ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციამ (WOAH) მნიშვნელოვანი მოწოდება გაავრცელა და ნადირობისთვის გამოყენებული ტყვიის შემცველი საბრძოლო მასალის ეტაპობრივი გლობალური აკრძალვის აუცილებლობაზე მიუთითა.
ორგანიზაციის შეფასებით, ტყვიით გამოწვეული მოწამვლა, რომელიც ნადირობის დროს გამოყენებულ ამუნიციას უკავშირდება, წარმოადგენს თავიდან აცილებად საფრთხეს როგორც გარემოსთვის, ისე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობისთვის. WOAH ხაზს უსვამს, რომ ტყვიის ნაწილაკები ველურ ბუნებაში ხვდება, აზიანებს ცხოველებს, აბინძურებს ეკოსისტემებს და საბოლოოდ შესაძლოა ადამიანის ჯანმრთელობაზეც უარყოფითად აისახოს.
ექსპერტების განცხადებით, ტყვიის შემცველი ამუნიციის ალტერნატივებზე გადასვლა ხელს შეუწყობს ველური ბუნების დაცვას, გარემოს დაბინძურების შემცირებას და ტყვიით მოწამვლის შემთხვევების პრევენციას.
ტყვიისფერი ამუნიციის გლობალური ზეგავლენა ველური ცხოველების სიკვდილზე
წლიური სავარაუდო სიკვდილი სახეობრივი ჯგუფების მიხედვით, მილიონი ფრინველი
წყარო: ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია, 2024 | საქართველოს სამედიცინო ჟურნალი
ველური ცხოველების პოპულაციაზე ზეგავლენა კრიზისულ დონეს აღწევს
WOAH-ის განცხადება ხაზს უსვამს, რომ ტყვიისფერი ამუნიცია განსაკუთრებულ საფრთხეს უქმნის გადაშენების პირას მყოფ ფრინველთა სახეობებს, მათ შორის მტაცებელ ფრინველებს და ნარჩენებით მამკვებს, რომლებიც მიირთმევენ დაბინძურებულ ცხოველურ ნაშთებს. ორგანიზაცია აღნიშნავს, რომ ნადირობის ამუნიციიდან მიღებული ტყვიის ფრაგმენტები შეიძლება ათეული წლების განმავლობაში შენარჩუნდეს გარემოში.
ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის თანახმად, ტყვიით მოწამვლა დადასტურებულია, როგორც ხელშემწყობი ფაქტორი რამდენიმე მოწყვლადი სახეობის პოპულაციის კლებაში, მათ შორის კალიფორნიის კონდორებსა და არწივების სხვადასხვა პოპულაციებში მრავალ კონტინენტზე. განცხადება ხაზს უსვამს, რომ ალტერნატიული არატოქსიკური ამუნიციის ვარიანტები ხელმისაწვდომია და ეფექტურია ნადირობისთვის.
ორგანიზაციის პოზიცია შეესაბამება მზარდ გლობალურ ჯანმრთელობის ინიციატივებს, რომლებიც მიზნად ისახავენ გარემოში ტყვიის ზემოქმედების შემცირებას.
ადამიანის ჯანმრთელობის რისკები ტყვიის ზემოქმედებისგან
ველური ცხოველების ზეგავლენის გარდა, WOAH-ის განცხადება ეხება ტყვიისფერი ამუნიციის გამოყენების ადამიანის ჯანმრთელობაზე გავლენას. ორგანიზაცია აფრთხილებს, რომ ადამიანები, რომლებიც მიირთმევენ ტყვიისფერი ამუნიციით ნადირობით მიღებულ ხორცს, შეიძლება ტყვიის ფრაგმენტების ზემოქმედების ქვეშ მოექცნენ.
გარემოს ჯანმრთელობის ჟურნალებში გამოქვეყნებული კვლევები ადასტურებს, რომ ველური ნადირის ხორცში ტყვიის დონე ხშირად აღემატება საკვების უსაფრთხოების სტანდარტებს. WOAH ხაზს უსვამს, რომ მონადირეები, მათი ოჯახები და თემები, რომლებიც ველურ ნადირს საკვებად იყენებენ, განსაკუთრებულ რისკს წარმოადგენენ.
განცხადება მოითხოვს გაუმჯობესებულ ჯანდაცვის პოლიტიკის კოორდინაციას ველური ცხოველების მართვის ორგანოებსა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სააგენტოებს შორის.
განხორციელების სტრატეგიები და გლობალური თანამშრომლობა
WOAH ურჩევს წევრ ქვეყნებს შეიმუშავონ ყრდომლივი ეტაპობრივი აკრძალვის გეგმები, რომლებიც მოიცავს მონადირეების განათლების პროგრამებს, ეკონომიკურ სტიმულებს არატოქსიკური ალტერნატივებზე გადასასვლელად და სარეგულაციო ჩარჩოებს, რომლებიც ხელს უწყობენ ტყვიისფერი ამუნიციის აღმოფხვრას.
