სამშაბათი, მაისი 12, 2026
მთავარი წაკითხვა გვერდი 326

შეიძლება დიაგნოზი ზიანის მომტანიც იყოს? რატომ გვმართებს სიფრთხილე აუტიზმის, კიბოსა და ხანგრძლივი კოვიდის დიაგნოსტიკაში

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
ზოგადი ბაქტერიოლოგიური ლაბორატორია ახორციელებს სადიაგნოსტიკო და კვლევით საქმიანობას პარაზიტულ, სოკოვან  და სხვადასხვა გრამ დადებით და გრამ უარყოფითი აერობულ თუ ანაერობულ პათოგენებზე,
#post_seo_title

შეიძლება დიაგნოზი ზიანის მომტანიც იყოს? რატომ გვმართებს სიფრთხილე აუტიზმის, კიბოსა და ხანგრძლივი კოვიდის დიაგნოსტიკაში

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ნევროლოგი სუზან ო’სალივანი (Suzanne O’Sullivan), ცნობადი ბრიტანელი ექიმი და ავტორი, ფრანგულ გამოცემა L’Express-თან ინტერვიუში მკაფიოდ აფრთხილებს საზოგადოებას: ზოგიერთი დიაგნოზი შეიძლება უფრო მეტად დააზიანოს პაციენტი, ვიდრე თავად სიმპტომი.
მისი თქმით, უკანასკნელ წლებში დამკვიდრდა ტენდენცია, როცა ექიმები და ზოგჯერ თავად პაციენტებიც, ზედმეტად ადვილად ადგენენ დიაგნოზს აუტიზმზე, კიბოზე, ხანგრძლივ კოვიდზე ან სხვა ქრონიკულ დაავადებებზე, რაც რეალურ კლინიკურ სურათს ხშირად სცდება.
რა არის “ზედმეტი დიაგნოზი”?
• როცა ყოველი მცირე სიმპტომი აღიქმება, როგორც სერიოზული პათოლოგია – მაგალითად, გადაღლა „ხანგრძლივ კოვიდად“, მოუსვენრობა – აუტისტური სპექტრის აშლილობად
• ეს ტენდენცია ხელს უწყობს ჰიპერდიაგნოსტიკას, ანუ დაავადების გამოვლენას იქ, სადაც ის შესაძლოა არც არის
რატომ არის ეს საფრთხის შემცველი?
• ადამიანი იწყებს საკუთარი თავის აღქმას როგორც მუდმივად ავადმყოფი
• ემატება შფოთვა, ემოციური არასტაბილურობა და არასაჭირო მედიკამენტური მკურნალობა
• იზრდება ხარჯები და დაკარგულია ნდობა ექიმთან ჯანსაღი ურთიერთობის მიმართ
• მრავალი პაციენტი დამოკიდებული ხდება დიაგნოზზე – ეს იწვევს ფსიქოლოგიურ დაღლილობას
საქართველოს მაგალითი:
• საქართველოში უკვე ჩანს ეს ტენდენცია – აუტიზმის დიაგნოზების სწრაფი ზრდა სკოლამდელ ბავშვებში, ხშირ შემთხვევაში არასაკმარისი კვლევის საფუძველზე
• პანდემიის შემდეგ ბევრი პაციენტი საკუთარ გადაღლას მიაწერს „ხანგრძლივ კოვიდს“ – მიუხედავად იმისა, რომ დიაგნოსტიკური კრიტერიუმები არ სრულდება
• იმატებს შემთხვევები, როცა ადამიანები ეჭვობენ სიმსივნეში მხოლოდ ერთი ან ორი სიმპტომის არსებობისას, რასაც ემატება Google-ის ან TikTok-ის გავლენა თვითდიაგნოსტიკაზე
• ექიმებიც ხშირად არჩევენ „უსაფრთხო გზას“ და დაუზუსტებელი მდგომარეობის შემთხვევაში უთითებენ მძიმე დიაგნოზს – პაციენტის „დასაშოშმინებლად“
როგორ დავიცვათ თავი ზედმეტი დიაგნოზისგან?
• არ დაგვისვავს საკუთარ თავს დიაგნოზი ინტერნეტიდან
• სულ მცირე, ორი პროფესიონალის დამოუკიდებელი შეფასება ვეძიოთ, სანამ მძიმე დიაგნოზს დავეთანხმებით
• დავიცვათ ბალანსი – არც სიმპტომების იგნორირება და არც მათი გადაჭარბება
• მშობლებმა და მასწავლებლებმა ზუსტად უნდა იცოდნენ, როდის არის საჭირო დიაგნოზი, და როდის — უბრალოდ ფსიქო-სოციალური მხარდაჭერა
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„მკურნალობა იწყება სწორი დიაგნოზით, მაგრამ როცა დიაგნოზი აღარ ემსახურება ჯანმრთელობას და პირიქით – ქმნის შფოთს, სტიგმას და ზედმეტ ტვირთს, ის იქცევა პრობლემად. ექიმს და პაციენტს შორის აუცილებელია ნდობა, დაკვირვება და თანმიმდევრული შეფასება.“
წყაროები:
1. L’Express. Autisme, cancers, Covid long… « Nous sommes allés trop loin dans certains diagnostics ». 2024
2. WHO – Overmedicalization and Diagnostic Creep, 2023
3. Harvard Medical School – When Less is More in Medicine, 2022
4. Royal College of Psychiatrists – The Ethics of Overdiagnosis, 2021
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს ერთი ან მეტი ადამიანი and ტექსტი გამოსახულება

კვლევა – ფინანსური სტიმულები და წახალისება ნამდვილად ზრდის მედიკამენტების რეგისტრაციის რაოდენობას, თუმცა არ აუმჯობესებს ხარისხობრივ მიღწევებს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
წყლის და ტვინის კავშირი – რატომ არის ჰიდრატაცია სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი?
#post_seo_title

ბიოფარმა სექტორის სტიმულები და ინოვაცია: ფინანსური ხელშეწყობა ზრდის მხოლოდ რაოდენობას, მაგრამ არა გარდამტეხ ინოვაციებს

