შესავალი — ანალიტიკური კომენტარი
ბავშვების და მოზარდების სოციალური მედიის გამოყენება ბოლო წლებში გადაიქცა არა მხოლოდ ტექნოლოგიურ, არამედ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის საკვანძო საკითხად. სამეცნიერო დისკუსიის ცენტრშია სამი ერთმანეთთან დაკავშირებული მიმართულება: ფსიქიკური ჯანმრთელობა, ძილის და სწავლის ხარისხი, ასევე პირადი მონაცემების უსაფრთხოება. ამ საკითხს განსაკუთრებული სიმწვავით აძლიერებს ისიც, რომ მოზარდობის ასაკში ტვინის თვითრეგულაციის სისტემები ჯერ კიდევ ჩამოყალიბების პროცესშია, ხოლო პლატფორმების დიზაინი ხშირად აგებულია ჩართულობის მაქსიმალიზაციაზე, რაც ზრდის პრობლემური გამოყენების რისკს. ასეთ კონტექსტში, სხვადასხვა ქვეყანამ უკვე დაიწყო ასაკობრივი შეზღუდვების, მშობლის თანხმობის და ასაკის დადასტურების მკაცრი მექანიზმების განხილვა ან დანერგვა [1–4].
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით, საკითხი არ შემოიფარგლება ინდივიდუალური არჩევანით. ის ეხება მოსახლეობის ჯანმრთელობის განმსაზღვრელ ფაქტორებს: ინფორმაციულ გარემოს, ბავშვთა დაცვას ზიანისგან, სკოლასთან და ოჯახთან დაკავშირებულ ქცევით ჩვევებს, ასევე სახელმწიფო ინსტიტუტების შესაძლებლობას, უზრუნველყონ რეგულაცია ისე, რომ დაცული იყოს როგორც ბავშვი, ისე მისი მონაცემები [5–7]. ამ თემაზე აკადემიურად სანდო, ქართულად ხელმისაწვდომი განხილვა მნიშვნელოვანია, რადგან საზოგადოებრივი დებატები ხშირად გადადის ემოციურ პოლარიზაციაში, მაშინ როცა ეფექტიანი პოლიტიკა საჭიროებს მტკიცებულებებზე დაფუძნებულ, დაბალანსებულ მიდგომას.
პრობლემის აღწერა
საერთაშორისო დღის წესრიგში აქტიურად განიხილება კითხვა: უნდა არსებობდეს თუ არა სოციალური მედიის გამოყენების მინიმალური ასაკი, და თუ კი, როგორ უნდა განხორციელდეს ეს პრაქტიკაში ისე, რომ პასუხისმგებლობა არ გადავიდეს მხოლოდ მშობელზე ან ბავშვზე. ბოლო თვეებში რამდენიმე ევროპულ ქვეყანაში გააქტიურდა ინიციატივები 15 ან 16 წლამდე ასაკისთვის შეზღუდვის შესახებ, ხოლო ავსტრალიაში მიღებულია მოდელი, რომელიც პლატფორმას აკისრებს ვალდებულებას, „გონივრული ნაბიჯებით“ აღკვეთოს 16 წლამდე პირების ანგარიშები [1–3].
ქართველი მკითხველისთვის თემა მნიშვნელოვანია ორი მიზეზით. პირველი არის ჯანმრთელობის შედეგები: არსებობს მზარდი მონაცემები პრობლემური სოციალური მედიის გამოყენების, ძილის დარღვევების, შფოთვისა და დეპრესიული სიმპტომების, ასევე კიბერბულინგის და თვითშეფასების პრობლემების შესახებ [8–10]. მეორე არის რეგულირების რეალისტურობა საქართველოში: თუ ასაკობრივი შეზღუდვების იდეა საზოგადოებრივ დისკუსიაში შემოდის, უნდა შეფასდეს ქვეყნის სამართლებრივი ბაზა, ინფრასტრუქტურა ასაკის დადასტურებისთვის და მონაცემთა დაცვის მექანიზმები, რათა პოლიტიკამ არ შექმნას დამატებითი რისკები, მაგალითად არასაჭირო ბიომეტრიული მონაცემების დაგროვება ან ბავშვების „ჩრდილოვან“ პლატფორმებზე გადინება [6–7].
