ცისტიტი შარდის ბუშტის ანთებაა, რომლის მთავარი გამომწვევი მიზეზიც ბაქტერიული ინფექციაა. უმეტესად მის განვითარებაში დამნაშავე კუჭ-ნაწლავის ტრაქტში მობინადრე ნაწლავური ჩხირია (E. coli), რომელიც შეიძლება შარდსადენსა და შარდის ბუშტში მოხვდეს და ცისტიტი გამოიწვიოს.
ცისტიტი მდედრობითი სქესის წარმომადგენლებში უფრო მეტად არის გავრცელებული, რადგან ქალების შარდსადენი მილი კაცებზე მოკლეა და ბაქტერიები შარდის ბუშტში უფრო მარტივად ხვდება.
აშშ-ის სურსათისა და მედიკამენტების ადმინისტრაციამ (FDA) კომპანია Eli Lilly-ს მიერ წარმოებული წონაში კლების პრეპარატი, Zepbound-ი დაამტკიცა.
აშშ-ის ბაზარზე პრეპარატი რამდენიმე კვირაში გამოჩნდება და შეუერთდება უკვე არსებულ წარმატებულ პრეპარატებს, Novo Nordisk-ის Ozempic-სა და Wegovy-ს. ახალ პრეპარატს დიდ წარმატებას უწინასწარმეტყველებენ.
JPMorgan-ის ანალიტიკოსთა პროგნოზით, წონაში კლების GLP-1 კატეგორიის პრეპარატების წლიური გაყიდვების მაჩვენებელი 2032 წლისთვის 140 მილიარდ დოლარს მიაღწევს და ბაზრის დომინანტები Eli Lilly და Novo Nordisk-ი იქნებიან.
Zepbound კვირაში ერთხელ, ინიექციის სახით კეთდება და განკუთვნილია იმ ჭარბწონიან პაციენტთათვის, რომლებსაც წონასთან დაკავშირებული სულ მცირე ერთი დაავადება მაინც აწუხებთ, მაგალითად, სისხლის მაღალი წნევა, მე-2 ტიპის დიაბეტი ან ქოლესტერინი.
თბილისში საქართველოს გაეროს ასოციაციისა ( UNA Georgia • საქართველოს გაეროს ასოციაცია) და გაეროს ასოციაციის მსოფლიო ფედერაციის (WFUNA) საერთო კონფერენცია „The Partnership for Impact Tbilisi Conference: from Blueprints to Breakthroughs“ მიმდინარეობს.
ინფორმაციას ჯანდაცვის ასოციაცია ავრცელებს.
„კონფერენციის მთავარი მიზანია ხაზი გაუსვას კერძო და არასამთავორობო სექტორის ერთობლივი მუშაობის მნიშვნელობას ეროვნულ დონეზე.
კონფერენციის ფარგლებში პანელური დისკუსიის “Access to Healthcare for Vulnerable Groups: Promising International Practice and Private Sector Medical Outlook” მოდერატორი იყო საქართველოს ჯანდაცვის ასოციაციის დირექტორი, ნინო კიკნაძე.
მომხსენებლებმა განიხილეს საქართველოში მოწყვლადი ჯგუფებისთვის ჯანდაცვის ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების გზები, მსოფლიოს ქვეყნების მაგალითების გამოყენებით. ასევე, ხაზი გაესვა კერძო და საჯარო სექტორის თანამშრომლობის აუცილებლობას ჯანდაცვის ხარისხის გასაუმჯობესებლად.
ანელის მომხსენებლები იყვნენ ჯანდაცვის ასოციაციის წევრები:
გიორგი ამბროლიანი, სათემო კლინიკების დეპარტამენტის უფროსი EVEX-ის კლინიკაში;
ნინო მირზიკაშვილი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის პროფესორი;
ირაკლი მირზიკაშვილი, EKIMO-ს აღმასრულებელი დირექტორი;
რას იწვევს გაზრდილი საეკრანო დრო და რამდენი ხანი შეიძლება გაატაროს ბავშვმა ეკრანთან.
მშობლები იყენებენ მას ბავშვის გასართობად, კვების წასახალისებლად, მოუცლელობის დროს ბავშვის დასამშვიდებლად, რის გამოც ის თანდათან ეჯაჭვება ეკრანს. ამ დროს სულ უფრო ნაკლები დრო რჩება პატარას თამაშისათვის, რაც უმნიშვნელოვანესია მისი განვითარებისათვის.
