საქართველოში 2025 წლის 1 აპრილიდან ძალაში შედის ახალი რეგულაცია, რომლის მიხედვითაც იკრძალება M1 კატეგორიის იმ ავტომობილების იმპორტი, პირველადი და დროებითი რეგისტრაცია, რომელთა ასაკი 6 წელზე მეტია. ინფორმაცია გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრომ გაავრცელა და განმარტა, რომ ცვლილება მიზნად ისახავს ავტოპარკის განახლებას და ატმოსფერული ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებას.
მოვლენების აღწერა
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ინფორმაციით, ახალი რეგულაცია შეეხება მსუბუქ ავტომობილებს, რომლებიც მიეკუთვნება M1 კატეგორიას და რომელთა ასაკი ექვს წელს აღემატება. 1 აპრილიდან ასეთი ავტომობილების საქართველოში იმპორტი, ასევე მათი პირველადი და დროებითი რეგისტრაცია აღარ იქნება დაშვებული.
ამავე დროს, სამინისტროს განმარტებით, გარკვეული გამონაკლისები გავრცელდება იმ ავტომობილებზე, რომელთა ტრანსპორტირება დაწყებულია რეგულაციის ძალაში შესვლამდე ან უკვე შემოყვანილია საქართველოს საბაჟო ტერიტორიაზე. ასეთ შემთხვევაში მათი პირველადი რეგისტრაცია განხორციელდება იმ პირობების მიხედვით, რომლებიც 1 აპრილამდე მოქმედებდა.
სამინისტრო აღნიშნავს, რომ გადაწყვეტილება დაკავშირებულია ქვეყნის გარემოსდაცვით პოლიტიკასთან და ჰაერის დაბინძურების შემცირების მიზნებთან.
კონტექსტი და ფონი
საქართველოს ქალაქებში ჰაერის დაბინძურება ბოლო წლებში ერთ-ერთ მნიშვნელოვან გარემოსდაცვით პრობლემად სახელდება. გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტროს შეფასებით, ავტოტრანსპორტი ატმოსფერული ჰაერის მყარი ნაწილაკებითა და აზოტის ოქსიდებით დაბინძურების ერთ-ერთი მთავარი წყაროა.
სპეციალისტების შეფასებით, პრობლემის ერთ-ერთი მიზეზი ქვეყანაში არსებული ავტოპარკის ასაკია. ძველი ავტომობილები, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც მათი ტექნიკური მდგომარეობა სრულად გამართული არ არის, შედარებით მეტ გამონაბოლქვს წარმოქმნის და ჰაერის ხარისხზე უფრო დიდ გავლენას ახდენს.
ბოლო წლებში ხელისუფლებამ რამდენიმე ღონისძიება გაატარა, რომელიც მიზნად ისახავს გარემოს მდგომარეობის გაუმჯობესებას. მათ შორის არის ტექნიკური ინსპექტირების სისტემის დანერგვა, საწვავის ხარისხის რეგულაციების გამკაცრება და გარემოსდაცვითი სტანდარტების ეტაპობრივი დანერგვა.
დეტალები და ფაქტები
ოფიციალური სტატისტიკის მიხედვით, საქართველოში ავტოსატრანსპორტო საშუალებების რაოდენობა საკმაოდ მაღალია. საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახურის მონაცემებით, 2024 წელს ქვეყანაში რეგისტრირებული იყო დაახლოებით 1.814 მილიონი სატრანსპორტო საშუალება.
ამ რაოდენობის აბსოლუტურ უმრავლესობას მსუბუქი ავტომობილები შეადგენს — მათი წილი დაახლოებით 85.7 პროცენტია.
ამავე მონაცემებით, რეგისტრირებული ავტომობილების დაახლოებით 80.6 პროცენტი 10 წელზე მეტი ასაკისაა. სწორედ ავტოპარკის ასაკი სახელდება ერთ-ერთ მთავარ ფაქტორად, რომელიც ზრდის ტრანსპორტიდან ჰაერის დაბინძურების მაჩვენებლებს.
ახალი რეგულაციის თანახმად, M1 კატეგორიის ავტომობილების იმპორტი საქართველოში შესაძლებელი იქნება მხოლოდ იმ შემთხვევაში, თუ ისინი ექვს წელზე ნაკლები ასაკისაა და აკმაყოფილებს ემისიის შესაბამის სტანდარტებს. რეგულაცია დაკავშირებულია ე.წ. ემისიის „ევრო 5/V“ სტანდარტთან, რომელიც განსაზღვრავს ავტომობილის გამონაბოლქვის მაქსიმალურ დასაშვებ დონეს.
სამინისტროს განმარტებით, ეს შეზღუდვა ხელს შეუწყობს ავტოპარკის ეტაპობრივ განახლებას და შედარებით ახალი, ნაკლებად დამაბინძურებელი ავტომობილების წილის ზრდას.
