ჯდება ჯანმრთელობის ფასად. აირჩიეთ ნამდვილი მარცვლეული, ხილი და უტკბო იოგურტი – ისინი ნამდვილად კვებავენ თქვენს შვილს, არა მხოლოდ ავსებენ.“

რას გთავაზობთ ალტერნატივად?
• დუღებული შვრია ან წიწიბურა – ნატურალური ბოჭკოებით და ენერგიით
• ხილი და კაკალი – სასარგებლო ცხიმებითა და ანტიოქსიდანტებით
• უმტკბილე იოგურტი ან მაწონი – ცილებით და კალციუმით
• მთლიანი მარცვლეულის პური და მოხარშული კვერცხი – დაბალანსებული პროტეინი

 წყაროები:
• BBC Future. Are breakfast cereals really good for us?
https://bbc.in/42xPPJD
• Monteiro CA et al. Ultra-processed foods: what they are and how to identify them. Public Health Nutrition. 2019.
• Harvard T.H. Chan School of Public Health. Breakfast cereals and health risks.

გაიგეთ მეტი:

შენი ექიმი – ჯანსაღი ცხოვრების წესისა და კვების რეკომენდაციები
www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD).
პროფესორი ფხაკაძე არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ფიგურა, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ასევე გლობალურად.

გაავრცელეთ ეს პოსტი – მშობლებს აქვთ უფლება იცოდნენ, რომ “ჯანსაღად შეფუთული” პროდუქტები შესაძლოა სინამდვილეში ტკბილეულის ნიღბით გაყიდული მავნე პროდუქტი იყოს.
#გიორგიფხაკაძე #საუზმისფაფები #ულტრაპროცესირებული #შენიექიმი #ჯანსაღიარჩევანი @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა SheniSupra.ge • შენი სუფრა

„მოხუცის სუნი“, რა არის „მოხუცის სუნი“ და რატომ ჩნდება იგი? – რეალური მოვლენა და მეცნიერება, რაც ამას ხსნის

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
„მოხუცის სუნი“, რა არის „მოხუცის სუნი“ და რატომ ჩნდება იგი?
#post_seo_title

„მოხუცის სუნი“ – რეალური მოვლენა და მეცნიერება, რაც ამას ხსნის

პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

რა არის „მოხუცის სუნი“ და რატომ ჩნდება იგი?

ბევრ ადამიანს უკვირს, მაგრამ „მოხუცის სუნი“ ნამდვილად რეალური ფენომენია, რომელსაც მეცნიერები აკავშირებენ ქიმიურ ნაერთთან, სახელად 2-ნონენალი (2-nonenal).

ეს ნივთიერება წარმოიქმნება ცხიმოვანი მჟავების დაჟანგვისას კანზე, რაც ასაკთან ერთად იზრდება. როგორც კი ადამიანი გადაცილებს 40 წელს, 2-ნონენალის დონე მატულობს და შეიძლება გამოიწვიოს მკვეთრი, ოდნავ ნესტიანი სუნი, რომელიც შესაძლოა შენარჩუნდეს ტანსაცმელსა და კანის ზედაპირზე, მიუხედავად რეგულარული დაბანისა.

მნიშვნელოვანი ფაქტი – ჰიგიენა არაფერ შუაშია!

კვლევები აჩვენებს, რომ ეს სუნი არ არის დაკავშირებული დაუბანლობასთან ან ცუდ ჰიგიენასთან. პირიქით – ადამიანებმა შესაძლოა ზედმიწევნით დაიცვან სისუფთავე, მაგრამ ორგანიზმში ასაკობრივად მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესები მაინც გამოიწვევს სუნის გაჩენას.

შეიძლება თუ არა 2-ნონენალის აღმოფხვრა?

დღეს ბაზარზე არსებობს მრავალი პროდუქტი, რომელიც ჰპირდება ამ სუნის გაქრობას, მაგრამ მეცნიერები ხაზს უსვამენ – არცერთი მათგანი არ არის კლინიკურად დამტკიცებული ან გარანტირებული ეფექტიანობით.

