ტრანს ცხიმები ჩუმად კლავენ – მაგრამ ჩვენ შეგვიძლია ეს შევაჩეროთ!
ტრანს-ცხიმიანი მჟავები (TFAs) არის არასატურირებული ცხიმოვანი მჟავები, რომლებიც ხშირად გვხვდება ინდუსტრიულად წარმოებულ ბევრ საკვებში, როგორიცაა:
ორცხობილა და პასტები
ღვეზელები
შემწვარი საკვები
მარგარინი და მოკლე
ინდუსტრიულად წარმოებული TFA-ები საზიანოა. ისინი კლოკავენ არტერიებს და მნიშვნელოვნად ზრდიან ჰიპერტონიისა და გულის დაავადებების რისკს – ნაადრევი სიკვდილის ძირითადი მიზეზია.
ინდუსტრიული TFA-ების აღმოფხვრა არის ერთ-ერთი ყველაზე მარტივი და ფასიანი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ღონისძიება, რომლის განხორციელებაც შეგვიძლია.
10 დეკემბერს, #საქართველო და WHO/ევროპა ერთად იმუშავებენ ეროვნული სატრანსპორტო პოლიტიკის განხორციელების დასაჩქარებლად.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ შექმნა პლატფორმა, რომელიც აერთიანებს დეტალურ ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა იწვევს ჯანდაცვის ხარჯებთან დაკავშირებულ ფინანსურ სიდუხჭირეს და რა შეიძლება გაკეთდეს ჯიბიდან გადახდების შესამცირებლადhttps://apps.who.int/dhis2/uhcwatch/
საყოველთაო ჯანდაცვა ინვესტიციაა, რომელიც ადამიანებს უფრო ჯანმრთელად და ხანგრძლივად ცხოვრების შესაძლებლობას აძლევს. ყველას უნდა მიუწვდებოდეს ხელი ჯანმრთელობის საბაზისო სერვისებზე ფინანსური სიდუხჭირის გარეშე.
ესპანეთში საგანგაშო შემთხვევა — 400-ზე მეტი ყარყატი მკვდარი იპოვეს მადრიდის მახლობლად
მადრიდის მახლობლად, მანსანარესის მდინარის სანაპიროზე, ერთდროულად დაახლოებით 400 ყარყატი მკვდარი იპოვეს. შემთხვევამ სერიოზული შეშფოთება გამოიწვია, რადგან არსებობს ეჭვი, რომ საქმე შესაძლოა ფრინველის გრიპთან იყოს დაკავშირებული.
რა ვიცით ამ ეტაპზე:
• საწყისი ლაბორატორიული ანალიზები მიუთითებს გრიპის შედარებით მსუბუქ ფორმაზე
• თუმცა ფრინველების მასობრივი დაღუპვის მასშტაბი განსაკუთრებულ ყურადღებას მოითხოვს
• ნიმუშები გადაგზავნილია ეროვნულ ლაბორატორიაში დამატებითი დადასტურებისთვის
უსაფრთხოების ზომები უკვე გამკაცრდა
ესპანეთის შესაბამისმა უწყებებმა დროებით გაამკაცრეს კონტროლი ფრინველის ფერმებზე, რათა აიცილონ შესაძლო გავრცელება სხვა ცხოველებზე და გარემოზე.
რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?
ფრინველის გრიპის ზოგიერთი შტამი არა მხოლოდ ფრინველებისთვის, არამედ ზოგიერთ შემთხვევაში ადამიანებისთვისაც შეიძლება იყოს რისკის შემცველი. მსგავსი შემთხვევები ადრეული გაფრთხილების სიგნალია საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის.
ვითარება დაკვირვების ქვეშ რჩება. ოფიციალური დასკვნები უახლოეს დღეებში გამოქვეყნდება.
ტესტოსტერონი ჰორმონია, რომელიც უმთავრესად სათესლე ჯირკვლებში და საკვერცხეებში წარმოიქმნება.
მისი ნაკლებობა ან ზედმეტად მაღალი რაოდენობა ხშირად აისახება როგორც სხეულზე, ისე ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაზე. ამიტომ მნიშვნელოვანია იცოდე, როგორ მუშაობს ეს ჰორმონი, რა არის ნორმად მიჩნეული დონე და რომელი ფაქტორები იწვევს მის მატებას ან შემცირებას.
ტესტოსტერონის „ჯანმრთელი“ დიაპაზონი დამოკიდებულია მრავალ ფაქტორზე — ასაკზე, სქესზე და თავად ლაბორატორიაზე, სადაც ტესტი ტარდება. სწორედ ამიტომ, საბოლოო ინტერპრეტაციას ყოველთვის ექიმი აკეთებს კონკრეტული ანალიზის სტანდარტების მიხედვით.
ტესტოსტერონი მამაკაცებში
ზრდასრულ მამაკაცს, როგორც წესი, დაბადებიდანვე არ აქვს ტესტოსტერონის ზედმეტად მაღალი მაჩვენებელი. სათესლე ჯირკვლები დაბადებისას მამაკაცებში (AMAB) და საკვერცხეები ქალებში დაბადებისას (AFAB) წარმოქმნიან ტესტოსტერონს.
ტესტოსტერონი ქალებში
AFAB ადამიანებში (დაბადებისას ქალად მიჩნეულებში) ტესტოსტერონის ზედმეტი დონე შეიძლება მენჯის არეში განვითარებულ ორგანოებზე აისახოს — მაგალითად, ახალშობილებში შესაძლებელია კლიტორის მნიშვნელოვნად გადიდება. ასევე სქესობრივი მომწიფება შეიძლება 8 წლამდე დაიწყოს, რაც ნაადრევ პროცესად ითვლება.
ზედმეტ ტესტოსტერონს ხშირად უკავშირებენ პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომს (PCOS), რაც რეპროდუქციულ ასაკში მყოფი AFAB პირების დაახლოებით 15%-ს აღენიშნება. ამ მდგომარეობას ახასიათებს:
კანის პრობლემები, განსაკუთრებით აკნე;
თმის ჭარბი ზრდა სახეზე და სხეულზე;
მენსტრუალური ციკლის არასტაბილურობა;
თმის გათხელება შუბლის არეში;
ხმის დაბლა ჩამოსვლა.
