კოსმოსიდან მიწისძვრებისა და ავარიების ზონების განათების საიდუმლო პროექტი — უცნობი ექსპერიმენტის ისტორია

1980-იანი წლების ბოლოსა და 1990-იანი წლების დასაწყისში, საბჭოთა და შემდგომში რუსმა ინჟინრებმა წამოაყენეს ფუტურისტული და მეტად ამბიციური იდეა:

დედამიწის ორბიტაზე გიგანტური სარკეების განთავსება, რომლებიც მზის სინათლეს აირეკლავდნენ და ღამით დედამიწის ბნელ რეგიონებს გაანათებდნენ.

ამ ინიციატივას ოფიციალურად ეწოდა პროექტი Знамя.

პროექტის ავტორი იყო ინჟინერი ვლადიმერ სირომიატნიკოვი (რომელიც ცნობილია კოსმოსური ხომალდების პირველი ავტომატური გადაბმის სისტემების შექმნით). პროექტს რამდენიმე პრაქტიკული და ეკონომიკური მიზანი ჰქონდა:

ჩრდილოეთის ქალაქების განათება: რუსეთის შორეული ჩრდილოეთისა და ციმბირის ინდუსტრიული ქალაქების განათება ხანგრძლივი პოლარული ღამეების დროს.
ენერგიის დაზოგვა: ელექტროენერგიისა და რესურსების დაზოგვა საზოგადოებრივი განათებისთვის.
სტიქიური უბედურებების ზონების დახმარება: მიწისძვრების, ავარიების ან ბუნებრივი კატასტროფების დროს კატასტროფის ზონის კოსმოსიდან განათება, რათა სამაშველო ოპერაციები ღამითაც შეუფერხებლად ჩატარებულიყო.

1993 წლის 4 თებერვალს განხორციელდა პროექტის პირველი პრაქტიკული გამოცდა. სატვირთო ხომალდ „პროგრეს M-15“-ზე, რომელიც კოსმოსურ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა, დამონტაჟებული იყო 20 მეტრის დიამეტრის მქონე თხელი, ალუმინით დაფარული პოლიეთილენის სარკე.  ცენტრიდანული ძალის ხარჯზე (მბრუნავი მექანიზმით) სარკე კოსმოსში წარმატებით გაიშალა. სარკემ შექმნა 5 კილომეტრის დიამეტრის სინათლის ლაქა, რომელიც დედამიწის ზედაპირზე (სამხრეთ საფრანგეთიდან შვეიცარიასა და აღმოსავლეთ ევროპამდე) 8 კმ/წმ სიჩქარით გადაადგილდებოდა.
სინათლის სიკაშკაშე დაახლოებით სავსე მთვარის ტოლი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ ევროპაში იმ ღამეს ღრუბლიანობა იყო, დამკვირვებლებმა ცაზე სინათლის ელვარე ზოლი დააფიქსირეს.

პირველი წარმატებით ფრთაშესხმულმა გუნდმა წამოიწყო მომდევნო ეტაპი – Знамя-2.5. ამჯერად სარკის დიამეტრი 25 მეტრი იყო, ხოლო შექმნილი სინათლე 5-12 მთვარის სიკაშკაშეს გაუტოლდებოდა.

1999 წლის 4 თებერვალს, როდესაც „პროგრეს M-40“ სადგურ „მირს“ ჩამოშორდა და სარკის გაშლა დაიწყო, ავტომატურმა მექანიზმმა შეცდომა დაუშვა. სარკის თხელი ფირი გამოედო სადგურ „მირის“ ერთ-ერთ დაკეცილ ანტენას.
ფირი გაიხა და მექანიზმი გაიჭედა. დედამიწიდან გაგზავნილმა ბრძანებამ, გაეთავისუფლებინათ სარკე, შედეგი ვერ გამოიღო. ექსპერიმენტი ჩაიშალა, ხოლო ხომალდი „პროგრეს M-40“ სარკესთან ერთად ატმოსფეროში დაიწვა.
პროექტის მარცხის შემდეგ იგეგმებოდა კიდევ უფრო გრანდიოზული, 60-მეტრის დიამეტრის სარკის გაშვება, თუმცა პროექტი საბოლოოდ დაიხურა ორი მთავარი მიზეზის გამო:

ფინანსური კრიზისი: 1990-იანი წლების ბოლოს რუსულ კოსმოსურ სააგენტოს არ გააჩნდა საკმარისი სახსრები მსგავსი ექსპერიმენტების გასაგრძელებლად.

ასტრონომებისა და ეკოლოგების პროტესტი: მეცნიერები შიშობდნენ, რომ დედამიწის ორბიტაზე ასეთი სარკეების ქსელის განთავსება დაარღვევდა ღამის ეკოსისტემებს (ცხოველთა და ფრინველთა ბიოლოგიურ რიტმს) და ხელს შეუშლიდა ასტრონომიულ დაკვირვებებს.