დისტრიბუტორთა ბიზნეს ასოციაციაში აცხადებენ, რომ საქართველოში რითეილ სექტორთან თანამშრომლობისას ერთ-ერთ მთავარ პრობლემად მიწოდებული პროდუქციის სანაცვლოდ გადახდის ვადები რჩება. ასოციაციის თავმჯდომარის, ლაშა რიჟამაძის განცხადებით, სავაჭრო ქსელების მხრიდან ანგარიშსწორების ვადები საშუალოდ ერთიდან სამ თვემდე მერყეობს, რაც, მისი თქმით, მნიშვნელოვან ფინანსურ ზეწოლას ქმნის როგორც დისტრიბუტორებისთვის, ისე ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის და საბოლოოდ პროდუქციის ფასზეც ახდენს გავლენას.
მოვლენების აღწერა
დისტრიბუტორთა ბიზნეს ასოციაციის ინფორმაციით, რითეილ სექტორთან თანამშრომლობისას მიწოდებული პროდუქციის სანაცვლოდ გადახდის ვადები ზოგ შემთხვევაში ერთ თვეს აღემატება და 90 დღემდეც აღწევს. ორგანიზაციის თავმჯდომარე ლაშა რიჟამაძე ამბობს, რომ ასეთი პრაქტიკა ფართოდ არის გავრცელებული და სხვადასხვა პროდუქციისთვის განსხვავებული ვადები მოქმედებს.
მისი თქმით, სწრაფად ფუჭებადი,„ფრეშ“ პროდუქტების შემთხვევაში გადახდა შედარებით მოკლე დროში ხდება, თუმცა ბაზარზე არსებული პროდუქციის ძირითადი ნაწილი იმ კატეგორიას მიეკუთვნება, რომლის რეალიზაციის შემდეგაც ანგარიშსწორებას ორი-სამი თვე სჭირდება.
რიჟამაძის შეფასებით, მსგავსი პრაქტიკა მიმწოდებლებს საბრუნავი კაპიტალის დეფიციტის წინაშე აყენებს. კომპანიებს ხშირად უწევთ დამატებითი ფინანსური რესურსების მოძიება, რაც დამატებით ხარჯებს ქმნის და საბოლოოდ პროდუქციის ფასშიც აისახება.
მისივე თქმით, პრობლემას კიდევ უფრო ამწვავებს საბანკო სესხების შედარებით მაღალი საპროცენტო განაკვეთები, რის გამოც კომპანიებისთვის დამატებითი ფინანსური ვალდებულებების აღება რთულ ტვირთად იქცევა.
კონტექსტი და ფონი
სადისტრიბუციო სექტორი საქართველოში მნიშვნელოვან როლს ასრულებს საცალო ვაჭრობის სისტემაში. დისტრიბუტორები უზრუნველყოფენ პროდუქციის მიწოდებას სავაჭრო ქსელებისთვის, სუპერმარკეტებისთვის და სხვა საცალო ობიექტებისთვის, რაც ბაზრის ფუნქციონირების ერთ-ერთ მნიშვნელოვან ეტაპს წარმოადგენს.
ამ პროცესში გადახდის ვადები მნიშვნელოვან ეკონომიკურ ფაქტორად ითვლება. როდესაც პროდუქციის რეალიზაციასა და ანგარიშსწორებას შორის დიდი დროის ინტერვალია, მიმწოდებელი კომპანიები გარკვეული პერიოდის განმავლობაში ვერ იღებენ გაყიდული პროდუქციის ღირებულებას. ამ პერიოდში მათ უწევთ ოპერირების გაგრძელება საკუთარი რესურსებით ან დამატებითი ფინანსური ინსტრუმენტების გამოყენებით.
ეკონომიკური სექტორის წარმომადგენლების განცხადებით, ეს განსაკუთრებით რთული შეიძლება იყოს მცირე და საშუალო ბიზნესისთვის, რადგან მათ საბრუნავი კაპიტალის შედარებით შეზღუდული რესურსები აქვთ.
ამასთან, ბოლო წლებში საქართველოში საცალო ვაჭრობის სექტორი სწრაფად ვითარდება. იზრდება სავაჭრო ქსელების რაოდენობა და გაფართოებულია პროდუქციის ასორტიმენტი, რაც დისტრიბუციის სისტემაზე დამატებით დატვირთვას ქმნის.
დეტალები და ფაქტები
ლაშა რიჟამაძის განცხადებით, გადახდის ვადები ერთ-ერთი ყველაზე პრობლემური საკითხია როგორც დისტრიბუტორებისთვის, ისე ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის.
მისი თქმით, სავაჭრო ქსელების მიერ დაწესებული ვადები ხშირად ერთიდან სამ თვემდე მერყეობს, რაც ნიშნავს, რომ მიმწოდებლები გაყიდული პროდუქციის ღირებულებას რამდენიმე თვის შემდეგ იღებენ.
რიჟამაძის განმარტებით, ასეთი ვადები კომპანიებს აიძულებს გამოიყენონ დამატებითი ფინანსური რესურსები, მათ შორის საბანკო სესხები, რათა შეძლონ საქმიანობის გაგრძელება და ახალი პროდუქციის მიწოდება.