თუ გაქვს ეჭვი, რომ ტესტოსტერონის დონე შეიძლება არასტაბილური იყოს, აუცილებელია ექიმთან ვიზიტი, რათა თავიდან აიცილო შესაძლო გართულებები.
რა იწვევს ტესტოსტერონის მაღალ დონეს?
არსებობს რამდენიმე ძირითადი მიზეზი, რომლებიც ორგანიზმში ანდროგენების ჭარბ გამომუშავებას უწყობს ხელს:
პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი – ჰორმონული დისბალანსი, რომლის დროსაც საკვერცხეები ზედმეტ ტესტოსტერონს წარმოქმნიან. ეს დისბალანსი იწვევს როგორც გარეგნულ, ისე მეტაბოლურ ცვლილებებს.
თირკმელზედა ჯირკვლის თანდაყოლილი ჰიპერპლაზია (CAH) – გენეტიკური მდგომარეობა, რომლის დროსაც თირკმელზედა ჯირკვლები ვერ გამოიმუშავებენ საკმარის კორტიზოლს და ამის ნაცვლად აწარმოებენ ზედმეტ ანდროგენებს.
საკვერცხის ან სათესლე ჯირკვლის ჰორმონული სიმსივნეები – მსგავსი ტიპის ნეოპლაზიები ტესტოსტერონს უშუალოდ გამოყოფენ და ამიტომ ჰორმონის დონე მკვეთრად იზრდება.
თირკმელზედა ჯირკვლის სიმსივნეები – იშვიათი, მაგრამ შესაძლო შემთხვევებია, როდესაც ეს ორგანო ჭარბად წარმოქმნის სქესობრივ ჰორმონებს.
ტესტოსტერონის ზრდა სხვადასხვაგვარად მოქმედებს ადამიანზე — ასაკისა და სქესის მიხედვით.
რა ხდება მაშინ, როცა ტესტოსტერონი ძალიან დაბალია?
ტესტოსტერონის ნაკლებობა უმეტესად მამაკაცებში იწვევს კლინიკურ პრობლემებს. ასეთ მდგომარეობას ჰიპოგონადიზმი ეწოდება.
ტესტოსტერონის ნორმაზე დაბალი დონე, როგორც წესი, იწვევს მხოლოდ სიმპტომებს მამრობითი სქესში. ამ მდგომარეობას მამაკაცის ჰიპოგონადიზმი ეწოდება .
არსებობს მამრობითი ჰიპოგონადიზმის ორი ძირითადი ტიპი: კლასიკური (თანდაყოლილი ან შეძენილი) და გვიანი.
კლასიკური მამრობითი ჰიპოგონადიზმი არის, როდესაც ტესტოსტერონის დაბალი დონე გამოწვეულია ძირითადი სამედიცინო მდგომარეობის ან სათესლე ჯირკვლის, ჰიპოფიზის ჯირკვლის ან ჰიპოთალამუსის დაზიანების გამო. მაგალითად, ადამიანი შეიძლება დაიბადოს ისეთი მდგომარეობით (თანდაყოლილი), რომელიც იწვევს ტესტოსტერონის დაბალ დონეს, როგორიცაა კლაინფელტერის სინდრომი, კალმანის სინდრომი ან შეიძლება განვითარდეს მოგვიანებით (შეძენილი), მაგალითად, რაღაცისგან, რომელიც ცვლის მათი ნორმალურ ფუნქციონირებას. სათესლე ჯირკვლები, ჰიპოთალამუსი ან ჰიპოფიზის ჯირკვალი.
გვიან დაწყებული მამრობითი ჰიპოგონადიზმი ხდება მაშინ, როდესაც ტესტოსტერონის დონის დაქვეითება დაკავშირებულია ზოგად დაბერებასთან ან ასაკთან დაკავშირებულ პირობებთან, განსაკუთრებით სიმსუქნესთან და ტიპი 2 დიაბეტთან. გვიანი ჰიპოგონადიზმი აღენიშნება 40 წელზე უფროსი ასაკის მამაკაცების დაახლოებით 2%-ს.
დაბალი ტესტოსტერონის სიმპტომები განსხვავდება თქვენი ასაკის მიხედვით.
ქვემოთ მოცემულ ორ დიაგრამაში მოცემულია ტესტოსტერონის ზოგადი ნორმალური დიაპაზონი ასაკისა და სქესის მიხედვით. დონე იზომება ნანოგრამებში დეცილიტრში (ნგ/დლ).
მნიშვნელოვანია აღინიშნოს, რომ ტესტოსტერონის დონის ნორმალური დიაპაზონი შეიძლება განსხვავდებოდეს სისხლის ტესტის ტიპისა და ლაბორატორიის მიხედვით, სადაც ის კეთდება. შენი ექიმი ყოველთვის მიუთითებს შენი ლაბორატორიის ნორმალურ დიაპაზონებზე შედეგების ინტერპრეტაციისას.
ტესტოსტერონის ნორმალური დონე მამაკაცებში:
Ასაკი
ტესტოსტერონის ნორმალური დიაპაზონი
1 წლამდე ასაკის
12 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
1-დან 5 წლამდე
12 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
6-დან 10 წლამდე
25 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
11-დან 15 წლამდე
830 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
16-დან 17 წლამდე
102-დან 1010 ნგ/დლ-მდე
18-დან 99 წლამდე
193-დან 824 ნგ/დლ-მდე
ტესტოსტერონის ნორმალური დონე ქალებში:
Ასაკი
ტესტოსტერონის ნორმალური დიაპაზონი
1 წლამდე ასაკის
21 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
1-დან 5 წლამდე
12 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
6-დან 10 წლამდე
25 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
11-დან 17 წლამდე
79 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
18-დან 99 წლამდე
40 ნგ/დლ-ზე ნაკლები
თუ ფიქრობ, რომ შეიძლება გქონდეს დაბალი ტესტოსტერონის ან ჭარბი ტესტოსტერონის სიმპტომები, მაშინ მიმართე ექიმს რათა თავიდან აიცილო გართულებები.
ტესტოსტერონი მამაკაცებში
ნაკლებად სავარაუდოა და ძნელი სათქმელია რომ ზრდასრულ მამაკაცს დაბადებისას ჰქონდა ტესტოსტერონის ნორმაზე მაღალი დონე.
