ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ ხელოვნური დამატკბობელი ასპარტამი კიბოს შესაძლო მიზეზად გამოაცხადა

ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ნახევრად დამოუკიდებელი კომიტეტი განიხილავს ასპარტამის — ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ხელოვნური დამატკბობლის — შესაძლო კლასიფიკაციას, როგორც „ადამიანისთვის შესაძლო კანცეროგენისა”. ეს განცხადება ფართო დებატებს იწვევს სამეცნიერო, სამედიცინო და სასურსათო სამრეწველო სფეროებში. ასპარტამი ათასობით ყოველდღიურ პროდუქტში გვხვდება — გაზიანი სასმელებიდან დაწყებული უშაქრო საღეჭი რეზინებით დამთავრებული — და სწორედ ამიტომ, ეს საკითხი მილიონობით მომხმარებელს შეეხება.

რას ნიშნავს „შესაძლო კანცეროგენი”?

თუმცა, რამდენად საგანგაშოდაც არ უნდა ჟღერდეს ეს კლასიფიკაცია, ის სულაც არ ნიშნავს, რომ გაზიანი სასმელები კიბოს იწვევს. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კიბოს კვლევების საერთაშორისო სააგენტოს (IARC) მიერ მიმოხილული ზოგიერთი კვლევა მიუთითებს შესაძლო კავშირზე ასპარტამსა და ღვიძლის კიბოს შორის. თუმცა, ეს დასკვნა საბოლოო არ არის — განსხვავებით, მაგალითად, აზბესტისა და თამბაქოსგან, რომელთა კანცეროგენულობა სრულად დადასტურებულია.

ასპარტამი ერთ-ერთ ყველაზე კარგად შესწავლილ საკვებ დანამატად ითვლება. მრავალი მარეგულირებელი ორგანო, მათ შორის აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაცია (FDA), გამუდმებით აღნიშნავს, რომ დადგენილი ნორმების ფარგლებში გამოყენებისას ასპარტამი ადამიანებისთვის უსაფრთხოა. უფრო მეტიც, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ცალკე კომიტეტმა ასევე ჩაატარა ასპარტამის რისკების დამოუკიდებელი შეფასება და დაასკვნა, რომ ორგანიზაციის არსებული სახელმძღვანელო ცვლილებას არ საჭიროებს.

სამრეწველო და მარეგულირებელი სექტორის რეაქცია

ზოგიერთი მეცნიერი და საკვებ-სასმელის მწარმოებელი შიშობს, რომ „შესაძლო კანცეროგენის” იარლიყი მომხმარებლებში გაუმართლებელ შეშფოთებას გამოიწვევს. ამის საპირისპიროდ, IARC-ი იმედოვნებს, რომ ეს კლასიფიკაცია მეცნიერებს ასპარტამისა და კიბოს შორის შესაძლო კავშირის უფრო სიღრმისეული კვლევისკენ უბიძგებს.

- Advertisement -

არაალკოჰოლურ სასმელთა ინდუსტრიის წარმომადგენელმა ასოციაციამ American Beverage-მა განაცხადა, რომ „სამეცნიერო და მარეგულირებელ საზოგადოებაში არსებობს ფართო კონსენსუსი, რომ ასპარტამი უსაფრთხოა. ასეთ დასკვნამდე მრავალჯერ მივიდნენ სურსათის უვნებლობის სააგენტოები მთელ მსოფლიოში.”

FDA კი პირდაპირ არ ეთანხმება IARC-ის დასკვნას და აღნიშნავს, რომ პრობლემა იმ კვლევების ხარისხსა და მეთოდოლოგიაში მდგომარეობს, რომლებზე დაყრდნობითაც კომიტეტმა „შესაძლო კანცეროგენის” კლასიფიკაციამდე მივიდა.

რა არის ასპარტამი და სად გვხვდება?

ასპარტამი მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ფართოდ გამოყენებული ხელოვნური დამატკბობელია და უკვე ათწლეულებია სასურსათო ბაზარზე წარმოდგენილია. კალორიების კონტროლის საბჭოს — საერთაშორისო ასოციაციის, რომელიც დაბალკალორიული სურსათისა და სასმელების ინდუსტრიას წარმოადგენს — მონაცემებით, გლობალურად ასპარტამი დაახლოებით 6 000 პროდუქტში გვხვდება.

ასპარტამი შეიძლება შეგხვდეთ ისეთ პროდუქტებშიც, რომელთა შემადგენლობაზე ყურადღებას ვერ მიაქცევთ — მაგალითად, კბილის პასტებში და მედიკამენტებში. როგორც წესი, მის შემცველ პროდუქტებს ეტიკეტზე აწერია „დიეტური” ან „უშაქრო”. ასპარტამს შეიცავს უშაქრო გაზიანი სასმელები, ყავის დამატკბობლები და ზოგიერთი წვენი, ასევე დაბალკალორიული ნაყინი, ჟელატინი და უშაქრო საღეჭი რეზინი.

აღსანიშნავია, რომ ჯერ კიდევ 2023 წლის მაისში ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ განაცხადა, რომ ადამიანები წონის კონტროლის მიზნით ხელოვნურ დამატკბობლებს არ უნდა დაეყრდნონ. მიუხედავად ამისა, ასპარტამი კვლავ ფართოდ გამოიყენება „დიეტურ” სასმელებში — შაქართან შედარებით მისი კალორიული შემცველობა მნიშვნელოვნად დაბალია.

- Advertisement -