ეკრანის დიდი დოზით გამოყენებამ შეიძლება სერიოზული პრობლემები წარმოქმნას და ზიანი მიაყენოს ბავშვების კოგნიტურ, ლინგვისტურ და სოციო-ემოციურ განვითარებას.
კვლევების თანახმად, რეგულარულად ერთ საათზე მეტი დროით ეკრანთან ყოფნა ბავშვებში იწვევს ენობრივი უნარების განვითარების სირთულეებს, ქცევით და ემოციურ პრობლემებს. ასეთ დროს ბავშვებს აქვთ არასაკმარისი ლექსიკური მარაგი, რაც ხელს უშლით ენის აღქმასა და პროდუცირებაში. უჭირთ აზრის გადმოცემა და სხვისი საუბრის გაგება, ახასიათებთ აგრესიული ქცევა, მარტივად ღიზიანდებიან და შესაძლოა ჰქონდეთ წონის და ძილის სირთულეები, შფოთვა და დეპრესია. მათ შეიძლება ჰქონდეთ სკოლაში აკადემიური სირთულეები და ურთიერთობის პრობლემებიც.
რა შეიძლება გავაკეთოთ
მშობლები გადამწყვეტ როლს თამაშობენ ეკრანთან გატარებული დროის მართვასა და შემცირებაში. მათ თავადაც უნდა აკონტროლონ საკუთარი დრო ეკრანთან და უზრუნველყონ ალტერნატიული აქტივობების შეთავაზება ბავშვებისთვის, რათა მინიმუმამდე შეამცირონ ეკრანთან დიდი დოზით ყოფნით გამოწვეული რისკები და ხელი შეუწყონ ბავშვის განვითარებას. ურთიერთობის ამგვარი სტილი დაეხმარებათ მშობლებს სწორად მოახდინონ ბავშვის როგორც ფიზიკური, ისე ფსიქო-ემოციური განვითარება.
B ჰეპატიტი სიცოცხლისთვის პოტენციურად საშიშ ინფექციად და გლობალური ჯანდაცვის პრობლემად მიიჩნევა. მისი ქრონიკული ფორმის დროს იმატებს ღვიძლის ისეთ დაზიანებათა რისკი, როგორებიცაა ციროზი და კიბო. საბედნიეროდ, B ჰეპატიტი იშვიათად იძენს ქრონიკულ ხასიათს (ათიდან ცხრა შემთხვევაში), ხოლო ვაქცინა, რომელიც 1982 წლიდან გამოიყენება, შემთხვევათა 95%-ში ეფექტურია.
თუ ორსულად ხართ, შესაძლოა ვირუსი თქვენს პატარას მშობიარობის დროს გადაეცეს. ნაკლებად სავარაუდოა, რომ ეს მოხდეს თქვენი ორსულობის დროს.
თუ ბავშვს ვირუსი გადაეცემა და არ უტარდება შესაბამისი მკურნალობა, მას შეიძლება ხანგრძლივად ჰქონდეს ღვიძლის პრობლემები. ყველა ახალშობილმა, რომელსაც ჰყავს B ჰეპატიტით ინფიცირებული დედა, უნდა მიიღოს B ჰეპატიტის იმუნოგლობულინი და ჰეპატიტის ვაქცინა დაბადებისას და სიცოცხლის პირველი წლის განმავლობაში.
B ჰეპატიტი არ გადაეცემა
B ჰეპატიტით დაავადებულ ქალს შეუძლია, ჩვილს ძუძუ აწოვოს, თუ ბავშვს დაბადებისთანავე გაუკეთებენ B ჰეპატიტის საწინააღმდეგო იმუნოგლობულინს (HBIG) და ვაქცინას.
სადღეისოდ საქართველოში მოქმედებს C ჰეპატიტის ელიმინაციის პროგრამა, რომლის ფარგლებშიც პაციენტს უტარდება შესაბამისი გამოკვლევები დაავადების ფორმის დასადგენად და მკურნალობის შესარჩევად. ამის შემდეგ პაციენტს უტარდება მკურნალობა თანამედროვე, მაღალეფექტური მედიკამენტებით, რომლებიც პაციენტებისთვის სრულიად უფასოა. განკურნების მაჩვენებელი აღემატება 95%-ს.