ჭარბი ტესტოსტერონი ბავშვებში, რომლებსაც მამრობითი სქესი აქვს, შეიძლება გამოიწვიოს ნაადრევი, ადრეული სქესობრივი მომწიფება, როდესაც პუბერტატი იწყება ცხრა წლამდე.
ტესტოსტერონი ქალებში
ტესტოსტერონის მაღალმა დონემ ახალშობილებში, რომლებიც მდედრობითი სქესისაა დაბადებისას (AFAB) შეიძლება გამოიწვიოს მათი კლიტორის გაფართოება, რომელიც შეიძლება თითქმის პენისს ჰგავს. მას ასევე შეუძლია გამოიწვიოს ნაადრევი (ადრეული) სქესობრივი მომწიფება, ანუ სქესობრივი მომწიფება იწყება რვა წლამდე.
ასევე ტესტოსტერონის მაღალი დონე შეიძლება იყოს პოლიკისტოზური საკვერცხის სინდრომის (PCOS) ნიშანი. ეს მდგომარეობა ძალიან ხშირია – რეპროდუქციული ასაკის AFAB-ის ადამიანების 15%-მდე.
PCOS იწვევს გარკვეულ სიმპტომებს, მათ შორის:
აკნე .
სხეულისა და სახის ჭარბი თმა.
არარეგულარული მენსტრუაცია.
გამელოტება თმის ხაზის წინა მხარეს.
უფრო ბოხი ხმა.
ჰიპოგონადიზმის ძირითადი ტიპები:
კლასიკური (დანაკლისით ან დაზიანებით გამოწვეული) – როდესაც პრობლემა განპირობებულია სათესლე ჯირკვლის, ჰიპოფიზის ან ჰიპოთალამუსის მუშაობის დარღვევით. ეს შეიძლება იყოს თანდაყოლილი (მაგ., კლაინფელტერის ან კალმანის სინდრომი) ან ცხოვრების განმავლობაში შეძენილი.
გვიანი ჰიპოგონადიზმი – ასაკთან დაკავშირებული მდგომარეობა, რომელიც ხშირად დაკავშირებულია სიმსუქნესა და 2 ტიპის შაქრიან დიაბეტთან. 40 წელს გადაცილებული მამაკაცების დაახლოებით 2%-ს აღენიშნება.
დაბალი ტესტოსტერონის ნიშნები ასაკის მიხედვით იცვლება და თითოეულ შემთხვევაში ინდივიდუალურ დაკვირვებას საჭიროებს.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
კალორიების ცხრილი ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ინსტრუმენტია კვების სწორად მართვისა და ყოველდღიური კალორიების მიღების კონტროლისთვის. დღევანდელ ქართულ რეალობაში, სადაც ტრადიციული სამზარეულო ხშირად მაღალი კალორიულობით გამოირჩევა, კალორიების ცხრილის გამოყენება შეუცვლელი ხდება მათთვის, ვისაც სურს წონის მართვა ან ჯანსაღი ცხოვრების წესისდამყარება.
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (PHIG)
ეს ქირურგიული ჩარევა ორგანიზმისთვის სტრესულია და ამიტომ ოპერაციის შემდეგ უყურადღებობა გართულებებს ხშირად იწვევს.
სიბრძნის კბილებს ასე იმიტომ ეწოდა, რომ შედარებით მოწიფულ ასაკში – 17-დან 21 წლამდე ამოიჭრება, თუმცა ცნობილია უფრო გვიან ამოჭრის შემთხვევებიც. მაგალითად, გინესის რეკორდების წიგნში შესულია ადამიანი, რომელსაც სიბრძნის კბილი 94 წლის ასაკში ამოეჭრა.
მართალია, ამ კბილებს სიბრძნესთან არაფერი აკავშირებთ, მაგრამ პირნათლად ასრულებენ თავიანთ ფუნქციას – საჭმელს აქუცმაცებენ, რომ გადაყლაპვა და მონელება გაგვიადვილოს.
ზრდასრულ ადამიანს 32 კბილი აქვს. სიბრძნის კბილები მერვე წყვილად არის განლაგებული ზედა და ქვედა ყბებზე. მათ მიაკუთვნებენ ყველაზე ძლიერი და ფართო – დიდი ძირითადი – კბილების ჯგუფს, რომლებსაც მთავარი როლი აკისრია საკვების დაქუცმაცებაში.
სიბრძნის კბილების ამოჭრამ შესაძლოა მცირე დისკომფორტი გამოიწვიოს. ეს ნორმალურია. მაგრამ ხდება ისეც, რომ პირის ღრუში არ არის საკმარისი ადგილი და კბილები არასწორი მიმართულებით ამოდის, ხან კი სულაც არ ამოიჭრება – ყბის ძვალში რჩება და პრობლემებს უდებს სათავეს. მედიცინაში ამას რეტენცია ეწოდება.
რა იწვევს სიბრძნის კბილის რეტენციას
ზოგიერთი მეცნიერის აზრით, სიბრძნის კბილის რეტენცია საუკუნეების განმავლობაში ადამიანის ცხოვრების წესის, კვებითი ჩვევების და, დასასრულს, ყბების ფორმის შეცვლის შედეგია.
რეტენცია შეიძლება იყოს ნაწილობრივიც, როდესაც კბილის გვირგვინის გარკვეული ნაწილი ხილულია, და სრულიც, როდესაც კბილი საერთოდ არ ჩანს. რეტენირებული კბილი შესაძლოა განლაგებული იყოს ვერტიკალურად, ჰორიზონტალურად, კუთხით.
რეტენირებული სიბრძნის კბილები ყოველთვის არ იწვევს ჩივილებს, მაგრამ თუ დაინფიცირდა ან სხვა კბილებს მიაწვა, თავს იჩენს ღრძილების შეშუპება, სიწითლე, მოიმატებს მათი მგრძნობელობა, დაიწყება სისხლდენა, ყბის ტკივილი, გაჩნდება არასასიამოვნო სუნი ან გემო პირის ღრუში. თუ რეტენირებულ კბილზე ან მის სიახლოვეს ცისტა განვითარდა, შესაძლოა, მეზობელი კბილის ფესვი ან ყბის ძვალიც დაზიანდეს.
