მაროკოში ჯანდაცვის ხარისხისა და პაციენტის უსაფრთხოების მიმართულებით ახალი ეტაპი დაიწყო მას შემდეგ, რაც AKDITAL Group-მა ოფიციალურად გააფართოვა თანამშრომლობა Accreditation Canada-სთან.
შეთანხმება ითვალისწინებს 12 სამედიცინო დაწესებულებაში საერთაშორისო აკრედიტაციის პროგრამის დანერგვასა და უკვე არსებული აკრედიტაციების განახლებას. ინიციატივა მიზნად ისახავს პაციენტის უსაფრთხოების, სამედიცინო მომსახურების ხარისხისა და კლინიკური მართვის სტანდარტების გაუმჯობესებას [1].
მოვლენების აღწერა
AKDITAL Group-ისა და Accreditation Canada-ს შორის გაფორმებული თანამშრომლობა მოიცავს მრავალწლიან პროგრამას, რომლის ფარგლებშიც მაროკოს სამედიცინო დაწესებულებებში საერთაშორისო აკრედიტაციის სტანდარტები ეტაპობრივად დაინერგება.
პროგრამის ძირითადი მიმართულებებია:
- პაციენტის უსაფრთხოების გაძლიერება;
- სამედიცინო მომსახურების ხარისხის გაუმჯობესება;
- საერთაშორისო სტანდარტების ინტეგრაცია;
- კლინიკური და მმართველობითი პროცესების ოპტიმიზაცია.
პროექტი სამწლიანი ციკლით განხორციელდება და მიზნად ისახავს ჯანდაცვის სისტემაში ხარისხის მართვის თანამედროვე მიდგომების გაძლიერებას.
Accreditation Canada მსოფლიოს ერთ-ერთ ყველაზე მსხვილ და ავტორიტეტულ ჯანდაცვის აკრედიტაციის ორგანიზაციად მიიჩნევა. ორგანიზაციის სტანდარტებით 60-მდე ქვეყანაში 14,000-ზე მეტი სამედიცინო დაწესებულება ფუნქციონირებს [2].
კონტექსტი და ფონი
ბოლო წლებში საერთაშორისო ჯანდაცვის სისტემებში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა:
- პაციენტის უსაფრთხოებას;
- სამედიცინო შეცდომების შემცირებას;
- ხარისხის მართვის სისტემებს;
- კლინიკური პროცესების სტანდარტიზაციას.
ჯანდაცვის აკრედიტაცია წარმოადგენს პროცესს, რომლის დროსაც დამოუკიდებელი საერთაშორისო ორგანიზაციები აფასებენ, აკმაყოფილებს თუ არა სამედიცინო დაწესებულება წინასწარ განსაზღვრულ ხარისხობრივ და უსაფრთხოების კრიტერიუმებს [3].
მსოფლიო ჯანდაცვის ორგანიზაციის (WHO) შეფასებით, პაციენტის უსაფრთხოება თანამედროვე ჯანდაცვის ერთ-ერთი უმთავრესი გამოწვევაა. სხვადასხვა კვლევის მიხედვით:
- სამედიცინო შეცდომები მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს პაციენტთა ჯანმრთელობაზე;
- ხარისხის სტანდარტების დანერგვა ამცირებს კლინიკურ რისკებს;
- სტანდარტიზებული მართვის სისტემები აუმჯობესებს სამედიცინო მომსახურების შედეგებს [4].
საერთაშორისო აკრედიტაციის პროგრამები ხშირად მოიცავს:
- ინფექციების კონტროლის სისტემებს;
- მედიკამენტების უსაფრთხო მართვას;
- პაციენტის იდენტიფიკაციის პროტოკოლებს;
- კლინიკური დოკუმენტაციის ხარისხს;
- სამედიცინო პერსონალის მუდმივ გადამზადებას.
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
ჯანდაცვის ხარისხის მართვის თანამედროვე მოდელები ეფუძნება ე.წ. პაციენტზე ორიენტირებულ მიდგომას, რომლის მიზანია:
- სამედიცინო რისკების შემცირება;
- მკურნალობის ეფექტიანობის ზრდა;
- კლინიკური პროცესების გამჭვირვალობა;
- პაციენტის გამოცდილების გაუმჯობესება.