სამეცნიერო და კლინიკური ანალიზი
სოციალური მედიის გავლენა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე ერთმნიშვნელოვანი არ არის: არსებობს როგორც შესაძლო სარგებელი (კავშირები, მხარდაჭერის ქსელები, თვითგამოხატვა), ისე რისკები, რომლებიც განსაკუთრებით აქტუალურია განვითარებად ტვინში. საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მხრივ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ დროის რაოდენობა, არამედ გამოყენების ხარისხი: პრობლემა ხშირად დაკავშირებულია კომპულსიურ ჩვევებთან, ღამის გამოყენებასთან და იმასთან, რა „ჩაანაცვლა“ სოციალურმა მედიამ ბავშვის ცხოვრებაში (ძილი, ფიზიკური აქტივობა, პირისპირ ურთიერთობა, სწავლა) [8–11].
ბიოლოგიური და ქცევითი მექანიზმების დონეზე, ჩართულობაზე ორიენტირებული დიზაინი (უსასრულო გადაადგილება, შეტყობინებების უწყვეტი სტიმულაცია, სოციალური შედარება) შეიძლება აძლიერებდეს დაჯილდოების სისტემის ხშირ სტიმულაციას და ართულებდეს თვითრეგულაციას, რაც მოზარდობაში ჯერ კიდევ ვითარდება. ამავე დროს, კიბერბულინგი, დისკრიმინაცია, სიძულვილის ენა და სხეულის იმიჯთან დაკავშირებული კონტენტი ასოცირდება შფოთვისა და დეპრესიული სიმპტომების ზრდასთან [9]. ამ საკითხზე ხაზგასმით საუბრობენ როგორც ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაცია, ისე აშშ-ის ქირურგი გენერალის რეკომენდაციები, რომლებიც აღნიშნავენ, რომ ბავშვებისა და მოზარდებისთვის სოციალური მედიის უსაფრთხოება ჯერ ვერ ჩაითვლება სრულად დადასტურებულად და საჭიროა რისკების შემცირების მექანიზმები [8–9].
კლინიკური პერსპექტივით, განსაკუთრებული ყურადღება საჭიროებს:
- ძილის დარღვევების რისკს, განსაკუთრებით გვიან ღამით გამოყენებისას, რაც უკავშირდება ყურადღების შემცირებას და სწავლაში სირთულეებს;
- კიბერბულინგის და სოციალური იზოლაციის ეფექტებს;
- თვითშეფასების და სხეულის იმიჯის პრობლემებს;
- პრობლემურ და კომპულსიურ გამოყენებას, როცა გამოყენება ხდება დისტრესის შემცირების ან „გაქცევის“ ინსტრუმენტად და იწყებს ყოველდღიურ ფუნქციონირებაზე ზემოქმედებას [8–10].
ამ კონტექსტში ასაკობრივი შეზღუდვები განიხილება როგორც ერთ-ერთი ინსტრუმენტი, თუმცა მეცნიერებაში არსებობს თანხმობა, რომ „ერთი ზომა ყველასთვის“ პოლიტიკა ვერ ჩაანაცვლებს პლატფორმების უსაფრთხო დიზაინს, ციფრული წიგნიერების განვითარებას და ოჯახისა და სკოლის ჩართულობას [10–11].
სტატისტიკა და მტკიცებულებები
ევროპის რეგიონში მონაცემები მიუთითებს პრობლემური სოციალური მედიის გამოყენების ზრდაზე. ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ევროპის რეგიონული ოფისის ინფორმაციით, მოზარდებში პრობლემური სოციალური მედიის გამოყენება 2018 წლიდან 2022 წლამდე გაიზარდა და მიაღწია დაახლოებით 11 პროცენტს, რაც განიხილება როგორც მზარდი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გამოწვევა [10]. მსგავსი ტენდენციები თავსებადია იმ დაკვირვებებთან, რომ პრობლემური გამოყენება ხშირად თან ახლავს ძილის შემცირებას და ემოციურ დისტრესს.