მკურნალობა
მწვავე B ჰეპატიტი მკურნალობას უმეტესად არ მოითხოვს. მთავარია საკვებით და სითხეებით ნუტრიციული ბალანსის შენარჩუნება. ქრონიკული B ჰეპატიტის შემთხვევაში მკურნალობა სჭირდებათ მხოლოდ იმ პაციენტებს, რომელთა სისხლის ანალიზებში ღვიძლის დაზიანების ნიშნები ჩანს. მათ შესაძლოა ანტივირუსული მედიკამენტები დაუნიშნონ, რათა შეფერხდეს ციროზის განვითარება და შემცირდეს ღვიძლის კიბოს განვითარების რისკი. ნებისმიერი სხვა წამლისა თუ საკვები დანამატის მიღების თაობაზე საქმის კურსში უნდა იყოს მკურნალი ექიმი.
ქრონიკული B ჰეპატიტის მქონე პირიც დაბალანსებულ, ჯანსაღ კვებაზე უნდა იყოს. არ უნდა მოიმატოს წონა, რადგან სიმსუქნე ზრდის ღვიძლის არაალკოჰოლური ცხიმოვანი დაავადების (NAFLD) განვითარების რისკს, ეს უკანასკნელი კი – ღვიძლის დაზიანების ალბათობას. უნდა მოერიდოს ალკოჰოლსაც, რომელსაც ასევე შეუძლია, ღვიძლი უფრო მეტად დააზიანოს.
B ჰეპატიტის პრევენცია და პრევენციის სხვა მეთოდები
B ჰეპატიტის პრევენციის რამდენიმე გზა არსებობს:
დაბერების საწინააღმდეგო E5 გამოსცადეს ასაკოვან ვირთხებზე. კვლევა მოიცავდა ახალგაზრდა ღორების სისხლიდან მიღებული E5-ის შეყვანას მოხუც ვირთხებში. შეუძლია შეცვალოს დაბერების პროცესი, მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ადამიანის ჯანმრთელობასა და ხანგრძლივობაზე კვლევის ანგარიში ჟურნალში GeroScience გამოქვეყნდა.
დაბერების საწინააღმდეგო თერაპიის დროს ახალგაზრდა ღორის სისხლით მომზადებული საშუალება ასაკოვანი ვირთხის ორგანიზმში შეიყვანეს, რამაც უჯრედების გაახალგაზრდავება გამოიწვია. თუკი ექსპერიმენტი ადამიანზე ჩატარდება, 80 წლის მოხუცი 26 წლის ახალგაზრდას დაემსგავსება.
პლაზმური ფრაქციების მკურნალობა თანმიმდევრულად ეფექტიანია როგორც მამრ, ასევე მდედრ ვირთხებში.
მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ ამ ტიპის თერაპიამ შესაძლოა ადამიანზე უარყოფითი გავლენა იქონიოს:
”ის, რაც სასარგებლოა ერთი სახეობისთვის, შეიძლება, კატასტროფული აღმოჩნდეს მეორისთვის“.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტის, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტის, ექიმის, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენლის საქართველოში გიორგი ფხაკაძის თანაავტორობით გამოიცა ახალი ენციკლოპედია.
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლა და დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გთავაზობთ საქართველოში პირველ, ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონს, რომელიც გამოქვეყნებულია პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რედაქტორობით.
საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონი (GPHD) – ქართულ ენაზე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დარგში ტერმინოლოგიის და განმარტებების Open Access რესურსი.
ლექსიკონი შექმნილია დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლის სტრატეგიის შესაბამისად, რომელიც იქნება ხელშემწობი სტუდენტებისთვის, დარგის სპეციალისტებისთვის, საზოგადოებრივი ჯანდაცვით კვლევისა და ზოგადად, სწავლის პროცესის გამარტივებისთვის.
ქართული და უცხოური სასწავლო-აკადემიური დაწესებულებების, პროფესორ-მასწავლებლების, სტუდენტების და მოხალისეების დახმარებით, ჩვენ გთავაზობთ ამ ღია რესურსს.
