ოფლის პაჩი ნემსის გარეშე — დიაბეტის მართვის მომავალი თუ გადაჭარბებული მოლოდინი?
ბოლო პერიოდში სოციალურ მედიაში აქტიურად ვრცელდება ინფორმაცია, თითქოს სამხრეთ კორეაში, Samsung-ის ბიომედიცინური კვლევითი ჯგუფების მონაწილეობით, შეიქმნა კანის სპეციალური პაჩი, რომელიც ოფლის ანალიზით ზომავს გლუკოზას და სხვა ბიომარკერებს და თითქოს შეუძლია ჩაანაცვლოს სისხლში შაქრის ტრადიციული გაზომვა. ასეთ პოსტებში ხშირად გვხვდება მაღალი სიზუსტის მაჩვენებლები და განცხადებები მასობრივი გამოყენების შესახებ.
მოდით, საკითხს მშვიდად და მეცნიერულად შევხედოთ და გავარკვიოთ, რა არის დადასტურებული ფაქტი და რა — ჯერ მხოლოდ პერსპექტიული იდეა.
რატომ არის ეს თემა ასეთი მნიშვნელოვანი
დღეს მსოფლიოში დიაბეტით ცხოვრობს დაახლოებით 537 მილიონი ზრდასრული ადამიანი, რაც ნიშნავს, რომ დაავადება აქვს ყოველი მეათე ადამიანს [1,2]. დიაბეტის მართვა ხშირად მოითხოვს სისხლში შაქრის ყოველდღიურ, მრავალჯერად კონტროლს, რაც დაკავშირებულია ტკივილთან, დისკომფორტთან და ფინანსურ ხარჯებთან. სწორედ ამიტომ, ნემსის გარეშე მონიტორინგის იდეა განსაკუთრებულ ინტერესს იწვევს.
რას ამბობს თანამედროვე მეცნიერება ოფლის სენსორებზე
ბოლო წლების განმავლობაში ინტენსიურად ვითარდება ოფლზე დაფუძნებული ბიოსენსორების ტექნოლოგია. კვლევებში აღწერილია მოწყობილობები, რომლებიც იყენებს:
• მიკროფლუიდურ არხებს ოფლის შესაგროვებლად
• ელექტროქიმიურ სენსორებს ბიომარკერების დასაფიქსირებლად
• მოქნილ და კანისთვის თავსებად მასალებს
• მონაცემთა დამუშავების ალგორითმებს, რომლებიც ითვალისწინებს ფიზიოლოგიურ ცვალებადობას
ასეთმა კვლევებმა აჩვენა, რომ ოფლში შესაძლებელია სხვადასხვა ნივთიერების, მათ შორის გლუკოზის, დაფიქსირება და დინამიკის შეფასება [3–5].
მთავარი საკითხი, რომელიც ხშირად არ არის ახსნილი
მნიშვნელოვანია მკაფიოდ ითქვას:
ოფლში გლუკოზის დონე პირდაპირ არ ასახავს სისხლში გლუკოზის დონეს.
ოფლის მაჩვენებლებზე ძლიერ გავლენას ახდენს:
• ოფლიანობის სიჩქარე
• ორგანიზმის ჰიდრატაციის დონე
• ფიზიკური აქტივობა
• გარემოს ტემპერატურა და კანის მდგომარეობა
ამ მიზეზით, ავტორიტეტული სამეცნიერო მიმოხილვები ხაზგასმით აღნიშნავს, რომ ოფლის სენსორები ამ ეტაპზე შეიძლება იყოს დამხმარე მონიტორინგის საშუალება, მაგრამ ისინი ვერ ცვლიან კლინიკურად დამტკიცებულ მეთოდებს და ექიმის მიერ რეკომენდებულ კონტროლს [4,5].
რას ვერ ვადასტურებთ სანდო, პირველწყაროზე დაყრდნობით
სოციალურ ქსელებში ხშირად გავრცელებული კონკრეტული განცხადებები, როგორიცაა:
• ძალიან მაღალი „სიზუსტის“ პროცენტები
• მასობრივი უფასო დარიგება ეროვნულ დონეზე
• ჰიპოგლიკემიის მკვეთრი შემცირება ფართო პოპულაციაში
ამ ეტაპზე არ არის დადასტურებული ფართომასშტაბიანი, დამოუკიდებელი კლინიკური კვლევებით, დეტალური მეთოდოლოგიითა და რეგულატორული შეფასებით. ასეთ მონაცემებზე საუბარი შესაძლებელია მხოლოდ სრული სამეცნიერო პუბლიკაციების საფუძველზე.
რა არის რეალური პერსპექტივა
ოფლის პაჩები წარმოადგენს ძალიან საინტერესო და პერსპექტიულ მიმართულებას ბიოინჟინერიაში. მომავალში, სათანადო კლინიკური დამტკიცების შემთხვევაში, მათ შეუძლიათ:
• შეავსონ ტრადიციული მონიტორინგი
• გააუმჯობესონ თვითკონტროლი
• შეამცირონ დისკომფორტი პაციენტებისთვის
თუმცა დღეს დიაბეტის უსაფრთხო მართვა კვლავ ეფუძნება მტკიცებულებაზე დაფუძნებულ მედიცინას, რეგულარულ მონიტორინგს და სპეციალისტის ჩართულობას [1–5].
წყაროები
1. International Diabetes Federation. Diabetes now affects one in 10 adults worldwide. 2021. ხელმისაწვდომია: https://idf.org/…/diabetes-now-affects-one-in-10-adults…/
2. International Diabetes Federation. IDF Diabetes Atlas, 10th edition. 2021. ხელმისაწვდომია: https://diabetesatlas.org/atlas/tenth-edition/
3. Lee H, Hong YJ, Baik S, et al. Wearable/disposable sweat-based glucose monitoring device integrated with feedback transdermal drug delivery module. Science Advances. 2017;3(3):e1601314. https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.1601314
4. Gao F, et al. Wearable and flexible electrochemical sensors for sweat analysis: advances and challenges. npj Flexible Electronics. 2023. https://www.nature.com/articles/s41378-022-00443-6
5. Childs A, et al. Diving into sweat: advances, challenges, and future opportunities for wearable sweat sensing. ACS Nano. 2024. https://pubs.acs.org/doi/10.1021/acsnano.4c10344
მეტი სანდო, გადამოწმებული და მეცნიერულად დასაბუთებული სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge — შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა
გადმოწერე აპი „შენი ექიმი“
შემოგვიერთდი Telegram არხზე:
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე (MD, MPH, PhD) — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