რას შეუძლია რეალურად დაეხმაროს?
• რეგულარული დაბანა ნეიტრალური ან pH-დაბალით სარეცხი საშუალებებით
• სუფთა ბამბის ტანსაცმელი, რომელიც საშუალებას აძლევს კანს „სუნთქოს“
• ჯანსაღი კვება, მდიდარი ანტიოქსიდანტებით (ხილი, ბოსტნეული, მწვანილი)
• Ვიტამინების (განსაკუთრებით A, C და E) საკმარისი მიღება

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ეს სუნი არის ბუნებრივი ასაკობრივი პროცესის ნაწილი და არავითარ შემთხვევაში არ ნიშნავს სიბინძურეს ან უყურადღებობას. არ უნდა ვასაჯაროოთ სტიგმა ან შევრცხვეთ ამ ფაქტის გამო – პირიქით, საჭიროა ცოდნა, ქიმიური მექანიზმების გაცნობიერება და მხარდაჭერა. ღირსეულ დაბერებას თან ახლავს ბიოლოგიური ცვლილებები, რომლებიც ჩვენ ყველამ უნდა მივიღოთ სიყვარულითა და პატივისცემით.“

 წყაროები:
• FitFoundMe. Old Person Smell is a Real Thing, and This is Why it Happens
https://fitfoundme.com/old-person-smell-is-a-real-thing…/
• Haze S et al. 2-Nonenal as a characteristic odor component of aged body odor. Journal of Investigative Dermatology, 2001
• Aging & Skin Institute Reports, 2023

გაიგეთ მეტი:

შენი ჯანმრთელობის პარტნიორი – www.sheniekimi.ge

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD)
WHO-ს ექსპერტი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
25+ წლიანი გამოცდილება გლობალურ და ეროვნულ ჯანდაცვაში

გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია – სტიგმის ნაცვლად, ავაშენოთ ცნობიერება და პატივი – ასაკი ღირსებაა!
#გიორგიფხაკაძე #დაბერება #2ნონენალი #მოხუცისსუნი #შენიექიმი #ბუნებრივიბიოქიმია @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniSilamaze.ge • შენი სილამაზე

რამდენი დახარჯა საქართველომ თამბაქოზე 2024 წელს? – რას ნიშნავს ეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის?

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
#post_seo_title

მეტი ფული მოწამვლაზე, ვიდრე სისუფთავეზე – მერე გვიკვირს, რომ სუფთა ტუალეტიც კი არ გვხვდება?

თამბაქოზე დახარჯული 1.5 მილიარდი ლარი – საქართველოს სუნთქვის ფასი 2024 წელს

 როცა ნიკოტინი მილიარდებს შთანთქავს

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

რამდენი დახარჯა საქართველომ თამბაქოზე 2024 წელს?

როგორც „გალთ ენდ თაგარტის“ კვლევაშია აღნიშნული, 2024 წელს საქართველოში მოქალაქეებმა თამბაქოს პროდუქციაზე დახარჯეს 1.589 მილიარდი ლარი – ეს არის სწრაფად მოძრავი სამომხმარებლო საქონლის (FMCG) სექტორის შემოსავლების 7%.

შედარებისთვის:
• მთლიანი FMCG ბაზარი – 22.7 მლრდ ლარი
• საკვები პროდუქტები – 67%
• სასმელი – 14%
• თამბაქო – 7% (1.589 მლრდ)
• საყოფაცხოვრებო და პირადი ჰიგიენა – 6% (შესაბამისად)

2024 წლის მონაცემებით, საქართველოს მოსახლეობამ თამბაქოს პროდუქტებზე დახარჯა 1.589 მილიარდი ლარი, რაც გაცილებით აღემატება იმ თანხას, რაც დაიხარჯა პირადი ჰიგიენის საშუალებებზე — მთლიანი FMCG ბაზრის მხოლოდ 6% მოდის საყოფაცხოვრებო და ჰიგიენურ პროდუქტებზე. ანუ, ჩვენ როგორც საზოგადოება, ბევრად უფრო მეტს ვიხდით მოწამვლისთვის, ვიდრე სისუფთავისთვის. გასაკვირი არ არის, რომ ქვეყანაში კვლავაც აკლია სუფთა და ხელმისაწვდომი საზოგადოებრივი საპირფარეშოები — თუ სისუფთავე არ წარმოადგენს საზოგადოებრივ პრიორიტეტს, რატომ უნდა იყოს მასზე ზრუნვა სახელმწიფო და მუნიციპალური პოლიტიკის ცენტრში?

