პოლიტოლოგი და სტრატეგიული პროცესების ანალიტიკოსი ირაკლი ყიფიანი ნინო სუხიშვილს მიმართავს.
გთავაზობთ მიმართვას უცვლელად.
„ღია წერილი ნინო სუხიშვილს
ქალბატონო ნინო,
2026 წლის 12 აგვისტოს განაცხადეთ: „სახელმწიფო ანსამბლის სახელით მე არასდროს წავალ რუსეთში, რადგან ვთვლი, რომ ჩემი ქვეყნის 20% ოკუპირებულია“. ამ სიტყვების საფუძველი უდავოა. რუსეთს ოკუპირებული აქვს საქართველოს აფხაზეთისა და ცხინვალის რეგიონები. უკანონო სამხედრო ყოფნა, მავთულხლართები, დევნილთა დაბრუნების უფლების უარყოფა და ადამიანთა გატაცება პოლიტიკური გემოვნების საგანი არ არის. სწორედ ამიტომ თქვენმა განცხადებამ კითხვა გააჩინა არა ოკუპაციის ფაქტზე, არამედ იმ თანმიმდევრულობაზე, რომლის გარეშეც უმძიმესი ეროვნული სიმართლეც კი შეიძლება დროებით გამოსაყენებელ ფრაზად იქცეს.
სუხიშვილების სახელს ქართულ კულტურაში რიგითი ადგილი არ უკავია. რამდენიმე თაობის შრომამ ქართული ცეკვა მსოფლიო სცენებზე ქვეყნის ღირსების გამომხატველ ხელოვნებად აქცია. მოძრაობის სიმკაცრე, თავდაჭერა, სილაღე და სცენური წესრიგი უცხოელ მაყურებელს საქართველოს იმ დროსაც აცნობდა, როცა ჩვენი პოლიტიკური ხმა შორს ვერ აღწევდა. ასეთი ღვაწლი პატივისცემას იმსახურებს, მაგრამ სწორედ დიდი მემკვიდრეობა ამძიმებს აწმყოში ნათქვამ სიტყვას. სახელოვანი გვარი წინაპართა ნაშრომით გაღებული კარი კი არ არის მხოლოდ; ის შთამომავლისათვის დატოვებული მოთხოვნაცაა.
გვარების შეჯიბრში არ გიწვევთ. ასეთი კნინი ვაჭრობა არც თქვენს სახელს შეეფერება და არც ჩემსას. მემკვიდრეობასთან დაკავშირებულ პასუხისმგებლობაზე სრულიად გარედან არ გესაუბრებით. მე ყიფიანის გვარს ვატარებ და კარგად ვიცი, რომ ისტორიული სახელი სამკაული, საზოგადოებრივი უპირატესობის მოწმობა ან კამათში გამოსატანი საბუთი არ არის. იგი ყოველდღიური თვითშეზღუდვაა: ზოგჯერ ნაკლები უნდა თქვა, მეტი მოითმინო და საკუთარ თავს უფრო მკაცრად მოსთხოვო ის, რასაც სხვას სთხოვ. ამიტომ ვუფრთხილდები ჩემს გვარს და ამიტომვე მესმის, რამდენად ძვირი შეიძლება დაუჯდეს ერთ დაუფიქრებელ სიტყვას რამდენიმე თაობის ნაშრომი. დიდი სახელი ადამიანს ხმას კი არ უმაღლებს, პასუხს უმძიმებს.