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი კვლევის შედეგები:
Nature Reviews Clinical Oncology-ში გამოქვეყნებული კვლევა აჩვენებს, რომ ფინანსური სტიმულები და წახალისება ნამდვილად ზრდის მედიკამენტების რეგისტრაციის რაოდენობას, თუმცა არ აუმჯობესებს ხარისხობრივ მიღწევებს — ე.წ. გარდამტეხ (transformative) ინოვაციებს.
ანალიზში შეფასდა მედიკამენტების ავტორიზაციის რაოდენობა სხვადასხვა სტიმულის პირობებში და აღმოჩნდა, რომ მეტი დაფინანსება იწვევს „მეტ approvals“-ს, მაგრამ არა მეტ სამკურნალო გარღვევას.
ძირითადი მიგნებები გრაფიკის მიხედვით:
• გრაფა “a” აჩვენებს, რომ როგორც საერთო ავტორიზაციები, ისე გარდამტეხი ავტორიზაციები იზრდება ფინანსური წახალისების ზრდასთან ერთად, მაგრამ გარდამტეხი ინოვაციები შედარებით ნელა იზრდება.
• გრაფა “b”-ში ეს სხვაობა კიდევ უფრო მკვეთრია — საერთო ავტორიზაციები მაღალ დონეზეა, ხოლო გარდამტეხი ავტორიზაციები ჩამორჩება.
ეს ნიშნავს, რომ ინოვაციის რაოდენობრივი ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს ხარისხობრივ მიღწევებს.
რა არის გარდამტეხი ავტორიზაცია?
• მედიკამენტები ან თერაპიები, რომლებიც რადიკალურად ცვლიან მკურნალობის შედეგს, ახლებურად წყვეტენ რთულ სამედიცინო პრობლემას ან ცვლიან მკურნალობის სტანდარტს.
• მაგალითად: ინოვაციური იმუნოთერაპია ონკოლოგიაში, mRNA ვაქცინები პანდემიაში და გენური თერაპიები იშვიათ დაავადებებში.
გლობალური კონტექსტი
• ფარმაცევტული ინდუსტრია დიდწილად მოქმედებს ფინანსური სტიმულებით – მაგრამ მხოლოდ სტიმული არ არის საკმარისი, რათა წამოვიდეს ნამდვილი სამეცნიერო გარღვევა.
• კვლევები მოითხოვს დამოუკიდებელ, საზოგადოებრივად მოტივირებულ ინვესტიციას და არა მხოლოდ მოგებაზე ორიენტირებულ დაფინანსებას.
საზოგადოებისთვის რეკომენდაცია:
• ფარმაცევტულ პოლიტიკებში უნდა გაძლიერდეს არა მხოლოდ რაოდენობრივი შედეგების დაფასება (რამდენი მედიკამენტი გავიდა ბაზარზე), არამედ რეალური გავლენის ანალიზი.
• პაციენტებს უნდა ჰქონდეთ წვდომა არა უბრალოდ ახალ პროდუქტებზე, არამედ ეფექტიან და გრძელვადიან გამოსავლებზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ფინანსური წახალისება ნამდვილად აუცილებელია ინოვაციისთვის, მაგრამ ეს არ უნდა გახდეს მიზანი თავისთავად. ჩვენ გვჭირდება სისტემა, სადაც ინოვაცია ემსახურება საზოგადოებრივ სარგებელს და არა მხოლოდ ბაზრის ზრდას.“
წყაროები:
1. Nature Reviews Clinical Oncology. Financial incentives increase quantity, not quality, of drug innovation. 2025
2. Light DW et al. The risk of underperformance in pharmaceutical innovation. BMJ, 2022.
3. Avorn J. Regulation of pharmaceuticals in the USA: balancing public health and innovation. NEJM, 2021.
4. WHO Policy Briefs – Access to transformative medicines and responsible innovation, 2023.
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge

შოკისმომგვრელი აღმოჩენა – კიბოს მუტაციები ხშირად ბავშვობაში იწყება

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კიბოს უჯრედების ნორმალურ მდგომარეობაში დაბრუნება – სამედიცინო გარღვევა!
#post_seo_title

კიბოს მუტაციები ხშირად ბავშვობაში იწყება – შოკისმომგვრელი აღმოჩენა

განსაცვიფრებელი კვლევა: კიბოს გამომწვევი მუტაციების 22% ბავშვობიდანვე იწყება – რას გვაძლევს ეს ცოდნა და როგორ შეგვიძლია პრევენცია?
პროფესორი  გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი მონაცემები Pan-Cancer პროექტიდან, რომელშიც მონაწილეობდა 37 ქვეყნის 1300-ზე მეტი მკვლევარი, ცხადყოფს:
კიბოს გამომწვევი გენეტიკური მუტაციების თითქმის მეხუთედი – დაახლოებით 22% – წარმოიშობა ადრეულ ასაკში, ზოგჯერ ბავშვობის პერიოდშიც კი.
ეს ნიშნავს, რომ კიბოს განვითარება შესაძლოა ათწლეულებით ადრე დაიწყოს, ვიდრე სიმპტომები გამოჩნდება.
რას ნიშნავს ეს?
• კიბო ხშირად აღიქმება, როგორც მოზრდილობის ან სიბერის ასაკის დაავადება, მაგრამ კვლევა აჩვენებს, რომ მის საფუძველში შესაძლოა იდოს ბავშვობაში დაგროვილი მუტაციები, რომლებიც მრავალი წლის განმავლობაში ჩუმად ვითარდება
• გარემო ფაქტორები, ცხოვრების სტილი, მემკვიდრეობითი ნიშნები – ყველაფერი გავლენას ახდენს მუტაციების დაგროვებაზე
• ზოგ მუტაციას ორგანიზმი ახერხებს განეიტრალებას, მაგრამ კრიტიკულ ბიოლოგიურ მომენტში – მაგალითად, ჰორმონალური ცვლილებისას – შეიძლება პროცესები გააქტიურდეს და გამოიწვიოს სიმსივნე
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოშიც?
საქართველოში ჯერ კიდევ არ გვაქვს ფართომასშტაბიანი გენომური სკრინინგი, მაგრამ:
• ქვეყანაში თვალსაჩინოა სასქესო ორგანოების, ფილტვის, ნაწლავისა და ძუძუს კიბოს ზრდის ტენდენცია
• პრევენციული კვლევები (მაგ. პაპ-ტესტი, მამოგრაფია, კოლონოსკოპია) ჯერ კიდევ არ არის ხელმისაწვდომი მთელი მოსახლეობისთვის
• მშობლები ხშირად ვერ აცნობიერებენ, რომ ბავშვის კვება, ჰორმონალური ჯანმრთელობა, წონა და გარემო პირობები დიდი როლს თამაშობს მომავალში
როგორ შეიძლება ვიმოქმედოთ?
  • საკვების ხარისხი ბავშვობიდანვე – ნაკლები ქიმიური დანამატები, ნაკლები პლასტიკატები, ბუნებრივი საკვები
  • გარემოს კონტროლი – მძიმე მეტალები, ტყვია, დაბინძურებული წყალი და ჰაერი მნიშვნელოვან რისკს ქმნის
  • მოძრაობა და ჯანმრთელი წონა ბავშვობიდანვე – სიმსუქნე ერთ-ერთი მთავარი პროდივაინტი ფაქტორია
  • მემკვიდრეობითი რისკის შეფასება – ოჯახის წევრებში არსებული სიმსივნის ისტორია უნდა გახდეს გამაფრთხილებელი სიგნალი
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს კვლევა მკაფიო გზავნილია: კიბოს არ ვიწყებთ 40 ან 50 წლის ასაკში – ის შესაძლოა ჩუმად ვითარდებოდეს ბავშვობიდან. ეს არ ნიშნავს შიშს, არამედ – გონივრულ პრევენციას. ჯანმრთელობა ყალიბდება ადრეულ ასაკში და მასზე ზრუნვა უნდა დაიწყოს ბავშვების კვებიდან, განათლებიდან და გარემოზე ყურადღებით.“
წყაროები:
1. Sciences et Avenir. 22% des mutations menant au cancer apparaissent parfois dès l’enfance. 2024
2. Pan-Cancer Analysis of Whole Genomes Consortium, Nature, 2024
3. WHO – Cancer Prevention and Early Detection, 2023
4. American Cancer Society – How Cancer Starts, 2022
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.