გეოგრაფიული წილი – თბილისი და რეგიონები

გაყიდვების განაწილება ასეთია:
• თბილისი – 50%
• რეგიონები – 50%

ეს მიუთითებს, რომ თამბაქოს მოხმარება გაერთიანებულია და პრობლემაა როგორც დედაქალაქში, ისე რეგიონებში.

რას ნიშნავს ეს საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის?
1. ნიკოტინის ტყვეობაში მყოფი ეკონომიკა – 1.5 მილიარდი ლარი, რომელიც შეიძლებოდა მოხმარებულიყო ჯანდაცვაში, განათლებაში ან ჯანსაღ კვებაში, რეალურად მიდის მოწამვლაზე
2. სიმსივნეების, გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, ინსულტის და COPD-ის ძირითადი წყარო – სწორედ თამბაქოა
3. ჯანმრთელობის ხარჯზე მოგება – მარკეტების შემოსავლების 7% მოდის პროდუქციაზე, რომელიც ყოველდღიურად აზიანებს მომხმარებელს

 პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„ის ფაქტი, რომ საქართველო თამბაქოზე ხარჯავს 1.5 მილიარდ ლარს წელიწადში, არის სიგნალი საზოგადოებრივ ჯანდაცვაში კატასტროფის ზღვარზე მყოფი მდგომარეობის შესახებ. ჩვენ გვჭირდება არა მხოლოდ რეგულაცია და კონტროლი, არამედ ძლიერი, მრავალდონიანი კამპანია, რომელიც დაეხმარება მოსახლეობას თამბაქოზე უარის თქმაში. ეს თანხა – პირდაპირი მნიშვნელობით – კვამლში ჰაეროდ იფრქვევა.“

შესაძლებელია გამოსავალი? დიახ! მაგრამ საჭიროა:
• ფასების ზრდა თამბაქოს პროდუქტებზე
• რეგულაციების გამკაცრება მაღაზიებსა და საჯარო სივრცეებში
• ახალი თაობის აღზრდა თამბაქოსგან თავისუფალ გარემოში
• პროფილაქტიკური პროგრამების დაფინანსება თამბაქოზე დახარჯული თანხის 1%-ით მაინც

 წყაროები:
• „გალთ ენდ თაგარტი“ – FMCG სექტორის კვლევა, 2024
• საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი)
• WHO Tobacco Atlas – Global Tobacco Consumption Data

გაიგეთ მეტი:

www.sheniekimi.ge – შენი ჯანმრთელობის მეგზური

 პროფესორი გიორგი ფხაკაძე:
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD), საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.

გააზიარეთ ეს სტატია – ჩვენ არ შეგვიძლია მშვიდად ვუყუროთ, როგორ ზიანდება ჯანმრთელობა ინდუსტრიის მოგების ხარჯზე.
#გიორგიფხაკაძე #თამბაქო #ჯანმრთელობადაფასებულია #შენიექიმი #საზოგადოებრივიJანდაცვა @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა SheniSupra.ge • შენი სუფრა George Bakhturidze თამბაქოს კონტროლის ალიანსი SheniTbilisi.ge • შენი თბილისი SheniSilamaze.ge • შენი სილამაზე SheniPositivi.ge • შენი პოზიტივი

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

COVID‑19‑ის შემდეგ თქვენ ჯერ კიდევ გრძნობთ სუსტად თავს? – შესაძლოა ეს იყოს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი (ME/CFS)

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
COVID-19-მა გაზარდა გულის შეტევისა და ინსულტის რისკი ინფექციის შემდეგ 3 წლის განმავლობაში
#post_seo_title

COVID‑19‑ის შემდეგ თქვენ ჯერ კიდევ გრძნობთ სუსტად თავს? – შესაძლოა ეს იყოს ქრონიკული დაღლილობის სინდრომი (ME/CFS)

4.5% COVID-გადატანილი ადამიანი შეიძლება წლების განმავლობაში ებრძოლოს უხილავ დაღლილობას

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე

რა გვეუბნება მეცნიერება?

