„ადგილები შეზღუდულია, განცხადებების მიღება 10 დეკემბრამდე…“ – გიორგი ფხაკაძე
პროსტატის კიბო – უოპერაციო მკურნალობა
საქართველოს პირველი არხის გადაცემა „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“
სტუმარი: პროფესორი გურამ ქარაზანაშვილი
თემა: პროსტატის კიბოს მართვის თანამედროვე მიდგომები და მეთოდები
განიხილეს საქართველოს ადგილი რეგიონში ამ მიმართულებით. საუბარი ასევე შეეხო რევოლუციურ სიახლეს, Focal One® – (რუთი – რობოტული ულტრაბგერითი თერაპია) უოპერაციო, არაინვაზიური, რადიაციული სხივებისგან თავისუფალი, მკურნალობის რობოტული ულტრაბგერითი თერაპია.
„ძალიან მნიშვნელოვანია, რომ მამაკაცებმა გავიგოთ ახალი მიდგომები, რომლებიც არსებობს მსოფლიოში. რაც მსოფლიოში არსებობს, უკვე საქართველოშიც არის მოწინავე ქვეყნების დონეზე.
„პროსტატის კიბო არის ერთ-ერთი ხშირი ონკოლოგიური დაავადება. კანის კიბოს შემდეგ მეორე ადგილზეა. ყოველ მეშციდე მამაკაცს ყოველწლიურად ვუსვამთ პროსტატისს კიბოს დიაგნოზს…“
პროსტატის კიბოს მამაკაცთა ონკოლოგიურ დაავადებებს შორის პირველი ადგილი უკავია. იგი ადრეულ სტადიაზე უსიმპტომოდ მიმდინარეობს. პროსტატა მამაკაცის წინამდებარე სასქესო ჯირკვალია. გამოიმუშავებს სითხეს, რომელიც სპერმის გათხელებასა და სპერმატოზოიდების მოძრაობას უწყობს ხელს, რაც განაყოფიერებისთვის ერთ-ერთი აუცილებელი პირობაა. პროსტატის კიბო პროსტატაში განვითარებული სიმსივნური პროცესია. ითვლებოდა, რომ პროსტატის კიბო ასაკოვანი მამაკაცების დაავადებაა , თუმცა უახლესი სტატისტიკური მონაცემები წინამდებარე ჯირკვლის სიმსივნეებით დაავადებული 40-50 წლის მამაკაცების რაოდენობის მკვეთრ ზრდაზე მიუთითებს.
პროსტატის კიბო მამაკაცთა ონკოლოგიური დაავადებებით გამოწვეული სიკვდილიანობის მიზეზთა შორის პირველ ან მეორე ადგილზეა. მიუხედავად საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ინტერვენციებსა და სამედიცინო მომსახურების ხელმისაწვდომობის გაუმჯობესების ცალსახა პროგრესისა, პროსტატის კიბოთი მაღალი ავადობა და სიკვდილიანობა კვლავ მნიშვნელოვან გამოწვევად რჩება საქართველოს და მსოფლიოს ჯანდაცვის სისტემისთვის.
პროსტატის კიბოს წარმოშობის მექანიზმი უცნობია, თუმცა მნიშვნელოვანია, ვიცოდეთ გარკვეული რისკ-ფაქტორები:
- ასაკის მატებასთან ერთად დაავადების განვითარების ალბათობა იზრდება;
- მემკვიდრეობითი წინასწარგანწყობა- პროსტატის კიბოს განვითარების რისკი გაცილებით მეტია იმ მამაკაცებში, რომელთა ნათესავები ავადობდნენ პროსტატის კიბოთი.
პროსტატის კიბოს სკრინინგი – ადრეული დიაგნოსტიკა
საწყის სტადიაზე პროსტატის კიბოს სიმპტომები არ გააჩნია და სწორედ ეს თავისებურება განაპირობებს ამ დაავდებით გარდაცვალების მაღალ მაჩვენებლს . პროსტატის კიბოს გავრცელებისა და გარდაცვალებათა სიხშირიდან , აგრეთვე სტატისტიკურად სარწმუნო „გაახალგაზრდავებიდან“ გამომდინარე , პროსტატის კიბოს სკრინინგმა/ადრეულმა დიაგნოსტიკამ განსაკუთრებული მნიშვნელობა შეიძინა, მით უფრო იმ ფაქტის გათვალისწინებით რომ დროული დიაგნოსტირების შემთხვევაში პროსტატის კიბო სრულად იკურნება.
