მწოლიარე პაციენტს მუდმივი ზრუნვა და ყურადღება სჭირდება, რადგან ხანგრძლივ უმოძრაობას ხშირად ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული გართულება — ნაწოლები — მოჰყვება.
ნაწოლი არის კანისა და კანქვეშა ქსოვილების დაზიანება, რომელიც ჩნდება ხანგრძლივი ზეწოლის გამო. შესაძლოა გაჩნდეს სულ რაღაც 2-3 საათშიც, განსაკუთრებით იმ ადგილებში, სადაც ძვალი ახლოსაა კანის ზედაპირთან: კეფა, ბეჭები, ზურგი, კუდუსუნი, თეძოები, კოჭები.
რატომ ჩნდება ნაწოლები?
როცა ადამიანი დიდხანს ერთ პოზაში რჩება, სხეულის იმ უბნებზე, რომლებიც საწოლს ეხება, სისხლის მიმოქცევა ნელდება. ამ ადგილებში კანი და ქვემო ქსოვილები ჟანგბადს ვეღარ იღებენ, იწყება მათში დეგენერატიული პროცესები და საბოლოოდ ყალიბდება ნაწოლი.
გარდა ამისა, ასეთ პაციენტებში ხშირია იმუნური სისტემის დასუსტება და რეგენერაციის დაქვეითება, რის გამოც კანის უკვე შექმნილი დაზიანებები რთულად ხორცდება .
ნაწოლი შეიძლება სხეულის ნებისმიერ ნაწილზე გაჩნდეს — ზურგზე მწოლიარეებში მეტად ზიანდება კუდუსუნი, ხერხემალი, დუნდულები და ბეჭების არე; გვერდით წოლამ კი პრობლემის ლოკალიზაცია მხოლოდ ერთ მხარეს გადააქვს.
რატომ არის აუცილებელი დროული ჩარევა?
თუ ნაწოლის პირველი ნიშნები გაუფრთხილებლად დარჩა, კანის დაშლა სწრაფად პროგრესირდება, ჩნდება ნეკროზი და ჩირქოვანი ღრმა წყლულები. ამიტომვე მნიშვნელოვანია დაზიანებულ უბანს საწოლთან ან ტანსაცმელთან შეხება მაქსიმალურად შევუზღუდოთ. ამისათვის გამოიყენება სპეციალური რგოლები ან ბალიშები, რომლებიც დაზიანებულ ადგილს “ჰაერში” ტოვებს და მშრალ გარემოს უზრუნველყოფს.
ნაწოლების სტადიები
I სტადია – კანი წითლდება, ხელის დაჭერისას ფერი არ თეთრდება, ზოგჯერ შეინიშნება მსუბუქი შეშუპება. ეს ყველაზე ადრეული და შედარებით მარტივი სამკურნალო ეტაპია.
II სტადია – სიწითლეს ემატება ბუშტუკი ან ზედაპირული წყლული. ამ ეტაპზე უკვე საჭიროა ანთების გაჩენის თავიდან აცილება და ინფექციის კონტროლი.
III სტადია – კანი სრულად იშლება, ჩნდება ღრმა წყლული, ჩანს ცხიმოვანი ან კუნთოვანი ქსოვილი. ხშირად ჭრილობა სავსეა ჩირქით.
IV სტადია – დაზიანება აღწევს მყესებამდე და ძვლამდე, ძლიერი ანთებითა და ჩირქოვანი პროცესებით. ასეთ შემთხვევაში ქირურგიული ჩარევა აუცილებელია.
როგორ ხდება მკურნალობა?
გამოყოფენ ნაწოლების განვითარების 4 სტადიას:
I სტადია
-
დაზიანებული უბნის დამუშავება ქაფურის სპირტით ყოველ 2–3 საათში.
-
კანის დატენიანება ქაცვის ზეთი several-ჯერ დღეში.
-
აუცილებელია დაზიანებული ადგილი ყოველთვის მშრალი იყოს.
-
არ შეიძლება ინტენსიური მასაჟი, რათა კანის დამატებითი დაზიანება არ მოხდეს.
II სტადია
-
ჭრილობის დამუშავება ანტისეპტიკით (მაგ., ქლორჰექსიდინით).
-
შემდგომ გამოყენება სოლკოსერილის ან ლევომიკოლის მალამოს (ერთი კონკრეტული პრეპარატი).
-
საჭიროების შემთხვევაში — ჰიდროგელის სახვევები.
III–IV სტადია
ექიმი ატარებს:
-
ჭრილობის სრული გაწმენცემის პროცედურებს;
-
ნეკროზული ქსოვილის მოცილებას;
-
სპეციალური სამკურნალო და აბსორბირებადი სახვევების გამოყენებას;
-
ჭრილობის გამოშრობის შემდეგ — სამკურნალო მალამოს დატანას.
როგორ მოვუაროთ პაციენტს და ავიცილოთ ნაწოლები?
-
ავადმყოფის პოზიცია უნდა იცვლებოდეს ყოველ ორ საათში — ზურგიდან გვერდზე და პირიქით.
-
სასურველია სპეციალური საწოლის მატრასის გამოყენება, რომელიც სხეულზე დატვირთვას თანაბრად ანაწილებს.
-
უნებლიე შარდვის ან დეფეკაციის შემთხვევაში საფენები მაქსიმალურად ხშირად უნდა იცვლებოდეს.
-
ყოველდღე საჭიროა პაციენტის სხეულის სრულყოფილი შემოწმება, რათა ნებისმიერი ცვლილება დროულად იქნეს აღმოჩენილი.
-
კვირაში ორჯერ — სხეულის მშვიდი დაბანა საპნიანი წყლით.
ნაწოლების მკურნალობა ხშირად საკმაოდ ხანგრძლივი და რთულია, თუმცა სწორად შერჩეული მოვლითა და დროული ჩარევით შესაძლებელია პაციენტის მდგომარეობის საგრძნობლად გაუმჯობესება.
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე
WHO-ს ექსპერტი
Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი
Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში
გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი
25+ წლიანი გამოცდილება გლობალურ და ეროვნულ ჯანმრთელობაში
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
