არის თუ არა ხელოვნურად მოშენებული ორაგული ყველაზე მავნე საკვები ჩვენს თეფშზე? ფაქტები, მითები და პროფესიული შეფასება
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი. sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
სოციალურ ქსელში ფართოდ გავრცელდა პოსტი, რომელშიც მითითებულია, რომ ხელოვნურად მოშენებული ორაგული (farmed salmon) არის ერთ-ერთი ყველაზე ტოქსიკური და მავნე საკვები, რომელსაც თითქოს გენეტიკური მუტაციები და დაავადებები ახლავს თან. პოსტს თან ახლავს მძიმე დაზიანებული თევზის შოკისმომგვრელი ფოტო.
მოდით, დავძაბოთ არა ემოციები, არამედ მეცნიერება და ფაქტები.
1. რა არის „ხელოვნურად მოშენებული ორაგული“?
ეს არის თევზი, რომელიც იზრდება სპეციალურ აუზებსა ან საზღვაო ბადეებში ადამიანის ზედამხედველობით. მისი კვება, გამრავლება და ჯანმრთელობა კონტროლდება სპეციალური ფერმის პირობებში.
მიზანი: უზრუნველყოს უფრო ხელმისაწვდომი, სტაბილური და მასშტაბური თევზის წარმოება მსოფლიო ბაზარზე.
2. არის თუ არა ხელოვნურად მოშენებული ორაგული ტოქსიკური?
არა. თუმცა ზოგიერთი რისკი არსებობს, რომელიც უნდა ვიცოდეთ:
ფერმაში გაზრდილ ორაგულს ხშირად აქვს მაღალი ცხიმის შემცველობა, რაც საკვებზეა დამოკიდებული
ზოგ ფერმაში შესაძლებელია გამოყენებული იყოს ანტიბიოტიკები ან ფერადმცემი დანამატები, რაც კონტროლს ექვემდებარება
დაბინძურებული წყალი შესაძლოა შეიცავდეს მიკროპლასტიკებს ან მძიმე მეტალებს, თუმცა დასავლურ ქვეყნებში (ნორვეგია, შვედეთი, კანადა) მკაცრი რეგულაციებია
თუმცა, „ტოქსიკურობის“ მტკიცებულება ფართო მეცნიერულად არ არსებობს იმ დონეზე, რომ ხელოვნურად მოშენებული ორაგული სრულიად აკრძალულ საკვებად მივიჩნიოთ.
3. გენეტიკური მუტაციები?
ტერმინი „გენეტიკური მუტაცია“ ხშირად გამოიყენება შოკისთვის. რეალობაში:
• ბუნებრივ გენეტიკურ ცვალებადობას თევზი ისედაც განიცდის
• „მუტაცია“ != „მავნე“
• ამ ეტაპზე არ არსებობს მტკიცებულება, რომ ხელოვნურად მოშენებული ორაგული შეიცავს ისეთ მუტაციებს, რომლებიც ადამიანზე უარყოფითად მოქმედებს
4. ველური vs ხელოვნურად მოშენებული ორაგული
ველური ორაგული შესაძლოა შეიცავდეს მეტ მერკურსა და მძიმე მეტალებს, ზღვის დაბინძურებიდან გამომდინარე
ხელოვნურად მოშენებული ორაგული კი რეგულირდება უსაფრთხოების საერთაშორისო სტანდარტებით, რაც ამცირებს ბაქტერიული და ქიმიური რისკების ალბათობას
პროფესორის რეკომენდაცია:
- არ არის საჭირო პანიკა — არც ხელოვნურად მოშენებული, არც ველური ორაგული არ არის „მკვლელი საკვები“
- აირჩიეთ სანდო წყაროები და ეკო-სერტიფიცირებული პროდუქტები
- მოარიდეთ თავი უმ თევზს დაბინძურებული წყლებიდან
- შეინარჩუნეთ კრიტიკული აზროვნება სოც. ქსელებში გავრცელებული ინფორმაციის მიმართ
მნიშვნელოვანია: ყოველი შოკისმომგვრელი ფოტო არ ასახავს მთელ რეალობას. მეცნიერება უნდა იყოს ჯანდაცვის გადაწყვეტილებების საფუძველი — და არა შიში.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
