„ჩუმი პანდემია“, რომელიც უკვე კლავს – 3 მილიონზე მეტი ბავშვი ანტიბიოტიკებისადმი რეზისტენტული ინფექციებისგან გარდაიცვალა
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე,
მეგობრებო,
მოვიდა დრო, ხმამაღლა ვილაპარაკოთ იმ საფრთხეზე, რომელიც ყოველდღიურად ვითარდება ჩუმად და უკვე მილიონობით ბავშვს ართმევს სიცოცხლეს — საუბარია ანტიმიკრობული რეზისტენტობის (AMR) პრობლემაზე.
რას ნიშნავს ანტიმიკრობული რეზისტენტობა (AMR)?
AMR მაშინ ჩნდება, როცა ბაქტერიები და სხვა მიკროორგანიზმები დროის განმავლობაში დაეჭინებიან და ევოლუციურად სწავლობენ, როგორ გაუძლონ ანტიბიოტიკებსა და მკურნალობას.
შედეგად, ჩვეულებრივი ინფექციებიც კი აღარ ექვემდებარება მკურნალობას და ხდება სასიკვდილო.
მსოფლიო სტატისტიკა – 2022 წელი
The Lancet-ის ახალი კვლევის მიხედვით:
- 3.1 მილიონი ბავშვი გარდაიცვალა ინფექციებისგან, რომლებსაც ანტიბიოტიკებისადმი გამძლე მიკრობები იწვევენ
- სიკვდილიანობის ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი დაფიქსირდა:
- სამხრეთ-აღმოსავლეთ აზიაში – 752,000 ბავშვი
- სუბსაჰარულ აფრიკაში – 659,000 ბავშვი
- ყველაზე საშიში ინფექციებია:
- პნევმონია
- სისხლის ინფექციები
- ახალშობილთა ინფექციები
მთავარი პრობლემა:
ბავშვები იღუპებიან, რადგან უკვე არსებული ანტიბიოტიკები აღარ მუშაობს!
წყარო:
The Lancet. Burden of bacterial antimicrobial resistance in children under 5 years. April 2024.
https://www.thelancet.com/…/PIIS0140-6736(24)01867…/fulltext
გლობალური სურათი – რატომ არის ეს პანდემიური მასშტაბის პრობლემა?
- ანტიბიოტიკების გადაჭარბებული და არასწორი გამოყენება — მათ შორის გრიპზე, ცივზე, ან „თავის დასაზღვევად“
- ცხოველთა ფერმებში ანტიბიოტიკების გამოყენება საკვების გასაზრდელად
- ფარმაცევტული ინდუსტრიის მხრიდან ახალი ანტიბიოტიკების ნაკლები ინვესტირება
თუ არ ვიმოქმედეთ დღეს, სამყარო დაუბრუნდება ე.წ. “პრეანტიბიოტიკურ ეპოქას”, სადაც ბაქტერიული ინფექციები კვლავ კლავს ადამიანებს ისეთივე მასშტაბით, როგორც ეს ხდებოდა ასი წლის წინ.
საქართველო – რეალობა, საფრთხე და შანსი
AMR-ისგან გამოწვეული სიკვდილიანობა საქართველოში (2019):
- 2,800 ადამიანი გარდაიცვალა
- ეს მეტია, ვიდრე დიაბეტით, ღვიძლის დაავადებებით ან თირკმლის უკმარისობით გარდაცვლილთა რიცხვი
(Source: IHME, 2023 AMR Country Profile: Georgia)
პრობლემები საქართველოში:
- ანტიბიოტიკების ურეცეპტო გაყიდვა დღესაც ხშირია
- მოსახლეობის დიდ ნაწილს არ აქვს ინფორმაცია, რომ ანტიბიოტიკი ვირუსებზე არ მოქმედებს
- ლაბორატორიული დიაგნოსტიკა ჯერ კიდევ შეზღუდულია
- ჯანდაცვის პერსონალის სწორი ტრენინგი და ზედამხედველობა საჭიროებს გაძლიერებას
მძლავრი უპირატესობა:
საქართველო ერთ-ერთია იმ იშვიათ ქვეყნებს შორის, სადაც ფაგების თერაპია — ანუ ბუნებრივი ვირუსების გამოყენება ბაქტერიების საწინააღმდეგოდ — უკვე 90 წელზე მეტია გამოიყენება გიორგი ელიავას ინსტიტუტში.