ლექსიკონის შესახებ
დავით ტვილდიანის სამედიცინო უნივერსიტეტის საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლა და დავით ტვილდიანის სახელობის სამედიცინო უნივერსიტეტის გამომცემლობა, გთავაზობთ საქართველოში პირველ, ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონს , რომელიც გამოქვეყნებულია პროფესორ გიორგი ფხაკაძის რედაქტორობით.
პირველი ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონი ემყარება იმ პრინციპს, რომ ენა არის საერთო სიკეთე და უნდა განიხილებოდეს, როგორც საერთო საკუთრება. ცოდნასთან წვდომა უნდა იყოს სწრაფი, კომფორტული და მარტივი. ლექსიკონი არის ცოდნის ბაზა და ენა გვაძლევს შესაბამისი ცოდნის მიღების საშუალებას, მარტივ, მაგრამ ამავე დროს მდიდარ ტერმინოლოგიის რესურსს.
ყველა ტერმინი, თარგმნილი და ხელმისაწვდომია ინგლისურ და ქართულ ენებზე. ქართულ ტერმინებს ასევე ახლავს თითოეული ტერმინის დაწვრილებითი განმარტებები და ზოგიერთ შემთხვევაში შესაბამისი პრაქტიკული მაგალითებიც კი. ლექსიკონის ძებნის სისტემა იყენებს ქართული და ინგლისური სიტყვების ინდექსირებას.
ლექსიკონის განახლება ხდება წელიწადში ერთხელ.
ლექსიკონის ელექტრონული ვერსია ფუნქციონირებს, როგორც ღია პლატფორმა და თითოეულ მომხმარებლს აქვს შესაძლებლობა შესთავაზოს არსებული ტერმინების თარგმანის ან განმარტების ცვლილება ან დაამატოს ახალი ტერმინი შემდეგი ლინკის გამოყენებით:
https://glossary.isi.ac.ge/index.php/index/10.xhtml ყველა შემოთავაზებული ტერმინი გადაიხედება და საჭიროების შემთხვევაში შესწორდება, რის შემდეგაც შეიძლება დამტკიცდეს სარედაქციო საბჭოს მიერ . ლექსიკონის ელექტრონულ ვერსიაში, ონლაინ შიდა საძიებო სისტემა გვაძლევს საშუალებას,რომ ძებნა განვახორციელოთ, როგორც ქართულ, ასევე ინგლისურ სიტყვათა გამოყენებით.
ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონი, პირველ რიგში, განკუთვნილია საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სპეციალისტების , ეპიდემიოლოგების, ბიოსტატიკოსების, აკადემიური პერსონალის, მკვლევარების, პედაგოგების, სტუდენტების, ტექნიკური თარჯიმნების, სამოქალაქო საზოგადოების აქტივისტთა / ინსტიტუტებისა და სხვა დარგების სპეციალისტებისთვის, როგორიცაა: მედიცინა, სოციოლოგია, ანთროპოლოგია, დემოგრაფია და სხვა. ლექსიკონი მოიცავს საზოგადოებრივი ჯანდაცვისა და ეპიდემიოლოგიის ყველა ასპექტს, იგი წარმოადგენს სწრაფ, მარტივად გამოყენებად სახელმძღვანელოს.
ლექსიკონზე მუშაობა უწყვეტი პროცესია. წინამდებარე ლექსიკონი ეფუძნება არსებულ გამოცდილებას, მაგ.: “Oxford Guide to Practical Lexicography” (Atkins and Rundell, 2008), და “A Dictionary of Epidemiology, Sixth Edition” (Miquel Porta, Oxford University Press, 2015). საზოგადოებრივი ჯანდაცვის დარგში ენა და ტერმინები მუდმივად ცვლადია, რაც ასახავს ცვლილებებს მსოფლიოში, ასევე საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის და ეპიდემიოლოგიის დარგებში განვითარებას.
ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონი არის “ცოცხალი”, რომლის სარედაქციო გუნდის მიერ მუდმივად მოხდება მისი განახლება.
