პირველი ტიპის დიაბეტის რევოლუციური მკურნალობა: ინსულინზე დამოკიდებულების გარეშე სიცოცხლის ახალი შანსი
პირველი ტიპის დიაბეტი მილიონობით ადამიანს აწუხებს და მისი მართვა ხშირ შემთხვევაში ყოველდღიურ ინსულინზეა დამოკიდებული. მიუხედავად ჯანსაღი კვების, ფიზიკური აქტივობისა და მკაცრი გლუკოზის მონიტორინგისა, დაავადების სრულად შექცევა აქამდე თითქმის შეუძლებელი იყო. თუმცა, ახალი ბიოტექნოლოგიური მიღწევა მედიცინაში დიდ იმედს იძლევა.
2023 წელს ჩინელმა მეცნიერებმა ისტორიული ექსპერიმენტი ჩაატარეს: 26 წლის პაციენტს გადაუნერგეს 1.5 მილიონი უჯრედი, რომლებიც ინსულინს გამოიმუშავებენ და მისივე ღეროვანი უჯრედების მოდიფიცირებით შეიქმნა. ინოვაციური პროცედურის შედეგად, ორ თვეზე ნაკლებ დროში პაციენტმა ინსულინის ინიექციების საჭიროება სრულიად დაკარგა – რაც იმაზე მიუთითებს, რომ დიაბეტი შესაძლოა შექცევადად იქცეს.
ექვსი თვეში მის ორგანიზმში ინსულინის გამომუშავება იმდენად სტაბილური გახდა, რომ გლუკოზის დონე დღეში 98%-ზე მეტი დროის განმავლობაში ნორმალურ ზღვარში რჩებოდა. ეს იმაზე მეტყველებს, რომ თერაპია არა მხოლოდ ეფექტიანია, არამედ შესაძლოა პაციენტის სრულ გამოჯანმრთელებასაც მოჰყვეს, თუ შედეგი გრძელვადიან პერსპექტივაში შენარჩუნდება.
მანამდე დიაბეტის მძიმე ფორმებისთვის ალტერნატივად პანკრეასის ან ბეტა-უჯრედების ტრანსპლანტაცია მიიჩნეოდა, თუმცა ეს პროცედურები რთული, სახიფათო და დონორების დეფიციტის გამო შეზღუდულია. სწორედ ამიტომ, ღეროვანი უჯრედების გამოყენება ახალ პერსპექტივად მიიჩნევა.
ჩინელმა სპეციალისტებმა ღეროვანი უჯრედების ტრანსფორმაცია ინოვაციური მეთოდით მოახერხეს: მათში სპეციფიკური ცილების ნაცვლად მცირე ზომის მოლეკულები შეიტანეს, რაც გენური ექსპრესიის ბუნებრივად გააქტიურებას შეუწყო ხელი. ეს მიდგომა წინა ცხოველის მოდელებზე წარმატებით გამოცადეს და ადამიანებზეც გადაინაცვლეს.
მიმდინარე კვლევაში ჯერჯერობით მხოლოდ სამი პაციენტია ჩართული, თუმცა პირველივე შედეგები მკვეთრად პოზიტიურია. დანარჩენი ორი პაციენტის მდგომარეობა კონტროლის ქვეშ იმყოფება და მეცნიერები გეგმავენ, მკურნალობა ფართო მასშტაბით გამოსცადონ სხვა ადამიანებზეც.
ეს პროგრესი მედიცინაში შესაძლოა გახდეს გარდამტეხი მომენტი პირველი ტიპის დიაბეტის სამკურნალოდ და რეალურად მოიტანოს შანსი სრულ განკურნებაზე.
