ადამიანის ევოლუცია გრძელდება: მიკროევოლუციის ნიშნები ჩვენს სხეულში
ბოლო კვლევებმა აჩვენა, რომ ადამიანის სხეული განიცდის მიკროევოლუციურ ცვლილებებს, რაც აისახება სახის ფორმის შემცირებაში და სიბრძნის კბილების არარსებობაში. ეს ცვლილებები, ძირითადად, ჩვენი კვების ჩვევების ცვლილებას უკავშირდება.
სახის ფორმისა და ყბის ცვლილებები
ადრეულ პერიოდში, ადამიანის ყბები უფრო ფართო და ძლიერი იყო, რაც საშუალებას აძლევდა მყარ საკვებს ეფექტურად გაეღეჭა. თანამედროვე დიეტაში დამუშავებული და რბილი საკვების ზრდამ გამოიწვია ყბის ზომის შემცირება და სიძლიერის დაკლება. ეს ცვლილებები იწვევს სიბრძნის კბილების ამოჭრის სირთულეებს ან მათ სრულ არარსებობას. კვლევების თანახმად, ჩვილების ნაწილი უკვე იბადება სიბრძნის კბილების გარეშე, რაც მიანიშნებს ევოლუციურ ცვლილებებზე (1).
დამატებითი არტერიები და ძვლები
მეცნიერებმა ასევე აღმოაჩინეს, რომ ზოგიერთ ადამიანს წინამხარში დამატებითი არტერია უვითარდება, რაც ადრე იშვიათი იყო. ეს ცვლილება შეიძლება დაკავშირებული იყოს სისხლის მიმოქცევის გაუმჯობესებასთან და მიკროევოლუციურ პროცესებთან. ასევე დაფიქსირდა დამატებითი ძვლების განვითარება ხელებსა და ფეხებში, რაც მიანიშნებს ადამიანის სხეულის სტრუქტურის ცვლილებაზე (2).
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე აღნიშნავს: “ეს მიკროევოლუციური ცვლილებები ადასტურებს, რომ ადამიანის ორგანიზმი მუდმივად ადაპტირდება გარემოსა და ცხოვრების წესის ცვლილებებთან. მნიშვნელოვანია, რომ საზოგადოებამ გაითვალისწინოს ეს პროცესები და ყურადღება მიაქციოს ჯანმრთელობისა და კვების ჩვევების გაუმჯობესებას.”
დასკვნა
ადამიანის ევოლუცია გრძელდება და ჩვენი სხეული მუდმივად იცვლება გარემოსა და ცხოვრების წესის შესაბამისად. მნიშვნელოვანია, რომ ეს ცვლილებები გავითვალისწინოთ და ვიზრუნოთ ჩვენს ჯანმრთელობაზე, რათა მომავალი თაობები ჯანმრთელი და ადაპტირებული იყვნენ ახალი რეალობების მიმართ.
ლიტერატურა
1. Lucas T, Kumaratilake J, Henneberg M. Recently increased prevalence of the human median artery of the forearm: A microevolutionary change. Journal of Anatomy. 2020 Oct;237(4):623-631. ხელმისაწვდომია: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/joa.13224. წვდომის თარიღი: 23 იანვარი 2025.
2. Flinders University. Forearm artery reveals human evolution continues. ხელმისაწვდომია: https://news.flinders.edu.au/…/forearm-artery-reveals…/. წვდომის თარიღი: 23 იანვარი 2025.
3. Martinón-Torres M. The past, present and future of human evolution. Nature. 2018 Feb;554(7690):296-297. ხელმისაწვდომია: https://www.nature.com/articles/d41586-018-01807-7. წვდომის თარიღი: 23 იანვარი 2025.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე – საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი. ის არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის დამოუკიდებელი ანგარიშვალდებულების პანელის ყოფილი წევრი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე, ჯანდაცვის სფეროში, მათ შორის საავადმყოფოების მართვის, ხარისხის გაუმჯობესების, კომპეტენციის სტანდარტებისა და საერთაშორისო ჯანდაცვის პროექტების განხორციელებაში.
@[61552603185704:2048:SheniEkimi.ge • http://xn--podalbard8ewa.ge/]
@[61554408115760:2048:SheniAmbebi.ge • http://xn--lodcajcveug2j.ge/]
