აგრესიული კიბოს უჯრედები მეცნიერებმა ჯანმრთელ უჯრედებად გარდაქმნეს

ბავშვთა კიბოს ერთ-ერთი ყველაზე აგრესიული ფორმა — რაბდომიოსარკომა, რომელიც კუნთოვან ქსოვილში ვითარდება — შესაძლოა მომავალში ეფექტური მკურნალობის მეთოდს დაექვემდებაროს. მეცნიერებმა გარღვევის ტოლფასი შედეგი მიიღეს: მათ წარმატებით გარდაქმნეს კიბოს უჯრედები ნორმალურ კუნთოვან უჯრედებად, რაც სამედიცინო თანამეგობრობაში განსაკუთრებულ ყურადღებას იმსახურებს.

რაბდომიოსარკომა — საშიში და ძნელად სამკურნალო დაავადება

კიბო მონოლითური დაავადება არ არის — იგი წარმოიქმნება მაშინ, როდესაც სხეულის რომელიმე ნაწილის უჯრედები მუტაციას განიცდიან. რაბდომიოსარკომა კიბოს ის ტიპია, რომელიც ყველაზე ხშირად ბავშვებსა და მოზარდებში გვხვდება. დაავადება, როგორც წესი, იწყება ჩონჩხის კუნთში: მისი უჯრედები მუტაციას განიცდიან, იწყებენ უკონტროლო გამრავლებას და თანდათანობით მთელ სხეულს ედებიან.

რაბდომიოსარკომა აგრესიული და ხშირად მომაკვდინებელი დაავადებაა. შუალედური რისკის ჯგუფში გადარჩენის მაჩვენებელი 50-დან 70 პროცენტამდე მერყეობს, რაც ამ სფეროში ახალი სამკურნალო მიდგომების შემუშავებას განსაკუთრებით აქტუალურს ხდის.

დიფერენციაციის თერაპია — იმედისმომცემი მიდგომა

მკურნალობის ერთ-ერთ პერსპექტიულ მიმართულებად დიფერენციაციის თერაპია მიიჩნევა. ეს მიდგომა მაშინ გაჩნდა, როდესაც მეცნიერებმა შენიშნეს, რომ ლეიკემიის უჯრედები სრულად მომწიფებული არ არის — ისინი არადიფერენცირებულ ღეროვან უჯრედებს ჰგვანან, რომლებიც ჯერ კონკრეტულ უჯრედულ ტიპად არ ჩამოყალიბებულან. დიფერენციაციის თერაპია სწორედ ამ უჯრედებს აიძულებს განვითარება გააგრძელონ და მომწიფებულ, სპეციალიზებულ უჯრედებად გადაიქცნენ.

- Advertisement -

წინა კვლევაში ქოლდ-სპრინგ-ჰარბორის ლაბორატორიის მოლეკულურმა ბიოლოგმა კრისტოფერ ვაკოჩმა და მისმა ჯგუფმა წარმატებით შეაჩერეს კიბოს უჯრედების მუტაციური პროცესი იუინგის სარკომის შემთხვევაში — ბავშვთა კიდევ ერთი კიბოსი, რომელიც ძირითადად ძვლებში ვითარდება. ამჯერად მკვლევრებს სურდათ, გაეგოთ, შესაძლებელი იყო თუ არა იგივე წარმატების გამეორება რაბდომიოსარკომის შემთხვევაშიც — დაავადებისა, რომლის მიმართ დიფერენციაციის თერაპია ათწლეულობით მიუღწეველად მიაჩნდათ.

მეცნიერული აღმოჩენა — NF-Y ცილის როლი

გენეტიკური სკანირების მეთოდით მკვლევრებმა სცადეს იმ გენების გამოვლენა, რომლებიც რაბდომიოსარკომის უჯრედებს კუნთოვან უჯრედებად გადაქცევას შეაძლებინებდა. პასუხი მათ ბირთვული ტრანსკრიფციის ფაქტორ Y-ში (NF-Y) იპოვეს.

რაბდომიოსარკომის უჯრედები წარმოქმნიან ცილას სახელად PAX3–FOXO1, რომელიც კიბოს გამრავლებას უწყობს ხელს და სწორედ მასზეა დამოკიდებული სიმსივნის განვითარება. მკვლევრებმა დაადგინეს, რომ NF-Y ცილის გათიშვა ააქტიურებს PAX3–FOXO1-ს, რაც თავის მხრივ უჯრედებს აიძულებს განვითარდნენ და მომწიფებულ კუნთოვან უჯრედებად დიფერენცირდნენ — კიბოს აქტივობის ნებისმიერი ნიშნის გარეშე.

„უჯრედები ფაქტობრივად კუნთებად გადაიქცა. სიმსივნემ კიბოს ყველა მახასიათებელი დაკარგა”, — აღნიშნავს კრისტოფერ ვაკოჩი.

მნიშვნელობა კიბოს სხვა ფორმების მკურნალობისთვის

მკვლევართა განცხადებით, ეს საკვანძო ნაბიჯია რაბდომიოსარკომის დიფერენციაციის თერაპიის შემუშავებისთვის და შეიძლება მნიშვნელოვნად დააჩქაროს ასეთი მკურნალობის შექმნისთვის საჭირო დრო. გარდა ამისა, სარკომის ორ სხვადასხვა ტიპზე გამოცდილი მეთოდი სარკომისა და კიბოს სხვა ფორმებზეც შეიძლება გავრცელდეს, რადგან ის მეცნიერებს იმ ინსტრუმენტებს სთავაზობს, რომლებიც კიბოს უჯრედების დიფერენცირების გამოწვევის გზების საპოვნელად არის საჭირო.

- Advertisement -

„ყოველ წარმატებულ მედიკამენტს თავისი ისტორია აქვს. ასეთი კვლევები ის ნიადაგია, რომელშიც ახალი წამლები იზრდება.”