საქართველოში კვერცხის ფასი იანვარში გაიზარდა — მეფრინველეობის სექტორის წარმომადგენლების ინფორმაციით, ერთ ცალ კვერცხზე ფასი საშუალოდ 2–3 თეთრით მოიმატა. გაძვირება სხვადასხვა მწარმოებელმა სხვადასხვა დროს განახორციელა, თუმცა ცვლილება უკვე პრაქტიკულად მთელ ბაზარზე აისახა. დარგის განმარტებით, ფასის ზრდის მთავარი მიზეზი მარცვლეულის გაძვირებაა, რომელიც კვერცხის თვითღირებულებაში ყველაზე დიდ წილს იკავებს და ბოლო ერთი წლის განმავლობაში მნიშვნელოვნად მოიმატა.
მოვლენების აღწერა
მეფრინველეობის ასოციაციის ხელმძღვანელის, ზურა უჩუმბეგაშვილის განცხადებით, კვერცხის ფასის კორექტირება სექტორში ჯერ კიდევ გასული წლის ბოლოს განიხილებოდა. მისი თქმით, ახალი წლიდან გაძვირების მოლოდინი არსებობდა, თუმცა საბოლოოდ ფასის ცვლილება იანვრის პირველ ნახევარში ეტაპობრივად განხორციელდა.
მწარმოებლების ნაწილი ფასს იანვრის დასაწყისში — დაახლოებით 5–6 რიცხვებში — მოუმატა, ნაწილი კი მოგვიანებით, 10 იანვრის შემდეგ. განსხვავებული დროით მიღებული გადაწყვეტილება, ასოციაციის განმარტებით, ფაბრიკების რესურსებსა და ფინანსურ შესაძლებლობებს უკავშირდება. საბოლოოდ კი, როგორც სექტორის წარმომადგენელი აცხადებს, ერთ ცალ კვერცხზე ფასის ზრდა პრაქტიკულად ყველა მსხვილმა მწარმოებელმა განახორციელა და ზრდა 2–3 თეთრის ფარგლებში დაფიქსირდა.
კონტექსტი და ფონი
კვერცხი საქართველოში ერთ-ერთ ყველაზე მოთხოვნად და ფართოდ მოხმარებად პროდუქტად რჩება, როგორც ყოველდღიური კვების, ისე საკონდიტრო და კვების მრეწველობისთვის. ფასის მცირე ცვლილებაც კი მომხმარებლებისთვის შესამჩნევია, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც ბოლო წლებში საკვები პროდუქტების ღირებულებაზე საერთო ინფლაციური ზეწოლა შეინიშნება.
მეფრინველეობის სექტორი მნიშვნელოვნად არის დამოკიდებული იმპორტირებულ და ადგილობრივ მარცვლეულზე, რომელიც კვერცხის წარმოების ძირითადი ნედლეულია. დარგის შეფასებით, მარცვლეულის ფასების დინამიკა პირდაპირ აისახება საბოლოო პროდუქტის ღირებულებაზე და მწარმოებლებისთვის ფასის შენარჩუნება წინა ნიშნულზე პრაქტიკულად შეუძლებელი გახდა.
დეტალები და ფაქტები
ზურა უჩუმბეგაშვილის განმარტებით, კვერცხის თვითღირებულებაში მარცვლეულს დაახლოებით 65–70 პროცენტი უკავია. სწორედ ამ კომპონენტის გაძვირება გახდა ფასის კორექტირების მთავარი ფაქტორი.
მისი თქმით, 2024 წელს მარცვლეული 20–25 პროცენტით იაფი იყო, ვიდრე 2025 წელს. შედეგად, წარმოების ხარჯები მნიშვნელოვნად გაიზარდა, რაც საბოლოოდ ფასზეც აისახა.
ასოციაციის ხელმძღვანელი ასევე აცხადებს, რომ ფასის ზრდა წინასწარ პროგნოზირებადი იყო და სექტორში ამის შესახებ ჯერ კიდევ ოქტომბერში დაიწყეს საუბარი. თავდაპირველი გეგმის მიხედვით, ფასის ზრდა იანვრის მეორე ნახევრიდან იგეგმებოდა, თუმცა სხვადასხვა საწარმოს მიერ განსხვავებულ დროს მიღებულმა გადაწყვეტილებებმა პროცესი დააჩქარა.
