თბილისის ჰაერის ხარისხი — „UNHEALTHY“ (AQI 160)
პროფ. გიორგი ფხაკაძე
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე (PHIG)
თბილისის ჰაერის მონიტორინგის საერთაშორისო პლატფორმების (AQICN.org, IQAir, Weather Channel) ბოლო მონაცემებით, დედაქალაქში ჰაერის ხარისხის ინდექსი (AQI) დღეს 160-ს აჭარბებს.
ეს მაჩვენებელი ოფიციალურად მიეკუთვნება კატეგორიას **„UNHEALTHY“ — ჯანმრთელობისთვის არაჯანსაღი და საშიში“.
PM2.5 ტიპის მიკროპიგმენტების დონე გაფერადებულია წითელ ზონაში, რაც ნიშნავს, რომ ჰაერში მავნე ნაწილაკები ნორმაზე 3–4-ჯერ მაღალი კონცენტრაციით ცირკულირებს.
🔬 რას გვაჩვენებს გრაფიკები?
1. PM2.5 — 160 AQI
PM2.5 არის ყველაზე საშიში მტვრის ტიპი. ასეთ დონეზე:
• ნაწილაკები ხვდება არა მხოლოდ ფილტვებში, არამედ სისხლძარღვებში
• ზრდის სტრესს გულ-სისხლძარღვთა სისტემაზე
• იწვევს ბრონქოსპაზმს, ასთმის შეტევებს
• ზრდის ინსულტისა და ინფარქტის რისკს
2. PM10 — 80 AQI
ეს მაჩვენებელი უკვე „საზღვარზეა“, მაგრამ PM2.5 ამჯერად ძირითადი საფრთხე.
3. O₃, SO₂ — შედარებით დაბალია
ეს დეტალი კიდევ ერთხელ ადასტურებს, რომ მთავარი პრობლემა სწორედ PM2.5 მტვერია — სავარაუდოდ:
• ტრანსპორტი
• ღამის განმავლობაში დაგროვილი გამონაბოლქვი
• დაბალი ქარი
• ინვერსია (ქვედა ფენებში ჩარჩენილი ჰაერი)
4. ქარის სისწრაფე — 2 მ/წმ
ქარი პრაქტიკულად არ არის.
ნამწვი და გამონაბოლქვი ქალაქში ჩერდება, არ მოძრაობს.
🧭 რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი – PHIG-ის შეფასება
PM2.5 — თმის ღერზე 30-ჯერ პატარა ნაწილაკი — არის ერთ-ერთი უმაღლესი რანგის კარცეროგენი (სიჭარბის შემთხვევაში).
მოგროვილი დაბინძურება იწვევს:
• რესპირატორული ინფექციების ზრდას
• ქრონიკული დაავადებების გამწვავებას
• ასთმის, ბრონქიტის შეტევებს ბავშვებში
• გულის შეტევებს და ინსულტებს მაღალი რისკის პირებში
• ორსულებში — ნაყოფის განვითარების რისკებს
• თვალების, ყელის, ფილტვების გაღიზიანებას
• „თბილ“ ზედაპირებზე დაწოლილ ჰაერს, რომელიც ვერ ინაცვლებს
ეს არ არის „უბრალო სმოგი“ — ეს არის პირდაპირი საფრთხე ჯანმრთელობისთვის.p
📌 პროფესორ ფხაკაძის საჯარო კომენტარი:
„ჰაერის ხარისხის ინდექსი 160 ნიშნავს, რომ თბილისის ჰაერი დღეს გაუარესებულია და პირდაპირ გავლენას ახდენს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე. ეს არის მეცნიერული მონაცემი, არა სუბიექტური შეფასება.
როდესაც PM2.5 აღწევს ასეთ მაღალ ნიშნულს, უკვე აღარ არის საუბარი დისკომფორტზე — ეს არის ჯანმრთელობის რეალური რისკი, განსაკუთრებით ბავშვებისთვის, მოხუცებისთვის და ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებისთვის.
პროფესიული ეთიკით ვალდებული ვარ, საზოგადოებას მივაწოდო სწორი ინფორმაცია და რეკომენდაცია…“
🟦 ჯანმრთელობის რეკომენდაციები PHIG-ის სახელით
ვისთვის არის განსაკუთრებით საშიში?
• 0–12 წლის ბავშვები
• ორსულები
• ხანდაზმულები
• ასთმის, ბრონქიტის, გულისა და სისხლძარღვების დაავადებების მქონე პირები
რა უნდა გააკეთოს მოსახლეობამ?
1. გარეთ ყოფნა შეამცირეთ მინიმუმამდე
განსაკუთრებით საშუალო და მძიმე აქტივობა.
2. დახურეთ ფანჯრები დაბინძურების პიკ სიხშირეში
(დილით, საღამოს, ავტომობილების ინტენსიური მოძრაობის დროს)
3. გამოიყენეთ N95/KN95 ნიღაბი
ქირურგიული ნიღაბი PM2.5-ს არ აჩერებს.
4. ბავშვები და მოხუცები ეზოში არ უნდა იყვნენ ხანგრძლივად
5. ქრონიკული დაავადების მქონე ადამიანებმა კონტაქტი დაამყარონ საკუთარ ექიმთან
განსაკუთრებით თუ:
• სუნთქვის გაძნელება გეწყებათ
• ახველებთ
• გულის რითმი გაგიუარესდათ
6. ფილტრაციის გამოყენება სახლში (HEPA ფილტრი)
ხშირად ცვლის მდგომარეობას.
🟥 დასკვნა — PHIG-ის ოფიციალური შეფასება
თბილისში ჰაერის ხარისხი დღეს ოფიციალურად “UNHEALTHY” კატეგორიაშია.
PM2.5-ის მაღალი დონე ნიშნავს, რომ ქალაქი დგას სერიოზული გარემოსდაცვითი და ჯანმრთელობის რისკის წინაშე.
მონაცემი არის ობიექტური, გაზომვადი, შედარებადი და არ ემორჩილება პოლიტიკურ ან ემოციურ შეფასებებს.
ჰაერის დაბინძურება პირდაპირ მოქმედებს დაავადებების გავრცელებაზე, გულ-სისხლძარღვთა მძიმე მოვლენებზე და მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე.
საჭიროა:
• სისტემური მონიტორინგი,
• მიწისზედა ტრანსპორტის რეფორმა,
• დაბინძურების წყაროების მკაცრი კონტროლი,
• მოსახლეობის ინფორმირება არა საათში ერთხელ, არამედ მუდმივად.
ეს არის საჯანდაცვის საკითხი, არა – დისკუსიის თემა.
