აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპს ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების შესაძლო ვარიანტების სია წარედგინა, რომლის მიზანიც ქვეყნის ბირთვული და სარაკეტო ობიექტებისთვის დამატებითი ზიანის მიყენება და ირანის უზენაესი ლიდერის რეჟიმის დასუსტებაა, – ამის შესახებ გამოცემა New York Times აშშ-ის მაღალჩინოსნებზე დაყრდნობით წერს [1].
გამოცემის ცნობით, განხილულ სცენარებს შორის ირანის ტერიტორიაზე მდებარე სტრატეგიულ ობიექტებზე აშშ-ის სამხედროების შესაძლო რეიდებიც ფიგურირებს, თუმცა საბოლოო გადაწყვეტილება პრეზიდენტს ამ ეტაპზე მიღებული არ აქვს.
მოვლენების აღწერა
New York Times-ის წყაროების ინფორმაციით, ტრამპის ადმინისტრაციაში ირანის წინააღმდეგ რამდენიმე სამხედრო ვარიანტი განიხილება, რომლებიც მიზნად ისახავს თეირანის ბირთვული და სარაკეტო ინფრასტრუქტურის დაზიანებასა და რეჟიმზე ზეწოლის გაზრდას [1].
გავრცელებული ცნობებით, ერთ-ერთ ვარიანტად ირანში სტრატეგიულ ობიექტებზე აშშ-ის სამხედროების პირდაპირი რეიდებიც მოიაზრება. ამასთან, გამოცემა აღნიშნავს, რომ პრეზიდენტს იერიშის განხორციელების შესახებ საბოლოო გადაწყვეტილება ჯერ არ მიუღია.
კონტექსტი და ფონი
NYT წერს, რომ ირანის მიმართ ტრამპი მსგავს მიდგომას იყენებს, როგორიც წარსულში ვენესუელასთან მიმართებით ჰქონდა: ახლო რეგიონებში სამხედრო ძალების მობილიზება და ქვეყნის ლიდერისთვის მკაცრი გზავნილების გაგზავნა, რათა ის აშშ-ის მოთხოვნებს დათანხმდეს ან სამხედრო მოქმედებების საფრთხის წინაშე აღმოჩნდეს [1].
ირანთან დაძაბულობა განსაკუთრებით გაიზარდა მას შემდეგ, რაც ქვეყანაში 28 დეკემბერს დაწყებული ანტისამთავრობო დემონსტრაციები ძალადობრივად იქნა დარბეული. საპროტესტო გამოსვლები თავდაპირველად ეკონომიკური კრიზისისა და ინფლაციის ფონზე დაიწყო, მოგვიანებით კი რეჟიმის საწინააღმდეგო მოძრაობაში გადაიზარდა.
დეტალები და ფაქტები
Reuters-ის წყაროების ცნობით, ტრამპი ირანის წინააღმდეგ განიხილავს ვარიანტებს, რომლებიც უსაფრთხოების ძალებსა და ირანელ ლიდერებზე მიზანმიმართულ დარტყმებს მოიცავს, რათა „რეჟიმის ცვლილებისთვის“ შესაბამისი პირობები შეიქმნას [2].
ამავე წყაროების თქმით, პრეზიდენტი შესაძლოა ფოკუსირდეს დემონსტრანტების წინააღმდეგ ძალადობაზე პასუხისმგებელი მეთაურებისა და ინსტიტუტების დასუსტებაზე, რათა პროტესტის მონაწილეებს გაუჩნდეთ განცდა, რომ სახელმწიფო სტრუქტურებზე ზეწოლა შესაძლებელი იქნება.
CNN-ის ინფორმაციით, ირანის ბირთვული პროგრამისა და ბალისტიკური რაკეტების წარმოების შეზღუდვის საკითხზე ვაშინგტონსა და თეირანს შორის წინასწარი დისკუსიების უშედეგოდ დასრულების შემდეგ, ტრამპი ირანის წინააღმდეგ ახალ, მასშტაბურ დარტყმებს განიხილავს [3]. ტელეკომპანიის ცნობით, საბოლოო გადაწყვეტილება კვლავ მიღებული არ არის.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
The War Zone-ის ინფორმაციით, ირანთან დაძაბულობის ფონზე აშშ-მ ახლო აღმოსავლეთში დამატებითი სამხედრო ძალები გაგზავნა, მათ შორის ავიამზიდი USS Abraham Lincoln-ის მოიერიშე ჯგუფი და Arleigh Burke-ის კლასის მართვადი რაკეტებით აღჭურვილი სამი საესკადრო ნაღმოსანი [4].
აშშ-ის სამხედრო-საზღვაო ძალების წარმომადგენელმა გამოცემას 28 იანვარს დაუდასტურა, რომ აღნიშნული ძალები უკვე აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის პასუხისმგებლობის ზონაში იმყოფებიან. გამოცემის ცნობით, რეგიონში ამჟამად აშშ-ს ჯამში 10 სამხედრო გემი ჰყავს განთავსებული [4].
ამასთან, ირანის ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსის მეთაურმა აშშ გააფრთხილა, რომ მისი ძალები „იმაზე უფრო მზად არიან, ვიდრე ოდესმე ყოფილან“ [1].
საქართველოს კონტექსტი (თუ რელევანტურია)
ახლო აღმოსავლეთში დაძაბულობის ზრდა საერთაშორისო უსაფრთხოების გარემოზე მოქმედებს, რაც საქართველოსთვისაც მნიშვნელოვანია რეგიონული სტაბილურობისა და ენერგეტიკული ბაზრების კონტექსტში. მსგავსი პროცესების გაშუქება და ანალიზი შესაძლებელია, მათ შორის, საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
აშშ-ის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში ირანის წინააღმდეგ სამხედრო მოქმედებების სხვადასხვა ვარიანტის განხილვა მიუთითებს რეგიონში დაძაბულობის მაღალი დონის შენარჩუნებაზე. საერთაშორისო მედიის ცნობით, გადაწყვეტილება ჯერ საბოლოოდ მიღებული არ არის, თუმცა აშშ-ის სამხედრო ძალების დამატებითი მობილიზაცია და ირანის ხელისუფლების მკაცრი გაფრთხილებები ვითარებას კიდევ უფრო ამწვავებს. მოვლენების განვითარება დიდწილად დამოკიდებული იქნება ვაშინგტონისა და თეირანის მომდევნო ნაბიჯებზე, ასევე რეგიონული და საერთაშორისო პარტნიორების პოზიციებზე.
წყაროები
- New York Times. Trump Presented With Military Options for Iran. https://www.nytimes.com/
- Reuters. Trump Considers Targeted Strikes Against Iranian Leaders. https://www.reuters.com/
- CNN. Trump Weighs New Large-Scale Strikes on Iran. https://www.cnn.com/
- The War Zone. USS Abraham Lincoln Carrier Group Deployed Amid Iran Tensions. https://www.thedrive.com/the-war-zone/
