ულტრაპროცესირებული საკვები კლავს – ყოველწლიურად ათასობით სიკვდილი მხოლოდ დიდ ბრიტანეთში
და საქართველო?
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ახალი კვლევა დიდ ბრიტანეთში – შოკისმომგვრელი შედეგი
Sky News-ის ინფორმაციით, ლონდონის იმპერიული კოლეჯის მიერ ჩატარებული კვლევა აჩვენებს, რომ ულტრაპროცესირებული საკვები (UPF) – მაგალითად: ბურგერები, ძეხვეული, ჩიფსები, ტკბილეული, გაზიანი სასმელები და მზა საკვები – შესაძლოა გადამწყვეტი როლი თამაშობდეს ათასობით ადამიანის სიკვდილის მიზეზში ყოველწლიურად დიდ ბრიტანეთში.
მკვლევართა ჯგუფმა დაასკვნა, რომ:
• ამ საკვებმა მნიშვნელოვნად გაზარდა გულის დაავადებების, დიაბეტის და სიმსივნეების გავრცელება
• ადამიანები, რომლებიც ყოველდღიურად დიდ რაოდენობას იღებენ ასეთ პროდუქტებს, 50%-ზე მეტით მაღალი რისკის ქვეშ არიან
• მრავალი პროდუქტი მოიხმარება ბავშვების, მოზარდებისა და დაბალშემოსავლიანი ოჯახების მიერ
რა არის ულტრაპროცესირებული საკვები?
ეს არის ისეთი პროდუქტები, რომლებიც მზადდება მრავალი საფეხურის ტექნოლოგიური დამუშავების გზით და შეიცავს:
• ქიმიურ დანამატებს, არომატიზატორებს, სტაბილიზატორებს
• მაღალი დოზით შაქარს, მარილს, არაჯანსაღ ცხიმებს
• გემოვნების გამაძლიერებლებს (მაგალითად: გლუტამატი)
• პროდუქტის ვადის გასახანგრძლივებლად გამოყენებულ ქიმიკატებს
საქართველოში არსებული მდგომარეობა – ვითარება მეტად საგანგაშოა
- საქართველოში არ არსებობს ეფექტური კონტროლი და რეგულაცია ულტრაპროცესირებულ საკვებზე.
- მაღაზიებში ფართოდ იყიდება დაბალი ხარისხის ფაფები, ტკბილეული, მზა ბურგერები, ჰოთ-დოგები, ჩიფსები და გაზიანი სასმელები, რომლებიც ბავშვებისთვის ხელმისაწვდომია ყოველდღიურად.
- საკვები წარდგენილია ხშირად როგორც „მეგობრული“, „გემრიელი“ ან „საჯარო სკოლებისთვის დამზადებული“ – მაგრამ რეალურად პროდუქტები შეიცავს გადაჭარბებულ შაქარს, მარილსა და ხელოვნურ დანამატებს.
- საქართველოში არ არსებობს ეტიკეტირების მკაცრი მოთხოვნები, რაც იმას ნიშნავს, რომ მომხმარებელი არ იცის, რას ჭამს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„დღეს საქართველოში თითოეულ მაღაზიაში იყიდება პროდუქტები, რომლებიც დიდი ბრიტანეთის კვლევის მიხედვით პირდაპირ კავშირშია სიკვდილიანობასთან. თუ არ დავიწყეთ განათლება, რეგულაცია და მკაცრი მონიტორინგი, საქართველოში გაუარესდება გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების, სიმსუქნისა და კიბოს მაჩვენებლები – და ყველაზე დიდ ფასს გადაიხდიან ბავშვები.“
რა უნდა გავაკეთოთ როგორც საზოგადოებამ?
- იფორმირება – მშობლებს, პედაგოგებს და თავად ბავშვებს უნდა ავუხსნათ ამ საკვების რისკები
- შეგნებული არჩევანი – ვიყიდოთ უბრალო, ნაკლებად დამუშავებული პროდუქტი: მარცვლეული, ხილი, ბოსტნეული
- ეტიკეტების კითხვა – გადავამოწმოთ შაქრისა და მარილის შემცველობა
- მთავრობების პასუხისმგებლობა – შემოიღონ რეგულაციები და აკრძალვები სკოლების მენიუებში ულტრაპროცესირებული პროდუქტებისგან
წყაროები:
• Sky News. Ultra-processed foods could be linked to thousands of UK deaths a year, study suggests.
• Monteiro CA et al. Ultra-processed foods and human health: What do we already know? Public Health Nutrition. 2018
• Harvard School of Public Health. The dangers of ultra-processed food
გაიგეთ მეტი:
www.sheniekimi.ge – შენი ჯანმრთელობის მეგზური
⸻
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH), მედიცინის დოქტორი (PhD).
პროფესორი ფხაკაძე არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე, WHO-ს ექსპერტი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში.
⸻
გაავრცელეთ ეს ინფორმაცია – ყოველდღიური საკვები შეიძლება იყოს ნელი მკვლელი, თუ მას სიფრთხილით არ მივუდგებით. განათლება = სიცოცხლე.
