მეცნიერებმა ახლახან ისეთი სამკურნალო მიდგომა წარმოადგინეს, რომელიც ადრე წარმოუდგენლად ჟღერდა — სისხლის კიბოს გარკვეული ფორმები გენეტიკური რედაქტირებით უკვე შესამჩნევად კონტროლის ქვეშ ექცევა.
საუბარია მეთოდზე, რომელიც თეთრი სისხლის უჯრედების დნმ-ში მიზანმიმართულ ცვლილებებს ახდენს და მათ კიბოს საწინააღმდეგო „ცოცხალ წამლად“ გარდაქმნის.
ექიმების თქმით, თერაპია, რომელიც წარსულში ფანტასტიკის ჟანრის ნაწილის მსგავსად მოიაზრებოდა, მძიმე და რთულად სამკურნალო ლეიკემიით დაავადებულ პაციენტებში კარგ შედეგებს აჩვენებს. უკვე რამდენიმე ბავშვმა და ორმა ზრდასრულმა მიიღო ეს მკურნალობა — ისინი მწვავე ლიმფობლასტური ლეიკემიით იტანჯებოდნენ. მონაწილეების დაახლოებით ორ მესამედის დაავადება უკუგანვითარდა და სიმპტომები მნიშვნელოვნად დაუქვეითდათ. ერთ-ერთი მათგანი, 16 წლის ალისა ტაპლი, ახლა სრულ რემისიაშია და მხოლოდ პერიოდულ შემოწმებებს საჭიროებს.
რა არის ახალი მეთოდის არსი?
ლონდონის უნივერსიტეტის კოლეჯისა და გრეიტ ორმონდ სტრიტის საავადმყოფოს მეცნიერებმა გამოიყენეს „ფუძის რედაქტირების“ ტექნოლოგია.
ჩვენი გენეტიკური ინსტრუქცია ოთხ ქიმიურ კომპონენტზეა აგებული — ადენინზე (A), ციტოზინზე (C), გუანინზე (G) და თიმინზე (T). ფუძის რედაქტირება საშუალებას იძლევა, ამ ოთხიდან რომელიმე კონკრეტული კომპონენტის სტრუქტურა უმცირესი სიზუსტით შეიცვალოს, მისი ქცევა გარდაიქმნას და დნმ-ის „ინსტრუქციები“ ძირითადად თავიდან დაიწეროს, უჯრედის სხვა უბნების დაზიანების გარეშე.
ლეიკემიის სამკურნალოდ, ექიმებმა ჯანმრთელი დონორის თეთრი უჯრედები აიღეს და ამ ტექნოლოგიის გამოყენებით გენეტიკურად გადააკვეთეს, რათა ისინი კიბოსებურ უჯრედებს ეფექტიანად ებრძოლონ. შედეგი მოულოდნელად წარმატებული აღმოჩნდა და პაციენტების ნაწილმა მკვეთრი გაუმჯობესება გამოავლინა.
რისკები და სიფრთხილის ზომები
მეთოდის ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ინფექციის მაღალი ალბათობაა — პაციენტის იმუნური სისტემა მკურნალობის პერიოდში სუსტდება, ამიტომ ექიმებს განსაკუთრებული სიფრთხილის დაცვა უწევთ.
მიუხედავად ამისა, მიღწეული შედეგები იმაზე მიუთითებს, რომ ფუძის რედაქტირება მომავალში სისხლის კიბოს მკურნალობის ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ინსტრუმენტად შეიძლება ჩამოყალიბდეს — ისეთად, რომელიც რთულად სამკურნალო შემთხვევებსაც სერიოზულ შანსს აძლევს.
