ყოველ 7–10 წელიწადში თქვენი სხეული პრაქტიკულად თავიდან იქმნება
ავტორი: პროფესორი გიორგი ფხაკაძე, საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი
sheniekimi.ge | ოფიციალური სამედიცინო საინფორმაციო პლატფორმა
თანამედროვე ბიოლოგიამ დაგვარწმუნა: ადამიანის სხეული მუდმივად განახლდება.
ახალი კვლევები აჩვენებს, რომ სხეულის უმეტესობა მთლიანად იცვლება 7–10 წელიწადში, რაც ნელი, მაგრამ ღრმა ბიოლოგიური გარდაქმნის პროცესია.
თუმცა ეს ციკლური განახლება უნივერსალური არ არის — ზოგი უჯრედი იცვლება კვირაში ერთხელ, ზოგი კი საერთოდ არ იცვლება სიცოცხლის განმავლობაში.
როგორ ხდება უჯრედების გამოცვლა?
ადამიანის ორგანიზმი შედგება დაახლოებით 30 ტრილიონი უჯრედისგან.
ამ უჯრედების ნაწილი მუდმივად იზრდება, ბერდება და იცვლება. მაგალითად:
• კანის უჯრედები – ახლდება ყოველ 2–3 კვირაში
• კუჭის ლორწოვანი გარსი – სრულად ახლდება ყოველ 4 დღეში
• ღვიძლის უჯრედები – რეგენერირდება საშუალოდ 150 დღეში
• წითელი სისხლის უჯრედები – ცოცხლობენ 120 დღე
ეს ციკლები ქმნის საერთო განახლების პროცესს, რომლის შედეგადაც 7–10 წელიწადში თითქმის მთლიანად “ახალი სხეული” გვექნება.
მაგრამ ტვინი და თვალები… უცვლელია
ყველა ორგანო არ ექვემდებარება განახლებას.
• ტვინის ნეირონები — დაბადებიდანვე რჩება უცვლელად (გარდა ჰიპოკამპის მცირე ნაწილისა)
• თვალის ბროლი — არ იცვლება და მთელი სიცოცხლე რჩება იგივე
• გულში გარკვეული უჯრედები — იცვლებიან მხოლოდ ნაწილობრივ
ამ უჯრედების არარეგენერაციული ბუნება ნიშნავს, რომ ზიანს ვეღარ ვანაზღაურებთ. სწორედ ამიტომ აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა ცხოვრების წესს — განსაკუთრებით ამ ქსოვილებისთვის.
ცხოვრების წესის ეფექტი უჯრედულ დონეზე
მართალია, სხეული ახლდება, მაგრამ ცუდი ჩვევები — ე.წ. უჯრედულ მეხსიერებაში რჩება.
• გადამეტებული ცხიმოვანი მასა — ცხიმის უჯრედები მცირდება ზომაში, მაგრამ მთლიანად არ ქრება
• სიგარეტი და ალკოჰოლი — აზიანებს ღვიძლის, ტვინისა და სასუნთქი სისტემის უჯრედებს
• ძილის ნაკლებობა — ანელებს რეგენერაციის პროცესს
• მოძრაობის ნაკლებობა — აჩერებს კუნთის უჯრედების განახლებას
ახალი სხეული რომ “ჯანმრთელი ვერსია” იყოს, საჭიროა, ცხოვრების ჯანსაღი სტილი არ გაწყდეს — არ უნდა ველოდოთ მხოლოდ ბუნებრივ განახლებას.
კითხვა-პასუხი
ყველა უჯრედი ახლდება 7 წელიწადში?
არა. უმეტესობა კი, მაგრამ ზოგი — მაგალითად, ნეირონები და თვალის ბროლი — უცვლელია მთელი სიცოცხლე.
ნიშნავს ეს, რომ 10 წელიწადში “ახალი ადამიანი” ვართ?
ფიზიოლოგიურად — ნაწილობრივ კი. მაგრამ გენეტიკური და სტრუქტურული ბაზა რჩება იგივე.
შეიძლება თუ არა ცხოვრების სტილმა გააუმჯობესოს უჯრედების განახლება?
დიახ. ჯანსაღი კვება, მოძრაობა, ძილი და წყლის მიღება მნიშვნელოვნად აჩქარებს რეგენერაციას.
რამე ხდება იმ უჯრედებთან, რომლებიც არ ახლდება?
დიახ. ისინი დიდხანს ინახავენ სტრესისა და ტოქსინების ზემოქმედების კვალს — და სწორედ აქ იმალება ზოგი ქრონიკული დაავადების რისკი.
გადმოწერე აპლიკაცია “შენი ექიმი” – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა
Telegram არხი: https://t.me/SheniEkimi
მეტი უახლესი და სანდო სამედიცინო ინფორმაცია იხილეთ ოფიციალურ პლატფორმაზე:
www.sheniekimi.ge – შენი ექიმი, შენი სივრცე, შენი ჯანმრთელობა
ლიტერატურა (Vancouver სტილში):
1. Sender R, Fuchs S, Milo R. Revised estimates for the number of human and bacteria cells in the body. PLoS Biol. 2016;14(8):e1002533.
2. Spalding KL, et al. Dynamics of fat cell turnover in humans. Nature. 2008;453(7196):783–787.
3. Bergmann O, et al. Evidence for cardiomyocyte renewal in humans. Science. 2009;324(5923):98–102.
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
გადმოწერე აპლიკაცია „შენი ექიმი“ – პირველი ქართული სამედიცინო პლატფორმა!
მიიღე სანდო და აქტუალური ინფორმაცია ჯანმრთელობის შესახებ – საქართველოდან და მთელი მსოფლიოდან.
iPhone: https://apps.apple.com/fr/app/sheni/id6746877342?l=en-GB
შენი ექიმი – ცოდნა ჯანმრთელობისთვის.