როგორ ახსოვს პაციენტს ექიმთან ვიზიტი? ნდობა, ემოცია და შიშიც კი ტვინში ინახება – მეცნიერებმა ოთხი მეხსიერებითი ტიპი გამოავლინეს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
კლინიკებში დაინფიცირებული ათასობით პაციენტი. მზარდი სტატისტიკა და კითხვები, რომლებზეც ჯანდაცვის სამინისტრო არ პასუხობს
#post_seo_title

როგორ ახსოვს პაციენტს ექიმთან ვიზიტი? ნდობა, ემოცია და შიშიც კი ტვინში ინახება – მეცნიერებმა ოთხი მეხსიერებითი ტიპი გამოავლინეს

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი კვლევის შედეგები:
Nature Reviews Psychology-ში გამოქვეყნებულმა სტატიამ ახსნა, თუ როგორ ქმნის ტვინი მეხსიერებას ექიმთან ვიზიტისას, რაც გავლენას ახდენს როგორც პაციენტის ემოციაზე, ასევე მის მოტივაციაზე, მკურნალობისადმი ნდობასა და სამედიცინო შედეგებზეც.
კვლევამ დაასახელა მეხსიერების ოთხი სხვადასხვა ტიპი, რომლებიც ერთდროულად მოქმედებს პაციენტის ცნობიერებაში:
1. ინსტრუმენტული მეხსიერება (Instrumental)
• ამ მეხსიერებას აყალიბებს თბილი ღიმილი, თვალის კონტაქტი ან კეთილგანწყობილი სალამი.
• ამაღლებს ნდობას და აყალიბებს პოზიტიურ განწყობას მკურნალობის მიმართ.
2. სემანტიკური მეხსიერება (Semantic)
• პაციენტი აქედან აკეთებს ზოგად დასკვნებს: „ექიმი ჭკვიანია“, „მისი შემხედვარე ვგრძნობ, რომ ვუყვარვარ“.
• ქმნის გრძელვადიან წარმოდგენას ექიმის პიროვნებაზე.
3. ეპიზოდური მეხსიერება (Episodic)
• მოიცავს გარემოს დეტალებს: როგორ გამოიყურება ოთახი, რა სუნი იყო, როგორი მუსიკა ჟღერდა.
• ეს „სცენის ფოტო“ ტვინში ემოციურად იბეჭდება და მომდევნო ვიზიტზე გავლენას ახდენს.
4. პავლოვის ტიპის მეხსიერება (Pavlovian)
• უკავშირდება შიშსა და ფობიას: მაგალითად, ნემსის დანახვამ შეიძლება გაააქტიუროს შიში ექიმის მიმართ.
• ხშირად არაცნობიერია და დაკავშირებულია წარსულ ტრავმებთან ან ცუდ გამოცდილებასთან.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
• ექიმის თითოეულ ქმედებას – საუბრის ტონს, გამოხედვას, ოთახის ატმოსფეროს – შეუძლია პაციენტის განწყობის და ნდობის ფორმირება.
• ასევე მნიშვნელოვანია, რომ ექიმმა იცოდეს როგორ აიცილოს თავიდან ნეგატიური ასოციაციების ფორმირება, განსაკუთრებით ბავშვებში ან ტრავმულ პაციენტებთან.
რეკომენდაციები ჯანდაცვის პროფესიონალებისთვის:
• ყურადღება მიაქციეთ პირველ შთაბეჭდილებას – ეს ქმნის ინსტრუმენტულ მეხსიერებას.
• იყავით თანაგრძნობით სავსე – ეს აძლიერებს სემანტიკურ ნდობას.
• გარემო უნდა იყოს მშვიდი, სუფთა და დამამშვიდებელი – ეპიზოდური მეხსიერებისთვის.
• თუ პაციენტი ღელავს, აუხსენით პროცედურა – ეს ამცირებს პავლოვის შიშის ეფექტს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„პაციენტი არ იმახსოვრებს მხოლოდ დიაგნოზს – ის იმახსოვრებს ტონს, ღიმილს, გარემოს, და იმ განცდას, რაც თქვენთან ვიზიტზე ჰქონდა. ეს გამოცდილება ან აძლიერებს ნდობას და მკურნალობას, ან აჩერებს მას სამუდამოდ.“
წყაროები:
1. Nature Reviews Psychology. Memory Systems in Medical Interactions. May 2025.
2. Harvard Health. Patient Trust and Clinical Communication. 2023.
3. WHO – Person-Centred Care Framework. 2022
4. Mayo Clinic. The Impact of Empathy in Patient Encounters. 2021.
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს ნაჯღაბნი ამისა: 3 ადამიანი, საავადმყოფო და ტექსტი, რომელშიც ნაჩვენებია „Instrumental: Positive feedback from warm smile and handshake when entering the exam room Pavlovian: A fear association with the doctor due to seeing a needle Semantic: Inferences that the doctor friendly and intelligent and cares about her patients Episodic: A snapshot of the scene- the doctor's appearance, the exam room, the antiseptic odour and smooth jazz music“

კვლევა გვაფრთხილებს – სად არის ყველაზე მეტი სამედიცინო შეცდომა? ქირურგიული ოპერაციები ყველაზე ხშირად მთავრდება…

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დაკავშირებულია თუ არა პირის ღრუს ბაქტერიები ინსულტის რისკთან? – ახალი კვლევის საგანგაშო დასკვნები
Giorgi pkhakadze

სად არის ყველაზე მეტი სამედიცინო შეცდომა? ახალი კვლევა გვაფრთხილებს: ქირურგიული პროცედურების გატარება ნებისმიერ კლინიკაში უსაფრთხო არ არის