რამდენიმე ქვეყანამ უკვე განახორციელა ნაწილობრივი ან სრული აკრძალვა ტყვიისფერი ამუნიციის ნადირობისთვის, ევროპული კავშირით ჩათვლით, რომელიც ლიდერობს სარეგულაციო ძალისხმევაში ჭარბტენიან ტერიტორიებზე.
ორგანიზაცია ხაზს უსვამს წარმატებულ გარდამავალ პროცესებს კანადას მსგავს ქვეყნებში, სადაც არატოქსიკური ჭურვის მოთხოვნები წყლის ფრინველების ნადირობისთვის ათეულობით წელია მოქმედებს.
„ტყვიის შემცველი ამუნიცია მსოფლიოში ველური ცხოველებისთვის ტყვიით მოწამვლის ერთ-ერთ მთავარ და თავიდან ასაცილებელ წყაროს წარმოადგენს, რაც დაუყოვნებელი ზომების გატარებას მოითხოვს.“
— ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის განცხადება (2024)
ძირითადი დასკვნები
- ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაცია (WOAH) ტყვიის შემცველი სანადირო ამუნიციის გლობალურ ეტაპობრივ აღმოფხვრას მოითხოვს, რადგან მისი გამოყენება ყოველწლიურად 10–20 მილიონი ფრინველის დაღუპვას უკავშირდება.
- ტყვიის შემცველი ამუნიციით მოპოვებულ ნადირში დარჩენილი ტყვიის მიკროსკოპული ფრაგმენტები ადამიანის ჯანმრთელობისთვის, განსაკუთრებით კი ბავშვებისა და ორსულებისთვის, მნიშვნელოვან ნევროლოგიურ საფრთხეს წარმოადგენს.
- არატოქსიკური ალტერნატივები, მათ შორის სპილენძისა და ფოლადის ამუნიცია, ფართოდ ხელმისაწვდომია და ეფექტურად გამოიყენება ნადირობის სხვადასხვა სახეობაში.
- წარმატებული გარდამავალი პროცესი საჭიროებს კოორდინირებულ პოლიტიკასა და თანამშრომლობას გარემოს დაცვის, ველური ბუნების მართვისა და საზოგადოებრივი ჯანდაცვის უწყებებს შორის.
ხშირად დასმული კითხვები
რატომ არის ტყვიის შემცველი ამუნიცია განსაკუთრებით საშიში ველური ცხოველებისთვის?
ამუნიციიდან წარმოქმნილი ტყვიის ფრაგმენტები გარემოში და ცხოველთა ნაშთებში შეიძლება მრავალი წლის განმავლობაში დარჩეს. მტაცებელი და ლეშისმჭამელი ფრინველები, რომლებიც ასეთ ნაშთებს იკვებებიან, ტყვიის ნაწილაკებს ყლაპავენ, რაც ხშირად მძიმე მოწამვლასა და სიკვდილს იწვევს.
არის თუ არა არატოქსიკური ალტერნატივები ისეთივე ეფექტური, როგორც ტყვიის შემცველი ამუნიცია?
დიახ. კვლევებისა და პრაქტიკული გამოცდილების მიხედვით, სპილენძისა და ფოლადის ამუნიცია ნადირობისას ტყვიის შემცველი ამუნიციის ტოლფას ან ზოგ შემთხვევაში უკეთეს შედეგებსაც კი უზრუნველყოფს. იმ ქვეყნებში, სადაც მსგავსი შეზღუდვები უკვე მოქმედებს, ნადირობის ეფექტიანობის შემცირება არ დაფიქსირებულა.
როგორ მოქმედებს ტყვიის შემცველი ამუნიცია ადამიანის ჯანმრთელობაზე?
ტყვიის შემცველი ამუნიციით მოპოვებული ნადირის ხორცში შესაძლოა დარჩეს მიკროსკოპული ტყვიის ფრაგმენტები. ასეთი ხორცის რეგულარული მოხმარება ზრდის ტყვიით ზემოქმედების რისკს, რაც განსაკუთრებით საზიანოა ბავშვებისა და ორსული ქალებისთვის, რადგან ტყვია უარყოფითად მოქმედებს ნერვულ სისტემასა და ტვინის განვითარებაზე.
დასკვნა
ცხოველთა ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის (WOAH) განცხადება მნიშვნელოვანი ნაბიჯია ისეთი გარემოსდაცვითი და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის პრობლემის გადასაჭრელად, რომლის თავიდან აცილებაც შესაძლებელია. ეს პრობლემა ყოველწლიურად მილიონობით ცხოველსა და ათასობით ადამიანს ეხება. ორგანიზაციის მოწოდება კოორდინირებული გლობალური მოქმედებისკენ ასახავს მზარდ სამეცნიერო კონსენსუსს, რომლის მიხედვითაც ნადირობისას ტყვიის შემცველი ამუნიციის გამოყენების ეტაპობრივი შეწყვეტა აუცილებელია როგორც ველური ბუნების, ისე ადამიანის ჯანმრთელობის დასაცავად.
წყარო: WHO Calls for Global Ban on Lead Hunting Ammunition to Protect Wildlife and Human Health
