მინერალები – ჯანმრთელობის პატარა გმირები, რომლებსაც ხშირად ვერ ვამჩნევთ!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
ვიტამინებზე ბევრს ვსაუბრობთ, მაგრამ თქვენ იცით, რომ ჩვენი სხეული ვერ იარსებებს სწორად მინერალების გარეშე?
მინერალები აუცილებელია:
- ენერგიისთვის
- იმუნიტეტისთვის
- ტვინის მუშაობისთვის
- ძვლების სიმტკიცისთვის
- ნერვული სისტემის გაწონასწორებისთვის
თუმცა, საქართველოში მათი დეფიციტი გავრცელებულია!
გაიცანით ყველაზე საჭირო მინერალები და ისწავლეთ, როგორ მივიღოთ ისინი საკვებიდან, და თუ საჭირო გახდა — როგორ შევარჩიოთ ხარისხიანი დანამატები სიფრთხილით.
1. რკინა (Fe) – ენერგიის გამტარი
რისთვის გვჭირდება:
აუცილებელია ჟანგბადის გადასატანად სისხლში — ჰემოგლობინის ნაწილია. მისი ნაკლებობა იწვევს ანემიას, დაღლილობას, თავის ტკივილს, თმის ცვენას.
საკვები წყაროები:
- წითელი ხორცი,
- ისპანახი,ოსპი,ქიშმიში,
- თევზი
დანამატები:
თუ საკვები არ არის საკმარისი, რკინა შეგიძლიათ მიიღოთ დანამატით, მაგრამ მხოლოდ ექიმის დანიშნულებით! გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
- კუჭის ტკივილი
- გულისრევა
- ღვიძლის დაზიანება
2. თუთია (Zn) – იმუნური სისტემის მცველი
რისთვის გვჭირდება:
იმუნიტეტი, ჭრილობების შეხორცება, გემოსა და სუნის აღქმა, ჰორმონების ბალანსი.
საკვები წყაროები:
გოგრის თესლი,ზღვის პროდუქტები,ქათმის ხორცი,შვრია
დანამატები:
ზედმეტი თუთია არღვევს სპილენძის შეწოვას და იწვევს იმუნიტეტის დაქვეითებას.
მეტალის გემო პირში
- დიარეა
- სისუსტე
3. მაგნიუმი (Mg) – ტვინისა და კუნთების სტაბილიზატორი
რისთვის გვჭირდება:
სისხლის წნევის რეგულაცია, ძილი, სტრესის დაძლევა, კუნთების მუშაობა.
საკვები წყაროები:
ავოკადო,შავი შოკოლადი,ნიგოზი,მწვანე ფოთლოვანი ბოსტნეული
დანამატები:
ზედმეტმა მაგნიუმმა შეიძლება გამოიწვიოს:
- ფაღარათი
- დაბალი წნევა
- გულის რითმის დარღვევა
4. კალციუმი (Ca) – ძვლებისა და კბილების მშენებელი
რისთვის გვჭირდება:
ძვლების და კბილების სიმტკიცისთვის, გულისცემის და ნერვული იმპულსების კონტროლისთვის.
საკვები წყაროები:
რძე და რძის პროდუქტები, ბროკოლი, სარდინი ძვლიანად
დანამატები:
გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს:
- კალციუმის დაგროვება თირკმელში (კენჭები)
- გულის მუშაობის დარღვევა
- სხვათა მინერალების შეწოვის შეფერხება
5. სელენი (Se) – უჯრედების დამცველი
რისთვის გვჭირდება:
უჯრედების ანტიოქსიდანტური დაცვა, ფარისებრი ჯირკვლის ფუნქცია, იმუნიტეტი.
საკვები წყაროები:
ბრაზილიური თხილი (ყოველდღიურად მხოლოდ 1 ცალი!), თევზი, კვერცხი, პარკოსნები
დანამატები:
გადაჭარბება განსაკუთრებით საშიშია! იწვევს:
- თმის ცვენას
- ფრჩხილების მტვრევას
- ცუდ სუნს პირში
- ნერვულ დაზიანებებს
6. იოდი (I) – ფარისებრი ჯირკვლის გმირი
რისთვის გვჭირდება:
ფარისებრი ჰორმონების სინთეზისთვის, ზრდისთვის, ტვინის განვითარებისთვის.
საკვები წყაროები:
იოდირებული მარილი,ზღვის პროდუქტები,კვერცხი
დანამატები:
იოდის გადაჭარბებამ შეიძლება გამოიწვიოს ჰიპერთირეოზი და ფარისებრი ჯირკვლის ანთება.
დასკვნა პროფესორ გიორგი ფხაკაძისგან:
„ვიტამინებზე მეტად, მინერალები ხშირად ჩრდილში რჩება, თუმცა მათი გავლენა ფუნდამენტურია. თუ ვერ იღებთ საკმარისს საკვებიდან — სწორად შერჩეული, ხარისხიანი დანამატები გამოსავალია. მაგრამ გახსოვდეთ: მინერალი არ არის უვნებელი! ზედმეტი დოზა – იგივეა რაც მავნე ნივთიერება. სჯობს სწორად იკვებოთ, და თუ დანამატი გჭირდებათ – აუცილებლად ექიმის ან კვების სპეციალისტის რჩევით!“
წყაროები:
• WHO – Micronutrient Deficiencies Guidelines
• NIH – Office of Dietary Supplements
• EFSA – European Food Safety Authority Reports
• UNICEF Georgia – საბავშვო კვების პროგრამები
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ჯანმრთელობის ენციკლოპედია ხალხისთვის: https://www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
⸻
