ეკრანის ლურჯი შუქი — ჩუმი საფრთხე ტვინის, კანისა და თვალისთვის
შენიექიმი | ოფიციალური სამედიცინო სტატია ქართულად
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
რატომ არ უნდა იწვეთ მობილურით ხელში — ლურჯი შუქის რეალური ზიანი
დღეს ჩვენ ყოველდღიურად ვატარებთ საათებს ეკრანებთან — სმარტფონები, პლანშეტები, კომპიუტერები, ტელევიზორები.
მაგრამ იცით, რომ ამ ეკრანებისგან გამოსულმა ლურჯმა შუქმა შეიძლება რეალურად დაზიანოს:
- ძილი
- კანი
და თვალის ჯანმრთელობა?
რა არის ლურჯი შუქი?
ლურჯი შუქი — ესაა მაღალენერგიული ხილული სინათლის ფორმა, რომელიც ბუნებრივად გვხვდება მზის შუქში.
მაგრამ ელექტრონული მოწყობილობებიც (ეკრანები, LED განათება) მას დიდი დოზით ასხივებენ — ხშირად არასასურველ დროს, განსაკუთრებით ღამით.
როგორ აფერხებს ძილს?
ლურჯი შუქი აჩერებს მელატონინის წარმოქმნას — ეს ჰორმონია, რომელიც აკონტროლებს ჩვენი ორგანიზმის ბიოლოგიურ საათს (ცირკადულ რიტმს).
თუ დაძინებამდე ეკრანს უყურებთ:
• გეძინებათ გვიან
• გეღვიძებათ დაღლილი
• ირღვევა ღრმა ძილის ფაზები
• იზრდება უძილობის, შფოთვის და დეპრესიის რისკი
როგორ აზიანებს თვალებს?
თვალის ბადურა ვერ ფილტრავს ლურჯ შუქს ეფექტურად.
დროთა განმავლობაში ეს იწვევს:
• თვალის დაღლილობას
• მშრალ თვალებს
• მხედველობის დაბინდვას
•და შესაძლოა კატარაქტას ან მაკულარული დეგენერაციას
განსაკუთრებით რისკის ქვეშ არიან ბავშვები, რადგან მათი თვალები ლურჯ შუქს უფრო ინტენსიურად შთანთქავს.
როგორ მოქმედებს კანის დაბერებაზე?
ლურჯი შუქი წარმოშობს ოქსიდაციურ სტრესს კანში — ეს ნიშნავს თავისუფალი რადიკალების დაგროვებას, რაც:
• აჩქარებს კანის დაბერებას
• იწვევს პიგმენტურ ლაქებს (ჰიპერპიგმენტაცია)
• აფერხებს კოლაგენის სინთეზს
განსაკუთრებით დაუცველია სახის ღია ზონები — და მზისგან დამცავი კრემი საჭიროა შიგნით ყოფნისასაც!
როგორ დავიცვათ თავი?
აი, მარტივი ნაბიჯები:
•შეამცირეთ ეკრანის დრო 2 საათით ძილის წინ
•გამოიყენეთ ლურჯ შუქზე ფილტრიანი სათვალე
•დააყენეთ “night mode” ტელეფონსა და კომპიუტერზე
•იხმარეთ SPF-შემცველი მაკიაჟი ან კრემი — შენობაში ყოფნის დროსაც!
•განსაკუთრებული ყურადღება მიაქციეთ ბავშვებს — შეზღუდეთ ეკრანის დრო
კითხვა-პასუხი
თუ შუქი ბუნებრივია, რატომაა მავნე ეკრანიდან?
მზე — გვაძლევს ბუნებრივ ლურჯ შუქს დღის განმავლობაში. მაგრამ ეკრანებიდან მიღებული შუქი ღამით არღვევს ჩვენს ბიოლოგიურ საათს.
არის თუ არა ფილტრი სათვალე საჭირო ყველასთვის?
არაა სავალდებულო, მაგრამ განსაკუთრებით რეკომენდებულია მათთვის, ვინც ყოველდღე საათობით მუშაობს კომპიუტერთან.
შიგნით SPF რატომ უნდა ვიყენოთ?
ლურჯი შუქიც იწვევს უჯრედულ დაზიანებას. SPF და რკინას შემცველი მაკიაჟი იცავს კანს არა მხოლოდ მზისგან, არამედ ხელოვნური შუქისგანაც.
ბავშვებს რატომ ეზრდებათ რისკი?
მათ თვალებს არ აქვთ საკმარისი დაცვითი მექანიზმები, ამიტომ ლურჯ შუქს უფრო ღრმად შთანთქავენ.
რა დოზაა უსაფრთხო?
არ არსებობს ზუსტი “უსაფრთხო დოზა”, მაგრამ მიზანია — ყოველდღიური დრო დაიყვანოთ 2 საათამდე ძილის წინ და 6 საათამდე დღის განმავლობაში.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
ლიტერატურა:
1. Tosini G, Ferguson I, Tsubota K. Effects of blue light on the circadian system and eye physiology. Mol Vis. 2016.
2. Kim H, et al. Impact of blue light on skin aging. J Dermatol Sci. 2020.
3. American Academy of Ophthalmology. Blue Light and Your Eyes. 2023.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
