„ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტის ახალი კვლევის მიხედვით, ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნეიროგანვითარებითი დარღვევების მქონე ბავშვები და მოზარდები ინტერნეტში შევიწროების მნიშვნელოვნად უფრო მაღალ მაჩვენებლებს განიცდიან, ვიდრე აქამდე იყო ცნობილი.
კვლევამ ასევე აჩვენა, რომ ასეთი შემთხვევების უმეტესობა ოფიციალური პლატფორმების ანგარიშგების მექანიზმების მეშვეობით არ ფიქსირდება, რის გამოც პრობლემის რეალური მასშტაბი შესაძლოა მნიშვნელოვნად აღემატებოდეს არსებულ მონაცემებს.“
მოწყვლადი ახალგაზრდების ინტერნეტ შევიწროება ძირითადად უხსენებელი რჩება
ოფიციალური პლატფორმის ინსტრუმენტებით მოხსენიებული შემთხვევების პროცენტი, 2024
წყარო: ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტი, 2024 | Georgian Medical Journal News
ფსიქიკური ჯანმრთელობის მოშლილობები ზრდის მოწყვლადობას
ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტის კვლევამ გამოიკითხა 1,200 ახალგაზრდა 13-17 წლის ასაკში, რომლებსაც ჰქონდათ დიაგნოსტირებული ფსიქიკური ჯანმრთელობის მოშლილობები, მათ შორის შფოთვა, დეპრესია, ADHD და აუტიზმის სპექტრის მოშლილობები. მკვლევარებმა დაადგინეს, რომ ეს პოპულაციები ინტერნეტ შევიწროებას განიცდიან ნეიროტიპური თანატოლებზე მნიშვნელოვნად მაღალი მაჩვენებლით.
კვლევის მთავარი მკვლევარი, დოქტორი კეროლაინ ფენკელი, აღნიშნავს, რომ ნეიროგანვითარების მოშლილობის მქონე ახალგაზრდები განსაკუთრებით ხდებიან სამიზნე კომუნიკაციური განსხვავებების და სოციალური ქცევის გამო.
პლატფორმის საჩივრის სისტემები არაადეკვატურია
მიუხედავად ხშირი შევიწროების განცდისა, ექვსი შემთხვევიდან ერთზე ნაკლები იქნა მოხსენიებული ოფიციალური პლატფორმის მექანიზმებით, ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტის მონაცემების თანახმად. კვლევამ გამოავლინა მრავალი ბარიერი, რომელიც ახალგაზრდებს უშლის ხელს ფორმალური არხებით დახმარება მოითხოვონ.
პლატფორმის ბლოკირების შიში, მშობლების ჩართულობის შეშფოთება და კონტენტის მოდერაციის ეფექტურობაში რწმენის ნაკლებობა გამოიკვეთა როგორც ძირითადი შემაფერხებელი ფაქტორები. შრომები ციფრული უსაფრთხოების ზომების შესახებ ხელმისაწვდომია ჩვენს ჯანმრთელობის განყოფილებაში.
ხანგრძლივი ფსიქიკური ჯანმრთელობის ზეგავლენა
კვლევამ დოკუმენტირება მოახდინა ინტერნეტ შევიწროების განცდისგან მნიშვნელოვანი ფსიქოლოგიური შედეგების. კიბერშევიწროების განმცდელ ახალგაზრდებს ექვსი თვის შემდგომ პერიოდში გამოუვლინდათ შფოთვის სიმპტომებისა და სოციალური იზოლაციის ქცევების გაზრდა.
ძილის არევა, აკადემიური შესრულების დაქვეითება და თვითმკვლელობითი იდეაციის გაძლიერება იქნა მოხსენიებული ყველაზე მძიმედ დაზარალებულ მონაწილეებში. საქართველოს სამედიცინო ჟურნალი სისტემატურად იკვლევს ამ საკითხებს.
