არტერიული ჰიპერტენზია – სიმპტომები, მკურნალობა და პრევენცია
არტერიული ჰიპერტენზია არის მდგომარეობა, როდესაც სისხლის წნევა მუდმივად და ხანგრძლივად აღემატება ნორმალურ მაჩვენებლებს.
ფიზიკური აქტივობისას წნევის მომატება ბუნებრივია, თუმცა მოსვენებულ მდგომარეობაში ის უნდა დაუბრუნდეს ნორმას. ჰიპერტენზიის დროს კი წნევა მუდმივად მაღალია.
გლობალური სტატისტიკა:
მსოფლიოში 1.28 მილიარდ ადამიანს აქვს ჰიპერტენზია, თუმცა მხოლოდ 42%-შია დიაგნოზი დადგენილი და მკურნალობა დაწყებული. ბევრმა კი შესაძლოა საერთოდ არ იცოდეს, რომ დაავადება აქვს.
რატომ არის არტერიული ჰიპერტენზია სერიოზული?
გართულებების გარეშე მიმდინარე ჰიპერტენზიაც კი სიცოცხლისთვის საშიშია.
შესაძლო გართულებები:
-
მიოკარდიუმის ინფარქტი
-
ინსულტი
-
აორტის ანევრიზმა და გასკდომა
-
თირკმლის უკმარისობა
-
მხედველობის დაქვეითება
-
მეხსიერების დაკარგვა და დემენცია
არტერიული წნევა ორი მაჩვენებლისგან შედგება:
-
სისტოლური წნევა – გულის შეკუმშვისას
-
დიასტოლური წნევა – გულის მოდუნებისას
ევროპის კარდიოლოგთა ასოციაციის მონაცემებით:
-
ნორმა: <120/70 mmHg
-
მომატებული წნევა: 120–139/70–89 mmHg
-
ჰიპერტენზია: ≥140/90 mmHg
წნევის სწორად გასაზომად:
-
იყავით მშვიდ გარემოში, 5 წუთი მოსვენებით
-
არ მოწიოთ, არ ივარჯიშოთ და არ მიიღოთ კოფეინი 30 წუთით ადრე
-
კომფორტულად იჯდეთ, ზურგით სკამზე მიყრდნობით
-
გამოიყენეთ სწორი ზომის მანჟეტი შიშველ მკლავზე
-
გაზომეთ წნევა დილით და საღამოს, ორივე ხელზე
-
განაგრძეთ მონიტორინგი 6–7 დღის განმავლობაში
ჰიპერტენზიის რისკ-ფაქტორები
მოდიფიცირებადი ფაქტორები:
-
მარილიანი და ცხიმიანი საკვები
-
დაბალი ფიზიკური აქტივობა
-
თამბაქოს და ალკოჰოლის მოხმარება
-
ჭარბი წონა (ყოველი დამატებითი 5 კგ წნევას დაახლოებით +4.5 mmHg მატებს)
არამოდიფიცირებადი ფაქტორები:
-
ოჯახური ისტორია
-
ასაკი (>65 წელი)
-
თანმხლები დაავადებები (დიაბეტი, თირკმლის დაავადება)
ჰიპერტენზიის ძირითადი მიზეზები
-
პირველადი ჰიპერტენზია – ასაკისა და ცხოვრების წესის შედეგი
-
მეორეული ჰიპერტენზია – სხვა დაავადებების ან მედიკამენტების გავლენით (მაგ. იმუნოსუპრესანტები, არასტეროიდული ანთების საწინააღმდეგო პრეპარატები, ძილის აპნოე, თირკმლის პათოლოგიები)
არტერიული ჰიპერტენზიის სიმპტომები
ხშირად ჰიპერტენზია უსიმპტომოდ მიმდინარეობს, თუმცა შესაძლებელია გამოვლინდეს:
-
ძლიერი თავის ტკივილი
-
გულმკერდის ტკივილი
-
სუნთქვის გაძნელება
-
გულისრევა, ღებინება
-
მხედველობის გაუარესება
-
ყურებში შუილი
-
ცხვირიდან სისხლდენა
-
გულისცემის აჩქარება
სიმპტომების შემთხვევაში დაუყოვნებლივ მიმართეთ ექიმს!
როგორ ვმკურნალობთ არტერიულ ჰიპერტენზიას?
ცხოვრების სტილის ცვლილება:
-
ჯანსაღი კვება (მეტი ხილი და ბოსტნეული)
-
რეგულარული ფიზიკური აქტივობა (150+ წუთი/კვირაში)
-
წონის კონტროლი
-
თამბაქოს და ალკოჰოლის შემცირება
მედიკამენტური მკურნალობა:
-
AGF ინჰიბიტორები
-
ARB პრეპარატები
-
კალციუმის არხის ბლოკატორები
-
დიურეტიკები
სამიზნე წნევა:
<130/80 mmHg – განსაკუთრებით თუ პაციენტს აქვს:
-
გულ-სისხლძარღვთა დაავადება
-
დიაბეტი
-
თირკმლის დაავადება
რატომ არის საჭირო რეგულარული მონიტორინგი?
ჰიპერტენზიის მკურნალობა გრძელვადიანი პროცესია. აუცილებელია:
-
ოჯახის ექიმისა და კარდიოლოგის ზედამხედველობა
-
პრეპარატების რეგულარული მიღება
-
ცხოვრების ჯანსაღი წესის დაცვა
🩺 გახსოვდეთ: არტერიული ჰიპერტენზია არის სიკვდილისა და ინვალიდობის ერთ-ერთი წამყვანი მიზეზი, მაგრამ დროული დიაგნოზი და მკურნალობა მნიშვნელოვნად აუმჯობესებს სიცოცხლის ხარისხს!
#drpkhakadze #გიორგიფხაკაძე #აქხარისხია