ახალი კვლევის (Journal of General Internal Medicine, 2024) მიხედვით:

COVID-19 გადატანილი ადამიანების 4.5% საბოლოოდ ავლენს ME/CFS-ს — ანუ ქრონიკული დაღლილობის სინდრომს, მაშინ როცა იგივე სინდრომი მხოლოდ 0.6% აქვს იმათ, ვისაც ინფექცია არ გადაუტანია.

ეს ნიშნავს რვაჯერ უფრო მაღალ რისკს პოსტ-კოვიდ პაციენტებში.

და რაც ყველაზე შემაშფოთებელია:

ME/CFS-ის მქონე პოსტ-კოვიდ პაციენტების 89%-ს აღენიშნება ე.წ. ლონგ-კოვიდის სიმპტომები, როგორებიცაა:

  • ტვინის დაბურვა (brain fog)
  • არაღდგენითი ძილი (unrefreshing sleep)
  • კოგნიტიური ვარდნა
  • ძლიერი, მუდმივი დაღლილობა
  • ფიზიკური აქტივობის გაუარესება (ზოგჯერ პაციენტები ვერ ახერხებენ დილის საათებში ადგომასაც კი)

რა არის ME/CFS?

ME/CFS (Myalgic Encephalomyelitis / Chronic Fatigue Syndrome) არის სერიოზული ნეიროიმუნური დაავადება, რომელსაც ახასიათებს:

  • მინიმალური ფიზიკური და გონებრივი აქტივობის შემდეგ მძიმედ გაუარესებული მდგომარეობა
  • ქრონიკული დაღლილობა, რომელსაც არ შველის ძილი ან დასვენება
  • ტვინის „დაბინდულობა“, მეხსიერებისა და ენის პრობლემები
  • ღამის პულსისა და ტემპერატურის ცვლილებები
  • იმუნური სისტემის დისრეგულაცია

რატომ უნდა ვიცოდეთ ამის შესახებ ახლა?

COVID-19-მა ძალიან გაამწვავა ME/CFS-ის შემთხვევები, თუმცა უმეტესობა ვერ იღებს ადეკვატურ დიაგნოზს ან მკურნალობას – ისინი უბრალოდ „გაქანცულებად“ ან „დეპრესიულებად“ მიიჩნევიან.

არსებობს გამოსავალი? დიახ – სწორი მენეჯმენტით:

  1. დიაგნოსტიკა:
  • არ არსებობს ერთი მარტივი ტესტი, მაგრამ გამომრიცხავი დიაგნოსტიკის გზით (ქრონიკული დაღლილობა 6 თვეზე მეტ ხანს + სხვა მიზეზების გამორიცხვა) შესაძლებელია დადგენა
  1. სიმპტომური მართვა:
  • დღის რეჟიმის სტრუქტურირება (pacing)
  • სენსორული გადატვირთვის თავიდან აცილება
  • ყურადღება ძილის ხარისხზე, საკვებზე და მიკრობიოტაზე
  1. მედიკამენტური მხარდაჭერა (სიმპტომურად):
  • ბეტა-ბლოკერები, ტკივილგამაყუჩებლები, ანტიდეპრესანტები (მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით)
  1. ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა და მიღება:
  • არ ნიშნავს, რომ პრობლემა ფსიქოლოგიურია – თუმცა მხარდაჭერა და გარემოს გაგება უმნიშვნელოვანესია

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:

„საქართველოშიც გვაქვს ათასობით ადამიანი, ვინც COVID-ის შემდეგ თვეების განმავლობაში ამბობს: „არ ვარ ისეთი, როგორიც ადრე“. ეს უკვე აღარ არის ზოგადი დაღლილობა – ეს არის რეალური, ბიოლოგიურად აღიარებული დაავადება. ჩვენ როგორც საზოგადოება, და ჩვენ – ჯანდაცვის პროფესიონალები, ვალდებული ვართ, დროულად ამოვიცნოთ ME/CFS და მივაწოდოთ პაციენტებს რეალური მხარდაჭერა.“

წყაროები:

  1. Jason LA et al. Post-COVID ME/CFS Risk Analysis. Journal of General Internal Medicine, 2024
  2. NIH ME/CFS Information: https://www.ninds.nih.gov/…/myalgic-encephalomyelitis…
  3. WHO Long COVID Clinical Case Definition, 2021