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ბრიტანულმა მედიაპლატფორმამ UNILAD გამოაქვეყნა კვლევის შედეგები, სადაც განხილულია აშშ-ის შტატები, სადაც ქირურგიული ოპერაციები ყველაზე ხშირად მთავრდება სამედიცინო შეცდომებით. ანალიზმა მოიცვა ათასობით შემთხვევა, სადაც პაციენტებმა იჩივლეს არასწორი ოპერაციის, დაუდევრობის ან სიცოცხლისთვის საშიში შედეგების გამო.
ძირითადი მიგნებები:
• ქირურგიული ოპერაციები, განსაკუთრებით სასწრაფო ან არასათანადოდ დაგეგმილი, უფრო ხშირად მთავრდება ინფექციებით, შინაგან ორგანოთა დაზიანებით, გაუთვალისწინებელი სისხლდენით ან ანესთეზიის გართულებებით
• გავრცელებული შეცდომებია: არასწორი ორგანოს ოპერაცია, სხეულში ქირურგიული ინსტრუმენტის დატოვება და დოკუმენტური არაზუსტობები
• კვლევა დაფუძნებულია სამედიცინო გაუფრთხილებლობის 100,000-ზე მეტ იურიდიულ სარჩელზე
საქართველო — დაფარული რისკები:
საქართველოში ამ ტიპის მონაცემების საჯაროდ გაშლა თითქმის არ ხდება. რეალობა ასეთია:
• არ არსებობს ერთიანი სისტემა სამედიცინო შეცდომების აღრიცხვისთვის
• კლინიკებში არ ხდება შემთხვევათა სისტემური ანალიზი, რაც ხელს უშლის გაუმჯობესებას
• პაციენტები ხშირად ვერც კი იგებენ, რომ ქირურგიაში შეცდომა მოხდა – და მათი ჯანმრთელობა ზარალდება ყოველგვარი კომპენსაციის ან გამოძიების გარეშე
რეკომენდაციები:
1. საერთაშორისო აკრედიტაცია უნდა გახდეს სავალდებულო ქირურგიული კლინიკებისთვის.
ასეთია, მაგალითად, Accreditation Canada, რომელიც არამარტო დოკუმენტების შესაბამისობას ამოწმებს, არამედ ითხოვს რეალურ ქმედებებს:
• პაციენტის უსაფრთხოების პროტოკოლების დანერგვას
• ქირურგიული ჩარევების მრავალდონიან შიდა შემოწმებას
• შემთხვევების ანალიზის და სწავლის სისტემას
• პერსონალის მუდმივ გადამზადებას და ხარისხის მართვის სისტემების დანერგვას
თუ კლინიკა იღებს საერთაშორისო აკრედიტაციას, ეს ნიშნავს, რომ მას აქვს ვალდებულება რეგულარულად გამოავლინოს, დააფიქსიროს და გამოასწოროს შეცდომები, რაც პაციენტისთვის უსაფრთხო გარემოს უზრუნველყოფს.
2. უნდა შეიქმნას საჯარო ბაზა სამედიცინო შეცდომების აღრიცხვისთვის.
→ პაციენტს უნდა შეეძლოს ანონიმურადაც კი შეატყობინოს რეგულატორს შესაძლო შეცდომის შესახებ.
→ ეს ინფორმაცია დაეხმარება ჯანდაცვის სისტემას კრიტიკული ზონების იდენტიფიცირებაში.
3. განათლება ექიმებისა და პაციენტებისთვის.
→ ქირურგებმა და კლინიკურმა მენეჯერებმა უნდა გაიარონ რეგულარული ტრენინგები ხარისხსა და უსაფრთხოებაზე
→ პაციენტმა უნდა იცოდეს თავისი უფლება და არ უნდა ეშინოდეს კითხვა დასვას – ვინ არის ოპერაციის შემსრულებელი, როგორია პროტოკოლი, რა გარანტიებია.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„შეცდომები მედიცინაში მოსალოდნელია, მაგრამ თუ მათ ვკარგავთ კონტროლს, ვკარგავთ ადამიანებს. ხარისხი მხოლოდ ლამაზი შენობა და კარგი აპარატურა არ არის – ხარისხი არის სწორი პროცესი, გამჭვირვალობა და სწავლის უნარი. სწორედ ამას ითხოვს აკრედიტაცია.“
წყაროები:
1. UNILAD. Research reveals US states where surgery is most likely to go wrong, 2025
2. Accreditation Canada – Surgical Care and Patient Safety Standards, 2024
3. WHO – Surgical Safety Checklist, 2023
4. JAMA – Rates of Malpractice Claims by Specialty, 2022
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს 1 ადამიანი, საავადმყოფო and ტექსტი გამოსახულება

რას უნდა ველოდოთ და რატომ არის ხარისხიანი კლინიკების როლი გადამწყვეტი? – ალცჰაიმერის დაავადების პირველი სისხლის ტესტი

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
სისხლჩაქცევები: რატომ ჩნდება, რაზე მიგვანიშნებს და როგორ ვუმკურნალოთ
#post_seo_title

პირველი სისხლის ტესტი ალცჰაიმერის ადრეული დიაგნოსტირებისთვის — რას უნდა ველოდოთ და რატომ არის ხარისხიანი კლინიკების როლი გადამწყვეტი?

