ახალი ტვინის უჯრედები ომეგა-3-ით? — სასარგებლო კი, მაგრამ სიფრთხილე აუცილებელია!
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე
მანჩესტერის უნივერსიტეტის უახლესი კვლევა გვიჩვენებს:
ომეგა-3 ცხიმოვანი მჟავები, განსაკუთრებით DHA, ხელს უწყობს:
• ახალი ნეირონების (ტვინის უჯრედების) ზრდას
• მეხსიერების გაუმჯობესებას
• სწავლის უნარის ზრდას
• ტვინის პლასტიურობას (ადაპტაციის უნარს)
ეს ნიშნავს, რომ ომეგა-3 შეიძლება იყოს ტვინის ბუნებრივი გამაახალგაზრდავებელი.
საიდან მივიღოთ ომეგა-3? — პირველი გზა ყოველთვის ბუნებრივია!
უმაღლესი ხარისხის წყაროებია:
- ცხიმიანი თევზი – სკუმბრია, ორაგული, სარდინი, ლოქო
- ზღვის პროდუქტები
- ჩიას და სელის თესლი (ALA, რომელიც ნაწილობრივ გარდაიქმნება DHA-სა და EPA-დ)
- კაკალი და სელის ზეთი
შენიშვნა: საკვებიდან მიღებული ომეგა-3 საუკეთესოდ ითვისება ორგანიზმის მიერ.
როდის ვიყენებთ დანამატებს და რატომ ფრთხილად?
თუ ვერ ვიღებთ საკმარის ომეგა-3-ს საკვებით — შეიძლება დანამატები გამოვიყენოთ, მაგრამ:
- მხოლოდ მაღალი ხარისხის
- მხოლოდ ექიმის რჩევით
- არასოდეს თვითნებურად ან გადაჭარბებული დოზით!
გაფრთხილება: დაბალი ხარისხის ომეგა-3 შეიძლება საზიანო იყოს!
ბაზარზე უამრავი დაბალი ხარისხის ომეგა-3 დანამატია — ზოგი დაჟანგებულია, ზოგი დაბინძურებულია ტყვიით ან სხვა მძიმე მეტალებით, ზოგს კი არ გააჩნია საჭირო DHA/EPA კონცენტრაცია.
რისკები დაბალი ხარისხის ან გადაჭარბებული დოზით მიღებისას:
- სისხლის გათხელება და სისხლდენის რისკის გაზრდა
- სიყვითლე და ღვიძლის გადატვირთვა
- ნერწყვების და კუჭის პრობლემები
- იმუნური სისტემის დათრგუნვა
- მძიმე მეტალებით ინტოქსიკაცია
საქართველოში მდგომარეობა?
• მოსახლეობა ხშირად იღებს დანამატებს რეკლამით, არა ექიმის რჩევით
• ხარისხის კონტროლი მწირია
• თევზის მოხმარება დაბალია, რაც პრობლემას ამძიმებს
• არ არსებობს ეროვნული სახელმძღვანელო ამ თემაზე
რას გვირჩევს პროფესორი ფხაკაძე?
პირველ რიგში — კვების გზით მიიღეთ ომეგა-3
თუ ეს შეუძლებელია — აირჩიეთ მხოლოდ სანდო ბრენდები, ექიმთან შეთანხმებით
არ მიიღოთ უფრო მეტი, ვიდრე რეკომენდებულია
ფრთხილად იყავით იმ პროდუქტის ხარისხზე, რომელიც იყიდება ონლაინ ან ბაზარში უკონტროლოდ
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ომეგა-3 ნამდვილად სასარგებლოა — მაგრამ არასწორი მიღება შეიძლება საზიანო აღმოჩნდეს. დღესდღეობით ბაზარი სავსეა უხარისხო დანამატებით. პაციენტმა უნდა იცოდეს: თუკი იღებ დანამატს, ეს უნდა იყოს მხოლოდ საჭიროების შემთხვევაში, მხოლოდ ექიმთან კონსულტაციის შემდეგ და მხოლოდ ხარისხიანი წყაროდან. გადაჭარბებული დოზა არ ნიშნავს მეტ სარგებელს — პირიქით, ხშირად ნიშნავს მეტ ზიანს.“
წყაროები:
University of Manchester – DHA and Neurogenesis Research, 2024
NIH Office of Dietary Supplements – Omega-3 Fact Sheet (2023)
WHO – Nutrition and Brain Health Guidelines
EFSA – Opinion on Omega-3 Safety Levels (2022)
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – ჯანმრთელობის გიდი და განათლების პლატფორმა: https://www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის პროფესორი, დიპლომირებული მედიკოსი (MD), ჯანდაცვის მაგისტრი (MPH) და მედიცინის დოქტორი (PhD) — არის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი, რომელსაც აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება. ის არის WHO-ს ექსპერტი, Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი.
