როგორ ვასწავლოთ ბავშვებს ფულის დაზოგვა

აშშ-ში ჩატარებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ თუ ბავშვებს ფულის მიმართ სწორ დამოკიდებულებას ადრეული ასაკიდანვე ჩაუნერგავთ, ეს მათ სამომავლოდ ფინანსების დაზოგვასა და გადანაწილებაში დაეხმარება.

საერთაშორისო ექსპერტების თქმით, მნიშვნელოვანია, რომ მშობლებმა ბავშვებს აუხსნან – თუ საიდან მოდის და რაში იხარჯება ფული. ასევე,  უნდა ასწავლონ თუ როგორ გაარჩიონ სურვილები და საჭიროებები ერთმანეთისგან.

იქიდან გამომდინარე, რომ ეს ყველაფერი არც ისე მარტივია, როგორც ერთი შეხედვით ჩანს, ექსპერტებმა გამოყვეს რეკომენდაციები, რომლებიც მშობლებს აღნიშნული მიზნის მიღწევაში დაეხმარებათ.

დღეს ჩვენს მაყურებელს გავაცნობთ რჩევებს იმის შესახებ, თუ როგორ ასწავლონ ბავშვებს ფულის დაზოგვა:
1. პირველი ნაბიჯი, როგორც ამას ფსიქოლოგები ამბობენ, არის ის, რომ პატარებს ფულის მნიშვნელობა აუხსნათ.

ბავშვებს ხშირად ჰგონიათ, რომ თანხა შეუზღუდავი რაოდენობითაა, ამას ხელს უწყობს პლასტიკური ბარათებისა და ონლაინ გადახდების არსებობაც. ალბათ, არაერთხელ მოგისმენიათ თქვენი შვილებისგან შემდეგი ფრაზა: „ფული აღარ გვაქვს?! რა პრობლემაა, ბანკომატიდან გამოვიტანოთ.  ისინი ფიქრობენ, რომ ბანკომატებს  ჩვენთვის თანხის მოცემა დაუსრულებლად შეუძლიათ.

საერთაშორისო ექსპერტები გირჩევენ , პატარებისთვის ფული უფრო ხელშესახები გახადოთ. ამისთვის კი საჭიროა მათ თავად დაათვალიერებინოთ ბანკნოტები და მონეტები. ასევე, აჩვენოთ, რომ როდესაც მაღაზიაში ტერმინალს ბარათს ვადებთ, ამ ბარათიდან ჩვენი ფული იხარჯება.  შეგიძლიათ აჩვენოთ თუ რამდენი გქონდათ ანგარიშზე სავაჭრო ობიექტში მისვლამდე და რამდენი გაქვთ პროდუქტების შეძენის შემდეგ.

2. მეორე რჩევა  მშობლებისთვის იმის გააზრებაა, რომ ჯიბის ფულის განკარგვა ბავშვისპასუხისმგებლობაა და არა მათი.

ფსიქოლოგების თქმით, ხშირად მშობლები გაუაზრებელ შეცდომებს უშვებენ – ისინი შვილებს გარკვეულ თანხას აძლევენ, თუმცა თავადაც ყიდულობენ სხვადასხვა სახის ტკბილეულსა და ნივთს. ეს კი არასწორია.

საერთაშორისო ექსპერტების თქმით, თუ ბავშვს მივცემთ, მაგალითად, 5 ლარს მთელი კვირის განმავლობაში ნაყინისა და ტკბილეულის საყიდლად, ეს ფული მთელი კვირის განმავლობაში უნდა იკმაროს. თუ მან იცის, რომ თქვენც უყიდით ნაყინს ნებისმიერ დროს, როცა მოგთხოვთ, მაშინ მას  ფულის ღირებულებისა და დანიშნულების გაგება გაუჭირდება.

ამიტომ მიეცით თანხა და უთხარით, რომ ის  უნდა იმყოფინოს მაგალითად 1 კვირა ან 1 თვე: და თუ ვერ იკმარებს, მაშინ მეტს ვეღარ მიიღებს.