კვლევები აჩვენებს, რომ საერთაშორისო აკრედიტაციის სისტემების დანერგვა ხშირად დაკავშირებულია:
- ჰოსპიტალური ინფექციების შემცირებასთან;
- კლინიკური შეცდომების პრევენციასთან;
- პაციენტთა კმაყოფილების ზრდასთან;
- სამედიცინო მომსახურების სტანდარტიზაციასთან [5].
თუმცა სპეციალისტები ასევე აღნიშნავენ, რომ აკრედიტაცია თავისთავად ავტომატურად არ ნიშნავს მაღალი ხარისხის სისტემის არსებობას. ეფექტიანობა დამოკიდებულია:
- რეალურ პრაქტიკულ დანერგვაზე;
- მუდმივ მონიტორინგზე;
- პერსონალის ჩართულობაზე;
- მენეჯმენტის ხარისხზე.
სწორედ ამიტომ, საერთაშორისო სტანდარტების მიღება მხოლოდ საწყისი ეტაპია და მნიშვნელოვანი ხდება მათი ყოველდღიურ პრაქტიკაში ინტეგრირება.
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
Accreditation Canada-ს მონაცემებით:
- ორგანიზაციის სტანდარტებით 14,000-ზე მეტი დაწესებულება მუშაობს;
- პროგრამები მოქმედებს დაახლოებით 60 ქვეყანაში;
- სისტემები მოიცავს როგორც საავადმყოფოებს, ისე პირველადი ჯანდაცვისა და რეაბილიტაციის ცენტრებს [2].
WHO-ს შეფასებით, მსოფლიოში ყოველწლიურად მილიონობით პაციენტი განიცდის სამედიცინო მომსახურებასთან დაკავშირებულ თავიდან აცილებად გართულებებს [4].
კვლევები მიუთითებს, რომ:
- უსაფრთხოების სტანდარტების გაუმჯობესება ამცირებს ჰოსპიტალურ გართულებებს;
- ხარისხის მონიტორინგის სისტემები აუმჯობესებს სამედიცინო შედეგებს;
- სტანდარტიზებული პროტოკოლები ამცირებს შეცდომების რისკს [5].
ამ მიმართულებით საერთაშორისო აკრედიტაცია ხშირად განიხილება როგორც ხარისხის კონტროლის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ინსტრუმენტი.
საერთაშორისო გამოცდილება
კანადა, ავსტრალია, დიდი ბრიტანეთი და ევროპის არაერთი ქვეყანა ჯანდაცვის ხარისხის შეფასების სისტემებში აქტიურად იყენებენ საერთაშორისო აკრედიტაციის მოდელებს.
საერთაშორისო პრაქტიკაში განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა:
- პაციენტის უფლებების დაცვას;
- კლინიკური უსაფრთხოების პროტოკოლებს;
- სამედიცინო პერსონალის უწყვეტ განათლებას;
- ხარისხის მუდმივ გაუმჯობესებას.
WHO და OECD ხაზს უსვამენ, რომ ხარისხის მართვის სისტემები თანამედროვე ჯანდაცვის აუცილებელი კომპონენტია და არა დამატებითი მექანიზმი [4][6].
ბოლო წლებში საერთაშორისო აკრედიტაციის პროგრამები განსაკუთრებით აქტიურად ინერგება:
- ახლო აღმოსავლეთის ქვეყნებში;
- ჩრდილოეთ აფრიკაში;
- აღმოსავლეთ ევროპაში;
- განვითარებადი ჯანდაცვის სისტემების მქონე ქვეყნებში.
მაროკოში მიმდინარე პროექტიც სწორედ ამ გლობალური ტენდენციის ნაწილია.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოშიც ბოლო წლებში გაიზარდა ინტერესი საერთაშორისო აკრედიტაციისა და ჯანდაცვის ხარისხის სისტემების მიმართ.
Accreditation Canada-ს სტანდარტებით საქართველოში უკვე რამდენიმე სამედიცინო დაწესებულება მუშაობს. ეს პროცესი უკავშირდება:
- პაციენტის უსაფრთხოების გაუმჯობესებას;
- საერთაშორისო პრაქტიკის დანერგვას;
- ხარისხის მართვის სისტემების განვითარებას.
საქართველოს ჯანდაცვის სექტორში კვლავ აქტუალურია:
- კლინიკური პროცესების სტანდარტიზაცია;
- ინფექციების კონტროლი;
- ხარისხის მონიტორინგი;
- სამედიცინო მომსახურების თანაბარი ხელმისაწვდომობა.