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) დაამტკიცა პირველი სისხლის ტესტი ალცჰაიმერის დაავადების დიაგნოსტირებისთვის, რაც გლობალურ დონეზე დიაგნოსტიკის რევოლუციას ნიშნავს.
ტესტი შემუშავებულია Fujirebio Diagnostics-ის მიერ და ზომავს სისხლში ორი ცილის პროპორციას, რაც დაკავშირებულია ტვინში ამილოიდური ფოლაქების არსებობასთან — ალცჰაიმერის მთავარი ბიომარკერი.
ამ დრომდე ასეთი დიაგნოზისთვის საჭირო იყო PET სკანირება ან სპინალური სითხის ანალიზი. ახლა კი, ტესტით შესაძლებელი გახდა მარტივი სისხლის ანალიზით დაავადების ადრეული აღმოჩენა, რაც მკურნალობის ეფექტურობის საგრძნობლად გაუმჯობესებას ნიშნავს.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი საქართველოშიც?
საქართველოში ალცჰაიმერის და დემენციის გავრცელება მზარდია, თუმცა:
• პაციენტები ხშირად მოულოდნელად დგებიან დიაგნოზის წინაშე უკვე გვიან ეტაპზე
• არ არსებობს სტანდარტული და ხელმისაწვდომი დიაგნოსტიკური მეთოდები
• საქართველოში არ არის საკმარისი ცოდნა, რომ დემენცია არ არის “ბუნებრივი დაბერება”, არამედ პროგრესირებადი დაავადებაა, რომლის შეფერხება შესაძლებელია ადრეული ჩარევით
მაგრამ ტესტი თავად არ არის საკმარისი!
ასეთ ახალ ტექნოლოგიებთან ერთად, გადამწყვეტი მნიშვნელობა აქვს, სად ჩატარდება დიაგნოზი, როგორ განხორციელდება შეფასება და როგორ გაწერენ მკურნალობას.
აქ ჩნდება მაღალი ხარისხის კლინიკების და საერთაშორისო აკრედიტაციის მნიშვნელობა.
საერთაშორისო აკრედიტაცია (მაგალითად, Accreditation Canada):
• მოითხოვს, რომ კლინიკამ ჰქონდეს ადრეული დიაგნოსტიკის სტანდარტები და პროცედურები
• უზრუნველყოფს, რომ ექიმები რეგულარულად გადიან გადამზადებას დემენციის, ნეიროდეგენერაციული დაავადებების და თანამედროვე ტესტირების საკითხებში
• ავალდებულებს კლინიკას, რომ მონაცემები სწორად იქნეს ინტერპრეტირებული და მკურნალობა ინდივიდუალურად შერჩეულად დაიგეგმოს
• ხელს უწყობს შეცდომების თავიდან აცილებას და ეთიკურ კომუნიკაციას პაციენტთან
ტესტის ძირითადი უპირატესობები:
• ადრეულ ეტაპზე იწყება მკურნალობა — რაც დაავადების პროგრესს ანელებს
• ოჯახს ეძლევა დრო და საშუალება, უკეთ დაგეგმოს მოვლა და მხარდაჭერა
• ექიმს ეხმარება სხვადასხვა მიზეზით გამოწვეული სიმპტომების დიფერენცირებაში (დეპრესია, B12 დეფიციტი, სტრესი და სხვა)
როგორ უნდა მოვემზადოთ საქართველოში?
→ აუცილებელია ტესტის რეგისტრაცია და რეგულირება ადგილობრივ დონეზე
→ უნდა დაიწყოს პილოტი მაღალგანვითარებულ კლინიკებში — განსაკუთრებით იქ, სადაც მიმდინარეობს აკრედიტაციის პროცესები Accreditation Canada • აკრედიტაცია კანადა-თან ან JCI-სთან
→ სახელმწიფო პროგრამებმა უნდა ჩართონ ტესტირება რისკ-ჯგუფებისთვის, მაგალითად, 60+ ასაკში მყოფი ადამიანები, მეხსიერების პრობლემებით
→ პაციენტებისთვის და ექიმებისთვის უნდა შეიქმნას განათლების რესურსები და კონსულტაციის შესაძლებლობა
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ტექნოლოგია კარგია, მაგრამ ხარისხიანი მომსახურება და სწორი გარემო აუცილებელია. მხოლოდ აკრედიტებული კლინიკებში შეგვიძლია ვიყოთ დარწმუნებულები, რომ ტესტის პასუხი სწორად აიხსნება და პაციენტს მიეცემა სანდო, ადამიანის ღირსებაზე დაფუძნებული სერვისი.“
წყაროები:
1. FDA – Approval of Fujirebio blood test for Alzheimer’s, 2025
2. Nature – Blood biomarkers for Alzheimer’s disease: validation and application, 2024
3. Accreditation Canada – Standards for Dementia Care and Early Diagnosis, 2024
4. WHO – Global action plan on the public health response to dementia, 2023
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
შეიძლება იყოს სქელი ლორი, საავადმყოფო and ტექსტი გამოსახულება

ახალი იმედი ადრეული აღმოჩენისთვის – ალცჰაიმერის დაავადების პირველი სისხლის ტესტი დაამტკიცეს

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
დონაცია - რატომ უნდა გავიღოთ სისხლი?
#post_seo_title

აშშ-ში ალცჰაიმერის დიაგნოსტიკისთვის პირველი სისხლის ტესტი დამტკიცდა – ახალი იმედი ადრეული აღმოჩენისთვის

FDA-მ დაამტკიცა პირველი სისხლის ტესტი, რომელიც ამილოიდური ფოლაქების გამოვლენით ალცჰაიმერის ადრეულ დიაგნოსტიკას შესაძლებელს ხდის. ის მკურნალობის დაწყებას ადრეულ ეტაპზე უწყობს ხელს.

ინოვაციური ბიომარკერული ტესტი ალცჰაიმერის ადრეული დიაგნოსტიკისთვის დამტკიცდა აშშ-ში

აშშ-ის სურსათისა და წამლის ადმინისტრაციამ (FDA) პირველი სისხლის ტესტი დაამტკიცა, რომელიც ალცჰაიმერის დაავადების დიაგნოსტირებას ემსახურება. ეს მნიშვნელოვანი მიღწევაა ნევროლოგიურ დიაგნოსტიკაში, რადგან აქამდე დაავადების გამოვლენა საჭიროებდა რთულ, ძვირადღირებულ და ინვაზიურ მეთოდებს — როგორიცაა ტვინის სკანირება ან ზურგის ტვინის სითხის ანალიზი.

როგორ მუშაობს ახალი ტესტი?

ტესტი შემუშავებულია Fujirebio Diagnostics-ის მიერ და მუშაობს ორ ცილაზე — რომლებიც ასახავენ ამილოიდური ფოლაქების არსებობას ტვინში. ეს ფოლაქები ითვლება ალცჰაიმერის დაავადების ერთ-ერთ მთავარ ბიომარკერად.

სისხლში არსებული ცილების თანაფარდობის ანალიზით შესაძლებელია პროგნოზი იმის შესახებ, აქვს თუ არა პაციენტს ტვინში ამილოიდური ფოლაქების დაგროვება — რაც დიდწილად შეესაბამება PET სკანირებისა და სპინალური სითხის ანალიზის შედეგებს.

ვინ შეიძლება ჩაიტაროს ტესტი?

ახალი ტესტი განკუთვნილია იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც აღენიშნებათ კოგნიტიური გაუარესების ნიშნები — მაგალითად, მეხსიერების პრობლემა ან კონცენტრაციის დაქვეითება. დიაგნოზის ადრეულ ეტაპზე დასმამ მნიშვნელოვნად ზრდის თერაპიის ეფექტიანობას.

მკურნალობის პერსპექტივა – რას ცვლის ადრეული დიაგნოზი?

FDA-მ უკვე დაამტკიცა ალცჰაიმერის ორი მედიკამენტი — ლეკანემაბი და დონანემაბი. ორივე პრეპარატი მიზანში იღებს ამილოიდურ ფოლაქებს და აფერხებს კოგნიტიურ გაუარესებას. თუმცა ისინი დაავადებას სრულად ვერ კურნავენ.