პროსტატის კიბო საწყის ეტაპზე უსიმპტომოდ ვითარდება, ამიტომ მისი გამოვლენა მხოლოდ კომპლექსური კვლევითაა შესაძლებელი . .
ახალ შესაძლებლობას მიაკვლიეს – შარდის ანალიზით ღვიძლის კიბოს გამოვლენა
კიბოს დიაგნოსტიკა დღეს ჩვეულებრივ კეთდება ქირურგიული, ულტრაბგერითი სკანირების ან სისხლის ანალიზის საშუალებით. ყველა ეს მეთოდი ინვაზიურია და საჭიროებს საავადმყოფოში ვიზიტს და ქირურგიულ ჩარევას.
ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს.
ეს შეიძლება მალე შეიცვალოს. The Herald-ის მიერ გამოქვეყნებული მოხსენების თანახმად, მკვლევართა ჯგუფმა გლაზგოში, შოტლანდიაში, გლაზგოში, ბიტსონის ინსტიტუტის მკვლევართა ჯგუფმა შეიმუშავა ბიომარკერი, რომელსაც შეუძლია შარდის ანალიზის ჩატარება ღვიძლის კიბოსთვის.
ღვიძლის სიმსივნით დაავადებული პაციენტების დაახლოებით ერთ მეოთხედში ავადმყოფობის განვითარება ცილოვანი მოლეკულის, ბეტა-კატენინის შედეგია.
წამყვანმა მკვლევარმა დოქტორმა სავერიო ტარდიტომ, დიდი ბრიტანეთის ბიტსონის ინსტიტუტის კიბოს კვლევებიდან, The Herald-ს განუცხადა: „ღვიძლის კიბოთი დაავადებულთა რიცხვი მოსალოდნელია გაიზრდოს და ჩვენ გვჭირდება ახალი ინსტრუმენტები, რომ ადრეულად აღმოვაჩინოთ და ვუმკურნალოთ.
თუ ახალი ტესტი ამ მოლეკულას დააფიქსირებს, ეს ღვიძლის სიმსივნის ინდიკატორი იქნება. რაც შეეხება კიბოს დიაგნოსტიკის სხვა ტექნოლოგიებს, მიუხედავად იმისა, რომ ჯერჯერობით შარდის ანალიზით დადგენის სხვა საშუალებები არ არსებობს, ალტერნატიული საშუალებების კვლევა აქტიურად მიმდინარეობს.
ტარდიტომ დასძინა, რომ გუნდი გეგმავს დამატებით „გამოკვლევებს, რათა გამოიკვლიონ ღვიძლის კიბოს ადრეულ ეტაპზე მეტაბოლიტი, რათა დადგინდეს, ადრეულ სტადიაში შარდის ტესტმა რამდენად შეიძლება დაადასტუროს დაავადება“.
ღვიძლის კიბოთი დაავადებულთა დაახლოებით მეოთხედს აქვს დაავადების ისეთი ფორმა, სადაც სიმსივნის განვითარება არის ბეტა-კატენინის სახელით ცნობილი ცილის მოლეკულის შედეგი.
შარდის ახალი ტესტი ამ კონკრეტულ მოლეკულას გამოავლენს, რაც ღვიძლის კიბოს ეფექტურ ინდიკატორს იწვევს. მკვლევარებმა მოლეკულა შეაჩერეს, როდესაც სწავლობდნენ მეტაბოლიტს, სახელად N5-მეთილგლუტამინს, რომელიც მაღალი დონით ჩნდებოდა ღვიძლის სპეციფიკური ტიპის სიმსივნის მქონე თაგვებში.
ასევე 2020 წელს მკვლევართა საერთაშორისო ჯგუფმა შექმნა სისხლის ანალიზის მეთოდი, რომელსაც კიბოს ხუთი ყველაზე გავრცელებული ფორმის აღმოჩენა სხვა თანამედროვე მეთოდებზე არც მეტი, არც ნაკლები, ოთხი წლით ადრე შეუძლია.
2020 წელს შექმნეს სისხლის ტესტი, რომელიც 4000 ადამიანიდან აღებულ ნიმუშებს ეყრდნობოდა და 50-ზე მეტი ტიპის კიბოს ამოცნობა შეეძლო (ზოგ შემთხვევაში სიმპტომების გამოჩენამდეც). მეტიც, ტესტი ზუსტი იყო 12 ყველაზე საშიში ფორმის, მათ შორის პანკრეასის სიმსივნის შემთხვევაშიც, რომელიც, როგორც წესი, გვიან ხდება შესამჩნევი.