აშშ-ის ქირურგი გენერალის რეკომენდაციებში ხაზგასმულია, რომ სოციალური მედიის გამოყენება ახალგაზრდებში პრაქტიკულად უნივერსალურია, ხოლო მნიშვნელოვნად გავრცელებულია „თითქმის მუდმივი“ გამოყენებაც; ამავდროულად, დამოუკიდებელი უსაფრთხოების შეფასებები და რისკების კონტროლის მექანიზმები არ არის საკმარისად სტანდარტიზებული, რაც ართულებს ზიანის პრევენციას მოსახლეობის დონეზე [8]. ამერიკის ფსიქოლოგთა ასოციაცია კი მიუთითებს, რომ განსაკუთრებული რისკის ჯგუფებია ისინი, ვისაც აქვს ონლაინ დისკრიმინაციის, კიბერბულინგის, ან სოციალური შედარების მაღალი ექსპოზიცია, და ვისაც ძილის რეჟიმი ირღვევა [9].
ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის ანგარიშები გვთავაზობს „დაბალანსებულ ჩარჩოს“: ბავშვების დაცვა უნდა მოხდეს ისე, რომ არ შეიზღუდოს ციფრული სივრცის პოზიტიური შესაძლებლობები; ერთ-ერთ მთავარ პრინციპად განიხილება პლატფორმების პასუხისმგებლობის გაძლიერება, მონაცემთა დაცვის მკაცრი მოთხოვნები და ასაკის დადასტურების ისეთი მეთოდები, რომლებიც არ ქმნის ახალ კონფიდენციალურობის რისკებს [11].
საერთაშორისო გამოცდილება
საერთაშორისო პრაქტიკა დღეს ერთგვაროვან პოლიტიკად ჯერ არ ჩამოყალიბებულა, მაგრამ აშკარაა საერთო ტენდენცია: ასაკობრივი შეზღუდვების განხილვა სულ უფრო ხშირად გადადის პლატფორმების ვალდებულებებზე და ასაკის დადასტურების ტექნიკურ ჩარჩოებზე.
ავსტრალიაში ამოქმედებულია სოციალური მედიის მინიმალური ასაკის ჩარჩო, რომლის მიხედვითაც 2025 წლის 10 დეკემბრიდან პლატფორმებმა უნდა გადადგან „გონივრული ნაბიჯები“, რათა 16 წლამდე პირებს არ ჰქონდეთ ანგარიშები; სანქციები შეიძლება იყოს მაღალი, ხოლო პასუხისმგებლობა არ ეკისრება ბავშვს ან მშობელს [1–2]. ეს მიდგომა მნიშვნელოვანია საზოგადოებრივი ჯანდაცვისთვის, რადგან აქცენტი გადადის სისტემურ პასუხისმგებლობაზე.
ევროპულ კავშირში, ბავშვთა ონლაინ დაცვის საკითხი განიხილება როგორც ერთიანი ციფრული წესრიგის ნაწილი. ევროკომისიამ 2025 წლის ივლისში წარადგინა არასრულწლოვნების დაცვის გზამკვლევები და ასაკის დადასტურების გადაწყვეტის პროტოტიპი, რომელიც მიზნად ისახავს ასაკის შემოწმებას კონფიდენციალურობის მაქსიმალური დაცვით [4]. ამ პრაქტიკის საზოგადოებრივი ღირებულება იმაშია, რომ ასაკის კონტროლი არ უნდა ნიშნავდეს ჭარბი პირადი მონაცემების შეგროვებას.