„კვლევის მიხედვით, ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნეიროგანვითარებითი დარღვევების მქონე ახალგაზრდები ინტერნეტში შევიწროებას ნეიროტიპურ თანატოლებთან შედარებით დაახლოებით 40%-ით უფრო ხშირად განიცდიან, თუმცა მსგავსი შემთხვევების ოფიციალური არხებით შეტყობინებას მნიშვნელოვნად იშვიათად მიმართავენ.“
— დოქტორი კეროლაინ ფენკელი, ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტი (Medical Xpress, 2024)
ძირითადი დასკვნები
- ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნეიროგანვითარებითი დარღვევების მქონე ახალგაზრდების 25%-მა განაცხადა, რომ ინტერნეტში შევიწროების მსხვერპლი გამხდარა.
- კიბერშევიწროების შემთხვევების მხოლოდ 15% დაფიქსირდა პლატფორმების ოფიციალური ანგარიშგების ინსტრუმენტების გამოყენებით.
- ანგარიშის შეჩერების შიში, მშობლების რეაქციის შიში და პლატფორმების მოდერაციის სისტემებისადმი უნდობლობა ახალგაზრდებს ინციდენტების შეტყობინებისგან ხშირად აკავებს.
- ინტერნეტში შევიწროება დაკავშირებულია შფოთვის ზრდასთან, ძილის დარღვევებთან და აკადემიური მოსწრების გაუარესებასთან.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არიან ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნეიროგანვითარებითი დარღვევების მქონე ახალგაზრდები უფრო მოწყვლადნი ინტერნეტში შევიწროების მიმართ?
აუტისტური სპექტრის აშლილობის, ADHD-ის, შფოთვითი და სხვა ფსიქიკური ჯანმრთელობის დარღვევების მქონე ბავშვები და მოზარდები შესაძლოა ონლაინ სივრცეში განსხვავებული კომუნიკაციის სტილით გამოირჩეოდნენ, რაც ზოგჯერ მათ შევიწროების სამიზნედ აქცევს. ამასთან, ისინი ხშირად უფრო მეტ დროს ატარებენ ციფრულ გარემოში, რაც რისკს კიდევ უფრო ზრდის.
რა უშლის ხელს ახალგაზრდებს ინტერნეტში შევიწროების შემთხვევების შეტყობინებაში?
ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტის კვლევის მიხედვით, მთავარ ბარიერებს წარმოადგენს:
- ანგარიშის დაბლოკვის ან შეჩერების შიში;
- მშობლების ან მეურვეების რეაქციის მიმართ შეშფოთება;
- რწმენის ნაკლებობა, რომ პლატფორმები პრობლემას ეფექტურად მოაგვარებენ.
როგორ შეუძლიათ მშობლებსა და პედაგოგებს დაეხმარონ მოწყვლად ახალგაზრდებს?
ექსპერტები რეკომენდაციას უწევენ:
- ბავშვებთან და მოზარდებთან ღია და ნდობაზე დაფუძნებული კომუნიკაციის განვითარებას;
- კიბერშევიწროების ნიშნების ამოცნობის სწავლებას;
- უსაფრთხო და ალტერნატიული გზების შეთავაზებას პრობლემების გასაზიარებლად;
- ციფრული უსაფრთხოების შესახებ განათლების გაძლიერებას.
შემდგომი კვლევები
ჩაილდ მაინდ ინსტიტუტის მკვლევარები ამჟამად მუშაობენ სპეციალურ ინტერვენციულ პროგრამებზე, რომლებიც ფსიქიკური ჯანმრთელობისა და ნეიროგანვითარებითი დარღვევების მქონე ახალგაზრდების საჭიროებებზე იქნება მორგებული. კვლევის შემდეგ ეტაპზე შეფასდება გაუმჯობესებული ანგარიშგების მექანიზმებისა და თანატოლთა მხარდაჭერის სისტემების ეფექტიანობა, რათა შემცირდეს კიბერშევიწროების გავლენა და გაიზარდოს დაზარალებული ახალგაზრდების უსაფრთხოება ონლაინ სივრცეში.
წყარო: Hidden harm online: One in four vulnerable youth faced abuse, few reported it