თქვენ, როგორც საქართველოს ნებისმიერ მოქალაქეს, სრული უფლება გაქვთ, პოლიტიკაზე ილაპარაკოთ. ხელოვანის დადუმება არც თავისუფალ საზოგადოებას შეეფერება და არც გონიერ სახელმწიფოს. აზრის გამოთქმის უფლება კი პოლიტიკური ცოდნის უპირატესობას არ ნიშნავს. მსოფლიო დონის მოცეკვავის წარმატება თავისთავად ვერ ქმნის განსაკუთრებულ კომპეტენციას საგარეო პოლიტიკაში, ომში, ეროვნულ უსაფრთხოებასა და სახელმწიფოთა ურთიერთობაში. იმავე წესით, პოლიტიკოსის თანამდებობა მას ქორეოგრაფიის მსაჯულად ვერ აქცევს. ცნობადობა ადამიანს აუდიტორიას აძლევს, დასაბუთების მოვალეობას კი არ უხსნის. მიკროფონი ნათქვამს ავრცელებს, სისწორეს ვერ მატებს. ამიტომ საზოგადოებასაც შეუძლია სახელისა და პოპულარობის ნაცვლად არგუმენტი მოითხოვოს. კრიტიკა თავისუფალი სიტყვის შეზღუდვა კი არა, მისი აუცილებელი თანმხლებია.
იმავე ინტერვიუში სახელმწიფო ანსამბლის სტატუსი ისე ახსენეთ, თითქოს თქვენთვის პასუხის მოთხოვნის უფლება მხოლოდ სახელმწიფოს ჰქონდეს. უწყება შეიძლება ანსამბლის ადმინისტრაციული ზედამხედველი იყოს, მაგრამ მისი სახელი და ეროვნული მნიშვნელობა საზოგადოების ნდობას ეკუთვნის. სახელმწიფო სტატუსი მოქალაქის კითხვას ვერ აუქმებს; პირიქით, პასუხისმგებლობას ზრდის. ვინც ქვეყნის სახელით დგას სცენაზე, პასუხს მხოლოდ კაბინეტს არ აბარებს.
რუსეთის მიერ საქართველოს ტერიტორიების ოკუპაცია არც ერთ პარტიას ეკუთვნის, არც ერთ ხელისუფლებას და არც საზოგადოებრივი აზრის რომელიმე ბანაკს. მის უკან დგას ადამიანთა სიცოცხლე, დაკარგული სახლები, დევნილობა და დღემდე გაყოფილი ქვეყანა. ეროვნული ჭრილობა იმდენად ძვირად გვიჯდება, რომ მისი ლოზუნგად გაუფასურების უფლება არავის გვაქვს. ოკუპაციის ხსენება პრობლემა არ არის. პრობლემა იწყება მაშინ, როცა სიტყვის სიმკაცრე გარემოების, პოლიტიკური ქარის ან პირადი მოხერხებულობის მიხედვით იცვლება.
სწორედ აქ ჩნდება თქვენს განცხადებასთან დაკავშირებული უხერხული, მაგრამ აუცილებელი თარიღი. 2013 წლის 3 აპრილს ქართული ნაციონალური ბალეტი „სუხიშვილები“ სანქტ-პეტერბურგის დიდ საკონცერტო დარბაზ „ოქტიაბრსკიში“ გამოვიდა. იმავე საღამოს პეტერბურგული გამოცემა წერდა, რომ ქალაქი გახდა პირველი ადგილი რუსეთში, სადაც ანსამბლმა რვაწლიანი შესვენების შემდეგ იცეკვა. ცნობაში ნათქვამია ისიც, რომ საგასტროლო პროექტს სანქტ-პეტერბურგის კულტურისა და საგარეო კავშირების კომიტეტები უჭერდნენ მხარს. შესრულებული კონცერტი ფოტოარქივშიც არის აღბეჭდილი. 2008 წლის აგვისტოდან იმ დღემდე თითქმის 5 წელი იყო გასული. საქართველოს მიწების ოკუპაცია არც დასრულებულა, არც შემცირებულა და არც დროებით შეჩერებულა.
ვიცი ისიც, რომ 2014 წელს პეტერბურგში დაგეგმილი შემდეგი კონცერტი გააუქმეთ. ამ გარემოებას შეგნებულად არ ვმალავ, რადგან კამათში ფაქტის მხოლოდ ხელსაყრელი ნახევრის აღება იმავე მანკის გამეორება იქნებოდა, რომელსაც თქვენ გედავებით. იმ გადაწყვეტილებას თავისი ფასი ჰქონდა და აღნიშვნას იმსახურებს. მაგრამ გაუქმებული 2014 წლის გამოსვლა უკვე გამართულ 2013 წლის კონცერტს ვერ გააუქმებს. წარსული არც ქების გამო უნდა გავაზვიადოთ და არც უხერხულობის გამო შევამციროთ.