ევროპის ცალკეულ ქვეყნებში მიდგომები განსხვავებულია. საფრანგეთში ბოლო წლებში განიხილებოდა და პარლამენტში წინ წაიწია 15 წლამდე ასაკისთვის უფრო მკაცრი შეზღუდვების მოდელები; საკითხი დაკავშირებულია როგორც ბავშვთა დაცვასთან, ისე შესაბამისობასთან საერთო ევროპულ წესებთან [3]. გაერთიანებულ სამეფოში პარლამენტის ანალიტიკური მასალები აღწერს ინიციატივებს 16 წლამდე შეზღუდვების შესახებ და ასახავს იმ პოლიტიკურ დისკუსიას, სადაც ერთ მხარეს დგას ბავშვთა დაცვის არგუმენტი, ხოლო მეორე მხარეს — აღსრულების, კონფიდენციალურობის და ეფექტიანობის კითხვები [12]. პოლონეთშიც 2026 წელს გაჩნდა წინადადება 15 წლამდე ასაკისთვის შეზღუდვების შესახებ, რაც კიდევ ერთხელ მიუთითებს, რომ ევროპის რეგიონში დისკუსია აქტიურ ფაზაშია [13].
ამავე დროს, საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს მეორე ხაზსაც: როცა ასაკის კონტროლი სუსტია, რეგულატორები ყურადღებას ამახვილებენ ბავშვთა მონაცემების დამუშავებაზე. მაგალითად, გაერთიანებულ სამეფოში არსებობს შემთხვევები, როცა პლატფორმა დაჯარიმდა ბავშვთა მონაცემების დამუშავებასა და ასაკის დადასტურების უკმარისობაზე მიუთითებელი დასკვნების გამო [14]. ეს ხაზს უსვამს, რომ რეგულირება მხოლოდ ასაკის „დაწესებით“ არ სრულდება — საჭიროა აღსრულებადი სტანდარტები.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში სოციალური მედიის ასაკობრივი შეზღუდვების საკითხი პირდაპირი, ერთიანი და კონკრეტულად სოციალური პლატფორმებისთვის მიძღვნილი კანონით ამ ეტაპზე არ არის ჩამოყალიბებული როგორც ფართოდ ცნობადი სტანდარტი, თუმცა არსებობს ორი მნიშვნელოვანი საფუძველი, რომელიც დისკუსიას პრაქტიკულ ჩარჩოში სვამს.
პირველი არის პირადი მონაცემების დაცვის სამართლებრივი ნორმები. „პირადი მონაცემების დაცვის შესახებ“ კანონში მითითებულია, რომ არასრულწლოვნის მონაცემების დამუშავება მისი თანხმობით დასაშვებია 16 წლის მიღწევის შემდეგ, ხოლო 16 წლამდე პირის მონაცემების დამუშავებას, როგორც წესი, სჭირდება მშობლის ან კანონიერი წარმომადგენლის თანხმობა [6]. ეს ნორმა პირდაპირ უკავშირდება სოციალურ პლატფორმებს, რადგან ანგარიშის შექმნა და გამოყენება პრაქტიკაში ნიშნავს მონაცემების ინტენსიურ დამუშავებას (იდენტიფიკატორები, ქცევითი მონაცემები, რეკლამასთან დაკავშირებული პროფილირება). საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით, ეს ნიშნავს, რომ საქართველოში ასაკობრივი პოლიტიკის განხილვა ავტომატურად უნდა იყოს დაკავშირებული მონაცემთა დაცვის სტანდარტებთან და რეალურ აღსრულებასთან.
მეორე არის ბავშვთა ონლაინ უსაფრთხოების ინსტიტუციური განვითარება. საქართველოს კომუნიკაციების კომისიის და პარტნიორების ჩართულობით წარსულში გაკეთებულია შეფასებები და ინიციატივები ბავშვთა ონლაინ დაცვის მიმართულებით, მათ შორის ეროვნული შეფასების დოკუმენტები და უსაფრთხო ინტერნეტის თემაზე საგანმანათლებლო აქტივობები [7,15]. ეს გამოცდილება შეიძლება ჩაითვალოს საფუძვლად, თუ მომავალში დღის წესრიგში დადგება უფრო მკაცრი რეგულირება ან ასაკის დადასტურების ეროვნული მიდგომა.