გართულებები
რეტენირებული სიბრძნის კბილები, როგორც უკვე ვთქვით, არაერთი პრობლემის სათავეა. მეზობლად მდებარე, მეორე დიდ ძირითად კბილზე ზეწოლა ხშირად მის დაზიანებას იწვევს, ასეთ დროს იზრდება ინფექციის განვითარების რისკიც. ხოლო თუ კბილების თანწყობა დაირღვა, ორთოდონტიული დახმარებაა აუცილებელი.
სიბრძნის კბილი ვითარდება ყბის ძვლის პარკში, რომელიც შესაძლოა სითხით ამოივსოს და წარმოიქმნას ცისტა, რომელიც ყბის ძვალს, კბილებსა და ნერვებს დააზიანებს. იშვიათად ვითარდება სიმსივნური, თუმცა, როგორც წესი კეთილთვისებიანი წარმონაქმნიც, ეს გართულება კი შესაძლოა ქსოვილებისა და ძვლის ნაწილის მოცილების მიზეზადაც იქცეს.
ნაწილობრივ რეტენირებული სიბრძნის კბილი კარიესის საფრთხესაც უქმნის მეზობელ კბილებს. სავარაუდოდ, ასე იმიტომ ხდება, რომ სიბრძნის კბილების გახეხვა მათი ლოკალიზაციის გამო შედარებით ძნელია და საკვების ნარჩენები და ბაქტერიები ადვილად გროვდება ღრძილებსა და ნაწილობრივ ამოჭრილ კბილებს შორის.
ნაწილობრივ ამოჭრილი სიბრძნის კბილები და მათ წმენდასთან დაკავშირებული სირთულეები ზრდის ღრძილების ანთების – პერიკორონიტის საფრთხეს.
რა ითვლება ჩვეულებრივ რეაქციად?
ექსტრაქციის შემდეგ მოსალოდნელია:
შეშუპება;
სისხლჩაქცევები;
მსუბუქი ან ზომიერი ტკივილი;
მცირე სისხლდენა;
ტემპერატურის მცირე მატება პირველივე დღეებში.
ეს ნიშნები ჩვეულებრივ 3–5 დღეში იკლებს, უფრო რთული ამოღებისას — დაახლოებით ერთ კვირაში. ექიმი ჩვეულებრივ ნიშნავს ტკივილგამაყუჩებლებს და ზუსტ ინსტრუქციებს, რომელთა დაცვა აუცილებელია.
რა შემთხვევებში არის აუცილებელი ექიმთან დაუყოვნებლივ წასვლა?
არსებობენ სიმპტომები, რომლებიც ნორმალურ შეხორცებას აღარ შეესაბამება:
• მომატებული ტკივილი, რომელიც არ კლებულობს და თან ახლავს პულსაციას, წვის შეგრძნება ან მუდმივ სიცხე — ასეთ დროს დიდი ალბათობით ანთებითი პროცესი ვითარდება.
• შეშუპების გაძლიერება — შესაძლოა მიუთითებდეს ინფექციაზე ან ალერგიულ რეაქციაზე.
• მაღალი ტემპერატურა, რომელიც რამდენიმე დღეზე მეტხანს გრძელდება — ზოგჯერ ეს ხდება იმ შემთხვევაში, თუ ჭრილობაში ნარჩენი ქსოვილი ან ძვლის ფრაგმენტი რჩება.
• ძლიერი სისხლდენა, რომელიც არ ჩერდება — შესაძლოა სისხლძარღვი იყოს დაზიანებული და აუცილებელია სპეციალისტის ჩარევა.
შესაძლო გართულებები
ერთ-ერთი გავრცელებული გართულება არის მშრალი ალვეოლა — მდგომარეობა, როდესაც ჭრილობაში არ წარმოიქმნება დამცავი სისხლის კოლტი ან ის ნაადრევად გარდაიკარგება. კოლტის გარეშე ღრმული დაუცველი რჩება და ტკივილი ხშირად ყურამდე ასხივებს. მკურნალობის უპრიველეს შემთხვევაში ვითარდება ალვეოლიტი — კბილბუდის ჩირქოვანი ანთება. ალვეოლიტის ნიშნებია: ძლიერი ტკივილი, სიწითლე, შეშუპება, არასასიამოვნო სუნი და ზოგჯერ — ჩირქი. ასეთ დროს თვითნებური მკურნალობა დაუშვებელია.
როგორ ავიცილოთ თავიდან პრობლემები?
არ შეეხოთ ჭრილობას არც თითით და არც სხვა ნივთით.
პირის ღრუს გადაჭარბებული გამორეცხვაც დაუშვებელია — შეიძლება კოლტი გამოირეცხოს.
მოერიდეთ ცხელი აბაზანებს, დატვირთულ ფიზიკურ აქტივობას, საუნასა და ცხელი შხაპის მიღებას — სიცხე ხელს უწყობს სისხლდენას და ინფექციის გავრცელებას.
პირველი დღეების განმავლობაში არ დაღეჭოთ ოპერაციის მხარეს; თავი შეიკავეთ ძალიან ცხელი, ძალიან ცივი ან მყარი საკვების მიღებისგან.
პირის ჰიგიენის იგნორირება ასევე საზიანოა — რბილი ნადები ბაქტერიების სწრაფ გამრავლებას უწყობს ხელს, რაც შესაძლებელია ჭრილობის ინფიცირებაში გადაიზარდოს.
რა უნდა გააკეთოთ სწორი შეხორცებისთვის?
• პირველი 3–4 საათი თარიღეთ საკვები და სითხე. • ლოყაზე დაიდეთ ცივი კომპრესი — ეს ამცირებს შეშუპებას და ტკივილს. • მიიღეთ ექიმის მიერ დანიშნული ყველა წამალი იმას ისე, როგორც მითითებულია (ხშირად 5–7 დღიანი კურსია საჭირო). • 10–14 დღის განმავლობაში იკვებეთ მეორე მხარეს და შეარჩიეთ რბილი, ოთახის ტემპერატურის საკვები.