ამ მიმართულებით პროფესიული და აკადემიური დისკუსიები აქტიურად მიმდინარეობს როგორც SheniEkimi.ge-ზე, ისე PublicHealth.ge-ის პროფესიულ სივრცეებში.
ხარისხისა და საერთაშორისო სტანდარტების შესახებ დამატებითი აკადემიური ინფორმაცია ხელმისაწვდომია ასევე GMJ.ge-სა და Certificate.ge-ზე.
მითები და რეალობა
მითი: საერთაშორისო აკრედიტაცია მხოლოდ ფორმალური სტატუსია
რეალობა: თანამედროვე აკრედიტაციის სისტემები მოიცავს პაციენტის უსაფრთხოების, ინფექციების კონტროლის, მედიკამენტების მართვისა და კლინიკური პროცესების დეტალურ შეფასებას [3].
მითი: აკრედიტაცია მხოლოდ მდიდარი ქვეყნების ჯანდაცვის სისტემებისთვის არის საჭირო
რეალობა: საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ ხარისხის მართვის სისტემები განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განვითარებადი ჯანდაცვის სისტემებისთვის, სადაც სტანდარტიზაციის საჭიროება მაღალია [6].
მითი: აკრედიტაცია ავტომატურად ნიშნავს იდეალურ მომსახურებას
რეალობა: აკრედიტაცია წარმოადგენს ხარისხის სისტემის ერთ-ერთ ინსტრუმენტს, თუმცა რეალური შედეგი დამოკიდებულია პრაქტიკულ განხორციელებაზე და მუდმივ მონიტორინგზე.
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
რას ნიშნავს ჯანდაცვის აკრედიტაცია?
ეს არის პროცესი, რომლის დროსაც დამოუკიდებელი ორგანიზაცია აფასებს, აკმაყოფილებს თუ არა სამედიცინო დაწესებულება საერთაშორისო ხარისხისა და უსაფრთხოების სტანდარტებს.
რა მიზანი აქვს Accreditation Canada-ს პროგრამებს?
პაციენტის უსაფრთხოების, კლინიკური ხარისხისა და ჯანდაცვის მართვის სისტემების გაუმჯობესება.
რატომ არის პაციენტის უსაფრთხოება მნიშვნელოვანი?
უსაფრთხოების სტანდარტები ამცირებს სამედიცინო შეცდომების, ინფექციებისა და გართულებების რისკს.
არსებობს თუ არა მსგავსი პროგრამები საქართველოში?
დიახ. საქართველოში რამდენიმე სამედიცინო დაწესებულებამ უკვე გაიარა Accreditation Canada-ს აკრედიტაცია.
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
მაროკოში Accreditation Canada-სთან თანამშრომლობის გაფართოება ასახავს თანამედროვე ჯანდაცვის ერთ-ერთ მთავარ მიმართულებას — ხარისხისა და პაციენტის უსაფრთხოების სისტემურ გაძლიერებას.
საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ:
- ხარისხის მართვის სისტემები აუმჯობესებს სამედიცინო მომსახურებას;
- პაციენტის უსაფრთხოება თანამედროვე ჯანდაცვის ცენტრალური პრიორიტეტია;
- საერთაშორისო სტანდარტები ხელს უწყობს კლინიკური პროცესების გამჭვირვალობასა და ეფექტიანობას.
საქართველოსთვისაც მნიშვნელოვანი რჩება:
- საერთაშორისო ხარისხის სისტემების განვითარება;
- პაციენტზე ორიენტირებული მიდგომების გაძლიერება;
- სამედიცინო უსაფრთხოების კულტურის გაღრმავება;
- კლინიკური პრაქტიკის მუდმივი გაუმჯობესება.
წყაროები
- AKDITAL Group. Strategic partnership announcements and healthcare quality initiatives. Available from: https://akdital.ma/
- Accreditation Canada. International accreditation programs overview. Available from: https://accreditation.ca/
- International Society for Quality in Health Care (ISQua). Healthcare accreditation standards. Available from: https://isqua.org/
- World Health Organization. Patient safety and quality of care reports. Available from: https://www.who.int/
- OECD. Health care quality indicators and patient safety reports. Available from: https://www.oecd.org/
- World Bank. Quality health systems and patient safety initiatives. Available from: https://www.worldbank.org/
