კიბოს მსოფლიო დღის აღსანიშნავად, 4 თებერვალს, საქართველოში დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნულ ცენტრში სპეციალური ღონისძიება გაიმართა, სადაც მთავარი ყურადღება კიბოს სკრინინგის პროგრამების გაფართოებასა და მოსახლეობის ინფორმირებულობის ამაღლებაზე გაკეთდა.
შეხვედრაზე ჯანდაცვის სამინისტროს წარმომადგენლებმა აღნიშნეს, რომ ადრეული გამოვლენა და პრევენციული სერვისების გაძლიერება ონკოლოგიური დაავადებების მართვის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტიანი მიმართულებაა და ამ პროცესში სახელმწიფოს როლი გადამწყვეტია [1].
მოვლენების აღწერა
კიბოს მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიება დაავადებათა კონტროლის ცენტრში ჯანდაცვის მინისტრმა მიხეილ სარჯველაძემ გახსნა. მინისტრმა ყურადღება გაამახვილა სკრინინგის პროგრამების ხელმისაწვდომობაზე, პრევენციული სერვისების გაძლიერებასა და საზოგადოებრივი ცნობიერების ამაღლებაზე, რაც მისი განმარტებით კიბოს ადრეულ ეტაპზე გამოვლენასა და ეფექტიან მართვას უწყობს ხელს.
ღონისძიებაზე აღინიშნა, რომ სახელმწიფო აფინანსებს ძუძუს, საშვილოსნოს ყელისა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს სკრინინგს მიზნობრივ პოპულაციებში და პროგრამები ხელმისაწვდომია საქართველოს ყველა რეგიონში.
ასევე ხაზგასმით აღინიშნა ადამიანის პაპილომავირუსის საწინააღმდეგო ვაქცინაციის მნიშვნელობა, როგორც საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენციის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური გზა [2].
კონტექსტი და ფონი
კიბო მსოფლიოში ერთ-ერთი წამყვანი სიკვდილიანობის მიზეზია. WHO-ის მონაცემებით, ონკოლოგიური დაავადებები ყოველწლიურად მილიონობით ადამიანის სიცოცხლეს იწვევს, თუმცა შემთხვევების მნიშვნელოვანი ნაწილი თავიდან აცილებადია ან ადრეული დიაგნოსტიკის შემთხვევაში წარმატებით მართვადი [2].
სკრინინგის პროგრამები საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი მთავარი ინსტრუმენტია, რადგან ისინი დაავადების გამოვლენას სიმპტომების გაჩენამდე უზრუნველყოფენ. ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ისეთი კიბოებისთვის, როგორიცაა ძუძუს, საშვილოსნოს ყელისა და მსხვილი ნაწლავის კიბო, სადაც ადრეული ეტაპზე მკურნალობის შედეგები გაცილებით უკეთესია [3].
საქართველოში ბოლო წლებში გაიზარდა ყურადღება სკრინინგის მოცვის გაუმჯობესებაზე, თუმცა გამოწვევად კვლავ რჩება მოსახლეობის სრულყოფილი ჩართულობა და რეგიონებში სერვისებზე თანაბარი წვდომა.
დეტალები და ფაქტები
ღონისძიებაზე წარმოდგენილი ინფორმაციით, ბოლო პერიოდში განხორციელდა მნიშვნელოვანი ცვლილებები ონკოლოგიური პაციენტებისთვის სერვისების ხელმისაწვდომობის გასაუმჯობესებლად.