კბილების გახეხვა ოპერაციის შემდეგ
პირის ღრუს ჩვეულებრივ ძველებურად უნდა მოუაროთ, თუმცა ოპერაციის მხარე განსაკუთრებულ სიფრთხილეს მოითხოვს. სასურველია გამოიყენოთ რბილი, ბავშვებისთვის განკუთვნილი ჯაგრისი და არ შეეხოთ ჭრილობასა და ნაკერებს. ირიგატორის გამოყენება დროებით უმჯობესია გადადოთ.
რატომ არ ხდება სიბრძნის კბილის პროთეზირება?
სხვა კბილის ამოღების შემდეგ, ექიმები ხშირად გვირჩევენ დაკარგული კბილის აღდგენას, რათა თავიდან ავიცილოთ სხვადასხვა გართულება. სიბრძნის კბილი კი ფუნქციურად ნაკლებად აქტიურია, პრიმიტიული სტრუქტურაა და ჩვეულებრივ ღეჭვის პროცესში დიდ როლს აღარ ასრულებს. სწორედ ამიტომ მისი ამოღების შემდეგ პროთეზირება საჭირო არ არის — მთავარი მიზანია ჭრილობის სწრაფი შეხორცება და ანთებითი პროცესების თავიდან აცილება.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე “საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის” თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სექტორში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
ქალთა მიმართ ძალადობის წინააღმდეგ ბრძოლის 16 დღიანი კამპანიის ფარგლებში, სახელმწიფო ზრუნვისა და ტრეფიკინგის მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დახმარების სააგენტომ, ქვეყნის ყველა მუნიციპალიტეტში, 90-ზე მეტი საინფორმაციო შეხვედრა გამართა. შეხვედრებში მონაწილეობა 2 720-მა პირმა მიიღო.
კამპანია, მიზნად ისახავდა ქალთა მიმართ და ოჯახში ძალადობის საკითხებზე საზოგადოების ცნობიერების ამაღლებას, პრევენციული ღონისძიებების მნიშვნელობაზე ყურადღების გამახვილებასა და ძალადობის მსხვერპლთათვის სახელმწიფო მომსახურებების ხელმისაწვდომობის პოპულარიზაციას.
საინფორმაციო შეხვედრები ჩატარდა სხვადასხვა სამიზნე ჯგუფთან, მათ შორის, ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლებთან, პროფესიული და უმაღლესი სასწავლებლების სტუდენტებთან, სკოლის მოსწავლეებთან, მასწავლებლებთან და სხვა დაინტერესებულ პირებთან.
კამპანიის ფარგლებში გავრცელდა საინფორმაციო მასალები ქართულ, სომხურ და აზერბაიჯანულ ენებზე, რომელიც გაეროს ქალთა ორგანიზაციის მხარდაჭერით დამზადდა. ტელე და რადიო არხებზე განთავსდა სოციალური ვიდეო და აუდიო რგოლები „ძალადობის მსხვერპლთა დახმარების საკონსულტაციო ცხელი ხაზის – 116 006“ შესახებ.
სახელმწიფო ზრუნვის სააგენტო მომავალშიც გააგრძელებს მსგავსი შეხვედრების გამართვას სხვადასხვა ჯგუფებთან.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გრიპის ახალი ტალღა ვრცელდება. ამ სეზონზე ინფექციების მნიშვნელოვანი ნაწილი გამოწვეულია ვირუსის ახალი და შედარებით საშიში ვარიანტით.
H3N2 შტამის K ქვესახელური პირველად ავსტრალიასა და ახალ ზელანდიაში აღმოაჩინეს, რის შემდეგაც ინფექციები სწრაფად გავრცელდა იაპონიასა და გაერთიანებულ სამეფოში. დღეს უკვე ეს ვარიანტი 30-ზე მეტ სახელმწიფოში ფიქსირდება. ვირუსის ეს ფორმა მანამდე იშვიათად გვხვდებოდა. დიდი ბრიტანეთის კლინიკებს ყოველკვირეულად ათასობით ახალი პაციენტი მიმართავს დახმარებისთვის.
რაა წარმოადგენს H3N2-ის მუტაცია?
ვირუსით შეიძლება დაინფიცირდნენ როგორც ცხოველები, ასევე ფრინველები. ფრინველებსა და სხვა ცხოველებში, განსაკუთრებით ღორებში, მან მუტაციის რამდენიმე შტამი განიცადა. H3N2 გრიპის A ტიპის ვირუსია, რომელიც ჩვეულებრივ ლოკალიზებულ ინფექციებს იწვევს. ის ჩვეულებრივ ღორებში ცირკულირებს, მაგრამ ადამიანებში აღმოჩენის შემთხვევაში მას ვარიანტის ვირუსს უწოდებენ. დაავადებათა კონტროლის ცენტრებისა (CDC) და ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის მონაცემებით, ვირუსი, რომელმაც მნიშვნელოვანი მუტაცია განიცადა, ადამიანიდან ადამიანზე გადაცემის პოტენციური აგენტია, რაც უკონტროლო რეპლიკაციასა და გავრცელებას იწვევს.
გრიპის ვირუსები მუდმივად იცვლებიან. სპეციალისტები ზედამხედველობენ ამ ცვლილებებს, რათა საჭიროების შემთხვევაში განახლებული და ეფექტური ვაქცინები შეიქმნას. ხშირად ცვლილებები უმნიშვნელოა, თუმცა ზოგჯერ ვირუსი ისეთი მიმართულებით მუტირებს, რომ ადამიანის იმუნიტეტს ადვილად ცდება. კემბრიჯის უნივერსიტეტის პათოგენების ევოლუციის ცენტრის ხელმძღვანელი დერეკ სმიტი ამბობს, რომ H3N2-ის ამ ვარიანტმა შვიდი მნიშვნელოვანი მუტაცია განიცადა და დიდი ალბათობით მსოფლიო მასშტაბითაც გავრცელდება.
იმიტომ, რომ K ქვესახელური ბოლო წლებში თითქმის არ ცირკულირებდა, ადამიანთა უმეტესობას მის მიმართ ეფექტური იმუნიტეტი არ აქვს. მიუხედავად იმისა, რომ სიმპტომები ყოველთვის მძიმე არ არის, ექსპერტები ვარაუდობენ, რომ ინფიცირების მაჩვენებელი გაიზრდება. ხანდაზმულებისთვის და ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებისთვის ვირუსი განსაკუთრებულ რისკს წარმოადგენს.