გაიგეთ მეტი:

www.sheniekimi.ge – შენი ჯანმრთელობის მეგზური

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე. პროფესორი ფხაკაძე არის მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) კონსულტანტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი, გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი ჯანდაცვის საკითხებში და ასევე HelpAge International-ის ყოფილი რეგიონული მრჩეველი ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთისთვის. მისი საქმიანობა მოიცავს ჯანდაცვის პოლიტიკის განვითარებას, საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სტრატეგიული პროგრამების დაგეგმვასა და განხორციელებას, საერთაშორისო პარტნიორობის გაძლიერებას და ჯანდაცვის სისტემების გაუმჯობესებას, განსაკუთრებული აქცენტით მოწყვლადი ჯგუფების — ლტოლვილების, ხანდაზმულების, ბავშვებისა და ქრონიკული პაციენტების მხარდაჭერაზე.

გააზიარეთ ეს ინფორმაცია – დაღლილობა არ უნდა იყოს უგულებელყოფილი. ხანგრძლივი დაღლილობა შესაძლოა იყოს ტვინისა და იმუნური სისტემის ავადმყოფობის ნიშანი. ადრეული ამოცნობა = უკეთესი მომავალი.

#გიორგიფხაკაძე #ლონგკოვიდი #ქრონიკურადაღლილობა #ME_CFS #COVID19გავლენა #ტვინისჯანმრთელობა #შენიექიმი @highlight Giorgi Pkhakadze SheniEkimi.ge • შენი ექიმი SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniMedicina.ge • შენი მედიცინა

#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია

 

კლეფედრონი – აკრძალული და სიცოცხლისთვის საშიში ნივთიერება – კლეფედრონი არის სინთეზური კატინონის ჯგუფის ფსიქოაქტიური ნივთიერება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

კლეფედრონი – აკრძალული და სიცოცხლისთვის საშიში ნივთიერება

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,

დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD)

საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი

რა არის კლეფედრონი?

კლეფედრონი (4-CMC ან 4-chloromethcathinone) არის სინთეზური კატინონის ჯგუფის ფსიქოაქტიური ნივთიერება, რომელიც ქიმიურად წააგავს ამფეტამინებსა და კათინონებს. იგი პირველად გამოჩნდა ბაზარზე ე.წ. „ლეგალური მაღაზიების“ მეშვეობით ევროპაში 2014 წლისთვის. ხშირად იყიდება ფხვნილის ან ტაბლეტის სახით და უმეტესად გამოიყენება როგორც ნარკოტიკული საშუალება ახალგაზრდებში.

რატომ არის კლეფედრონი აკრძალული?

კლეფედრონი არამხოლოდ არალეგალურია, არამედ ძალიან ტოქსიკური და სიცოცხლისთვის საშიში. მისი გამოყენება იწვევს:

  • სწრაფად განვითარებად ფსიქოლოგიურ და ფიზიკურ დამოკიდებულებას
  • აკვიატებულ ქცევებს, პარანოიდულ და ფსიქოზურ მდგომარეობებს
  • ძლიერი აგრესიის, პანიკის და დაბნეულობის ეპიზოდებს
  • გულ-სისხლძარღვთა გართულებებს (არითმია, ჰიპერტენზია, გულის გაჩერება)
  • ტვინის სტრუქტურულ და ქიმიურ დაზიანებას

2020 წლის მონაცემებით, კლეფედრონის მოხმარების შემთხვევებმა არაერთ ევროპულ ქვეყანაში გამოიწვია სიკვდილიანობა – ხშირ შემთხვევაში პოლიფარმაკოლოგიური (მრავალ ნივთიერებასთან ერთად გამოყენება) ან სუიციდური ქცევების ფონზე.

რა ზეგავლენას ახდენს კლეფედრონი ორგანიზმზე?

