პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
სპეციალურად www.sheniekimi.ge-სთვის
პირადი ჰიგიენის საშუალებები და ძუძუს კიბოს რისკი – რა გვიჩვენა ახალმა კვლევამ?
ახალი კვლევის შედეგები
ცოტა ხნის წინ ჟურნალში Chemosphere გამოქვეყნებულმა კვლევამ აჩვენა, რომ პირადი ჰიგიენის საშუალებების, რომლებიც არ შეიცავს პარაბენებსა და ფთალატებს, მხოლოდ 28 დღით გამოყენება მნიშვნელოვნად ამცირებს ძუძუს კიბოსთან დაკავშირებულ გენურ აქტივობას ქალის ორგანიზმში.
მთავარი ფაქტები:
• მკვლევარებმა შეისწავლეს ძუძუს ქსოვილის ნიმუშები, როგორც წინა, ასევე 28-დღიანი პერიოდიდან, როცა მონაწილეები მხოლოდ ბუნებრივ, არატოქსიკურ საშუალებებს იყენებდნენ.
• ანალიზმა აჩვენა, რომ ამ მოკლე დროშიც კი შეინიშნება მნიშვნელოვანი ცვლილებები კიბოსთან ასოცირებულ გენურ გზებში, კერძოდ: PI3K-AKT/mTOR, ავტოფაგიისა და აპოპტოზის სიგნალიზაციის ცვლილებები.
სტატისტიკა და მნიშვნელობა
• პარაბენები და ფთალატები ფართოდ გამოიყენება როგორც კონსერვანტები და სუნის გამაძლიერებლები კოსმეტიკაში, შამპუნში, კრემებში, სუნამოებში, ბავშვთა პროდუქტებშიც კი.
• მსოფლიო მასშტაბით, კოსმეტიკური და პირადი მოვლის საშუალებების 75%-ზე მეტი შეიცავს ამ ნივთიერებებს (EU, FDA, 2022).
• ძუძუს კიბო ქალებში ყველაზე გავრცელებული სიმსივნეა – WHO-ს მიხედვით, ყოველწლიურად 2.3 მილიონი ახალი შემთხვევაა მსოფლიოში.
• საქართველოში ძუძუს კიბოს გავრცელება, ბოლო 10 წელიწადში, 40%-ით გაიზარდა (NCDC, 2022).
რატომ არის ეს პრობლემა?
პარაბენები და ფთალატები, როგორც ე.წ. „ქსენოესტროგენები“, ბაძავენ ესტროგენს და იწვევენ ორგანიზმში ჰორმონულ დარღვევებს. ესტროგენის ჭარბი სტიმულაცია დაკავშირებულია ძუძუს კიბოს განვითარებასთან. ახალი კვლევა მიუთითებს, რომ ამ ქიმიკატების მოკლევადიანი თუნდაც გამორიცხვის შემთხვევაში, შესაძლებელია კიბოსთან დაკავშირებული გენური ცვლილებების მოშლა.
რას გვირჩევენ მეცნიერები?
• შეარჩიეთ პირადი ჰიგიენის საშუალებები და კოსმეტიკა, რომლებსაც აქვს მინიშნება „paraben-free“, „phthalate-free“, „natural“ ან „organic“.
• აკონტროლეთ პროდუქტის შემადგენლობა – წაიკითხეთ ინგრედიენტების სია.
• ეცადეთ მინიმუმ ერთი თვე გამოიყენოთ მხოლოდ უსაფრთხო, ბუნებრივი საშუალებები და დააკვირდით კანისა და ჯანმრთელობის ცვლილებებს.
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ეს კვლევა ხაზს უსვამს იმას, რომ ყოველდღიური, თითქოს უწყინარი ნივთიერებები, სინამდვილეში შეიძლება თამაშობდნენ სერიოზულ როლს კიბოს რისკის ფორმირებაში. მხოლოდ ერთი თვის განმავლობაში პარაბენებისა და ფთალატების გამორიცხვა უკვე აუმჯობესებს გენურ პროფილს. ამგვარად, თითოეულ ჩვენგანს შეუძლია მეტად გააკონტროლოს საკუთარი ჯანმრთელობა და შეამციროს რისკები.“
წყაროები:
• Chemosphere (2023): https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36746253/
• WHO – Breast Cancer Facts: https://www.who.int/news…/fact-sheets/detail/breast-cancer
• EU/FDA Cosmetic Ingredient Database
• NCDC Georgia, 2022
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე — დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება როგორც საქართველოში, ისე საერთაშორისო დონეზე.