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
მსგავსი რეგულაციები ბევრ ქვეყანაში მოქმედებს, განსაკუთრებით იქ, სადაც ჰაერის ხარისხი გარემოსდაცვითი პოლიტიკის ერთ-ერთ პრიორიტეტად მიიჩნევა.
ევროპის ბევრ ქვეყანაში მოქმედებს მკაცრი ემისიის სტანდარტები, რომლებიც განსაზღვრავს, თუ რა დონეზე შეიძლება იყოს ავტომობილის გამონაბოლქვი. მაგალითად, „ევრო 5“ და „ევრო 6“ სტანდარტები ევროკავშირში გამოიყენება ავტომობილების ეკოლოგიური მაჩვენებლების შესაფასებლად და მიზნად ისახავს ატმოსფერული ჰაერის დაბინძურების შემცირებას.
ასევე არსებობს ქვეყნები, სადაც ძველი ავტომობილების იმპორტზე დაწესებულია სხვადასხვა სახის შეზღუდვები ან დამატებითი გადასახადები, რათა წახალისდეს შედარებით ახალი და ნაკლებად დამაბინძურებელი სატრანსპორტო საშუალებების გამოყენება.
რეგიონში მსგავსი მიდგომები თანდათან ფართოვდება, განსაკუთრებით იმ ქვეყნებში, სადაც ურბანულ სივრცეებში ჰაერის დაბინძურება მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში ავტოპარკის განახლება ერთ-ერთ მნიშვნელოვან მიმართულებად განიხილება გარემოსდაცვით პოლიტიკაში. ოფიციალური უწყებების განცხადებით, ახალი რეგულაცია მიზნად ისახავს იმპორტირებული ავტომობილების ხარისხის გაუმჯობესებას და ჰაერის დაბინძურების შემცირებას.
გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის მინისტრის პირველმა მოადგილემ, ნინო თანდილაშვილმა აღნიშნა, რომ ბოლო წლებში სამინისტრომ არაერთი ღონისძიება გაატარა ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესების მიზნით, თუმცა დამატებითი ნაბიჯების გადადგმა კვლავ საჭიროა.
მისი განცხადებით, ავტოპარკის ეტაპობრივი განახლება და უფრო თანამედროვე სატრანსპორტო საშუალებების შემოსვლა ხელს შეუწყობს იმ ფაქტს, რომ ავტომობილების მიერ წარმოქმნილი გამონაბოლქვი ნაკლები იყოს და ჰაერის დაბინძურების დონე შემცირდეს.
ამასთან, რეგულაციის მიზნად სახელდება ისიც, რომ ქვეყანაში შემოვიდეს შედარებით ახალი ტექნოლოგიის მქონე სატრანსპორტო საშუალებები, რომლებიც გარემოზე ნაკლებ გავლენას ახდენს.
საქართველოს გარემოსდაცვითი პოლიტიკისა და ეკონომიკური პროცესების შესახებ დამატებითი ინფორმაცია პერიოდულად ქვეყნდება საინფორმაციო პლატფორმაზე https://www.sheniambebi.ge, სადაც ქვეყნდება ოფიციალურ უწყებებზე დაფუძნებული მასალები.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
ახალი რეგულაცია, რომელიც 2025 წლის 1 აპრილიდან ამოქმედდება, წარმოადგენს გარემოსდაცვით პოლიტიკაში ერთ-ერთ ნაბიჯს, რომელიც დაკავშირებულია ავტოპარკის განახლებასა და ჰაერის ხარისხის გაუმჯობესებასთან.
საქართველოს ავტოპარკის ასაკობრივი სტრუქტურის გათვალისწინებით, ცვლილება შეიძლება გავლენას ახდენდეს იმპორტის ბაზარზე და ავტომობილების განახლებაზე, რადგან შეზღუდვა პირდაპირ ეხება ძველი ავტომობილების შემოტანას.
ამასთან, გადაწყვეტილება დაკავშირებულია საერთაშორისო პრაქტიკაში გავრცელებულ მიდგომებთან, რომლებიც მიზნად ისახავს სატრანსპორტო სექტორის გარემოზე ზემოქმედების შემცირებას და შედარებით თანამედროვე ტექნოლოგიების გამოყენების წახალისებას.
წყაროები
- საქართველოს გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო. ინფორმაცია ავტომობილების იმპორტის ახალ რეგულაციაზე.
https://mepa.gov.ge - საქართველოს სტატისტიკის ეროვნული სამსახური. სატრანსპორტო საშუალებების სტატისტიკა საქართველოში.
https://www.geostat.ge - European Commission. Vehicle emission standards (Euro standards).
https://environment.ec.europa.eu/topics/air/vehicle-emission-standards_en