უფრო მეტიც, ტესტი ზუსტი იყო კიბოს 12 ყველაზე საშიში ფორმის გამოვლენაში, მათ შორის პანკრეასის კიბო, რომელიც ჩვეულებრივ მხოლოდ გვიან სტადიაზეა გამოვლენილი.
იმავე წელს მეცნიერთა საერთაშორისო ჯგუფმა შეიმუშავა სისხლის ტესტი, რომელსაც შეუძლია აღმოაჩინოს კიბოს ხუთი ყველაზე გავრცელებული ტიპი ოთხი წლით ადრე, სანამ სიმპტომები გამოვლინდება არსებული მეთოდებით.
ამ მეთოდით შესაძლებელია კუჭის, საყლაპავის, კოლორექტული, ფილტვისა და ღვიძლის სიმსივნეების აღმოჩენა.
უფრო შთამბეჭდავია, რომ 2022 წლის დასაწყისში მკვლევარებმა გამოიგონეს არაინვაზიური კონტაქტური ლინზები, რომლებსაც შეუძლიათ კიბოს გამოვლენა და პოტენციურად ერთ დღეს მისი განკურნებაც კი.
მსოფლიოში პირველი ინოვაციური ტექნოლოგია ჯერჯერობით მხოლოდ ლაბორატორიულ უჯრედებშია გამოცდილი, მაგრამ იგეგმება ადამიანებზე, როგორც კი დადასტურდება მისი უსაფრთხოება. მოწყობილობა მუშაობს ცრემლებში უჯრედული ქვეპროდუქტების იდენტიფიცირებით, რომელსაც ეგზოსომები ეწოდება, რომლებიც, სავარაუდოდ, მიუთითებს სიმსივნის ზრდაზე სხეულში.
ნახეთ მედიკამენტების ჩამონათვალისა და მაქსიმალური ზღვრული ფასის შესახებ ინფორმაცია
DRG მოდელი – სისტემის დანერგვიდან 1 წლის თავზე, ქვეყანამ, ამ მიმართულებით, მნიშვნელოვან პროგრესსა და წარმატებებს მიაღწია
რა არის სმენის ნერვის სიმსივნე და როგორ გამოიხატება ის? – ინტერვიუ თოდუას კლინიკის ნეიროქირურგთან
სმენის ნერვის სიმსივნე არც ისე გავრცელებული დაავადებაა. აშშ-ს სტატისტიკური მონაცემებით, 100 000 მოსახლეზე წელიწადში მისი ერთი ან ორი შემთხვევა ფიქსირდება. სპეციალისტთა დაკვირვებით, დაახლოებით იგივე მაჩვენებელია საქართველოშიც. მიუხედავად იმისა, რომ სმენის ნერვის სიმსივნე იშვიათია, აუცილებელია, უფრო მეტი გავიგოთ დაავადების შესახებ, რათა შევძლოთ მისი სიმპტომების ამოკითხვა დროული დიაგნოსტიკისა და მკურნალობისთვის.
სმენის ნერვის სიმსივნეზე სასაუბროდ თოდუას კლინიკის ნეიროქირურგ დავით ბერიძეს მივმართეთ.
პირველ რიგში, გთხოვთ, აგვიხსენით რა არის სმენის ნერვის სიმსივნე?
„Innova Medical Center გადის აკრედიტაციას აკრედიტაცია კანადასთან. ეს დიდი პატივი და პასუხისმგებლობაა“ – გიორგი ფხაკაძე
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ კლინიკა Innova Medical Center გადის აკრედიტაციას ჩვენთან, https://sheniekimi.ge/clinics/klinika-inova/ აკრედიტაცია კანადასთან.
„ეს კლინიკა Innova Medical Center გადის აკრედიტაციას ჩვენთან, https://sheniekimi.ge/clinics/klinika-inova/ აკრედიტაცია კანადასთან. ეს დიდი პატივი და პასუხისმგებლობაა“, – აცხადებს გიორგი ფხაკაძე.
