ევროპის 39 ქვეყანაში ჩატარებული კვლევის მიხედვით, საქართველოში სახელმწიფო პენსია ვერ ფარავს ცხოვრების აუცილებელ ხარჯებს და ამ მაჩვენებლით ქვეყანა რეიტინგის ბოლოშია. კვლევა, რომელიც კომპანია Moorepay-მა მოამზადა, აჩვენებს, რომ საქართველოში პენსია საშუალოდ მხოლოდ საჭირო ხარჯების დაახლოებით 22%-ს ფარავს, რაც ყველაზე დაბალი მაჩვენებელია განხილულ ქვეყნებს შორის.
მოვლენების აღწერა
კვლევა მოიცავს 39 ევროპულ ქვეყანას, მათ შორის ევროკავშირის წევრებს, კანდიდატ ქვეყნებს, ევროპის თავისუფალი ვაჭრობის ზონის ქვეყნებსა და დიდ ბრიტანეთს.
დოკუმენტის მიხედვით, სახელმწიფო პენსიის მიერ ცხოვრების ხარჯების დაფარვის დონე მნიშვნელოვნად განსხვავდება ქვეყნების მიხედვით. ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი ლუქსემბურგში ფიქსირდება, სადაც პენსია საშუალო ხარჯებს 225%-ით აჭარბებს.
საქართველოში კი ეს მაჩვენებელი მხოლოდ 22%-ს შეადგენს, რაც იმას ნიშნავს, რომ პენსია არ ფარავს აუცილებელი ხარჯების დიდ ნაწილს.
კონტექსტი და ფონი
ევროპაში პენსიის adequacy — ანუ მისი საკმარისობა ცხოვრების ხარჯებთან მიმართებაში — ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი სოციალური და ეკონომიკური მაჩვენებელია.
პენსიის დონე დამოკიდებულია სხვადასხვა ფაქტორზე, მათ შორის ეკონომიკურ განვითარებაზე, სოციალური დაცვის სისტემაზე და დემოგრაფიულ სტრუქტურაზე.
საქართველოში, როგორც განვითარებად ეკონომიკაში, პენსიის სისტემა ძირითადად ფიქსირებულ სოციალურ გადახდებზეა დაფუძნებული, რაც განსხვავდება მრავალი ევროპული ქვეყნის მრავალსაფეხურიანი საპენსიო მოდელისგან.
დეტალები და ფაქტები
კვლევის მიხედვით, სხვადასხვა ქვეყანაში პენსიისა და ცხოვრების ხარჯების თანაფარდობა მნიშვნელოვნად განსხვავდება:
– ლუქსემბურგში საშუალო წლიური პენსია დაახლოებით 28,790 ევროს შეადგენს, ხოლო ცხოვრების ხარჯი — 12,791 ევროს;
– ამ მონაცემებით, პენსია ხარჯებს დაახლოებით ორჯერ აღემატება;
მაღალი მაჩვენებლით ასევე გამოირჩევიან იტალია და ფინეთი, სადაც პენსია მნიშვნელოვანწილად ფარავს ან აჭარბებს საბაზისო ხარჯებს.
რეიტინგის ქვედა ნაწილში, საქართველოსთან ერთად, მოხვდნენ ალბანეთი და უკრაინა, სადაც პენსიის მოცულობა მნიშვნელოვნად ჩამორჩება ცხოვრების ღირებულებას.
კვლევა ეფუძნება 2025 წლის ოქტომბრის მონაცემებს და ითვალისწინებს ერთ ადამიანზე გათვლილ ხარჯებს, საცხოვრებლის ქირის გარეშე.
რეიტინგი, თუ ცხოვრების ღირებულების რა ნაწილს ფარავს საშუალო სახელმწიფო პენსია (ქირის გამოკლებით) ასე გამოიყურება:
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
ევროპის ქვეყნებში საპენსიო სისტემების ეფექტიანობა ხშირად განიხილება სოციალური კეთილდღეობის ერთ-ერთ მთავარ ინდიკატორად.
განვითარებულ ეკონომიკებში პენსია, როგორც წესი, შედგება რამდენიმე კომპონენტისგან — სახელმწიფო, კერძო და დაგროვებითი სქემებისგან, რაც ზრდის მოქალაქეების ფინანსურ უსაფრთხოებას.
მეორეს მხრივ, განვითარებად ქვეყნებში, სადაც ეკონომიკური რესურსები შეზღუდულია, სახელმწიფო პენსია ხშირად ვერ უზრუნველყოფს ცხოვრების სრულ დაფარვას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ასაკობრივი პენსია 2026 წლის 1 იანვრიდან გაიზარდა.
– 70 წლის და მეტი ასაკის პირებისთვის პენსია 45 ლარით გაიზარდა და 495 ლარი გახდა;
– მაღალმთიან დასახლებებში ამავე კატეგორიის პენსია დაახლოებით 594 ლარს აღწევს;
– 70 წლამდე პირთათვის პენსია 20 ლარით გაიზარდა და 370 ლარი შეადგინა, ხოლო მაღალმთიან რეგიონებში — 444 ლარი;
მიუხედავად ზრდისა, კვლევის მონაცემები მიუთითებს, რომ პენსიის მოცულობა კვლავ მნიშვნელოვნად ჩამორჩება ცხოვრების ხარჯებს.
საპენსიო თემატიკა ხშირად განიხილება ქართულ მედიაში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, რაც ასახავს საკითხის სოციალურ მნიშვნელობას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ საქართველოში სახელმწიფო პენსია მნიშვნელოვნად ჩამორჩება ცხოვრების ხარჯებს, რაც ქვეყნის სოციალურ-ეკონომიკურ გამოწვევებს ასახავს.
ევროპული ქვეყნების მაგალითები მიუთითებს, რომ პენსიის adequacy დიდწილად დამოკიდებულია ეკონომიკურ განვითარებასა და საპენსიო სისტემის სტრუქტურაზე.
მონაცემები ხაზს უსვამს განსხვავებებს ქვეყნებს შორის და აჩვენებს, რომ პენსიისა და ცხოვრების ხარჯების თანაფარდობა კვლავ რჩება მნიშვნელოვან ინდიკატორად სოციალური პოლიტიკის შეფასებისთვის.
წყაროები
- Moorepay. European pension adequacy analysis. Available at: https://www.moorepay.co.uk
