შეიძლება იყოს საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადების ნიშანი – რა იწვევს ბოყინს ?

ბოყინი არის ბუნებრივი ფიზიოლოგიური პროცესი, რომლის დროსაც კუჭიდან ან საყლაპავიდან გარე სივრცეში გამოდის დაგროვილი აირი. ამ დროს ხშირად ისმის სპეციფიკური ხმა და ზოგჯერ – სუნიც.

კუჭში ყოველთვის მოიპოვება გარკვეული ოდენობის ჰაერი, რომელიც იქ ხვდება ჭამისას ჩაყლაპული ჰაერის სახით, გარკვეული საკვების მონელების შედეგად წარმოქმნილი გაზების სახით.
მაგალითად, ლობიო, კომბოსტო, მუხუდო და სხვა მსგავსი პროდუქტები იწვევენ გაზების დაგროვებას.
ასევე, როდესაც ტუტე სითხეები (მაგ. მინერალური წყალი ან საჭმელი სოდა) რეაგირებენ კუჭის მჟავე წვენთან, წარმოიქმნება ნახშირორჟანგი.

ჩვეულებრივ, ეს აირი ნელა და შეუმჩნევლად ტოვებს ორგანიზმს. თუმცა, თუ წნევა იმატებს, კუჭსა და საყლაპავს შორის არსებული კუნთოვანი რგოლი (კარდიული სფინქტერი) იხსნება, რის შედეგადაც აირი სწრაფად ამოდის პირის ღრუში.
ამ პროცესს თან ახლავს ბგერა, რომელიც წარმოიქმნება საყლაპავის ზედა ნაწილის ვიბრაციის გამო, და ზოგჯერ — სუნი, რომელიც აირის შემადგენლობაზეა დამოკიდებული.

თუ ბოყინი იშვიათად ჩნდება, მაგალითად, ჭამის შემდეგ ან სწრაფად ნაყროვანებისას, ეს ბუნებრივი მოვლენაა. მაგრამ როდესაც ის ხშირი ხდება, ჩნდება ყოველ ჯერზე საკვების მიღების შემდეგ ან ცარიელი კუჭის დროს, თან ახლავს არასასიამოვნო სუნი — აუცილებელია ექიმთან ვიზიტი, რადგან ეს უკვე შეიძლება იყოს საჭმლის მომნელებელი სისტემის დაავადების ნიშანი.

განსაკუთრებით საყურადღებოა ის შემთხვევა, როცა ბოყინთან ერთად კუჭის შიგთავსი ბრუნდება უკან — ამ დროს ამოსულ მასას შეიძლება ჰქონდეს მჟავე, მწარე ან ლპობის სუნი, რაც მიუთითებს უფრო სერიოზულ დარღვევებზე.

რა შეიძლება იწვევდეს ბოყინს?

დაუძლეველი ან განმეორებადი ბოყინი შესაძლოა გამოწვეული იყოს შემდეგი მდგომარეობებით:

• საყლაპავის კუნთოვანი რგოლის სპაზმი (კარდიოსპაზმი) ან მისი მოშლილი მოქმედება (აქალაზია);

• დიაფრაგმის არეში არსებული თიაქარი;

• კუჭისა და თორმეტგოჯა ნაწლავის წყლული;

• გასტრიტი და დუოდენიტი;

• ნაღვლის ბუშტის ანთება (ქოლეცისტიტი);

• პანკრეატიტი;

• ნაწლავთა ანთებითი დაავადებები (ენტერიტი, კოლიტი);

• ნერვული სისტემის დისბალანსი (ნეიროვეგეტატიური დისტონია).

ზოგიერთ შემთხვევაში, ბოყინი შეიძლება დაკავშირებული იყოს საჭმლის მომნელებელი სისტემის ავთვისებიან სიმსივნურ პროცესებთანაც.

მიუხედავად იმისა, რომ ზოგიერთი მიზეზი ქირურგიული ჩარევის გარეშე შეიძლება კონტროლდებოდეს, გარკვეულ შემთხვევებში (მაგალითად, ძლიერი სისხლდენა, კუჭის ან ნაწლავის პერფორაცია, მძიმე პანკრეატიტი ან დესტრუქციული ქოლეცისტიტი) ოპერაცია გარდაუვალი ხდება.

საბოლოოდ, ბოყინი შეიძლება იყოს სრულიად უვნებელი ან საკმაოდ სერიოზული სიმპტომი — განსხვავება მდგომარეობს სიხშირესა და თანმხლებ ნიშნებში. ამიტომაც, თუ ბოყინი გახშირდა, ასოცირდება ტკივილთან, სიმძიმესთან ან ცუდ სუნთან, აუცილებელია ექიმის კონსულტაცია, რათა დროულად დადგინდეს მიზეზი და თავიდან აიცილოს გართულებები.

გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!

გიორგი ფხაკაძე

მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი (PhD), მედიცინის დოქტორი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH). საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის (PHIG) თავმჯდომარე. არის ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის (WHO) ექსპერტი და Accreditation Canada-ს წარმომადგენელი საქართველოში. ეწევა აკადემიურ საქმიანობას დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტში. არის Georgian Medical Journal (GMJ)-ის დამფუძნებელი და მთავარი რედაქტორი. გამოქვეყნებული აქვს მრავალი სამეცნიერო ნაშრომი საერთაშორისო რეცენზირებად ჟურნალებში, არის სახელმძღვანელოებისა და პროფესიული გზამკვლევების ავტორი. გიორგი ფხაკაძე აქტიურად მონაწილეობს ასობით ეროვნულ და საერთაშორისო სამეცნიერო-პროფესიულ კონფერენციასა და სამუშაო ჯგუფში, 25 წელზე მეტი გამოცდილებით საზოგადოებრივი ჯანდაცვის, ხარისხის სტანდარტებისა და ჯანდაცვის პოლიტიკის სფეროში. #აქხარისხია #drpkhakadze #sheniambebi

See Full Bio