როგორც ფრენსის კრიკის ინსტიტუტის ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ნიკოლა ლუისი აღნიშნავს, „ასეთი ტიპის ვირუსი დიდი ხანია არ გვინახავს და მისი გავრცელების ტემპი უჩვეულოდ მაღალია“.
H3N2 ინფექციის სიმპტომები
ჯანმო-ს მონაცემებით, ადამიანებში ღორის და სხვა ზოონოზური გრიპის დაინფიცირებამ შეიძლება გამოიწვიოს ზედა სასუნთქი გზების მსუბუქი დაავადებიდან (ცხელება და ხველა) სწრაფად გავრცელებამდე, ზოგჯერ სერიოზულ პნევმონიამდე, ინტენსიური სასუნთქი გზების ტკივილის დარღვევამდე, შოკამდე და ზოგჯერ სიკვდილამდეც კი. H3N2 ინფექციის სიმპტომებია:
შემცივნება
ცხელება
უსიამოვნება
ხველა/გაციება/ცხვირის გაჭედვა/სურდო
ყელის ტკივილი/ყელის ტკივილი
კუნთებისა და სხეულის ტკივილები
ჩაყლაპვა
იმ შემთხვევაში, თუ ადამიანს აღენიშნება სუნთქვის გაძნელება, ჟანგბადის დონის დაქვეითება ან გულმკერდის არეში ტკივილი, მუდმივი სიცხე, ექიმთან ვიზიტი სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ადამიანებისთვის, რომლებსაც აქვთ თანმხლები დაავადებები, როგორიცაა დიაბეტი, ჰიპერტენზია, გულის, თირკმლის ან ფილტვების დაავადებები. განსაკუთრებული ყურადღება ესაჭიროებათ ასევე ასაკოვან ადამიანებს და ორსულ ქალებს.
წარმოუდგენლად გადამდები H3N2 გრიპი შეიძლება ერთი ადამიანიდან მეორეზე გავრცელდეს ნახველის წვეთებით, რომლებსაც ინფიცირებული ადამიანი გამოყოფს პირიდან და ცხვირიდან ხველის, ცემინების ან ხმამაღლა საუბრის დროს. ის ასევე შეიძლება გავრცელდეს, როდესაც ხელით ვეხებით დაბინძურებულ ზედაპირებს და ამ დაბინძურებულ ხელებს შემდეგ სახეზე, თვალებსა და ცხვირზე ვეხებით.
ამ მხრივ, სპეციალისტების თქმით, რამდენიმე პროტოკოლის დაცვა სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანია:
რეგულარულად დაიბანეთ ხელები წყლითა და საპნით ან ხელის სადეზინფექციო საშუალებით
ატარეთ სახის დამცავი საშუალებები და მოერიდეთ ინფიცირებულ პირებს (მინიმუმ 1 მეტრის დისტანცია)
ეცადეთ, ცხვირსა და პირს არ შეეხოთ
ხველისა და ცემინების დროს სათანადოდ დაიფარეთ ცხვირი და პირი ქსოვილით ან იდაყვის მოხრით
შეინარჩუნეთ სითხის მიღება და მიიღეთ დიდი რაოდენობით სითხე
სიცხისა და სხეულის ტკივილის შემთხვევაში მიიღეთ პარაცეტამოლი
დალიეთ თბილი სითხეები
დროულად მიიღეთ დანიშნული მედიკამენტები
გრიპი, განსაკუთრებით პირველი 48 საათის განმავლობაში, ანტივირუსული აგენტით იკურნება.
გრიპის პრევენცია შესაძლებელია გრიპის ვაქცინითაც კი, რომლის იმუნიტეტის გამომუშავებას მინიმუმ 2-4 კვირა სჭირდება. გრიპის პრევენცია შესაძლებელია ინფიცირებულ ადამიანთან კონტაქტის მქონე ადამიანებში ანტივირუსული პრეპარატების მიღებით.
ნებისმიერი ანტივირუსული/ვაქცინაცია უნდა ჩატარდეს ექიმის მკაცრი კონსულტაციის/მეთვალყურეობის ქვეშ.
გაციება ჩვეულებრივ ნელა იწყება და უმთავრესად ცხვირის გაჭედვითა და ყელის მსუბუქი ტკივილით გამოიხატება.
გრიპი უფრო მოულოდნელად იწყება, იწვევს მაღალ სიცხეს, კუნთების ტკივილს და ძლიერ დაღლილობას.
COVID-19 ხშირად ჰგავს გრიპს, თუმცა შეიძლება თან ახლდეს ყნოსვისა და გემოს დაკარგვა, ძლიერი ყელის ტკივილი და საერთო სისუსტე.
როგორ დავიცვათ თავი?
გრიპის წინააღმდეგ საუკეთესო დაცვა კვლავ ვაქცინაციაა, თუმცა სპეციალისტები აღნიშნავენ, რომ არსებული ვაქცინები შესაძლოა ახლებურ შტამს სრულად არ ემთხვეოდეს. ოქსფორდის უნივერსიტეტის პროფესორი კრისტოფ ფრეიზერი ამბობს, რომ წელს ვაქცინის დაცვის დონე სავარაუდოდ უფრო დაბალი იქნება, თუმცა ნებისმიერი დაცვა უკეთესია, ვიდრე საერთოდ არარსებობა.
ნიკოლა ლუისის თქმით, ვინც წელს აცრას არ გაიკეთებს, უფრო დიდი შანსი აქვს, რომ დაინფიცირდეს და დაავადება მძიმედ გადაიტანოს.
ვაქცინა, თუნდაც სრულ შესაბამისობას არ ჰქონდეს, მაინც ამცირებს სიმპტომების სიმძიმეს და ხელს უწყობს ვირუსის გავრცელების შემცირებას. ამისკენ არის მიმართული სოციალური შეზღუდვებიც: იაპონიასა და დიდ ბრიტანეთში უკვე დახურეს რამდენიმე სკოლა.
რა ხდება ბრიტანეთის საავადმყოფოებში?
