სისხლის წნევის მაჩვენებლები სწორად გაგება — რას ნიშნავს 120/80 და რატომ იცვლება დღეში რამდენჯერმე
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, MD, MPH, PhD მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი | sheniekimi.ge – ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
რას ნიშნავს ორი რიცხვი
სისხლის წნევის გაზომვისას ყოველთვის ვიღებთ ორ რიცხვს:
• ზედა (სისტოლური) წნევა — ძალა, რომლითაც გული სისხლს გამოდევნის არტერიებში.
• ქვედა (დიასტოლური) წნევა — წნევა არტერიებში მაშინ, როცა გული მოდუნებულია და სისხლით ივსება.
მაგალითად, 120/80 ნიშნავს: სისტოლური არის 120, დიასტოლური — 80.
როგორ განისაზღვრება კატეგორიები
• ნორმალური წნევა — სისტოლური 120-ზე ნაკლები და დიასტოლური 80-ზე ნაკლები.
• ზედმეტად მომატებული — სისტოლური 120–129, დიასტოლური ნორმაშია (<80).
• ჰიპერტენზია I ეტაპი — სისტოლური 130–139 ან დიასტოლური 80–89.
• ჰიპერტენზია II ეტაპი — სისტოლური ≥140 ან დიასტოლური ≥90.
• ჰიპერტენზიული კრიზისი — სისტოლური >180 ან დიასტოლური >120 (სასწრაფო დახმარება აუცილებელია).
რატომ იცვლება წნევის მაჩვენებელი დღის განმავლობაში
სისხლის წნევა ცვალებადია და ბევრ ფაქტორზეა დამოკიდებული:
• სტრესი, შფოთვა და „თეთრი ხალათის სინდრომი“ (ექიმთან ყოფნისას მომატებული წნევა).
• ფიზიკური დატვირთვა, კოფეინის ან ნიკოტინის მიღება.
• სხეულის პოზა და მკლავის არასწორი მდგომარეობა გაზომვისას.
• დღის დრო — დილასა და საღამოს მაჩვენებლები განსხვავებულია.
როგორ გავზომოთ წნევა სწორად
• გაზომვამდე 5 წუთით დაისვენეთ.
• იჯექით მშვიდად, ფეხები იატაკზე, ზურგით სავარძელს მიყრდნობილი.
• მკლავი გულთან სიმაღლეზე დადეთ მაგიდაზე.
• მანჟეტი მოირგეთ პირდაპირ კანზე, არა ტანსაცმელზე.
• არ მოწიოთ, არ დალიოთ ყავა და არ ივარჯიშოთ გაზომვამდე 30 წუთის განმავლობაში.
როდის არის აუცილებელი ექიმთან მიმართვა
• თუ წნევა მუდმივად 130/80-ზე მეტია.
• თუ ერთჯერადადაც კი მაჩვენებელი სცდება 180/120-ს და თან ახლავს სიმპტომები (თავბრუსხვევა, გულის ტკივილი, სუნთქვის გაძნელება).
ხშირად დასმული კითხვები
1. ერთი მაღალი მაჩვენებელი ნიშნავს ჰიპერტენზიას?
არა. საჭიროა რამდენიმე გაზომვა სხვადასხვა დროს, რომ დადასტურდეს დიაგნოზი.
2. რა ასაკიდან უნდა დაიწყოს რეგულარული კონტროლი?
18 წლიდან რეკომენდებულია პერიოდული შემოწმება. 40 წლის შემდეგ — ყოველწლიურად.
3. რატომ არის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი სისტოლური მაჩვენებელი ასაკოვანებში?
ასაკის მატებასთან ერთად არტერიები მყარდება და სისტოლური წნევის მატება უფრო ხშირია.
4. შეიძლება თუ არა გაზომვის ტექნიკამ შეცდომა გამოიწვიოს?
დიახ. თუ მკლავი არ არის სწორ სიმაღლეზე ან მანჟეტი არასწორადაა მორგებული, შედეგი დამახინჯებულია.
5. როგორ მოვიქცე, თუ შედეგმა შემაშინა?
გააკეთეთ განმეორებითი გაზომვა დილით და საღამოს. თუ მაღალი მაჩვენებელი მეორდება, მიმართეთ ექიმს.
6. ცხოვრების წესის ცვლილება მართლა ამცირებს წნევას?
დიახ. მარილის შემცირება, ჯანსაღი კვება, ფიზიკური აქტივობა და სტრესის მართვა ძალიან ეფექტიანია.
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
ლიტერატურა
1. American Heart Association. Understanding Blood Pressure Readings. AHA; 2023. ხელმისაწვდომია: https://www.heart.org/…/understanding-blood-pressure…
2. National Heart, Lung, and Blood Institute. What Is High Blood Pressure? NHLBI; 2024. ხელმისაწვდომია: https://www.nhlbi.nih.gov/health/high-blood-pressure
3. Cleveland Clinic. Blood Pressure: Types, Ranges & Readings. Cleveland Clinic; 2024. ხელმისაწვდომია: https://my.clevelandclinic.org/…/diagn…/17649-blood-pressure
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