3. მაღაზიაში შესვლისას ბავშვებმა ხშირად ისეთი ნივთების მოთხოვნა იციან, რომელთა შეძენაც მანამდე გეგმაში არ იყო. ამ ყველაფერს კი ხშირად თან სდევს ფრაზები „მიყიდე“, „მიყიდე, თორემ ვიტირებ“ და ა.შ.
ამ დროს მშობლები განსაკუთრებით ცუდ მდგომარეობაში ვარდებიან ხოლმე, პატარებს კი ვერ გაუგიათ თუ რატომ არ ყიდულობს დედა ან მამა სასურველ სათამაშოს.

მსგავსი სიტუაციების თავიდან ასარიდებლად, საერთაშორისო ექსპერტები გირჩევენ, საყიდლებზე წასვლის წინ ბავშვთან ერთად საჭირო პროდუქტების სია შეადგინოთ და თან ზუსტად იმდენი თანხა წაიღოთ, რაც მათ შესაძენად დაგჭირდებათ. შესაბამისად, თუ ბავშვი რაიმე ზედმეტის ყიდვას მოგთხოვთ, შეგიძლიათ უთხრათ, რომ ამის ყიდვა არ იყო დაგეგმილი და არც თანხა გაქვთ სამაგისო.  თუმცა, შესთავაზეთ, რომ შემდეგზე ერთადწახვალთ მაღაზიაში და იყიდით.
4. ფსიქოლოგების თქმით, კარგი იქნება, თუ შვილებს  დეპოზიტისა და საპროცენტო განაკვეთის მნიშვნელობასა და პრინციპს ადრეული ასაკიდანვე ასწავლით.  მაგალითად: წაახალისეთ და უთხარით, რომ 10%-იან სარგებელს მიიღებს იმ თანხაზე, რამდენსაც ყოველთვიურად დაზოგავს – ამ მიდგომით ბავშვი მიხვდება, რომ თანხა შეიძლება გაიზარდოს დანაზოგიდანაც.

მაგრამ გახსოვდეთ: არ გადაუხადოთ ბავშვს ფული იმ ვალდებულებების შესრულებისთვის,  რაც მას ისედაც აკისრია…  როგორიცაა მაგალითად საკუთარ ოთახსა და ნივთებზე ზრუნვა, მეცადინეობა, სკოლაში სიარული, წიგნის კითხვა, უმცროს და-ძმაზე ზრუნვა.
5. როგორც საერთაშორისო ექსპერტები აღნიშნავენ,  უმნიშვნელოვანესია ბავშვმა იცოდეს, თუ როგორ დაისახოს ფინანსური მიზანი და მიაღწიოს მას.
მათი თქმით,

როდესაც ბავშვი სურვილს გამოთქვამს, რომ უნდა ახალი ველოსიპედი ან კომპიუტერული თამაში, მშობელმა მას ფულის დაზოგვა და გარკვეული პერიოდის შემდეგ ყიდვა უნდა შესთავაზოს. მაგალითად:  მასთან ერთად დაწერეთ ფურცელზე ნივთის ღირებულება და უთხარით, რომ თუ ჯიბის ფულიდან ყოველ დღე 10 ლარს გადადებს, მაშინ თვის ბოლოს სასურველი ნივთის ყიდვას შეძლებს.

6. ასევე კარგი იქნება, თუ შვილებს ფულის შოვნის გზების ძიებას ადრეული ასაკიდანვე ასწავლით. მაგალითად: შეგიძლიათ უთხრათ, რომ თანხის გამომუშავება შეუძლია ნივთების ან ნახატების გაყიდვის შედეგად. ასევე, ისეთი წვრილ-წვრილი საქმეებით, როგორიცაა მეზობლის ძაღლის გასეირნება და ა.შ. როდესაც ბავშვი დაინახავს, რომ ფულის გამომუშავებას შრომა სჭირდება – უფრო მეტად ისწავლის მის ფასს და მომავალში. თანხის დაზოგვა არ გაუჭირდება.  

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!