ალცჰაიმერის დაავადება მსოფლიოს ერთ-ერთი ყველაზე სერიოზული ჯანდაცვის გამოწვევა რჩება. მილიონობით პაციენტი და მათი ოჯახები წლების განმავლობაში ელოდებოდნენ ეფექტური მკურნალობის გამოჩენას. ახლა, მრავალწლიანი სტაგნაციის შემდეგ, ალცჰაიმერის სამკურნალო პრეპარატებზე კვლევამ ახალი სიცოცხლე შეიძინა და ფარმაცევტული ინდუსტრია რამდენიმე მნიშვნელოვანი მიღწევით ახარებს სამედიცინო სამყაროს.
Donanemab — Eli Lilly-ს პერსპექტიული პრეპარატი
ფარმაცევტული გიგანტის Eli Lilly-ს განცხადებით, მის ექსპერიმენტულ პრეპარატს Donanemab-ს წარმატებით შეუნელებია კოგნიტური და ფუნქციური დაქვეითება ალცჰაიმერის ადრეული სტადიის მქონე პაციენტებში. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია იმ ფონზე, რომ დღეისათვის დაავადების ეფექტური სამკურნალო მედიკამენტი პრაქტიკულად არ არსებობს.
კომპანიის განცხადებით, კლინიკური მონაცემები ივნისის ბოლომდე გადაეგზავნება აშშ-ის მარეგულირებელ ორგანოებს, ხოლო ავტორიზაციის მიღება მომავალი წლის პირველ ნახევარში იგეგმება.
კვლევის შედეგები
კლინიკური ცდების ბოლო ფაზაში 1 182 პაციენტი მონაწილეობდა. კვლევაში ძირითადად შეფასდა, რა გავლენა მოახდინა პრეპარატმა ყოველდღიური ამოცანების შესრულებაზე — მაგალითად, მანქანის მართვასა და სადილის მომზადებაზე — ალცჰაიმერის დაავადების რეიტინგის სკალის (iADRS) მიხედვით. შედეგად დადგინდა, რომ 18 თვის განმავლობაში დაავადების პროგრესირება 35 პროცენტით შემცირდა.
„ეს გახლავთ ალცჰაიმერის დაავადების პრეპარატის კლინიკური ცდების მესამე ფაზის პირველი კვლევა, რომელმაც 35-პროცენტიანი კლინიკური და ფუნქციური შემცირება აჩვენა. შედეგად, ეს ამ სფეროში ყველაზე კარგი მაჩვენებელია ამ დროისათვის. ნაკლები პროგრესირება ნიშნავს მეტ დროს პაციენტებისთვის”, — განაცხადა კომპანიის წარმომადგენელმა დაუნ ბრუქსმა.
აღსანიშნავია, რომ Donanemab-ის მიმღები პაციენტების ნახევარს მკურნალობის დაწყებიდან ერთი წლის შემდეგ ალცჰაიმერის სიმპტომების გაუარესება არ აღენიშნებოდა, მაშინ როცა პლაცებოს მიმღებ პაციენტთა 71 პროცენტს დაავადების პროგრესირება დაუფიქსირდა.
გვერდითი ეფექტები
პაციენტებს და მათ მკურნალ ექიმებს მოუწევთ ფრთხილად შეაფასონ პრეპარატის სარგებელი შესაძლო რისკების პირისპირ. კლინიკური ცდებისას დადგინდა, რომ Donanemab-ის მიღებამ შეიძლება გამოიწვიოს თავის ტვინის შეშუპება ან სხვა პათოლოგიური ცვლილებები. შემთხვევათა უმეტესობა სერიოზული არ არის, თუმცა კომპანია აცხადებს, რომ სულ მცირე ორი პაციენტის გარდაცვალება სწორედ ამ გვერდით ეფექტებთან იყო დაკავშირებული.
Donanemab და Leqembi — შედარება
რამდენიმე თვის წინ აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) დაჩქარებული წესით დაამტკიცა ალცჰაიმერის კიდევ ერთი პრეპარატი — Leqembi, რომელიც კომპანიებმა Biogen-მა და Eisai-მ შეიმუშავეს. ეს პრეპარატი ზომიერად ანელებს ალცჰაიმერის პროგრესს დაავადების ადრეული სტადიის მქონე პაციენტებში.
ორივე პრეპარატის მოქმედების პრინციპი მსგავსია: ისინი თავის ტვინში ამცირებენ იმ ცილების — ბეტა-ამილოიდების — დონეს, რომლებიც ალცჰაიმერის პროგრესირებას უწყობენ ხელს. კლინიკური ცდების დროს პაციენტები Donanemab-ს იღებდნენ მანამ, სანამ სკანირება არ ადასტურებდა, რომ ამილოიდების დონე ტვინში მნიშვნელოვნად შემცირდა.
განსხვავება მიღების სქემაშიც არის: Donanemab ინიშნება ოთხ კვირაში ერთხელ, ხოლო Leqembi — ორ კვირაში ერთხელ და უფრო ხანგრძლივი გამოყენებისთვის არის განკუთვნილი.
კლინიცისტები და ანალიტიკოსები ახლა ორივე პრეპარატის მონაცემებს შეადარებენ ერთმანეთს, რათა თითოეულის უპირატესობები და სუსტი მხარეები უფრო ნათლად გამოვლინდეს. ცდების ბოლო ფაზაში, 18-თვიანი მკურნალობის შემდეგ, Leqembi-მ კოგნიტური გაუარესების შეფერხებაც დაადასტურა.
კონტექსტი
ალცჰაიმერის დიაგნოზი დაახლოებით 6,5 მილიონ ამერიკელს აქვს დასმული. ამჟამად არ არსებობს პრეპარატი, რომელიც ადამიანს ამ დაავადებისგან სრულად განკურნავს. სწორედ ამიტომ, ახალი კვლევების შედეგები განსაკუთრებული მნიშვნელობის მატარებელია როგორც პაციენტებისთვის, ასევე მთელი სამედიცინო სამყაროსთვის.
QR კოდი
სტატიის ციტირება
შენი ამბები. (2023). ალცჰაიმერის სამკურნალო ექსპერიმენტულმა პრეპარატმა დაავადების პროგრესი სამჯერ შეანელა. 29 ოქტომბერი, 2023. https://sheniekimi.ge/ambebi/altshaimeris-samkurnalo-eqsperimentulma-preparatma-daavadebis-progresi-samjer-sheanela/