სამედიცინო ცენტრი „ინოვა“ წამყვანი მულტიპროფილური ცენტრია, მის ერთ-ერთ პრიორიტეტს წარმოადგენს დარგობრივი კონფერენციების ორგანიზება. კონფერენციაზე განხილული იქნება საინტერესო კლინიკური შემთხვევები, შესრულებული ქირურგიული ოპერაციები, ახალი თერაპიული და კლინიკური სტრატეგიები და მათი მნიშვნელობა მომავლის მედიცინაში.
მისამართი: ზურაბ ანჯაფარიძის I შესახვევი, 6 (ყოფილი სანდრო ეულის ქ.).
კლინიკები საერთაშორისო აკრედიტაციის გავლისთვის მზადებას იწყებენ.
მთავრობის გადაწყვეტილებით, საყოველთაო ჯანდაცვის პროგრამაში ჩართული ყველა კლინიკა ვალდებული იქნება მსოფლიოში მოქმედი სტანდარტები დააკმაყოფილოს და საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანოს აღიარება მოიპოვოს.
ამასთან, მიმდინარე წელს სამედიცინო დაწესებულებებმა უკვე უნდა წარადგინონ კონტრაქტი აკრედიტაციის ორგანოსთან. საერთაშორისო ექსპერტების მიერ მოხდება სამედიცინო მომსახურების ხარისხის, კლინიკებში არსებული პროცესებისა და ინფრასტრუქტურის შესაბამისობის დადგენა საერთაშორისო სტანდარტებისგან.
კანადის საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანომ, “ვივო მედიქალ ჯგუფში” გაერთიანებულ სამედიცინო ცენტრებთან თანამშრომლობის ხელშეკრულება გააფორმა.
2016 წელს სამედიცინო ცენტრების გაერთიანება“Vivo Medical Group” დაფუძნდა, რომელიც აერთიანებს საქართველოს ბაზარზე არსებულ წამყვან მულტრიპროფილურ ცენტრებს: თბილისის ცენტრალური საავადმყოფო, ჟორდანიას კლინიკა, ბოხუას სახელობის კარდიოვასკულარული ცენტრი, სამედიცინო ცენტრი ინოვა, ინოვა ინვიტრო.
რეპროდუქციული ჯანრმთელობის და ინვიტრო განაყოფიერების კლინიკა ინოვა ინვიტრო გაიხსნა 2016 წელს.
ინოვა ინვიტროს პრიორიტეტული სფეროა ქალისა და მამაკაცის უნაყოფობის ყველა პათოლოგიის სრულყოფილი დიაგნოსტირება და მართვა- მკურნალობის საერთაშორისო სტანდარტის გათვალისწინებით.
კლინიკის სპეციალისტები გვთავაზობენ მკურნალობის საერთაშორისო სტანდარტებს და ინტეგრირებულ მიდგომას, რაც მოიცავს კომპლექსურ დიაგნოსტიკასა და კონსულტაციას.
ექიმები არიან სერთიფიცირებული რეპროდუქტოლოგიასა და მეან-გინეკოლოგიაში და აქვთ ინვიტრო განაყოფიერების სფეროში მუშაობის 15 წლიანი გამოცდილება.
კლინიკის საქმიანობის მიმართულებებია:
-
ინვიტრო განაყოფიერება
-
ინსემინაცია
-
დონაცია-სუროგაციის პროგრამები
-
გინეკოლოგიური ენდოკრინოლოგია
-
ნეიროენდოკრინოლოგია
-
კონსერვატიული გინეკოლოგია
-
თვითნებითი აბორტების მიზეზის დადგენა და შესაბამისი მკურნალობა
-
კონტრაცეპცია
ინოვა ინვიტროს ექიმების წარმატება გუნდის გაერთიანებული ძალისხმევის შედეგია, რომელიც მკურნალობას ახორციელებს თანამედროვე ექსპერტული ცოდნის და ინოვაციების შესაბამისად. კლინიკა აღჭურვილია თანამედროვე ლაბორატორიულ-ინსტრუმენტული ტექნოლოგიებით. მკურნალობის დაწყებისას გჭირდებათ იმის გარანტია, რომ თქვენ ირჩევთ წარმატებულ პროგრამას. გაითვალისწინეთ, რომ წარმატების შეფასება დამოკიდებულია ინდივიდუალურ ფაქტორებზე. თქვენი რეპროდუქტოლოგი დაგეხმარებათ შეაფასოთ წარმატების შანსები თქვენს კონკრეტულ სიტუაციაში.



საქართველოში სამედიცინო დაწესებულებების აკრედიტაციის პროცესი დაიწყო.