თუ საქართველოში დაიწყება 15 წლამდე ასაკისთვის რეგისტრაციის შეზღუდვის განხილვა, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პოლიტიკისთვის კრიტიკული იქნება სამი კითხვა:
- როგორ განისაზღვრება პასუხისმგებლობა: პლატფორმაზე, მშობელზე თუ ორივეზე;
- როგორ მოხდება ასაკის დადასტურება ისე, რომ არ შეიქმნას ბიომეტრიული ან სხვა მგრძნობიარე მონაცემების ზედმეტი დაგროვების რისკი;
- როგორ მოხდება ბავშვების ინფორმირებული დაცვა, მათ შორის სკოლებში და პირველადი ჯანდაცვის დონეზე ცნობიერების ამაღლებით.
პრაქტიკულად, ეს დისკუსია ორგანულად ებმის საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის კომუნიკაციასა და ექსპერტულ სივრცეს, სადაც თემის მეცნიერული განხილვა შესაძლებელია, მაგალითად, აკადემიურ გარემოში წარმოდგენილი რესურსებით https://www.gmj.ge და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის სფეროს პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.publichealth.ge. ხოლო თუ პოლიტიკა შეეხება ასაკის დადასტურების ტექნიკურ სტანდარტებს, მონაცემთა დაცვისა და სერტიფიკაციის საკითხები ბუნებრივად უკავშირდება ხარისხის და შესაბამისობის თემას, რისთვისაც კონტექსტურად მნიშვნელოვანია სტანდარტების და სერტიფიკაციის მიმართულებაზე ორიენტირებული სივრცეების არსებობა, მათ შორის https://www.certificate.ge. თემის ქართულენოვანი, მტკიცებულებებზე დაფუძნებული პოპულარიზაციისთვის კი შესაბამისი მასალების განთავსება და დისკუსია შესაძლებელია ჯანმრთელობის მედიაში, მათ შორის https://www.sheniekimi.ge.
მითები და რეალობა
მითი: ასაკობრივი აკრძალვა ავტომატურად ამცირებს ფსიქიკური ჯანმრთელობის პრობლემებს.
რეალობა: მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ რისკები განსაკუთრებით იზრდება პრობლემური და კომპულსიური გამოყენების, კიბერბულინგის და ძილის დარღვევების პირობებში, ხოლო მხოლოდ ასაკის ზღურბლი ვერ შეცვლის პლატფორმის დიზაინს, კონტენტის ბუნებას და ბავშვის გარემოს [8–11]. ასაკობრივი შეზღუდვა შეიძლება იყოს ერთ-ერთი ინსტრუმენტი, მაგრამ ეფექტიანობა დამოკიდებულია პარალელურ ზომებზე.
მითი: პრობლემა მხოლოდ „ეკრანთან გატარებული დროა“.
რეალობა: კვლევით და ინსტიტუციური შეფასებებით სულ უფრო ხშირად გამოირჩევა გამოყენების ხარისხი: რა კონტენტს ხედავს ბავშვი, როგორია ურთიერთქმედება, არის თუ არა გამოყენება ღამის საათებში და ხომ არ ანაცვლებს ის ძილსა და სხვა განვითარების აქტივობებს [8–10].
მითი: ასაკის დადასტურება ყოველთვის უსაფრთხოა და უვნებელი.
რეალობა: ასაკის დადასტურება შეიძლება გახდეს მონაცემთა დაცვის ახალი რისკი, თუ შეიქმნება დიდი მონაცემთა ბაზები ან გამოყენებული იქნება ჭარბი იდენტიფიკაცია. სწორედ ამიტომ ევროკომისია ხაზს უსვამს კონფიდენციალურობის დამცავ მიდგომებს ასაკის დადასტურების გადაწყვეტებში [4]. საქართველოში ეს საკითხი პირდაპირ ებმის „პირადი მონაცემების დაცვის შესახებ“ კანონით დადგენილ პრინციპებს [6].