ქრონოლოგიას კიდევ ერთი ეპიზოდი ახლავს. 2016 წლის მარტში მოსკოვში, რუსი მილიარდერის ვაჟის ქორწილში, „სუხიშვილების“ დასის ნაწილმა მონაწილეობა მიიღო. ანსამბლის წარმომადგენელმა მაშინ განმარტა, რომ ოფიციალური გასტროლი არ ყოფილა და ვიზიტს პირადი ხასიათი ჰქონდა. არც შემოსავალს გითვლით, არც კერძო ურთიერთობებში ვიჭრები და არც ვინმეს მოტივს ვიგონებ. მაგრამ ზნეობრივი საზღვარი, რომელიც ოკუპაციიდან გამომდინარეობს, ღონისძიების სახელწოდების მიხედვით ვერ იცვლება. რუსეთი კერძო მიწვევისას სხვა ქვეყნად არ იქცევა, ხოლო სცენაზე გამოსვლა თავისი არსით არ ქრება მხოლოდ იმიტომ, რომ მას გასტროლი არ ეწოდა.
თქვენი ბოლო წინადადება გრამატიკულად მომავალს ეხება, მისი ზნეობრივი საფუძველი კი წარსულსაც მოიცავს. თუ დღეს რუსეთში წასვლა მიუღებელია იმიტომ, რომ საქართველოს 20% ოკუპირებულია, იგივე გარემოება 2013 წელსაც არსებობდა. მავთულხლართებს პოლიტიკური კალენდარი არ აქვთ. დევნილთა ტკივილი არც 2022 წელს დაწყებულა და არც 2026 წელს გვიგრძნია პირველად. საზოგადოებას ამიტომაც აქვს უფლება იკითხოს: რა შეიცვალა პრინციპში და როდის შეიცვალა?
ადამიანს პოზიციის შეცვლის უფლება აქვს. ზოგჯერ გამოცდილება გვასწავლის იმას, რასაც ადრე ვერ ვხედავდით; ზოგჯერ შეცდომას გვიან ვაცნობიერებთ. ასეთი აღიარება სისუსტე არ არის. პირიქით, ფრაზა „მაშინ სხვაგვარად ვფიქრობდი, დღეს კი იმ გადაწყვეტილებას აღარ მივიღებდი“ გაცილებით ღირსეული და სარწმუნო იქნებოდა, ვიდრე ისეთი კატეგორიულობა, რომელიც საკუთარ წინარე ნაბიჯებს გვერდს უვლის. შეცვლილი აზრი ადამიანურია. წარსულის უხმოდ ამოშლა კი დღევანდელ სიმკაცრეს სანდოობას აკლებს.
თქვენს პატრიოტიზმს არ ვზომავ. ადამიანის გულის საბოლოო მსაჯული ღმერთია, საზოგადოებას კი საჯაროდ ნათქვამი სიტყვა და თვალსაჩინო ქმედება რჩება შესაფასებლად. არც რუსეთთან კულტურულ ურთიერთობას ვაცხადებ თავისთავად ღალატად. ასეთი მარტივი განაჩენი არც ისტორიას შეეფერება და არც პოლიტიკურ გონიერებას. მაგრამ თუ თავად გვთავაზობთ წესს, რომლის მიხედვითაც ოკუპაცია რუსეთში გამოსვლას ზნეობრივად მიუღებელს ხდის, მაშინ წესი თქვენსავე წარსულსაც უნდა შეეხოს. სხვაგვარად პრინციპი საერთო კანონი აღარ არის; იგი მომენტისათვის შერჩეული სიმკაცრეა.