სპეციალისტების თქმით, ამ მკურნალობების მაქსიმალური სარგებლობისთვის აუცილებელია მათი გამოყენება სწორედ იმ ეტაპზე, როცა სიმპტომები ჯერ კიდევ ზომიერია. ამაზე დაფუძნებით, ახალი სისხლის ტესტი შესაძლოა გადამწყვეტი ბერკეტი გახდეს დაავადების წინააღმდეგ ბრძოლაში.

ალცჰაიმერის სტატისტიკა აშშ-ში — რატომ არის ეს საკითხი კრიტიკულად მნიშვნელოვანი?

ამერიკის მოსახლეობაში 65 წელზე უფროსი ასაკის პირების დაახლოებით 10%-ს ალცჰაიმერის დიაგნოზი აქვს. პროგნოზების თანახმად, 2050 წლისთვის ეს რიცხვი თითქმის ორჯერ გაიზრდება. დაავადება იწვევს პროგრესულ მეხსიერების დაქვეითებას, რაც საბოლოოდ მნიშვნელოვნად ზღუდავს პაციენტების დამოუკიდებლობას და ცხოვრების ხარისხს.

დასკვნა:

ადრეული დიაგნოზი უკვე აღარ არის მხოლოდ იმედის საკითხი — ის რეალობა გახდა. სისხლის ტესტი წარმოადგენს მნიშვნელოვან წინგადადგმულ ნაბიჯს დემენციის მართვაში და ზრდის პაციენტების შანსს, რომ შეინარჩუნონ ცხოვრების მაღალი ხარისხი უფრო ხანგრძლივად.

გრძელვადიანი დაღლილობა, სერიოზული პრობლემები – რა უნდა იცოდეთ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
აიცილე თავიდან ინფარქტი და ინსულტი – აკონტროლე წნევა
#post_seo_title

მინი ინსულტის შემდეგ დაღლილობა შეიძლება წელიწადზე მეტხანს გაგრძელდეს — კვლევის ახალი მიგნებები

ახალი კვლევის მიხედვით, მინი ინსულტის გადატანის შემდეგ დაღლილობა ხშირია და ზოგ შემთხვევაში ერთ წელზე მეტ ხანს გრძელდება. განსაკუთრებით სარისკოა მათთვის, ვისაც შფოთვის ან დეპრესიის ისტორია აქვს.

გრძელვადიანი დაღლილობა მინი ინსულტის შემდეგ — რა უნდა იცოდეთ

მინი ინსულტი, იგივე გარდამავალი იშემიური შეტევა (TIA), ტვინში სისხლის ნაკადის დროებით შეფერხებას გულისხმობს. მისი ძირითადი სიმპტომები, როგორიცაა სახის მოშვება, ხელის სისუსტე ან გაურკვეველი მეტყველება, ჩვეულებრივ რამდენიმე საათში ქრება. თუმცა, ახალი კვლევის საფუძველზე აღმოჩნდა, რომ მინი ინსულტის შემდეგ დაღლილობა შესაძლოა წელიწადზე მეტ ხანს გაგრძელდეს.

შესაძლო შედეგები და სტატისტიკა

დანიაში ჩატარებულმა სამედიცინო კვლევამ, რომელშიც 354 პაციენტი მონაწილეობდა, აჩვენა, რომ დაღლილობა ხშირია ინსულტის შემდეგ და ბევრი პაციენტისთვის იგი ქრონიკულ პრობლემად იქცევა. მონაწილეთა საშუალო ასაკი 70 წელი იყო და ყველა მათგანს ერთხელ მაინც ჰქონდა მინი ინსულტი გადატანილი.

კვლევის პროცესში მათ კითხვარების საშუალებით დააფიქსირეს დაღლილობის დონე ორ კვირაში, შემდეგ კი — 3, 6 და 12 თვეში. შედეგების ანალიზის საფუძველზე აღმოჩნდა, რომ ინსულტიდან ორ კვირაში დაღლილობას 61% განიცდიდა, ხოლო ერთი წლის შემდეგაც — 54%.

დაღლილობის ხუთი ტიპი შეფასდა:

  • აქტიურობის შემცირება

  • მოტივაციის დაქვეითება

  • ზოგადი დაღლილობა

  • ფიზიკური დაღლილობა

  • მენტალური დაღლილობა

მონაწილეებისთვის მინიმალური ქულა იყო 4, მაქსიმალური — 20. 12 ან მეტი ქულა მაღალი დაღლილობის მაჩვენებლად ითვლებოდა. კვლევის დასაწყისში საშუალო ქულა იყო 12.3, ხოლო ერთ წელიწადში — 11.1.

შფოთვა, დეპრესია და დაღლილობის ხანგრძლივობა

კვლევამ აჩვენა, რომ პაციენტებს, რომლებსაც წარსულში ჰქონდათ შფოთვის ან დეპრესიის ისტორია, დაღლილობის ხანგრძლივი ფორმა ორჯერ უფრო ხშირად აღენიშნებოდათ. მიუხედავად იმისა, რომ ტვინის გამოკვლევებით თრომბის არსებობა ორივე ჯგუფში თანაბრად იყო გავრცელებული, დაღლილობა მაინც იმ ჯგუფში უფრო ხანგრძლივად ვლინდებოდა, ვისაც ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემები ჰქონდათ.

რა გვასწავლა ამ კვლევამ

კვლევის ავტორის, ექიმ ბორის მოდრაუს განცხადებით, მნიშვნელოვანია, რომ TIA-ს მქონე პაციენტები მუდმივად იყვნენ ექიმის დაკვირვების ქვეშ, განსაკუთრებით ინსულტის შემდგომ პირველ თვეებში. დაღლილობის ადრეული იდენტიფიკაცია საშუალებას მოგვცემს, საჭიროების მქონე ადამიანებს დროულად აღმოვუჩინოთ ფსიქოლოგიური და ფიზიკური მხარდაჭერა.

დასკვნა

მიუხედავად იმისა, რომ მინი ინსულტის სიმპტომები სწრაფად ქრება, მისი შედეგები, განსაკუთრებით დაღლილობის სახით, შეიძლება გრძელვადიანი აღმოჩნდეს. თუ ინსულტის შემდეგ პირველ კვირებში დაღლილობას განიცდით, მნიშვნელოვანია ექიმთან კონსულტაცია და საჭირო მხარდაჭერის მიღება.

საქართველოში რეგისტრირებულია 11 218 აივ ინფიცირებული პირი – მიმდინარე წელს გამოვლინდა 212 ახალი შემთხვევა

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნის საერთაშორისო დღე
#post_seo_title

18 მაისს შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნის საერთაშორისო დღე აღინიშნება.

პატივი მივაგოთ შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნას, რომელთა რაოდენობამ მსოფლიოში 40 მლნ-ს გადააჭარბა;

მათი თქმით, ამ დროინდელი მონაცემებით, ცენტრში 11 218 აივ ინფიცირებული პირია რეგისტრირებული, მათგან 8 409 მამაკაცია და 2 809 ქალი.