სახელმწიფომ:
- გაზარდა ქიმიოთერაპიის სერვისების მოცულობა და ტარიფები, რაც კლინიკებს ონკოპაციენტთა მომსახურებისთვის უნაზღაურებს
- პაციენტებზე მეტად მორგებული გახადა მედიკამენტების მიღების პროცესი: გადასხმისთვის საჭირო პრეპარატები გაიცემა იმავე დაწესებულებაში, სადაც პროცედურა ტარდება
- მოიხსნა ონკოლოგიურ პრეპარატებზე 25 000-ლარიანი ლიმიტი
- ჩამოყალიბდა ინოვაციური მედიკამენტების შესყიდვის მექანიზმი, რაც მკურნალობას უფრო ხელმისაწვდომს ხდის
განსაკუთრებული ყურადღება დაეთმო ბავშვთა ონკოლოგიის მიმართულებას. აღინიშნა, რომ ონკოლოგიური დაავადების მქონე ბავშვების მკურნალობა სახელმწიფოს მიერ სრულად ფინანსდება როგორც საქართველოში, ისე თურქეთში, ისრაელსა და ესპანეთში წამყვან სამედიცინო დაწესებულებებში. დაფინანსება მოიცავს დიაგნოსტიკასა და მკურნალობის ძირითად ფორმებს, მათ შორის ქიმიოთერაპიას, სხივურ თერაპიასა და ქირურგიულ ჩარევას [1].
საერთაშორისო ან რეგიონული პერსპექტივა
საერთაშორისო გამოცდილება აჩვენებს, რომ კიბოს წინააღმდეგ ბრძოლაში სკრინინგისა და ვაქცინაციის პროგრამებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს. WHO და IARC ხაზს უსვამენ, რომ საშვილოსნოს ყელის კიბოს პრევენცია შესაძლებელია HPV ვაქცინაციითა და რეგულარული სკრინინგით [2].
CDC და NIH ასევე აღნიშნავენ, რომ ადრეული დიაგნოსტიკა ამცირებს სიკვდილიანობას და ზრდის მკურნალობის წარმატების მაჩვენებლებს, განსაკუთრებით ძუძუსა და მსხვილი ნაწლავის კიბოს შემთხვევაში [3].
ევროპის ბევრ ქვეყანაში სკრინინგის პროგრამების მაღალი მოცვა მიღწეულია მოსახლეობის აქტიური ჩართულობითა და პირველადი ჯანდაცვის სისტემის მხარდაჭერით.
საქართველოს კონტექსტი
საქართველოში კიბოს სკრინინგის პროგრამების ხელმისაწვდომობა ყველა რეგიონში მნიშვნელოვანი წინგადადგმული ნაბიჯია, თუმცა ექსპერტები ხშირად აღნიშნავენ, რომ საჭიროა მოსახლეობის ინფორმირებულობის კიდევ უფრო გაზრდა და პრევენციული სერვისების გამოყენების წახალისება.
ჯანდაცვის სისტემის განვითარებისთვის მნიშვნელოვანია მაღალი ხარისხის სერვისების უზრუნველყოფა, რასაც ხელს უწყობს აკადემიური სივრცეები, როგორიცაა https://www.gmj.ge, და ხარისხის კონტროლის სტანდარტები, მაგალითად https://www.certificate.ge.
სანდო სამედიცინო ინფორმაცია და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის რესურსები ხელმისაწვდომია პლატფორმებზე, როგორიცაა https://www.sheniekimi.ge.
ანალიტიკური, ნეიტრალური შეჯამება
კიბოს მსოფლიო დღისადმი მიძღვნილი ღონისძიება საქართველოში ხაზს უსვამს, რომ ონკოლოგიური დაავადებების წინააღმდეგ ბრძოლაში მთავარი აქცენტი კეთდება პრევენციასა და ადრეულ გამოვლენაზე. სახელმწიფო პროგრამების გაფართოება, მედიკამენტებზე ფინანსური ბარიერების შემცირება და ბავშვთა მკურნალობის სრული დაფინანსება მიუთითებს ჯანდაცვის სისტემის მზარდ ჩართულობაზე. პროცესის შემდგომი ეფექტიანობა დამოკიდებული იქნება სკრინინგის მოცვის ზრდაზე, მოსახლეობის ინფორმირებულობაზე და ხარისხიანი სერვისების ხელმისაწვდომობის გაგრძელებაზე.
წყაროები
- National Center for Disease Control and Public Health of Georgia. World Cancer Day event report, 2026. Available from: https://www.ncdc.ge
- World Health Organization. Cancer prevention and cervical cancer elimination strategy. Available from: https://www.who.int
- Centers for Disease Control and Prevention. Cancer screening guidelines and effectiveness. Available from: https://www.cdc.gov
- International Agency for Research on Cancer. World Cancer Report: Early detection and prevention. Available from: https://www.iarc.who.int
