ბიოფარმა სექტორის სტიმულები და ინოვაცია: ფინანსური ხელშეწყობა ზრდის მხოლოდ რაოდენობას, მაგრამ არა გარდამტეხ ინოვაციებს
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
ახალი კვლევის შედეგები:
Nature Reviews Clinical Oncology-ში გამოქვეყნებული კვლევა აჩვენებს, რომ ფინანსური სტიმულები და წახალისება ნამდვილად ზრდის მედიკამენტების რეგისტრაციის რაოდენობას, თუმცა არ აუმჯობესებს ხარისხობრივ მიღწევებს — ე.წ. გარდამტეხ (transformative) ინოვაციებს.
ანალიზში შეფასდა მედიკამენტების ავტორიზაციის რაოდენობა სხვადასხვა სტიმულის პირობებში და აღმოჩნდა, რომ მეტი დაფინანსება იწვევს „მეტ approvals“-ს, მაგრამ არა მეტ სამკურნალო გარღვევას.
ძირითადი მიგნებები გრაფიკის მიხედვით:
• გრაფა “a” აჩვენებს, რომ როგორც საერთო ავტორიზაციები, ისე გარდამტეხი ავტორიზაციები იზრდება ფინანსური წახალისების ზრდასთან ერთად, მაგრამ გარდამტეხი ინოვაციები შედარებით ნელა იზრდება.
• გრაფა “b”-ში ეს სხვაობა კიდევ უფრო მკვეთრია — საერთო ავტორიზაციები მაღალ დონეზეა, ხოლო გარდამტეხი ავტორიზაციები ჩამორჩება.
ეს ნიშნავს, რომ ინოვაციის რაოდენობრივი ზრდა ავტომატურად არ ნიშნავს ხარისხობრივ მიღწევებს.
რა არის გარდამტეხი ავტორიზაცია?
• მედიკამენტები ან თერაპიები, რომლებიც რადიკალურად ცვლიან მკურნალობის შედეგს, ახლებურად წყვეტენ რთულ სამედიცინო პრობლემას ან ცვლიან მკურნალობის სტანდარტს.
• მაგალითად: ინოვაციური იმუნოთერაპია ონკოლოგიაში, mRNA ვაქცინები პანდემიაში და გენური თერაპიები იშვიათ დაავადებებში.
გლობალური კონტექსტი
• ფარმაცევტული ინდუსტრია დიდწილად მოქმედებს ფინანსური სტიმულებით – მაგრამ მხოლოდ სტიმული არ არის საკმარისი, რათა წამოვიდეს ნამდვილი სამეცნიერო გარღვევა.
• კვლევები მოითხოვს დამოუკიდებელ, საზოგადოებრივად მოტივირებულ ინვესტიციას და არა მხოლოდ მოგებაზე ორიენტირებულ დაფინანსებას.
საზოგადოებისთვის რეკომენდაცია:
• ფარმაცევტულ პოლიტიკებში უნდა გაძლიერდეს არა მხოლოდ რაოდენობრივი შედეგების დაფასება (რამდენი მედიკამენტი გავიდა ბაზარზე), არამედ რეალური გავლენის ანალიზი.
• პაციენტებს უნდა ჰქონდეთ წვდომა არა უბრალოდ ახალ პროდუქტებზე, არამედ ეფექტიან და გრძელვადიან გამოსავლებზე.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ფინანსური წახალისება ნამდვილად აუცილებელია ინოვაციისთვის, მაგრამ ეს არ უნდა გახდეს მიზანი თავისთავად. ჩვენ გვჭირდება სისტემა, სადაც ინოვაცია ემსახურება საზოგადოებრივ სარგებელს და არა მხოლოდ ბაზრის ზრდას.“
წყაროები:
1. Nature Reviews Clinical Oncology. Financial incentives increase quantity, not quality, of drug innovation. 2025
2. Light DW et al. The risk of underperformance in pharmaceutical innovation. BMJ, 2022.
3. Avorn J. Regulation of pharmaceuticals in the USA: balancing public health and innovation. NEJM, 2021.
4. WHO Policy Briefs – Access to transformative medicines and responsible innovation, 2023.
გაიგეთ მეტი
შენი ექიმი – www.sheniekimi.ge