ხშირად დასმული კითხვები (Q&A)
რა არის ასაკობრივი შეზღუდვის მთავარი მიზანი საზოგადოებრივი ჯანდაცვის თვალსაზრისით?
მიზანია რისკების შემცირება მოსახლეობის დონეზე: პრობლემური გამოყენება, კიბერბულინგის ზიანი, ძილის დარღვევები და ფსიქიკური დისტრესი, ასევე ბავშვთა მონაცემების არასათანადო დამუშავება [8–11].
კანონი რომ არსებობდეს, ვის ეკისრება მთავარი პასუხისმგებლობა?
საერთაშორისო პრაქტიკაში ტენდენციაა პასუხისმგებლობის გადატანა პლატფორმებზე, მათ შორის ავსტრალიის მოდელში, სადაც ვალდებულება ეკისრება კომპანიებს და არა ბავშვს ან მშობელს [1–2]. თუმცა ქვეყნები განსხვავებულ მიდგომებს იყენებენ [3,12].
როგორ შეიძლება ასაკის დადასტურება ისე, რომ კონფიდენციალურობა არ დაზიანდეს?
ინსტიტუციური რეკომენდაციები ხაზს უსვამს მონაცემთა მინიმალიზაციას და კონფიდენციალურობის დამცავ არქიტექტურებს. ევროკომისიის მიდგომა მიზნად ისახავს ასაკის დადასტურებას ზედმეტი პირადი მონაცემების გაზიარების გარეშე [4]. საქართველოში ამ საკითხს დამატებით განსაზღვრავს პირადი მონაცემების დაცვის კანონით არასრულწლოვნებზე დაწესებული წესები [6].
შეიძლება თუ არა აკრძალვამ ბავშვები „უფრო საშიშ“ სივრცეებში გადაიყვანოს?
ეს რისკი არსებობს, თუ რეგულაცია იქნება მხოლოდ ფორმალური და არ ექნება თანმხლები ზომები: ციფრული წიგნიერება, მშობლის მხარდაჭერა, სკოლების ჩართულობა და პლატფორმების უსაფრთხო დიზაინი [11]. ამიტომ საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ჩარჩო ითხოვს მრავალკომპონენტიან პოლიტიკას.
რა ნიშნები მიუთითებს, რომ ბავშვისთვის სოციალური მედიის გამოყენება პრობლემურია?
ინსტიტუციური შეფასებებით საყურადღებოა: ძილის ქრონიკული შემცირება, სწავლაში გაუარესება, გაღიზიანებადობა/დისტრესი შეზღუდვისას, სოციალური იზოლაცია, მუდმივი ფიქრი პლატფორმაზე, კიბერბულინგის ნიშნები და თვითშეფასების მკვეთრი ცვლილებები [8–10].
დასკვნა — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის პერსპექტივით
15 წლამდე ასაკისთვის სოციალური მედიის რეგისტრაციის შეზღუდვის იდეა საერთაშორისო დონეზე მკვეთრად გააქტიურდა, და ქვეყნები სხვადასხვა ფორმით ცდილობენ ბავშვთა დაცვას: ზოგან აქცენტი კეთდება პლატფორმების პასუხისმგებლობაზე და მკაცრ სანქციებზე [1–2], ზოგან მიმდინარეობს საკანონმდებლო დისკუსია და შესაბამისობის მოძიება საერთო ციფრულ წესებთან [3,12–13]. მტკიცებულებები მიუთითებს, რომ რისკები განსაკუთრებით უკავშირდება პრობლემურ გამოყენებას, კიბერბულინგს, ძილის დარღვევებს და მონაცემთა დაცვის ხარვეზებს [8–11,14].