„გადახდის ვადები ერთ-ერთი ყველაზე პრობლემატური საკითხია მთლიანად სადისტრიბუციო სექტორისთვის და ადგილობრივი მწარმოებლებისთვის. ყოველწლიურად მზარდი ვადები საკმაოდ მნიშვნელოვანი ფინანსური წნეხია თითოეული ბიზნეს სუბიექტისთვის და საბოლოოდ პროდუქტის ფასზეც თავის გავლენას ახდენს“, – აცხადებს რიჟამაძე.
მისივე თქმით, როდესაც კომპანიები იძულებულნი არიან აიღონ დამატებითი ფინანსური ვალდებულებები, მათ შორის საბანკო სესხები, ეს ხარჯი საბოლოოდ პროდუქციის ფასშიც აისახება.
რიჟამაძის შეფასებით, რითეილის ბაზრის გაფართოებასთან ერთად იზრდება პროდუქციის რაოდენობაც, რომელიც სავაჭრო ქსელებში ხანგრძლივი დროით რჩება და რომლის ღირებულებაც მიმწოდებლებს დროულად არ უბრუნდებათ.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
დისტრიბუტორთა ბიზნეს ასოციაციაში აღნიშნავენ, რომ გადახდის ვადების საკითხი არაერთ ქვეყანაში რეგულირებულია კანონმდებლობით.
ევროკავშირში მოქმედებს სპეციალური დირექტივა, რომელიც სავაჭრო ოპერაციებში გადახდის ვადებს არეგულირებს. აღნიშნული წესები მიზნად ისახავს ბიზნესებს შორის ანგარიშსწორების პროცესის გამჭვირვალობას და მცირე და საშუალო კომპანიების ფინანსური სტაბილურობის დაცვას [1].
ევროპის რიგ ქვეყნებში გადახდის ვადებისთვის განსაზღვრულია მაქსიმალური ზღვარი, რომელიც კომპანიებს შორის ხელშეკრულებების გაფორმებისას უნდა იყოს დაცული.
ასოციაციის წარმომადგენლების შეფასებით, მსგავსი პრაქტიკა ხელს უწყობს ბიზნეს გარემოს სტაბილურობას და ამცირებს ფინანსურ რისკებს.
საქართველოს კონტექსტი
ლაშა რიჟამაძე აცხადებს, რომ საქართველოში გადახდის ვადების საკითხი ამ ეტაპზე კანონმდებლობით დეტალურად რეგულირებული არ არის და ხშირად დამოკიდებულია სავაჭრო ქსელებსა და მიმწოდებლებს შორის გაფორმებულ შეთანხმებებზე.
მისი თქმით, ასოციაციაში მიიჩნევენ, რომ გადახდის ვადების ზედა ზღვრის განსაზღვრა დადებით გავლენას მოახდენდა როგორც მწარმოებლებზე, ისე სადისტრიბუციო კომპანიებზე.
რიჟამაძის შეფასებით, მსგავსი რეგულაცია შესაძლოა ხელს უწყობდეს ფინანსური წნეხის შემცირებას და გარკვეულწილად პროდუქციის ფასების სტაბილურობას.
ამასთან, იგი აღნიშნავს, რომ ნებისმიერი შესაძლო რეგულაცია ისე უნდა განხორციელდეს, რომ საცალო ვაჭრობის სექტორის ფუნქციონირება არ დაზიანდეს.
მისივე თქმით, რითეილის სექტორი ხშირად პროდუქციის მიწოდების ხარჯზე ახერხებს ფინანსური რესურსების მობილიზებას, რის გამოც გადახდის ვადების შემცირების საკითხი საჭიროებს ეკონომიკური სისტემის ყველა მონაწილეს შორის ბალანსის დაცვას.
საქართველოში ეკონომიკური სექტორის შესახებ მიმდინარე პროცესები და ბიზნეს გარემოს ცვლილებები რეგულარულად აისახება საინფორმაციო პლატფორმებზე, მათ შორის https://www.sheniambebi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
დისტრიბუტორთა ბიზნეს ასოციაციის წარმომადგენლების განცხადებით, გადახდის ვადები ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება საქართველოში მოქმედი სადისტრიბუციო სექტორისთვის. მათი შეფასებით, რამდენიმე თვემდე გაწელილი ანგარიშსწორების პრაქტიკა ქმნის ფინანსურ დატვირთვას კომპანიებისთვის და შესაძლოა გავლენას ახდენდეს პროდუქციის საბოლოო ფასზე.
ასოციაციაში მიიჩნევენ, რომ გადახდის ვადების რეგულირების საკითხი საჭიროებს დამატებით განხილვას, მათ შორის საერთაშორისო პრაქტიკის გათვალისწინებით. ამასთან, მათი თქმით, ნებისმიერი შესაძლო ცვლილება უნდა განხორციელდეს ისე, რომ არ დაზიანდეს საცალო ვაჭრობის სექტორის ფუნქციონირება და დაცული იყოს ბაზრის მონაწილეთა ინტერესთა ბალანსი.
წყაროები
- European Commission. Directive 2011/7/EU on combating late payment in commercial transactions.
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32011L0007