როგორც ინფორმაციაშია აღნიშნული, მიმდინარე წელს გამოვლინდა აივ ინფექციის 212 ახალი შემთხვევა.

“წლევანდელი თარიღის სლოგანია: „გვახსოვს, ვმოქმედებთ, ვიბრძვით მომავლისთვის!“

2025 წელს მსოფლიო ამ დევიზით აღინიშნავს შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნის საერთაშორისო დღეს, რომელიც მოგვიწოდებს, გარდაცვლილთა მოგონებასთან ერთად გამოვაცხადოთ გლობალური სოლიდარობა აივ ინფიცირებულების მიმართ, ვიმოქმედოთ, რათა დავარღვიოთ სტიგმისა და დისკრიმინაციის ბარიერები და ვიბრძოლოთ იმისათვის, რომ 2030 წლისათვის დასრულდეს აივ/შიდსის ეპიდემია.

წელს მსოფლიო 42-ჯერ, ხოლო საქართველო 29-ჯერ აღნიშნავს ამ დღეს, და კიდევ ერთხელ მოუწოდებს საზოგადოებას:

პატივი მივაგოთ შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნას, რომელთა რაოდენობამ მსოფლიოში 40 მლნ-ს გადააჭარბა.
გამოვხატოთ სოლიდარობა აივ/შიდსით მცხოვრები ადამიანების მიმართ, რომელთა რიცხვი მსოფლიოში 39 მილიონზე მეტია; ხელი შევუწყოთ საზოგადოების განათლებასა და მობილიზებას ეპიდემიის წინააღმდეგ, გამოვავლინოთ და ვუმკურნალოთ ყველა აივ ინფიცირებულ ადამიანს, რადგან მსოფლიოში მცხოვრები აივ ინფიცირებულების მხოლოდ 85%-მა იცის თავისი აივ სტატუსის შესახებ; წვლილი შევიტანოთ აივ/შიდსთან ასოცირებული სტიგმისა და დისკრიმინაციის დამარცხებაში და ყველა ადამიანს მივცეთ მკურნალობის საშუალება, რადგან არვ თერაპიაზე ინფიცირებული პირების მხოლოდ 75% იმყოფება”, – წერია განცხადებაში.

აივ ინფექცია/შიდსის ეპიდსიტუაცია საქართველოში:

დღეისათვის, მსოფლიო სიტუაციის მიხედვით, საქართველო მიეკუთვნება აივ/შიდსის კონცენტრირებული გავრცელების ქვეყნებს სტაბილური ეპიდემიოლოგიური სურათით.

2025 წლის 18 მაისის მონაცემებით თენგიზ ცერცვაძის სახელობის ინფექციური პათოლოგიის, შიდსის და კლინიკური იმუნოლოგიის ცენტრში რეგისტრირებულია 11 218 აივ ინფიცირებული პირი, მათგან 8 409 – მამაკაცი და 2 809 – ქალი; 2 402 პაციენტი გარდაიცვალა. მიმდინარე წელს გამოვლინდა აივ ინფექციის 212 ახალი შემთხვევა. არვ (ანტირეტროსულ) თერაპიას იტარებს 6900-ზე მეტი პაციენტი.

რეგისტრირებულ შემთხვევათა განაწილება გადაცემის გზების მიხედვით შემდეგია:

30 % – ნარკოტიკების ინექციური მოხმარება;

53 % – დაინფიცირდა ჰეტეროსექსუალური კონტაქტის შედეგად;

14 % – მამაკაცები რომელთაც სექსი აქვთ მამაკაცთან;

1.1 % – დაინფიცირდა ვერტიკალური გადაცემის გზით;

0.4 % – სისხლის გადასხმის შედეგად;

0.9 % – გადაცემის გზა დაუდგენელია.

რეგისტრირებულ შემთხვევათა გეოგრაფიული განაწილების მხრივ – აივ/შიდსის ყველაზე მეტი შემთხვევა რეგისტრირებულია თბილისში, შემდეგ სამეგრელოში, აჭარასა და იმერეთში.

შიდსით გარდაცვლილთა ხსოვნის დღე პირველად სან-ფრანცისკოში 1983 წელს აღინიშნა. მოგვიანებით ამ დღის აღნიშვნა საერთაშორისო ტრადიციად იქცა და ყოველი წლის მაისის მესამე კვირას ათასობით ადამიანი ხელში ანთებული სანთლებით გამოდის ქუჩებში, რათა სოლიდარობა გამოუცხადოს აივ ინფექციით მცხოვრებ ადამიანებს და მათ ახლობლებს.

ახალი კვლევა, სერიოზული საფრთხე – რა უნდა ვიცოდეთ ქათმის მოხმარების შესახებ, რა უნდა გავითვალისწინოთ

მიერ
© საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტი
-
0
რა უნდა ვიცოდეთ ქათმის მოხმარების შესახებ
#post_seo_title

რა უნდა ვიცოდეთ ქათმის მოხმარების შესახებ: ახალი კვლევა გვაფრთხილებს სერიოზულ საფრთხეებზე

პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი მეცნიერული კვლევა აჩვენებს: ქათმის დიდი რაოდენობით მოხმარება ზრდის საერთო სიკვდილიანობისა და საჭმლის მომნელებელი სისტემის კიბოთი გარდაცვალების რისკს, განსაკუთრებით მამაკაცებში.
რას ამბობს კვლევა?
იტალიაში ჩატარებულმა ორ დიდმა კოჰორტულმა კვლევამ (4869 მონაწილე, 51,6% მამაკაცი) დააფიქსირა, რომ ადამიანები, რომლებიც კვირაში 300 გრამზე მეტ ქათამს მიირთმევენ, გაცილებით უფრო მაღალი რისკის ჯგუფში არიან. მათი სიკვდილიანობის საერთო მაჩვენებელი იყო საშუალოზე 23%-ით მაღალი, ხოლო საჭმლის მომნელებელი სისტემის კიბოთი გარდაცვალების რისკი – 2,1-ჯერ მეტი, ვიდრე იმ ჯგუფში, ვინც კვირაში 100 გრამზე ნაკლებ ქათამს მოიხმარს.
საგანგაშოა, რომ ქათმის მოხმარება გლობალურადაც მატულობს. ევროპის სტატისტიკის მონაცემებით, ბოლო 20 წელიწადში ქათმის საშუალო მოხმარება 70%-ით გაიზარდა. საქართველოში ბოლო ათწლეულში მოხმარება გაორმაგებულია, განსაკუთრებით ახალგაზრდებსა და ბავშვებში, რადგან მას მიიჩნევენ “ჯანსაღ” ცილოვან ალტერნატივად.
რაშია მთავარი რისკი?
• ხშირ შემთხვევაში, ბაზარზე წარმოდგენილი ქათამი არის გადამუშავებული ან ნახევრადფაბრიკატი (სოსისი, ნაგეტსი, შაშხი), რომელიც შეიცავს კონსერვანტებს, ფერის და არომატის დანამატებს, დიდი რაოდენობით მარილსა და ცხიმს.
• ამ დანამატებმა შეიძლება გააძლიეროს ანთებითი პროცესები ორგანიზმში, დააჩქაროს უჯრედების დაბერება და გაზარდოს ონკოლოგიური რისკები.
კიდევ რა რიცხვებს უნდა მივაქციოთ ყურადღება?
• კვირაში 300 გრამზე მეტის მოხმარებისას, GI კიბოთი გარდაცვალების რისკი 2-2,3-ჯერ მაღალია (HR 2.18, 95% CI: 1.34–3.55, P < 0.001)
• საერთო სიკვდილიანობის მაჩვენებელი მაღალ მოხმარებაში – 23%-ით მეტია.
• მამაკაცებში ეს რისკი კიდევ უფრო მაღალია, ვიდრე ქალებში.
რა უნდა გავითვალისწინოთ ყოველდღიურ ცხოვრებაში?
• ქათმის დიდი რაოდენობით, განსაკუთრებით კი გადამუშავებული სახით მოხმარება სერიოზული საფრთხეა ჯანმრთელობისთვის.
• უმჯობესია, დავარეგულიროთ მოხმარება და მივმართოთ საკვებს მრავალფეროვნების პრინციპით: მცენარეული ცილები, ზღვის პროდუქტები, არამჟავე რძის პროდუქტები.
• განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ ბავშვებისა და მოზარდების კვებას — მათი ორგანიზმი უფრო მგრძნობიარეა დანამატების მიმართ.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რჩევა:
„ქათამი — არ ნიშნავს ავტომატურად ‘ჯანსაღს’. გადამუშავებულ ხორცში არაერთი დამალული საფრთხე შეიძლება იყოს, ამიტომ მიცემულია ზომიერება და ინფორმირებული არჩევანი. ცილოვანი ბალანსი მიიღეთ სხვადასხვა წყაროდან, ჭარბი ხორცის მიღება კი მაქსიმალურად შეზღუდეთ, განსაკუთრებით გადამუშავებული სახით. ამით შეგვიძლია მნიშვნელოვნად შევამციროთ ქრონიკული დაავადებებისა და კიბოს განვითარების რისკი.“
წყარო:
Archita Rai, Higher Poultry Consumption Linked to Elevated Death Risk. Medscape, May 14, 2025.
Europe Poultry Statistics, Eurostat 2024
Global Burden of Disease Study 2023
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – პაციენტის უფლებები და ჯანდაცვის ხარისხი საქართველოში:
შეიძლება იყოს text გამოსახულება
1...325326327...1,038გვერდი 326 of 1,038

ბოლო სიახლეები

პოპულარული ამბები

კატეგორიები

ჩვენ შესახებ

info@accreditation.ge
ჩვენ შესახებ / რეკლამა / კონტაქტი

გამოგვყევი სოციალურ ქსელებში

© SheniEkimi.ge

შენიექიმი
sheniekimi.ge · PHIG
გამარჯობა 👋
სასურველი სერვისი აირჩიეთ ქვემოთ
⚡ გადაუდებელი შემთხვევა?
მყისიერი სამედიცინო დახმარება
📞 112
🩺
სიმპტომების შეფასება
150 კლინიკური სცენარი · WHO · AHA · NICE · 29 CDR
›
💉
ვაქცინაციის კალენდარი
WHO · ECDC · NCDC საქართველო 2025
›
💊
დანამატების შემოწმება
supplement.ge — 2,095 ინგრედიენტი
›
ℹ️ეს სისტემა ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. ყოველი გადაწყვეტილება დაფუძნებულია WHO, AHA, NICE, BTS სახელმძღვანელოებზე. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
პირადი ინფორმაცია
სიმპტომების ზუსტი შეფასებისთვის შეიყვანეთ ასაკი და სქესი
👤სავალდებულო
📏 ანთროპომეტრია
სიმაღლე · წონა · BMI — არასავალდებულო
⌄
🩺 სასიცოცხლო მაჩვენებლები
წნევა · პულსი · ტემპერატურა · SpO2 — არასავალდებულო
⌄
ნორმა: 90–129
ნორმა: 60–100
36–37.2
12–20
≥95%
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
სიმპტომების შეფასება
აირჩიეთ სცენარი სისტემის მიხედვით
🔍
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
კითხვა 1 / 1
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
📋 მტკიცებულებითი საფუძველი
World Health Organization (WHO) — IMAI სახელმძღვანელო
American Heart Association (AHA) / ACC
National Institute for Health and Care Excellence (NICE)
ICD-11 (2025) · World Health Organization
ეს ინსტრუმენტი ახდენს ტრიაჟს — არა დიაგნოზს. სიმპტომები შეიძლება მიუთითებდეს — ეს არ ნიშნავს, რომ დაავადება გაქვთ. ექიმის კონსულტაცია სავალდებულოა.
📰 სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ვაქცინაციის კალენდარი
აირჩიეთ ასაკობრივი ჯგუფი
WHO ECDC NCDC 2025
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
ასაკობრივი ჯგუფი
📚წყარო: NCDC საქართველო 17.09.2025 · WHO · ECDC
📰 ვაქცინაციის სიახლეები ყველა ›
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
დანამატების შემოწმება
გადადით supplement.ge-ზე და შეამოწმეთ ნებისმიერი პროდუქტი
SUPPLEMENT.GE
საქართველოს სასურსათო დანამატების უსაფრთხოების შემოწმების სისტემა
📊 2,095 ინგრედიენტი 📦 688 პროდუქტი
supplement.ge-ზე გადასვლა ↗
ახალი ფანჯარა გაიხსნება
›
✨რას შეგიძლიათ შეამოწმოთ
🔬
ინგრედიენტის შემოწმება
NIH · EU · FDA · Health Canada მონაცემები
📷
ეტიკეტის სკანირება
AI ამოიცნობს ყველა ინგრედიენტს ფოტოდან
🌍
ქვეყნის მიხედვით სტატუსი
რეგულაცია 14 ქვეყანაში — აშშ, ევროკავშირი, კანადა
⚠️
წამალთან ინტერაქცია
აუცილებელი გაფრთხილებები მიმდინარე მკურნალობისას
✅ supplement.ge — საქართველოში ერთადერთი სრული სისტემა დანამატების უსაფრთხოების შესაფასებლად, PHIG-ის (საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის) კონტროლით.
© PHIG — Public Health Institute of Georgia
Verified by MonsterInsights