საქართველოსთვის, პოლიტიკის რეალისტურობა უნდა შეფასდეს არსებული სამართლებრივი ჩარჩოს ფონზე: პირადი მონაცემების დაცვის კანონში არასრულწლოვნების თანხმობის ასაკობრივი ზღვარი და მშობლის თანხმობის პრინციპი ქმნის მყარ საფუძველს, რომ ნებისმიერი ასაკობრივი პოლიტიკა თავიდანვე იყოს კონფიდენციალურობაზე ორიენტირებული და აღსრულებადი [6]. პრაქტიკული მიმართულებები საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დონეზე მოიცავს: პლატფორმების პასუხისმგებლობის განსაზღვრას, ასაკის დადასტურების უსაფრთხო სტანდარტების შემუშავებას მონაცემთა მინიმალიზაციით, სკოლებში და პირველადი ჯანდაცვის რგოლში ცნობიერების ამაღლებას, ასევე ბავშვთა ონლაინ უსაფრთხოების ინსტიტუციური შესაძლებლობების გაძლიერებას [7,15]. ასეთი მიდგომა საშუალებას იძლევა დებატები დარჩეს მტკიცებულებაზე დაფუძნებული და არ გადაიქცეს მხოლოდ ემოციურ დაპირისპირებად.
წყაროები
- eSafety Commissioner. Social media age restrictions. Canberra: Australian Government; 2025–2026. Available from: https://www.esafety.gov.au/about-us/industry-regulation/social-media-age-restrictions
- Australian Government Department of Infrastructure, Transport, Regional Development, Communications and the Arts. Social media minimum age. Canberra; 2025. Available from: https://www.infrastructure.gov.au/media-communications/internet/online-safety/social-media-minimum-age
- Reuters. France’s National Assembly debates banning under-15s from social media. 2026 Jan 27. Available from: https://www.reuters.com/sustainability/society-equity/frances-national-assembly-debates-banning-under-15s-social-media-2026-01-26/
- European Commission. Commission presents guidelines and age verification app prototype for a safer online space for children. 2025 Jul 14. Available from: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/news/commission-presents-guidelines-and-age-verification-app-prototype-safer-online-space-children
- European Commission. The EU approach to age verification. 2025. Available from: https://digital-strategy.ec.europa.eu/en/policies/eu-age-verification
- Legislative Herald of Georgia (მაწნე). Law of Georgia on Personal Data Protection. Tbilisi; updated. Available from: https://matsne.gov.ge/en/document/view/5827307
- National child online safety assessment for Georgia. Tbilisi; 2019. Available from: https://www.economy.ge/uploads/files/2017/projects/communications/bdt_18445.pdf
- Office of the Surgeon General (United States). Social Media and Youth Mental Health: The U.S. Surgeon General’s Advisory. 2023. Available from: https://www.hhs.gov/sites/default/files/sg-youth-mental-health-social-media-advisory.pdf
- American Psychological Association. Health advisory on social media use in adolescence. 2023. Available from: https://www.apa.org/topics/social-media-internet/health-advisory-adolescent-social-media-use
- World Health Organization Regional Office for Europe. Teens, screens and mental health. 2024 Sep 25. Available from: https://www.who.int/europe/news/item/25-09-2024-teens–screens-and-mental-health
- OECD. How’s Life for Children in the Digital Age? Paris: OECD Publishing; 2025 May 15. Available from: https://www.oecd.org/en/publications/2025/05/how-s-life-for-children-in-the-digital-age_c4a22655.html
- UK House of Commons Library. Proposals to ban social media for children. Research Briefing; 2026 Feb 9. Available from: https://commonslibrary.parliament.uk/research-briefings/cbp-10468/
- Reuters. Poland plans social-media ban for children under 15, Bloomberg News reports. 2026 Feb 27. Available from: https://www.reuters.com/business/media-telecom/poland-plans-social-media-ban-children-under-15-bloomberg-news-reports-2026-02-27/
- Reuters. Reddit fined £14.5 million in UK over children’s data failures. 2026 Feb 24. Available from: https://www.reuters.com/world/uk-privacy-watchdog-fines-reddit-20-million-over-childrens-data-failures-2026-02-24/
- Georgian National Communications Commission. GNCC conducts school training on safer use of the internet. 2020 Feb 25. Available from: https://comcom.ge/en/news/press-releases/gncc-conducts-school-training-on-safer-use-of-the-internet.page