ლექსიკონში არის ანბანური ჩამონათვალი, რომელიც ამჟამად მოიცავს თითქმის 1,500 სიტყვასა და ფრაზას, რომლის გამოყენება ხდება საზოგადოებრივი ჯანდაცვის მეცნიერებასა და პრაქტიკაში. იგი გთავაზობთ განმარტებებს, მსჯელობასა და მოკლე კომენტარს, თუ რა მნიშვნელობით იგულისხმება თითოეული ტერმინი.
ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის რედაქტორი იწვევს ყველა შესაბამისი კომპეტენციისა და გამოცდილების მქონე პირს რჩევებისა და კომენტარებისთვის.
თანდართული ბმულის გამოყენებით, https://glossary.isi.ac.ge/index.php/index/10.xhtml, თქვენ შეძლებთ მონაწილეობის მიიღებას ლექსიკონის შემდეგი გამოცემის შექმნაში .
ჩვენ მივესალმებით სამეცნიერო და აკადემიური ფართო სპექტრის წარმომადგენლების ჩართულობას და თუ გსურთ წვლილი შეიტანოთ ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის განვითარებაში , დამატებითი ინფორმაციისა და ინსტრუქციისთვის, გთხოვთ, ეწვიოთ აღნიშნულ ბმულს: www.dtmu.ge/dictionary .
ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის სარედაქციო გუნდი მზადაა ფართო სპექტრის აკადემიურ-სამეცნიერო დაწესებულებებთან თანამშრომლობისთვის.კერძოდ, საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სკოლებთან/ფაკულტეტებთან, სამედიცინო უნივერსიტეტებთან, სამართლის და ადამიანის უფლებების სპეციალისტებთან/
ინსტიტუტებთან, საერთაშორისო და ადგილობრივი სამთავრობო/არასამთავრობო ორგანიზაციებთან .შესაბამისად, ველით თქვენს პარტნიორულ წინადადებებს.
ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის სარედაქციო გუნდის და მისი წევრების ფუნქცია-მოვალეობები:
რედაქციის საბჭოების სტრუქტურა
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის წარმატება დამოკიდებულია მის რედაქტორებზე და სარედაქციო საბჭოზე. საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის რედაქციის ერთ – ერთი აუცილებელი ამოცანაა კარგი გარემო და ურთიერთთანამშრომლობა. რედაქციაში მნიშვნელოვანია სიახლეებისა და ცვლილებების შესახებ ინფორმირებულობა. რედაქციის ადმინისტრატორი ხშირად წარმოადგენს მთავარ პირს ახალი რედაქტორებისა თუ საბჭოს წევრებისთვის, რომელთაც შეიძლება ესაჭიროებოდესთ ჩართულობა ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის მუშაობის და რედაქციის სისტემის შესწავლაში.
მთავარი რედაქტორი
მთავარი რედაქტორი პასუხისმგებელია ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის შინაარსზე. მისი ძირითადი პასუხისმგებლობა მოიცავს:
• ლექსიკონის ზოგადი სტრატეგიის ხელმძღვანელობა (დტსუ-ს გამომცემლობასთან თანამშრომლობით);
• იგი რეგულარულად განიხილავს სარედაქციო საბჭოს მუშაობასა და საჭიროების შემთხვევაში მოახდენს მითითებებს;
• გააკონტროლებს ლექსიკონის დროულ გამოცემას;
• უხელმძღვანელებს სარედაქციო საბჭოს საქმიანობას;
• სარედაქციო საბჭოსთან კონსულტირებით, რედაქტორი დანიშნავს რედაქციის წევრებს.
• რედაქტორი უზრუნველყოფს ფორუმს და განხორციელდება შეხვედრები სარედაქციო საბჭოს წევრებთან.
• რედაქტორი ასევე უზრუნველყოფს ლექსიკონის გამომცემლობასთან კავშირს.
• რედაქტორის მიერ ლექსიკონში შეტანილი ცვლილებები ჩაითვლება საბოლოოდ,
• რედაქტორი წარმოადგენს საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის მთავარი წარმომადგენელს .
ასისტენტ- რედაქტორი და მისი ფუნქცია მოვალეობები:
• ლექსიკონის შინაარსის ყოველწლიური შემუშავება;
• ლექსიკონის ზოგადი მართვა, პროცესების კოორდინაცია რედაქტორთან კონსულტაციით ;
• შესაბამისი ინსტრუქციების შემუშავება და განახლება.