მისივე ინფორმაციით, ამ ეტაპზე კვერცხის ფასის დამატებითი ზრდა დაგეგმილი არ არის, თუმცა მდგომარეობა ორ ძირითად ფაქტორზე რჩება დამოკიდებული — ლარის კურსსა და მარცვლეულის ფასზე.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საკვები პროდუქტების ფასზე მარცვლეულის ღირებულების გავლენა საერთაშორისო პრაქტიკაშიც ფართოდ არის ცნობილი. ბოლო წლებში არაერთ ქვეყანაში დაფიქსირდა კვერცხისა და ფრინველის პროდუქციის გაძვირება, რაც მარცვლეულის, ენერგომატარებლებისა და ტრანსპორტირების ხარჯების ზრდას უკავშირდებოდა.
ევროპისა და რეგიონის რიგ ქვეყნებში კვერცხის ფასის ცვლილება სეზონურ ფაქტორებსაც უკავშირდება, თუმცა დარგის ექსპერტები ხაზს უსვამენ, რომ გლობალური მარცვლეულის ბაზარზე არსებული მერყეობა ერთ-ერთ გადამწყვეტ როლს თამაშობს. ამ კონტექსტში საქართველო საერთო ტენდენციის მიღმა არ დგას და ადგილობრივი ბაზარიც გარე ფაქტორებზე არის დამოკიდებული.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში კვერცხის წარმოება ძირითადად ადგილობრივი ფაბრიკების მიერ ხორციელდება, თუმცა წარმოების ხარჯების მნიშვნელოვანი ნაწილი იმპორტირებულ ნედლეულზე მოდის. ლარის კურსის ცვლილება და მარცვლეულის ფასის ზრდა შესაბამისად აისახება როგორც მწარმოებლების ფინანსურ მდგომარეობაზე, ისე საცალო ფასებზე.
დარგის წარმომადგენლების შეფასებით, თუ ლარის კურსი მკვეთრად არ შეიცვლება და მარცვლეულის ფასი სტაბილურობას შეინარჩუნებს, არსებული ფასები მთელი წლის განმავლობაში უცვლელი დარჩება. ასოციაციის ხელმძღვანელი აღნიშნავს, რომ მცირე კურსობრივი მერყეობა უკვე გათვალისწინებულია მიმდინარე ფასნამატში.
საკითხი მნიშვნელოვანია როგორც მომხმარებლებისთვის, ისე ბიზნესისთვის, რადგან კვერცხი სოციალურად მნიშვნელოვანი პროდუქტების ჯგუფს მიეკუთვნება და მისი ფასის ცვლილება ყოველდღიურ ხარჯებზე პირდაპირ აისახება. მსგავსი ეკონომიკური პროცესების გაშუქება და ანალიზი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საზოგადოებრივი ინფორმირებულობისთვის, რასაც რეგულარულად ახორციელებს საინფორმაციო პლატფორმა https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
საქართველოში კვერცხის ფასის ზრდა მეფრინველეობის სექტორისთვის პროგნოზირებადი ნაბიჯი იყო და ძირითადად წარმოების ხარჯების მატებას უკავშირდება. მარცვლეულის გაძვირებამ, რომელიც პროდუქტის თვითღირებულებაში ყველაზე დიდ წილს იკავებს, მწარმოებლებს ფასის კორექტირება აიძულა.
მიმდინარე ეტაპზე სექტორი დამატებით გაძვირებას არ პროგნოზირებს, თუმცა ფასების სტაბილურობა დამოკიდებული იქნება მაკროეკონომიკურ ფაქტორებზე, მათ შორის ლარის კურსსა და მარცვლეულის საერთაშორისო ბაზარზე არსებულ დინამიკაზე. არსებული მონაცემებით, ცვლილება შეზღუდული მასშტაბისაა, თუმცა ის კიდევ ერთხელ აჩვენებს, რამდენად მგრძნობიარეა კვების პროდუქტების ბაზარი ნედლეულის ფასების მიმართ.
წყაროები
- BusinessPressNews. მეფრინველეობის ასოციაციის კომენტარი კვერცხის ფასის ზრდაზე. ხელმისაწვდომია: https://www.bpn.ge
- საქართველოს მეფრინველეობის ასოციაცია. სექტორის მდგომარეობა და ფასების დინამიკა. ხელმისაწვდომია: https://www.poultry.ge
