ვჭამთ პლასტმასას და ვერც ვხვდებით — ზღვის თევზებთან ერთად ჩვენს ორგანიზმში ხვდება მიკროპლასტმასი
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
პლასტმასი — უხილავი საფრთხე ზღვაში და თეფშზე
ახალი ანგარიში, რომელიც გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამამ (UNEP) გამოაქვეყნა, კიდევ ერთხელ ადასტურებს საშიშ რეალობას — ჩვენი ოკეანეები და ზღვები სავსეა პლასტმასით, ხოლო მისი ნაწილი უკვე თევზების მეშვეობით ჩვენს ორგანიზმშიც ხვდება.
ზღვაში მოხვედრილი პლასტმასა — განსაკუთრებით ერთჯერადი პარკები და ბოთლები — იშლება მიკროპლასტმასად, რომელსაც თევზები, კრევეტები და სხვა ზღვის ცოცხალი ორგანიზმები საკვებად აღიქვამენ.
შემდგომში კი ისინი ადამიანის საკვები ჯაჭვის ნაწილად იქცევიან.
რა არის მიკროპლასტმასი?
• მიკროპლასტმასი არის 5 მილიმეტრზე მცირე ზომის პლასტმასის ნაწილაკი.
• ის წარმოიქმნება პლასტმასის ნარჩენების დეგრადაციის შედეგად — ზემოქმედების პირობებში (მზე, ტალღა, მარილიანი წყალი).
• მას ვერ ფილტრავენ არც თევზები, არც ჩვენი საჭმლის მომნელებელი სისტემა.
რა გავლენა აქვს პლასტმასას ზღვის სიცოცხლეზე?
თევზები და სხვა ზღვის ცხოველები ხშირად იკვებებიან პლასტმასით, რაც იწვევს:
• საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ბლოკირებას
• ზრდის შეფერხებას
• გამრავლების უნარის დაკარგვას
• სიკვდილს
პლასტმასის ნაწილაკები ასევე იკავებენ ქიმიურ ტოქსინებს — როგორიცაა ბისფენოლი (BPA) და ფტალატები — რომლებიც გროვდება ორგანიზმში.
ადამიანის ჯანმრთელობაზე გავლენა
ის, რაც ზღვაში რჩება, ჩვენს თეფშზე მოდის:
• მიკროპლასტმასა აღწევს ჩვენს ორგანიზმში საკვების, წყლის ან ჰაერის მეშვეობით;
• შეუძლია გავიდეს სისხლის მიმოქცევაში და მოხვდეს ორგანოებში;
• ახდენს ჰორმონული სისტემის დარღვევას;
• ზრდის კიბოს, უნაყოფობისა და ნევროლოგიური პრობლემების რისკს;
• ფიქსირდება ბავშვების განვითარების შეფერხება, როცა ორსულ ქალებში მიკროპლასტმასა გროვდება.
L
გაეროს მოწოდება
UNEP მოუწოდებს ყველა ქვეყანას:
• დაიწყონ რეგულაციები ერთჯერადი პლასტმასის წინააღმდეგ
• წაახალისონ ალტერნატიული, მრავალჯერადი ან ბიოდეგრადირებადი მასალები
• განავითარონ სანაპიროებისა და მდინარეების წმენდის პროექტები
• შეიყვანონ განათლებაში პლასტმასის გავლენის საკითხები
კითხვები და პასუხები
მართლა ვჭამთ პლასტმასას?
დიახ. კვლევების მიხედვით, საშუალოდ ადამიანი წელიწადში იღებს 5 გრ მიკროპლასტმასას — დაახლოებით ერთი საკრედიტო ბარათის ტოლი.
არის თუ არა ეს ჯანმრთელობისთვის მავნე?
დიახ. გრძელვადიანი ზემოქმედება დაკავშირებულია ენდოკრინულ დარღვევებთან, ონკოლოგიურ და რეპროდუქციულ პრობლემებთან.