• ასისტენტ-რედაქტორი, რედაქტორთან კონსულტირებით ამტკიცებს ახალ გამოცემას, ბეჭდვა/გამოქვეყნებისთვის.
• უზრუნველყოფს რედაქტორთან შეთანხმებით გამომცემელობასთან კომუნიკაციასსარედაქციო საბჭოს წევრები განიხილავენ ყველა საკითხს, რომელიც ეხმიანება ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის დროდადრო უფრო მეტად დახვეწას, იმედი გვაქვს, რომ სარედაქციო საბჭოს წევრები მხარს დაუჭერენ ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონს პერიოდული კონსულტაციებით, ოფიციალური და არაფორმალური მონაწილეობით, რომლის დროსაც მოხდება შეფასება მიმდინარე პროცესებისა და განხილვა სამომავლო გეგმების.
სარედაქციო საბჭოს წევრთა პასუხისმგებლობები:
• ლექსიკონისთვის წარდგენილი ელემენტები უნდა იყოს არაუმეტეს 300 სიტყვისა, ცნობების, ციფრების ან ცხრილების გარეშე. ტექსტი უნდა იყოს 12 – პუნქტიანი Times New Roman შრიფტით, ყველა მხრიდან დაცული მცირე ერთი დიუმიანი მინდორით. ელექტრონულად გაგზავნის შემთხვევაში კი უნდა იყოს ელექტრონული ჩაბარების ფორმასთან შესაბამისი.
• შინაარსი სათანადო ციტირებითა და ვანკუვერის სტილის გამოყენებით.
• ცხრილი, გრაფიკები და დიაგრამები უნდა იყოს ნათელი, გააჩნდეს ლაკონური ინფორმატიული ანოტაცია.
მასალა რომლებიც არ შეესაბამება ზემოთ მოცემულ სახელმძღვანელო პრინციპებს, კორექტირებისათვის უნდა იქნას ავტორისთვის დაბრუნებული.
სარედაქციო საბჭოს სხდომები
სარედაქციო საბჭოს წევრები პერიოდულად გეგმავენ შეხვედრებს, რათა შეაფასონ ქართული საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონთან დაკავაშირებული სხვადასხვა აქტუალური საკითხები და განიხილონ საერთო მიზნები, დაისვას კითხვები-მიღებულ იქნეს პასუხები და საბოლოო გადაწყვეტილებები.
შეხვედრები ჩატარდება პირისპირ, სატელეფონო ან ვიდეო / ონლაინ კონფერენციის საშუალებით. იქ, სადაც ფორუმის შეხვედრები შეუძლებელია, რედაქტორი მოაწყობს შეხვედრას საბჭოს წევრებთან ინდივიდუალურ საფუძველზე, კონფერენციებზე ან სხვა ღონისძიებებზე. საბჭოს წევრების შეკრება არის სარედაქციო საბჭოსთან ურთიერთობების განმტკიცების მთავარი გზა.
თითოეული შეხვედრის დღის წესრიგი დაანონსდება შეხვედრამდე მინიმუმ ერთი კვირით ადრე, ასევე შეიქმნება შეხვედრების ოქმები. რედაქტორმა სარედაქციო საბჭოსთან კონსულტაციით, წლიური ანგარიში უნდა წარუდგინოს დტსუ– ს რექტორს, რომელშიც დეტალურადაა აღწერილი ოპერაციების სტატუსი და რაოდენობრივი/თვისობრივი ინდიკატორები.
სარედაქციო საბჭოს სხდომების კვორუმია რედაქტორი და მთლიანი სარედაქციო საბჭოს წევრების სულ მცირე ნახევარი.
საბჭოს წევრის ზოგადი მოვალეობები:
სარედაქციო საბჭოს თითოეულმა წევრმა, უნდა იმუშაოს ლექსიკონში შინაარსის დამატების მიზნით, რაც ასევე ნიშნავს ლექსიკონის შესახებ უნდა უზრუნველჰყონ ინფორმირება ონლაინ სივრცეში გავრცელებით.
საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭო
საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს წევრები მხარს უჭერენ სარედაქციო საბჭოს:
• საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის განვითარებაში და როგორც მაღალი ხარისხის ლექსიკონის საერთაშორისო რეპუტაციის შექმნა/შენარჩუნებაში,
• უცხოელი დაინტერესებული პირებისთვის და სასწავლო-აკადემიური ორგანიზაციებისთვის ინფორმაციის გაზიარებას,
• მისცენ რჩევები რედაქციას კონკრეტული საკითხების და შინაარსის ხარისხის თაობაზე,
• შეაფასონ ლექსიკონის შინაარსის ხარისხი.
საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭო მაქს. 25 წევრისგან შედგება.
რედაქტორი სარედაქციო საბჭოსთან შეთანხმებით ნიშნავს საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს წევრებს.
რეკომენდაციის ძირითად პრინციპები:
• სპეციალობა, სქესი, გეოგრაფიის ჩათვლით;
• გამოცდილება შესაბამის დარგში;
• სტრატეგიული შესაბამისობა და ინტერესი;
• შეუძლია დადებითად შეუწყოს ხელი მიმართულებას და შინაარსს;
ყველა სარედაქციო მრჩეველთა სახელი და ინსტიტუციური კუთვნილება ქვეყნდება საქართველოს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ლექსიკონის თითოეულ ნომერში.
მოწვეული რედაქტორები
მოწვეული რედაქტორები ინიშნებიან ლექსიკონის განვითარებაში მხარდაჭერის მიზნით. ისინი უზრუნველყოფენ თემატური და სპეციალური საკითხების შემუშავებას, მუშაობენ რა სარედაქციო საბჭოს მიერ განსაზღვრული მითითებებით, საბოლოო სარედაქციო პასუხისმგებლობა რედაქტორს ეკუთვნის.
მოწვეულ რედაქტორად დანიშვნა არ ნიშნავს სარედაქციო საბჭოს წევრობას.
ანაზღაურება
სარედაქციო საბჭოს წევრები , საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს წევრები , სარედაქციო მრჩევლები და მოწვეული რედაქტორები, საკუთარ მოვალეობებს ასრულებენ მოხალისეობრივ საფუძველზე.
დანიშვნის ხანგრძლივობა
ყველა პოზიციაზე დანიშვნის ხანგრძლივობა განსაზვრულია დტსუ-ს შესაბამისი რეგულაციებით. ამჟამად:
• სარედაქციო საბჭოს წევრები თავდაპირველად ინიშნებიან სამწლიანი ვადით, სარედაქციო საბჭოს მხარდაჭერის საფუძველზე მინიმუმ ორი მესამედი ხმის მიღების შემთხვევაში, ყოველ სამ წელიწალში ერთხელ.
საბჭოს წევრობის გაგრძელება შეიძლება განუსაზღვრელი ვადით.
სარედაქციო მრჩევლები თავდაპირველად ინიშნებებიან ორწლიანი ვადით. რედაქტორი რეკომენდაციას უწევს დანიშვნას საერთაშორისო მრჩეველთა საბჭოს სარედაქციო საბჭოსთვის.
დღეს UNESCO-ს ეგიდით მეცნიერების საერთაშორისო დღე აღინიშნება.
10 ნოემბერს მეცნიერების საერთაშორისო დღის აღნიშვნის მთავარ მიზანს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში მეცნიერების მნიშვნელოვანი როლის ხაზგასმა, მეცნიერების უახლესი განვითარების შესახებ მოქალაქეების ინფორმირება და ახალი სამეცნიერო საკითხების განხილვაში საზოგადოების ჩართულობის ხელშეწყობა წარმოადგენს.
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე მის კოლეგებს მსოფლიოში მათ პროფესიულ დღეს ულოცავს.
„დღეს მეცნიერების საერთაშორისო დღეა.
ვულოცავ ყველა ჩემ კოლეგას მსოფლიოში.
გისურვებთ წარმატებებს მეცნიერებაში და პირად ცხოვრებაში
“ – წერს გიორგი ფხაკაძე.