ყველაზე მძიმე სწორედ შერჩევითი პრინციპულობაა. აშკარა დუმილი ყველასთვის ხილულია, ხოლო შერჩევითობას ზნეობრივი სიმტკიცის იერი აქვს. როცა ეროვნული ტრაგედია ერთ ვითარებაში გადაულახავ ზღვარად ცხადდება, სხვა ვითარებაში კი პროფესიული საქმიანობის, კერძო მიწვევის ან გარემოების გამონაკლისს ემორჩილება, ზიანდება არა ოკუპაციის ფაქტი, არამედ იმ ადამიანის სიტყვის სანდოობა, ვინც მას იშველიებს. დიდი სიტყვები მცირე მოხერხებულობის სამსახურში რომ დგება, მოხერხებულობა არ დიდდება, სიტყვები პატარავდება.
საქართველოს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში ხელოვანები, მსახიობები, მომღერლები და სპორტსმენები ხშირად პოლიტიკური ბანაკებისათვის ცოცხალ საბუთებად იქცევიან. სახელგანთქმული ადამიანი სცენიდან პოლიტიკურ სივრცეში გადმოდის და მის ცნობადობას არგუმენტის ძალას ანიჭებენ. პასუხისმგებლობა მხოლოდ ცნობილ სახეებს არ ეკისრებათ. ამ ჩვევას პოლიტიკოსებიც კვებავენ, რადგან ცნობილი ადამიანის საკუთარ გვერდით დაყენება ცოდნისა და დასაბუთების ნაკლებობას იოლად ფარავს. სახელმწიფოს სიმწიფე კი იმითაც იზომება, შეუძლია თუ არა საზოგადოებას პატივი სცეს ხელოვანის ნიჭს ისე, რომ მისი ყოველი პოლიტიკური შეფასება ჭეშმარიტების საბოლოო საზომად არ მიიღოს.
დისციპლინა, რომელიც საქართველოს აკლია, პოლიციურ სიმკაცრეს არ ნიშნავს. იგი საკუთარი სიტყვის წინაშე წესრიგს გულისხმობს. ერთი მოთხოვნა მოწინააღმდეგისთვის და მეორე თანამოაზრისთვის სახელმწიფოებრივი კულტურა ვერ იქნება. ვერც ის საზოგადოება გაძლიერდება, სადაც ეროვნული უსაფრთხოების ყოველი საკითხი სცენურ ჟესტად, ემოციურ შეძახილად და სოციალური ქსელის ერთდღიან აღტყინებად იქცევა. ძლიერი ქვეყანა მხოლოდ სწორი გრძნობებით არ შენდება. მას ფაქტისადმი ერთგულება, ცოდნის პატივისცემა, შედეგის გათვლა და საკუთარი ნათქვამის ტარების უნარი სჭირდება.
ქალბატონო ნინო, თქვენი გვარის კულტურულ სიმაღლეს არავინ გედავებათ. სწორედ ამიტომ თქვენი სიტყვის მიმართ მოთხოვნაც მაღალია. დიდი მემკვიდრეობა კრიტიკისგან დამცავი ფარი ვერ იქნება; იგი უფრო ზუსტ ანგარიშს მოითხოვს. თქვენგან არც დუმილს მოვითხოვ და არც ბოდიშს. მხოლოდ ის არის საჭირო, რომ დღევანდელი კატეგორიულობისას გუშინდელ ქმედებასაც გაუსწოროთ თვალი. თუ პოზიცია შეიცვალა, თქვით პირდაპირ. თუ არ შეცვლილა, მაშინ ახსენით, რატომ აღმოჩნდა ოკუპაცია 2013 წელს შეთავსებადი სანქტ-პეტერბურგის სცენასთან, დღეს კი იმავე მოქმედების უპირობო ზნეობრივ აკრძალვად იქცა.
სახელმწიფოებრივი ღირსება იქ იწყება, სადაც ადამიანი საკუთარ გადაწყვეტილებას ისეთივე სიმკაცრით ამოწმებს, როგორითაც სხვის საქციელს განსჯის. გვარი, ხელოვნება, ცნობადობა და მოქალაქეობრივი გულწრფელობა ამ მოვალეობისგან ვერავის ათავისუფლებს.
პრინციპი, რომელიც საკუთარ წარსულს გვერდს უვლის, სხვის აწმყოს ვერ განსჯის.“
ირაკლი ყიფიანი