როგორ ვცხოვრობთ ისე, რომ ნაკლები პლასტმასა შევიდეს ჩვენს ორგანიზმში?
არ გამოიყენო ერთჯერადი პლასტმასის ბოთლები
აირჩიე მინის ან ლითონის ალტერნატივა
შეამცირე ზღვის პროდუქტების მოხმარება უნებართვო წყაროებიდან
არ მიირთვა საკვები პლასტმასის კონტეინერიდან
პროფესორის კომენტარი
„არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ადამიანიც ეკოსისტემის ნაწილია. როცა ვაბინძურებთ ოკეანეს, არ ვამთავრებთ პრობლემას სანაპიროზე — ჩვენ ვიწყებთ მას ჩვენს ორგანიზმში. დროა, ეს პრობლემა აღვიქვათ არა როგორც ეკოლოგიური, არამედ როგორც ჯანმრთელობის კრიზისი.“
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/app/sheniekimi/id6746522706
Android: https://play.google.com/store/apps/details…
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
გამოყენებული წყაროები
1. United Nations. Ocean plastic pollution harming marine life, and human health, report warns. UN News. 2025 Aug 6. https://news.un.org/en/story/2025/08/1165563
2. World Health Organization (WHO). Microplastics in drinking-water. 2019. https://www.who.int/publications/i/item/9789241516198
3. Cox KD, Covernton GA, Davies HL, et al. Human Consumption of Microplastics. Environ Sci Technol. 2019;53(12):7068–7074. doi:10.1021/acs.est.9b01517
4. UNEP. Turning off the tap: How the world can end plastic pollution and create a circular economy. 2023.
5. Barboza LGA, Dick Vethaak A, Lavorante BRBO, et al. Marine microplastic debris: A targeted review on their occurrence, environmental effects and human health. Environ Pollut. 2018;237:100-114. doi:10.1016/j.envpol.2017.10.005
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #plasticfree #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi #მიკროპლასტმასი #ეკოლოგია
@highlight Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniEkimi.ge • შენი ექიმი
პლასტმასი — უხილავი საფრთხე ზღვაში და თეფშზე
ახალი ანგარიში, რომელიც გაეროს გარემოსდაცვითი პროგრამამ (UNEP) გამოაქვეყნა, კიდევ ერთხელ ადასტურებს საშიშ რეალობას — ჩვენი ოკეანეები და ზღვები სავსეა პლასტმასით, ხოლო მისი ნაწილი უკვე თევზების მეშვეობით ჩვენს ორგანიზმშიც ხვდება.
ზღვაში მოხვედრილი პლასტმასა — განსაკუთრებით ერთჯერადი პარკები და ბოთლები — იშლება მიკროპლასტმასად, რომელსაც თევზები, კრევეტები და სხვა ზღვის ცოცხალი ორგანიზმები საკვებად აღიქვამენ.
შემდგომში კი ისინი ადამიანის საკვები ჯაჭვის ნაწილად იქცევიან.
რა არის მიკროპლასტმასი?
• მიკროპლასტმასი არის 5 მილიმეტრზე მცირე ზომის პლასტმასის ნაწილაკი.
• ის წარმოიქმნება პლასტმასის ნარჩენების დეგრადაციის შედეგად — ზემოქმედების პირობებში (მზე, ტალღა, მარილიანი წყალი).
• მას ვერ ფილტრავენ არც თევზები, არც ჩვენი საჭმლის მომნელებელი სისტემა.
რა გავლენა აქვს პლასტმასას ზღვის სიცოცხლეზე?
თევზები და სხვა ზღვის ცხოველები ხშირად იკვებებიან პლასტმასით, რაც იწვევს:
• საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის ბლოკირებას
• ზრდის შეფერხებას
• გამრავლების უნარის დაკარგვას
• სიკვდილს
პლასტმასის ნაწილაკები ასევე იკავებენ ქიმიურ ტოქსინებს — როგორიცაა ბისფენოლი (BPA) და ფტალატები — რომლებიც გროვდება ორგანიზმში.
