არ არსებობს უსაფრთხო დოზა — რატომ კლავს ინდუსტრიულად გადამუშავებული საკვები ჯანმრთელობას?
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
რა აღმოაჩინა ვაშინგტონის უნივერსიტეტმა?
ახლახან Nature Medicine-ში გამოქვეყნდა მიმოხილვა, რომელიც ასაჯამებს 77 კვლევას და მიუთითებს:
“ინდუსტრიულად გადამუშავებული საკვების” (Processed Meat, შაქრიანი სასმელები, ტრანსცხიმები) ყოველდღიური გამოყენება—even 50 გრამი— ზრდის შემდეგი ქრონიკული დაავადებების რისკს:
• ტიპი 2 დიაბეტი: +11 %
• კოლორექტალური კიბო: +7 %   
• გულის ისხემიური დაავადება: +2 % თითო დღის შაქრიანი სასმელით
• ტრანსცხიმების მცირე გამოყენებაც ზრდის გულის დაავადების რისკს +3 % 
კვლევაში ხაზგასმულია, რომ არ არსებობს „უსაფრთხო“ დოზა — რისკი მატულობს ყოველდღიური მოხმარების ნებისმიერ დოზაზე.
რა არის “ინდუსტრიულად გადამუშავებული საკვები”?
• ძეხვი, ბეკონი, ლორი, ჰოთ-დოგი
• სწრაფი კვების პროდუქცია და მზა ნახევარფაბრიკატები
• შაქრიანი გაზიანი სასმელები, მცენარეული ზეთებში გამომცხვარი ფენქსები და კაკლის ჩხირები
• მაღალი შაქრით, მარილით, ემულგატორებით და კონსერვანტებით გამდიდრებული პროდუქტები 
სხვა მავნე თვალნათები
• იაპონური ან ევროპული მონაცემების მიხედვით, ყოველდღიური 10 % მეტი „ინპროცესირებული“ საკვების მიღება თან ახლავს საერთო და გულსისხლძარღვთა დაავადებების რისკს, ზოგჯერ +12–15 %–მდე   
• აუდიტორიული მომხმარებლების ოჯოჟოდის მაგალითზე, ვინც მიირთმევდა ულტრაგადამუშავებულ საკვებს, ფილტვის კიბოს რისკი გაიზარდა 41 %—იმ შემთხვევაშიც, როცა კონტროლირდებოდა თამბაქოს მოხმარება 
პროფესორის კომენტარი:
„ცოტათი ბეკონიც ხომ არ მიყვარს — მაგრამ ეს პროდუქტი არ არის უსაფრთხო ან უვნებელი. 50 გრამითაც კი ყოველდღიური დამოკიდებულება ზრდის ჯანმრთელობის პრობლემებს. ეს მიგვანიშნებს: დროა “გადამუშავებული საკვების” მოხმარება შევამციროთ მაქსიმალურად და გადავიდეთ თუნდაც მცირე ცვლილებებზე“
კითხვები და პასუხები
1. რა ფუნქცია აქვს ზოგჯერ მოხმარებას?
→ შეიძლება კვირაში ერთხელ იყოს შედარებით უსაფრთხო (თუ ნაკლებად მარილიანი და ქიმიკატებით გაჯერებული), მაგრამ არ არის რეკომენდირებული რეგულარული ჩვევა.
2. მატონურად გადამუშავებული ხორცი სჯობს წითელ ნამდვილ ხორცს?
→ წითელი ხორცი ნაკლებად საშიშია, მაგრამ ამ ტესტში გადამუშავებული ვარიანტი ბევრად უფრო მავნე.
3. მომავალში უნდა მოვიკვეთოთ თუ არა პროდუქტი მთლიანად?
→ დიახ, შეიძლება სრულად ამოიღოთ განსაკუთრებით ბავშვებისა და მაღალი რისკის მქონე ადამიანებისთვის.
4. რა ალტერნატივებია?
→ ბოსტნეული, ლობიო, ბოლოკი, არაჟანი, თევზი და ორგანული ხორცი — ყველა ნაკლებად დამუშავებული ფორმით.
5. რატომ ვიყენებენ ბევრი ადამიანი მაინც?
→ რა თქმა უნდა, მათი გავრცელება იაფი, სწრაფი და მომხიბვლელია. მაგრამ ჯანმრთელობა ფასზე მეტად მნიშვნელოვანია.
კვლევის ფუნდამენტური დასკვნა
• არ არსებობს უსაფრთხო დოზა
• რისკი მატულობს ყოველდღიური მოხმარების ნებისმიერ დონეზე
• მნიშვნელოვანია ეტიკეტის კითხვა და პროდუქტების გუნდაობა
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
გამოყენებული წყაროები:
1. Haile D, et al. No safe amount of processed meat: type 2 diabetes and colorectal cancer risk (Nature Medicine). 2025. 
2. WHO/IARC. Processed meat and carcinogenicity classification. 2015. 
3. Clinical Nutrition meta-analysis. UPF consumption and cancer risk. 2023;42:919–928. 
4. BMJ study: UPF and overall mortality, cancer incidence. 2025. 
5. CNN Health / UK cohort: Ultra-processed foods and lung cancer +41 % risk. Jul 2025. 
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი, დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