გამოსავალი არსებობს!
- განათლება და ინფორმირებულობა
- საზოგადოება უნდა იცნობდეს ანტიბიოტიკების სწორ გამოყენებას
- მშობლებს უნდა აუხსნას პედიატრმა, რომ გრიპზე ანტიბიოტიკი არ მუშაობს!
- მკაცრი რეგულაციები
- ანტიბიოტიკები უნდა გაიყიდოს მხოლოდ რეცეპტით
- ფარმაცევტული ზედამხედველობა უნდა გამკაცრდეს
- ვაქცინაცია
- ვაქცინები აცილებს ინფექციებს და ამცირებს ანტიბიოტიკების საჭიროებას
- ფაგების თერაპიის განვითარება
- სახელმწიფო უნდა დააფინანსოს ფაგების თერაპიის კვლევა და ხელმისაწვდომობა
- სანიტარია და ჰიგიენა
- ინფექციების პრევენცია იწყება ხელის დაბანით და სუფთა გარემოთი
პროფესორ გიორგი ფხაკაძის კომენტარი:
„ჩუმად მიმდინარე პანდემია გვივრცელდება. ეს არ არის მხოლოდ ექიმების ან ჯანდაცვის სამინისტროს პრობლემა — ეს ჩვენი ყველას პასუხისმგებლობაა.
მარტივი გადაწყვეტილებები — როგორიცაა ანტიბიოტიკის არათვითნებური მიღება — მომავალში შესაძლოა ბავშვის სიცოცხლის ფასად დაგვიჯდეს.
საქართველოში გვაქვს უნიკალური რესურსი — ფაგები — მოდი, გამოვიყენოთ იგი გონივრულად.
და რაც მთავარია, ანტიბიოტიკი უნდა იყოს ბოლო არჩევანი, არა პირველი ნაბიჯი!“
წყაროები (მთელი სტატისტიკა):
- The Lancet. Burden of bacterial antimicrobial resistance in children under 5 years. 12 April 2024.
https://www.thelancet.com/…/PIIS0140-6736(24)01867…/fulltext
- Clinton Health Access Initiative. Over 3 million children died from AMR-related infections in 2022. 12 April 2025.
https://www.clintonhealthaccess.org/…/over-3-million…/
- CIDRAP. More than 3 million child deaths in 2022 linked to antimicrobial resistance. 14 April 2025.
https://www.cidrap.umn.edu/…/more-3-million-child-deaths…
- IHME. Antimicrobial Resistance Country Profile – Georgia. September 2023.
https://www.healthdata.org/…/defa…/files/2023-09/Georgia.pdf
- CDC Global Health – Georgia.
https://www.cdc.gov/global-health/countries/georgia.html
გაიგეთ მეტი:
შენი ექიმი – სამედიცინო ცოდნა ყველასთვის: www.sheniekimi.ge
პროფესორი გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ინსტიტუტის თავმჯდომარე და საერთაშორისო ჯანდაცვის აღიარებული ექსპერტი; WHO-ს ექსპერტი; Relief International-ის მმართველი საბჭოს დირექტორი და გაეროს გენერალური მდივნის ყოფილი მრჩეველი. მას აქვს 25 წელზე მეტი გამოცდილება ჯანდაცვის სფეროში, როგორც საქართველოში, ასევე საერთაშორისო დონეზე.
#გიორგიფხაკაძე #drpkhakadze #ანტიბიოტიკები #AMR #ბავშვებისჯანმრთელობა #საჯაროინფორმაცია #შენიექიმი