ინგლისში, სადაც დაახლოებით 59 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს, დეკემბრის პირველ კვირაში ყოველდღიურად საშუალოდ 2660 ადამიანი მიმართავდა ექიმს გრიპის სიმპტომებით — ეს ნოემბრის ბოლოს მაჩვენებელზე თითქმის ორჯერ მეტია. ჯანდაცვის სამსახურის (NHS England) მონაცემებით, ინფექციების რაოდენობა ყოველდღიურად იზრდება და პიკამდე ჯერ კიდევ შორია. ექსპერტების პროგნოზით, 14 დეკემბრისთვის დღიური ვიზიტების რაოდენობა შეიძლება 5–8 ათასს მიაღწიოს. ინფექცია სწრაფად მატულობს გაერთიანებული სამეფოს სხვა ნაწილებშიც — შოტლანდიაში, უელსში და ჩრდილოეთ ირლანდიაში. ბევრ სკოლასა და კლინიკაში ნიღბების ტარება უკვე სავალდებულოა.
ალერგია არის იმუნური სისტემის გადამეტებული რეაქცია ნივთიერებაზე, რომელსაც ალერგენს უწოდებენ.
ალერგიის დროს ორგანიზმი გამოიმუშავებს ცილას(ანტისხეულს), რათა ებრძოლოს ალერგენს. ეს იწვევს ისეთ სიმპტომებს, როგორიცაა ცემინება, ქავილი, ჭინჭრის ციება და სუნთქვის გაძნელება.
ეს სიმპტომები ჩვეულებრივ მსუბუქია. თუმცა, ზოგჯერ ალერგიამ შეიძლება გამოიწვიოს სერიოზული რეაქცია, რომელსაც ანაფილაქსია ეწოდება და პოტენციურად სიცოცხლისთვის საშიშია.
რა არის ალერგენი?
ალერგენი არის ნივთიერება, რომელიც იწვევს ალერგიულ რეაქციას. ყველაზე გავრცელებული ალერგენებია:
მტვერი
ტარაკნები
შინაური ცხოველების ბეწვი, ბალანი, შარდი და ნერწყვი
ობი
ზოგიერთი საკვები, განსაკუთრებით რძე, კვერცხი, ხორბალი, სოიო, არაქისი, კაკალი და ზღვის პროდუქტები
მწერების შხამი, განსაკუთრებით ფუტკრის, კრაზანისა და ჭიანჭველის.
ლატექსი
ზოგიერთი მედიკამენტი, განსაკუთრებით ანტიბიოტიკები.
რესპირატორული ალერგია
რესპირატორული ალერგია ვრცელდება ჰაერში არსებული ნივთიერებების შესუნთქვის შედეგად. ეს ნივთიერებებია: ყვავილის მტვერი, შინაური ცხოველების ბეწვის ნაწილაკები, მტვერი, სოკოს სპორები და ა.შ. რესპირატორულ ალერგია აერთიანებს ალერგენებს – მუდმივი ალერგენები და სეზონური ალერგენები. მუდმივ ალერგენებს ნებისმიერ დროს შეუძლიათ იმოქმედონ ადამიანის ჯანმრთელობაზე, ხოლო სეზონური ალერგენები სეზონური ალერგიის დროს იჩენენ თავს.
რესპირატორული ალერგიის სიმპტომებია:
გამონადენი ცხვირიდან.
გაჭედილი ცხვირი.
ცხვირის ქავილი.
ცემინება.
თვალების ქავილი.
ცრემლიანი თვალები. თუ გაქვთ ასთმა, ამ ტიპის ალერგიამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ან გაამწვავოს თქვენი სიმპტომები, მათ შორის ხიხინი და სუნთქვის უკმარისობა.
მუდმივი ალერგენები:
შინაური ცხოველები. შინაური ცხოველების ალერგენები მოიცავს გარკვეულ ცილებს ცხოველის ბეწვში, კანში (ბალანი), შარდში და ნერწყვში.
მტვრის ტკიპები. მტვრის ტკიპა პატარა, ობობების მონათესავე სახეობაა. ის ძალიან პატარაა, რომ თვალით დაინახოთ. ტკიპები ცხოვრობენ მტვერში და საოჯახო ნივთების ბოჭკოებში, როგორიცაა ბალიშები, ლეიბები, ხალიჩები.
ტარაკნები. ტარაკნის ფეკალიების, ნერწყვის, კვერცხებისა და მკვდარი სხეულის ნაწილების ცილებს შეუძლია გამოიწვიონ ალერგიული რეაქციები.
ობი. ობს აქვს სპეციფიკური სპორები, რომლებიც ჰაერში დაფრინავენ, როგორც მტვერი.
სეზონური ალერგია
ალერგიის სეზონებია გაზაფხული და შემოდგომა. ალერგია, რომელიც გეწყებათ ყოველწლიურად მსგავს დროს (სეზონური ალერგია), ჩვეულებრივ გამოწვეულია ხეების, ბალახისა და სარეველების მტვრით. უმეტესი ხე მტვერს გაზაფხულზე გამოყოფს. გვიან გაზაფხულზე ამოდის ალერგიის გამომწვევი ბალახი, ხოლო სარეველები – გვიან ზაფხულსა და ადრეულ შემოდგომაზე. ზოგჯერ სხვადასხვა სეზონური ალერგია ერთმანეთს ემთხვევა, განსაკუთრებით მაშინ, როცა ხეები ადრე გამოყოფენ მტვერს ან როცა წვიმიანი გაზაფხული იწვევს მეტი მცენარისა და ობის ზრდას. ამიტომ, იმისდა მიხედვით, თუ სად ცხოვრობთ, რა მცენარეები იზრდება თქვენს ახლოს და რა იწვევს თქვენს ალერგიას, შესაძლოა გქონდეთ ერთი გრძელი სეზონური ალერგია წელიწადში.
ალერგიის სიმპტომები
ალერგიის სიმპტომები შეიძლება გავლენას ახდენდეს თქვენს სასუნთქ გზებზე, სინუსებსა და ცხვირის არეებზე, კანზე და საჭმლის მომნელებელ სისტემაზე. ალერგიული რეაქციები განსხვავდება სიმძიმის მიხედვით. ზოგიერთ მძიმე შემთხვევაში, ალერგიას შეუძლია გამოიწვიოს სიცოცხლისთვის საშიში რეაქცია, რომელსაც ანაფილაქსია ეწოდება.