კლეფედრონი მოქმედებს დოფამინისა და სეროტონინის სისტემებზე – ის აღძრავს, მაგრამ შემდეგ ახშობს და იწვევს ნევროლოგიური სისტემის დამანგრეველ დეგენერაციას:

  • ნეიროქიმიური დარღვევა – გადაჭარბებული სტიმულაცია იწვევს უჯრედული დაღლილობისა და თვითგანადგურების პროცესს
  • დოპამინური რეცეპტორების დახშობა – რაც ნიშნავს მოტივაციის, ენერგიისა და ემოციური სტაბილურობის დაკარგვას
  • კოგნიტიური დარღვევები – მეხსიერების დაქვეითება, ყურადღების დეფიციტი, რეალობის აღქმის დარღვევა

გართულებები და გრძელვადიანი შედეგები

კლეფედრონის მოხმარება შესაძლოა დასრულდეს:

  • მოულოდნელი სიკვდილით – კარდიოტოქსიკური ეფექტის გამო
  • განმეორებადი ფსიქოზით – თვეებისა და წლების განმავლობაში
  • ნარკომანიით – რის ფონზეც ადამიანს სჭირდება დოზის მუდმივი გაზრდა
  • სოციალური იზოლაციით და სამართლებრივი პრობლემებით
  • ნევროლოგიური დეფიციტით – პიროვნების დეგრადაციით

საქართველოში კლეფედრონის სტატუსი

კლეფედრონი საქართველოში აკრძალულია და შეტანილია ნარკოტიკების იმ სიაში, რომლის ფლობა, გაყიდვა ან მოხმარება სისხლისსამართლებრივ პასუხისმგებლობას იწვევს. მასთან დაკავშირებით არაერთხელ დაფიქსირდა ინტოქსიკაციის და გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების საჭიროება, განსაკუთრებით ახალგაზრდებში.

პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი

„კლეფედრონი არის ერთ-ერთი ყველაზე სახიფათო ახალი სინთეზური ნარკოტიკი, რომელსაც დღეს ახალგაზრდები ხშირად უყურებენ როგორც „მოადუნებელსა“ ან „გასართობს“. სინამდვილეში ის კლავს არა მხოლოდ სხეულს, არამედ ადამიანის ფსიქიკას, პიროვნებას, მომავალს. საზოგადოებამ უნდა გაიაზროს, რომ ეს ნივთიერება არ არის თამაში – ეს არის ნელი სიკვდილი.“

წყაროები:

  1. European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (EMCDDA). “4-CMC: Report on the risk assessment.” 2017.

https://www.emcdda.europa.eu/publ…/risk-assessments/4-cmc_en

  1. UNODC Early Warning Advisory. “4-CMC – Drug profile.”

https://www.unodc.org/…/9b2a4d94-d69c-4e28-936b-35ef1f924ff2

  1. German Federal Criminal Police Office (BKA). “New Psychoactive Substances: Risk Potential of 4-CMC.” 2019.
  2. World Health Organization. “Update on NPS trends.” Geneva, WHO, 2022.
  3. Miliano C et al. “Neuropharmacology of synthetic cathinones: Focus on 4-CMC.” Neuroscience Letters. 2021.

გაიგეთ მეტი:

www.sheniekimi.ge

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე

დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე. პროფესორი ფხაკაძე არის WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი ჯანდაცვის საკითხებში.

⸻

გთხოვთ გაუზიარეთ ეს პოსტი მშობლებს, მასწავლებლებსა და ახალგაზრდებს – ცოდნა გადაარჩენს სიცოცხლეს!

 

#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #კლეფედრონი #ნარკოტიკებისსაფრთხე #ახალგაზრდებისდაცვა #საზოგადოებრივიjანდაცვა

შეიძლება იყოს 2 ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

საქართველოში არსებული მდგომარეობა მეტად საგანგაშოა -ულტრაპროცესირებული საკვები კლავს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ულტრაპროცესირებული საკვები კლავს
#post_seo_title

ულტრაპროცესირებული საკვები კლავს – ყოველწლიურად ათასობით სიკვდილი მხოლოდ დიდ ბრიტანეთში

