გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის ინფორმაციით, საქართველოში მუნიციპალური ნარჩენებით გარემოს დანაგვიანებაზე დაწესებული ჯარიმები 80 ლარიდან იწყება და 6000 ლარამდე აღწევს
— სანქციების ოდენობა დამოკიდებულია ნარჩენის ტიპზე, მოცულობასა და იმაზე, სამართალდამრღვევი ფიზიკური პირია თუ იურიდიული.
მოვლენების აღწერა
ნარჩენების მართვის კოდექსის 31-ე მუხლი განსაზღვრავს ადმინისტრაციულ პასუხისმგებლობას გარემოს დანაგვიანებისთვის. აღნიშნული რეგულაციები ვრცელდება როგორც მცირე მოცულობის საყოფაცხოვრებო ნარჩენებზე, ასევე უფრო ფართომასშტაბიან დაბინძურებაზე, რომელიც შესაძლოა საფრთხეს უქმნიდეს გარემოსა და საზოგადოებრივ ჯანმრთელობას.
გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტის მიერ გავრცელებული განმარტებით, სანქციები განსხვავდება დარღვევის სიმძიმისა და ფორმის მიხედვით.
კონტექსტი და ფონი
გარემოს დაბინძურება წარმოადგენს ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეკოლოგიურ პრობლემას, რომელიც გავლენას ახდენს როგორც ბუნებრივ რესურსებზე, ისე ადამიანების ჯანმრთელობაზე. ნარჩენების არასწორი მართვა იწვევს ნიადაგის, წყლისა და ჰაერის ხარისხის გაუარესებას.
ამ მიმართულებით კანონმდებლობის გამკაცრება მიზნად ისახავს როგორც პრევენციას, ისე მოქალაქეების პასუხისმგებლობის გაზრდას გარემოს დაცვის საკითხებში.
დეტალები და ფაქტები
დეპარტამენტის ინფორმაციით, ჯარიმები კონკრეტული დარღვევების მიხედვით ასე ნაწილდება:
– 2 კილოგრამამდე მუნიციპალური ნარჩენით გარემოს დანაგვიანება იწვევს 80 ლარიან ჯარიმას;
– იგივე ქმედება საცხოვრებელი სახლიდან ან სხვა შენობიდან ჩადენის შემთხვევაში ჯარიმა იზრდება და 200 ლარს შეადგენს;
– ავტოსატრანსპორტო საშუალებიდან ნარჩენის გადაყრის შემთხვევაში ჯარიმა 250 ლარია;
– საბურავებით გარემოს დანაგვიანება ცალკე კატეგორიად განიხილება:
• 5 ერთეულამდე საბურავი — 500 ლარი;
• 5 ან მეტი საბურავი — 2000 ლარი;
– საშიში ან სპეციფიკური ნარჩენების შემთხვევაში, როგორიცაა ბატარეები, აკუმულატორები, ელექტრონათურები ან მჩხვლეტავი საგნები, 2 კილოგრამამდე მოცულობაც კი იწვევს 500 ლარის ჯარიმას;
– 2 კილოგრამზე მეტი მუნიციპალური ნარჩენით დანაგვიანების შემთხვევაში:
• ფიზიკური პირი ჯარიმდება 500 ლარით;
• იურიდიული პირი — 1500 ლარით;
– 1 კუბურ მეტრზე მეტი მოცულობის ნარჩენის შემთხვევაში:
• ფიზიკური პირი — 1000 ლარი;
• იურიდიული პირი — 3000 ლარი;
– დიდი მოცულობის ნარჩენით (თუ იგი 2 კვადრატულ მეტრზე მეტ ფართობს ფარავს) გარემოს დანაგვიანება:
• ფიზიკური პირი — 2000 ლარი;
• იურიდიული პირი — 6000 ლარი;
– ნარჩენების არასწორად, კონტეინერში დანიშნულების დარღვევით მოთავსება ასევე ითვალისწინებს სანქციას:
• ფიზიკური პირი — 200 ლარი;
• იურიდიული პირი — 1000 ლარი.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში გარემოს დანაგვიანებისთვის მკაცრი სანქციებია დაწესებული. ევროპული პრაქტიკა აჩვენებს, რომ ჯარიმებთან ერთად ფართოდ გამოიყენება ცნობიერების ამაღლების კამპანიები და ნარჩენების მართვის სისტემების განვითარება.
რეგიონში მსგავსი რეგულაციები მიზნად ისახავს გარემოს დაცვის სტანდარტების გაუმჯობესებას და მოსახლეობის ჩართულობის გაზრდას.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ნარჩენების მართვის პოლიტიკა ეტაპობრივად ვითარდება და მოიცავს როგორც სამართლებრივ, ისე ინფრასტრუქტურულ ცვლილებებს.
ჯარიმების დიფერენცირება ნარჩენის მოცულობისა და ტიპის მიხედვით მიზნად ისახავს დარღვევის სიმძიმის პროპორციულად სანქცირების უზრუნველყოფას.
გარემოს დაცვის თემები და შესაბამისი რეგულაციები რეგულარულად შუქდება ქართულ საინფორმაციო სივრცეში, მათ შორის პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, რაც ხელს უწყობს საზოგადოების ინფორმირებულობას.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ნარჩენების მართვის კოდექსით განსაზღვრული სანქციები ასახავს სახელმწიფოს მიდგომას გარემოს დაცვის მიმართულებით და მიზნად ისახავს როგორც პრევენციას, ისე დარღვევებზე რეაგირებას.
ჯარიმების მრავალსაფეხურიანი სისტემა, რომელიც ითვალისწინებს ნარჩენის ტიპსა და მოცულობას, ქმნის სამართლებრივ ჩარჩოს, რომელიც უნდა უზრუნველყოს გარემოს დაბინძურების შემცირება და შესაბამისი პასუხისმგებლობის გაზრდა.
მომავალში მნიშვნელოვანი იქნება, რამდენად ეფექტიანად იმუშავებს ეს მექანიზმი პრაქტიკაში და რამდენად შეძლებს იგი გარემოს დაცვის სტანდარტების გაუმჯობესებას.
წყაროები
- გარემოსდაცვითი ზედამხედველობის დეპარტამენტი. ოფიციალური ინფორმაცია ნარჩენების მართვის კოდექსის შესახებ.
- ნარჩენების მართვის კოდექსი, მუხლი 31.