გადაცემა „დღის პოსტი“
თემა: ახასიათებს თუ არა კოვიდის ახალ შტამს გართულება
ახასიათებს თუ არა კოვიდის ახალ შტამს გართულება? – ამის შესახებ ექიმი-ინფექციონისტი ალექსანდრე გოგინავა საუბრობს:
„ზოგადად, ვირუსები ძალიან ხშირად განიცდიან მუტაციას და ეს ბუნებრივი პროცესია. თუმცა, გარვეულ მათგანს მეტ ყურადღებას აქცევენ მეცნიერები, რადგანაც მათ ახასიათებთ ისეთი თვისებები, რის გამოც გამირჩევიან მათი წინამორბედებისაგან და არის იმის ალბათობა, რომ დიდი რისკი შეუქმნან მოსახლეობას, რაც გამოიხატება იმით, რომ წავიდეს დაავადება უფრო მძიმედ ან გავრცელდეს უფრო სწრაფად და ა.შ.
“ერის” ხასიათდება იმ თვისებებით, რაც, ზოგადად ომიკრონის სხვა შტამებს ახასიათებთ: სწრაფად გავრცელება. სხვა მახასიათებლებით დიდად არ განსხვავდება იმკრონის შტამებისაგან. ნაკლებად ახასიათებს ფილტვების დაზიანება, სუნთქვის უკმარისობა და ა.შ.
ომიკრონის ქვეშტამები და მათ შორის, “ერის”-ც მიმდინარეობს ზემო სასუნთქი გზების დაზიანებით, – ხველა, ყელის ტკივილი, ტემპერატურის მატება და ნაკლებად რთულდება მდგომარეობა. ნაკლები გართულება არ ნიშნავს იმას, რომ საერთოდ არ აქვს გართულება. რისკჯგუფებში, – ასაკოვან ადამიანებში, ქრონიკული დაავადებების მქონე ადამიანებში კოვიდინფექცია და მათ შორის, იმიკრონი და მისი ქვეშტამები მაინც საყურადღებოა.
რაც შეეხება ვაქცინაციას. მიმდინარეობს მუშაობა, რომ მოხდეს ისეთი უნივერსალური ვაქცინის შექმნა, რომელიც იქნება ეფექტური კოვიდის ყველა ქვეშტამის საწინააღმდეგოდ…“
ბონი ლუტასი ახალი რეპროდუქციული ტექნოლოგიის დახმარებით ჩაისახა. ასე მსოფლიოში ათეულობით ბავშვია დაბადებული. მას ჰქვია ტევადობის ინ-ვიტრო მომწიფება (CAPA-IVM), მეთოდი. ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს.
CAPA-IVM-ის მიზანია, ისეთ ადამიანებს დაეხმაროს, რომელთაც დაფეხმძიმება უჭირთ.
„ჩვენ ყველა მოუთმენლად ველოდებოდით ამ ბავშვის დაბადებას“, – ამბობს ბილ ლეჯერი, ნაყოფიერების სპეციალისტი ახალი სამხრეთ უელსის უნივერსიტეტიდან. ახალი სამხრეთ უელსის უნივერსიტეტის სპეციალისტი ფერტილურობის კუთხით – “ქალების სამეფო საავადმყოფო მსოფლიოში სულ რაღაც ექვსიდან ერთ-ერთი ადგილია, რომელიც CAPA-IVM-ს უზრუნველყოფს და ეს ავსტრალიაში პირველი ბავშვია, რომელიც ამ მეთოდით ჩაისახა”.
თუმცა, პროცედურა ჯერ კიდევ არ არის ნაკლოვანებების გარეშე. მას ასევე გააჩნია რისკები, პოტენციურად აძლიერებს საკვერცხეებს და იწვევს მათ მტკივნეულ შეშუპებას. თუმცა იშვიათია, მათ, ვისაც აქვს ისეთი პირობები, როგორიცაა პოლიკისტოზური საკვერცხეების სინდრომი (PCOS), შეიძლება იყოს უფრო მაღალი რისკის ქვეშ, უფრო ცვალებადი პასუხებით ჰორმონულ მკურნალობაზე.
„პრობლემა ისაა, რომ, როდესაც კვერცხუჯრედს ადამიანის სხეულიდან ვიღებთ, იგი ძალიან სწრაფად მწიფდება მაშინაც კი, როცა ამისათვის შეიძლება სულაც არ იყოს მზად. მეორე მხრივ, CAPA მეთოდი კვერცხუჯრედის განვითარებას 24 საათით აჩერებს. იგი უფრო ნელა იზრდება და უფრო ჯანსაღად მწიფდება”, – ამბობს ლეჯერი.
© SheniEkimi.ge