ალერგიული რინიტი
ალერგიული რინიტი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც თივის ცხელება, შემდეგი სიმპტომებით ხასიათდება:
ცემინება
ცხვირის, თვალების ან სასის ქავილი
გამონადენი, გაჭედილი ცხვირი
ცრემლიანი, გაწითლებული ან შეშუპებული თვალები (კონიუნქტივიტი)
მედიკამენტური მკურნალობა:
ალერგიის სიმპტომების შესამსუბუქებლად არსებობს სხვადასხვა მედიკამენტური საშუალება. მნიშვნელოვანია, რომ ნებისმიერი მედიკამენტის გამოყენებამდე გაიაროთ კონსულტაცია ექიმთან. ყველაზე ხშირად გამოყენებული მედიკამენტებია:
ანტიჰისტამინური პრეპარატები:ბლოკავს ჰისტამინის მოქმედებას, რომელიც გამოიყოფა ალერგიული რეაქციის დროს და იწვევს სიმპტომებს, როგორიცაა ცემინება, ქავილი და გამონაყარი. ხელმისაწვდომია როგორც რეცეპტის გარეშე, ასევე რეცეპტით. ცხვირის სპრეი კორტიკოსტეროიდები: ამცირებს ცხვირის ლორწოვანი გარსის ანთებას და შეშუპებას, ეფექტურია ცხვირის გაჭედვისა და სხვა ცხვირის სიმპტომების დროს. საჭიროა ექიმის დანიშნულება. თვალის წვეთები:ამცირებს თვალების ქავილს, სიწითლეს და ცრემლდენას. არსებობს როგორც ანტიჰისტამინური, ასევე სხვა ტიპის თვალის წვეთები. დეკონგესტანტები: ამცირებს ცხვირის შეშუპებას, მაგრამ არ არის რეკომენდებული მათი ხანგრძლივი გამოყენება. ალერგიის საწინააღმდეგო ვაქცინაცია (იმუნოთერაპია): ეს არის გრძელვადიანი მკურნალობის მეთოდი, რომელიც მიზნად ისახავს ორგანიზმის მგრძნობელობის შემცირებას კონკრეტული ალერგენების მიმართ. იგი მოიცავს ალერგენის მცირე დოზების რეგულარულ შეყვანას, რაც თანდათანობით ავარჯიშებს იმუნურ სისტემას. იმუნოთერაპია შეიძლება იყოს ეფექტური ალერგიის მძიმე ფორმების დროს.
სახლის გარემოს კონტროლი:
სახლის შიგნით სუფთა და ალერგენებისგან თავისუფალი გარემოს შექმნა მნიშვნელოვნად ამცირებს ალერგიის სიმპტომებს:
რეგულარულად გაასუფთავეთ სახლი: ნესტიანი წესით, რათა თავიდან აიცილოთ მტვრის აფრქვევა. გამოიყენეთ მტვერსასრუტი HEPA ფილტრით, რომელიც ეფექტურად იჭერს მცირე ზომის ალერგენებს.მოერიდეთ ხალიჩებსა და რბილ ავეჯს: რომლებიც მტვრისა და ალერგენების დაგროვების წყაროა. თუ ეს შეუძლებელია, რეგულარულად გაასუფთავეთ ისინი სპეციალური საშუალებებით.შეინარჩუნეთ ოპტიმალური ტენიანობა: სახლში. ზედმეტმა ტენიანობამ შეიძლება ხელი შეუწყოს ობისა და ტკიპების გამრავლებას, რომლებიც ასევე ალერგენებია. გამოიყენეთ ჰაერის გამაშრობი, თუ ტენიანობა მაღალია.გამოიყენეთ ჰაერის გამწმენდი: HEPA ფილტრით, რომელიც ეფექტურად აშორებს ჰაერიდან მტვერს, მტვრის ტკიპებს, ცხოველების ბეწვს და სხვა ალერგენებს.მოერიდეთ შიდა მცენარეებს: ზოგიერთმა შიდა მცენარემ შეიძლება გამოიწვიოს ალერგიული რეაქციები მგრძნობიარე ადამიანებში.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
ნეიროოტოლოგი, პროფესორი ეკა ხარხელი გადაცემაში “პირადი ექიმი მარი მალაზონია“ საუბრობს, რატომ შეიძლება, პოზიციური თავბრუსხვევა დაგვემართოს და რა პრობლემებს იწვევს ეს:
„ეს დაავადება ხშირად სრულიად მოულოდნელად იჩენს თავს და წინასწარ პროგნოზირება რთულია — განსაკუთრებით მაშინ, როცა ადამიანი ფიზიკურად გადაღლილია. დღესასწაულების წინ და შემდეგ ადამიანი ხშირად ზედმეტად იტვირთება: აკეთებს გენერალურ დასუფთავებას, ალაგებს მაღალ თაროებს, კიდებს ფარდებს და სხვა მსგავსი მოძრაობებისას შეიძლება თავი იჩინოს პოზიციურმა თავბრუსხვევამ.
მდგომარეობას ახასიათებს მკვეთრი „ტრიალის“ შეგრძნება, რომელიც ჩნდება მაშინ, როცა თავს ზემოთ აწევს, სწრაფად აბრუნებს, ან საწოლში გვერდით გადაბრუნდება. ზოგჯერ ეპიზოდი რამდენიმე წამიდან 1 წუთამდე გრძელდება. უფრო მძიმე შემთხვევებში სითხეში მდებარე კრისტალები ისეთ პოზიციაში ხვდებიან, რომ გრავიტაციის გამო მუდმივად აწარმოებენ გაღიზიანებას და თავბრუსხვევაც ხანგრძლივდება.
ვისაც უკვე ჰქონია მსგავსი პრობლემა და იცის, რა იწვევს მას, ან უბრალოდ ეჭვობს, რომ გარკვეულ მოძრაობებზე სიმპტომები შეიძლება გაუჩნდეს, სიფრთხილე სჭირდება. რადგან ამ მდგომარეობას ხშირად მოჰყვება მოულოდნელი წონასწორობის დაკარგვა, არსებობს დაცემის, მოტეხილობისა და სხვა არასასიამოვნო შედეგების სერიოზული რისკი და სრულიად არასასურველი შედეგი მოაქვს. ადამიანი მოწყვეტით ეცემა.“
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