ადამიანის ჯანმრთელობაზე გავლენაის, რაც ზღვაში რჩება, ჩვენს თეფშზე მოდის:
• მიკროპლასტმასა აღწევს ჩვენს ორგანიზმში საკვების, წყლის ან ჰაერის მეშვეობით;
• შეუძლია გავიდეს სისხლის მიმოქცევაში და მოხვდეს ორგანოებში;
• ახდენს ჰორმონული სისტემის დარღვევას;
• ზრდის კიბოს, უნაყოფობისა და ნევროლოგიური პრობლემების რისკს;
• ფიქსირდება ბავშვების განვითარების შეფერხება, როცა ორსულ ქალებში მიკროპლასტმასა გროვდება.
L
გაეროს მოწოდება
UNEP მოუწოდებს ყველა ქვეყანას:
• დაიწყონ რეგულაციები ერთჯერადი პლასტმასის წინააღმდეგ
• წაახალისონ ალტერნატიული, მრავალჯერადი ან ბიოდეგრადირებადი მასალები
• განავითარონ სანაპიროებისა და მდინარეების წმენდის პროექტები
• შეიყვანონ განათლებაში პლასტმასის გავლენის საკითხები
კითხვები და პასუხები
მართლა ვჭამთ პლასტმასას?
დიახ. კვლევების მიხედვით, საშუალოდ ადამიანი წელიწადში იღებს 5 გრ მიკროპლასტმასას — დაახლოებით ერთი საკრედიტო ბარათის ტოლი.
არის თუ არა ეს ჯანმრთელობისთვის მავნე?
დიახ. გრძელვადიანი ზემოქმედება დაკავშირებულია ენდოკრინულ დარღვევებთან, ონკოლოგიურ და რეპროდუქციულ პრობლემებთან.
როგორ ვცხოვრობთ ისე, რომ ნაკლები პლასტმასა შევიდეს ჩვენს ორგანიზმში?
არ გამოიყენო ერთჯერადი პლასტმასის ბოთლები
აირჩიე მინის ან ლითონის ალტერნატივა
შეამცირე ზღვის პროდუქტების მოხმარება უნებართვო წყაროებიდან
არ მიირთვა საკვები პლასტმასის კონტეინერიდან
პროფესორის კომენტარი
„არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ ადამიანიც ეკოსისტემის ნაწილია. როცა ვაბინძურებთ ოკეანეს, არ ვამთავრებთ პრობლემას სანაპიროზე — ჩვენ ვიწყებთ მას ჩვენს ორგანიზმში. დროა, ეს პრობლემა აღვიქვათ არა როგორც ეკოლოგიური, არამედ როგორც ჯანმრთელობის კრიზისი.“
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/app/sheniekimi/id6746522706
Android: https://play.google.com/store/apps/details…
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
გამოყენებული წყაროები
1. United Nations. Ocean plastic pollution harming marine life, and human health, report warns. UN News. 2025 Aug 6. https://news.un.org/en/story/2025/08/1165563
2. World Health Organization (WHO). Microplastics in drinking-water. 2019. https://www.who.int/publications/i/item/9789241516198
3. Cox KD, Covernton GA, Davies HL, et al. Human Consumption of Microplastics. Environ Sci Technol. 2019;53(12):7068–7074. doi:10.1021/acs.est.9b01517
4. UNEP. Turning off the tap: How the world can end plastic pollution and create a circular economy. 2023.
5. Barboza LGA, Dick Vethaak A, Lavorante BRBO, et al. Marine microplastic debris: A targeted review on their occurrence, environmental effects and human health. Environ Pollut. 2018;237:100-114. doi:10.1016/j.envpol.2017.10.005
#drpkhakadze #აქხარისხია #შენიექიმი #plasticfree #გიორგიფხაკაძე #შენიამბები #sheni #sheniambebi #მიკროპლასტმასი #ეკოლოგია
@highlight Giorgi Pkhakadze SheniAmbebi.ge • შენი ამბები SheniEkimi.ge • შენი ექიმი
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