და საქართველო?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ახალი კვლევა დიდ ბრიტანეთში – შოკისმომგვრელი შედეგი
Sky News-ის ინფორმაციით, ლონდონის იმპერიული კოლეჯის მიერ ჩატარებული კვლევა აჩვენებს, რომ ულტრაპროცესირებული საკვები (UPF) – მაგალითად: ბურგერები, ძეხვეული, ჩიფსები, ტკბილეული, გაზიანი სასმელები და მზა საკვები – შესაძლოა გადამწყვეტი როლი თამაშობდეს ათასობით ადამიანის სიკვდილის მიზეზში ყოველწლიურად დიდ ბრიტანეთში.
მკვლევართა ჯგუფმა დაასკვნა, რომ:
• ამ საკვებმა მნიშვნელოვნად გაზარდა გულის დაავადებების, დიაბეტის და სიმსივნეების გავრცელება
• ადამიანები, რომლებიც ყოველდღიურად დიდ რაოდენობას იღებენ ასეთ პროდუქტებს, 50%-ზე მეტით მაღალი რისკის ქვეშ არიან
• მრავალი პროდუქტი მოიხმარება ბავშვების, მოზარდებისა და დაბალშემოსავლიანი ოჯახების მიერ
რა არის ულტრაპროცესირებული საკვები?
ეს არის ისეთი პროდუქტები, რომლებიც მზადდება მრავალი საფეხურის ტექნოლოგიური დამუშავების გზით და შეიცავს:
• ქიმიურ დანამატებს, არომატიზატორებს, სტაბილიზატორებს
• მაღალი დოზით შაქარს, მარილს, არაჯანსაღ ცხიმებს
• გემოვნების გამაძლიერებლებს (მაგალითად: გლუტამატი)
• პროდუქტის ვადის გასახანგრძლივებლად გამოყენებულ ქიმიკატებს
საქართველოში არსებული მდგომარეობა – ვითარება მეტად საგანგაშოა
  • საქართველოში არ არსებობს ეფექტური კონტროლი და რეგულაცია ულტრაპროცესირებულ საკვებზე.
  • მაღაზიებში ფართოდ იყიდება დაბალი ხარისხის ფაფები, ტკბილეული, მზა ბურგერები, ჰოთ-დოგები, ჩიფსები და გაზიანი სასმელები, რომლებიც ბავშვებისთვის ხელმისაწვდომია ყოველდღიურად.
  • საკვები წარდგენილია ხშირად როგორც „მეგობრული“, „გემრიელი“ ან „საჯარო სკოლებისთვის დამზადებული“ – მაგრამ რეალურად პროდუქტები შეიცავს გადაჭარბებულ შაქარს, მარილსა და ხელოვნურ დანამატებს.
  • საქართველოში არ არსებობს ეტიკეტირების მკაცრი მოთხოვნები, რაც იმას ნიშნავს, რომ მომხმარებელი არ იცის, რას ჭამს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„დღეს საქართველოში თითოეულ მაღაზიაში იყიდება პროდუქტები, რომლებიც დიდი ბრიტანეთის კვლევის მიხედვით პირდაპირ კავშირშია სიკვდილიანობასთან. თუ არ დავიწყეთ განათლება, რეგულაცია და მკაცრი მონიტორინგი, საქართველოში გაუარესდება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, სიმსუქნისა და კიბოს მაჩვენებლები – და ყველაზე დიდ ფასს გადაიხდიან ბავშვები.“
რა უნდა გავაკეთოთ როგორც საზოგადოებამ?
  • იფორმირება – მშობლებს, პედაგოგებს და თავად ბავშვებს უნდა ავუხსნათ ამ საკვების რისკები
  • შეგნებული არჩევანი – ვიყიდოთ უბრალო, ნაკლებად დამუშავებული პროდუქტი: მარცვლეული, ხილი, ბოსტნეული
  • ეტიკეტების კითხვა – გადავამოწმოთ შაქრისა და მარილის შემცველობა
  • მთავრობების პასუხისმგებლობა – შემოიღონ რეგულაციები და აკრძალვები სკოლების მენიუებში ულტრაპროცესირებული პროდუქტებისგან
წყაროები:
• Sky News. Ultra-processed foods could be linked to thousands of UK deaths a year, study suggests.
• Monteiro CA et al. Ultra-processed foods and human health: What do we already know? Public Health Nutrition. 2018
• Harvard School of Public Health. The dangers of ultra-processed food
გაიგეთ მეტი:
www.sheniekimi.ge – შენი ჯანმრთელობის მეგზური
⸻
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD).
პროფესორი ფხაკაძე არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში.
⸻
გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია – ყოველდღიური საკვები შეიძლება იყოს ნელი მკვლელი, თუ მას სიფრთხილით არ მივუდგებით. განათლება = სიცოცხლე.
1...337338339...1,038გვერდი 338 of 1,038

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights