რკინის ჭარბი მიღება და დიდი რაოდენობით ფრუქტოზა, რომელიც მრავალი პროდუქტის შემადგენლობაშია, შესაძლოა ღვიძლზე უარყოფითად იმოქმედოს.
არასწორი კვების რეჟიმი ღვიძლს მძიმე დატვირთვას აყენებს და დროთა განმავლობაში სერიოზულ პრობლემებამდე მიჰყავს. მიუხედავად იმისა, რომ ხშირად მხოლოდ ალკოჰოლს აკავშირებენ ღვიძლის დაზიანებასთან, სხვა ნივთიერებებიც — განსაკუთრებით ფრუქტოზა, რკინა და ზოგიერთი პოპულარული საკვები დანამატი — საფრთხის შემცველია.
ალკოჰოლი ღვიძლისთვის კვლავ ყველაზე აგრესიული ფაქტორია. ბევრი ადამიანი ვერ აფასებს საფრთხეს, რადგან არ აქვს ზუსტი წარმოდგენა, რამდენი ეთანოლი შედის კონკრეტულ სასმელში. საშუალოდ, მამაკაცისთვის დღის მაქსიმალური შეღავათიანი დოზა 30–40 მლ ეთანოლია, ქალისთვის — დაახლოებით 25–30 მლ.
ფრუქტოზა, რომელიც ბევრ ტკბილ პროდუქტში გვხვდება, ღვიძლისთვის მეორე ყველაზე მავნე ნივთიერებად ითვლება. ორგანიზმი მას ფაქტობრივად პირდაპირ ცხიმად გარდაქმნის, ამიტომ ფრუქტოზით მდიდარი კვება ხელს უწყობს ცხიმოვანი ღვიძლის განვითარებას. გარდა ამისა, „ღვიძლის გამწმენდი“ დანამატებიდან და მცენარეული პროდუქტებიდან ზოგიერთი (მაგალითად, კრაზანა) შესაძლოა ზიანს აყენებდეს ღვიძლის უჯრედებს. ნაწლავების მდგომარეობაც მნიშვნელოვან როლს თამაშობს, რადგან იქ არსებული მიკრობები სხვადასხვა ნივთიერებას გამოყოფენ — ზოგს დამხმარეს, ზოგსაც საზიანოს.
ღვიძლის დაავადებების სირთულე იმაშია, რომ სიმპტომები ხშირად გვიან ვლინდება. ამიტომ რეკომენდებულია პერიოდული გასინჯვა, მათ შორის ულტრაბგერითი კვლევა და ელასტოგრაფია — ტესტი, რომელიც ორგანოში ცხიმის რაოდენობას აფასებს. დროულად აღმოჩენილი დარღვევები, წესით, კარგად ექვემდებარება მკურნალობას: საშუალოდ ნახევარი წლიდან ერთ წლამდე პერიოდში გამოჯანმრთელების შანსი საკმაოდ მაღალია.
რომელი პროდუქტები ეხმარება ღვიძლს?
ღვიძლის აღდგენის პროცესში განსაკუთრებით სასარგებლოდ ითვლება შვრია, ხაჭო და ვარდკაჭაჭა.
ხაჭოში არსებული ამინომჟავა მეთიონინი ხელს უწყობს ცხიმების შემცირებას ღვიძლში. საუკეთესოა 2–7% ცხიმიანობის მქონე ხაჭო, რომლის ყოველდღიური მინიმალური რეკომენდებული დოზა დაახლოებით 50 გრამია (უფრო მეტი უკეთესია).
მეთიონინი შვრიის პროდუქებშიც გვხვდება, ამიტომ შვრიის ფაფა, მიუსლი ან გრანოლა კარგი არჩევანია. ფაფას შეგიძლიათ დაუმატოთ ბაყაყურას თესლის კარაქი — ის მდიდარია სილიმარინით, რომელიც აუმჯობესებს ნაღვლის ნაკადს და იცავს ღვიძლის უჯრედებს.
ასევე სასარგებლოა ასკილის ჩაის რეგულარული მიღება — ის ეხმარება ჰეპატიტის, ქოლეცისტიტის და ციროზის მქონე ადამიანებსაც, ასევე მუშაობს როგორც პროფილაქტიკური საშუალება. გამომცხვარი ვაშლიც კარგი ვარიანტია, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ღვიძლი სუსტ მდგომარეობაშია.
მავნე პროდუქციად რჩება ალკოჰოლი, შაქრიანი პროდუქტები, ცხიმიანი და შემწვარი საკვები, სწრაფი კვება და ზედმეტად გადამუშავებული პროდუქტი. სასურველია ასევე შეამციროთ ძალიან ცხარე კერძები და ბოლოკის სხვადასხვა სახეობა. ხილი, მიუხედავად სარგებლისა, დიდი რაოდენობით მაინც გადატვირთავს ღვიძლს — ერთ ჯერზე 200 გრამზე მეტი ფრუქტოზის მაღალი შემცველობის გამო რეკომენდებული არ არის.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე “საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