მნიშვნელოვან კითხვებზე პასუხები – ძალიან საინტერესო ინტერვიუ გიორგი ფხაკაძესთან
პორტული ჰიპერტენზია – პორტული ჰიპერტენზია არის წნევის მომატება პორტული ვენის (კარის ვენის) ტოტებში
ღვიძლისმიერი ენცეფალოპათიის ამოცნობა შესაძლებელია სიმპტომებისა და ფიზიკური გამოკვლევის შედეგების გათვალისწინებით. მუცლის პალპაციის დროს ისინჯება გადიდებული ელენთა. მუცლის ღრუში სითხის არსებობას ადასტურებს მუცლის გარშემოწერილობის გაზრდა, ყრუ ხმიანობა მუცლის წინა კედელზე დაკაკუნებისას (პერკუსია). ულტრაბგერა გამოიყენება პორტულ ვენასა და ახლომდებარე სისხლძარღვებში სისხლის მიმოქცევის შესასწავლად და მუცლის ღრუში სითხის აღმოსაჩენად. შესაძლებელია ულტრაბგერის ან კომპიუტერული ტომოგრაფიის გამოყენება კოლატერალური სისხლძარღვების გამოსავლენად და გამოსაკვლევად. იშვიათად კისერზე გაკეთებული განაკვეთიდან კათეტერი შეჰყავთ სისხლძარღვების გავლით ღვიძლში ან ელენთაში კარის ვენის სისხლძარღვებში წნევის გასაზომად (მანომეტრია).
მკურნალობა
საყლაპავის ვარიკოზებიდან სისხლდენის რისკის შესამცირებლად ექიმმა შეიძლება სცადოს პორტულ ვენაში წნევის დაქვეითება. ერთ-ერთი გზაა პაციენტისთვის წამლების – პროპრანოლოლისა და ნადოლოლის – დანიშვნა.
საყლაპავის ვარიკოზებიდან სისხლდენა კრიტიკული მდგომარეობაა. წამლები, როგორიცაა ვაზოპრესინი ან ოქტრეოტიდი ინტრავენურად შეჰყავთ სისხლმდენი სისხლძარღვების შესავიწროებლად. დაკარგული სისხლის ჩასანაცვლებლად მიმართავენ სისხლის გადასხმას. ჩვეულებრივ, ვარიკოზებიდან სისხლდენის დასადასტურებლად ტარდება ენდოსკოპიური გამოკვლევა. ამის შემდეგ შესაძლებელია სისხლმდენი ვენის ბლოკირება რეზინის ზონრით ან ქიმიური ნივთიერების შეყვანით ენდოსკოპის მეშვეობით.
თუ სისხლდენა გრძელდება ან მეორდება, ტარდება ქირურგიული პროცედურა შემოვლითი ანასტომოზის (ე.წ. შუნტი) შესაქმნელად, რომელიც დააკავშირებს პორტულ სისტემას ცენტრალურ ვენურ სისტემასთან. შემოვლითი ანასტომოზი ამცირებს წნევას პორტულ ვენაში, რადგან ცენტრალურ ვენურ სისტემაში წნევა ბევრად უფრო დაბალია.
არსებობს ზემოხსენებული შუნტის შექმნის სხვადასხვა მეთოდი. ერთ-ერთია ე.წ. ტრანსიუგულარული ინტრაჰეპატური პორტოსისტემური შუნტი; რენტგენის კონტროლით ნემსი შეჰყავთ ღვიძლში, რომ შეიქმნას პორტული ვენისა და ღვიძლის ერთ-ერთი ვენის დამაკავშირებელი შუნტი. შუნტირების პროცედურები, ჩვეულებრივ, შედეგიანია სისხლდენის შესაჩერებლად, მაგრამ მათ გარკვეული რისკიც ახლავს, როგორიცაა, მაგალითად, ღვიძლისმიერი ენცეფალოპათია. ტრანსიუგულარული ინტრაჰეპატური პორტოსისტემური შუნტირება სხვა მეთოდებზე უსაფრთხოა. ზოგჯერ საჭირო ხდება მისი განმეორებით ჩატარება, ვინაიდან შუნტი ვიწროვდება ხოლმე.
ქოლესტაზი – ღვიძლის, სანაღვლე სადინარის ან პანკრეასის დაავადებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ქოლესტაზი
ქოლესტაზი – ღვიძლის, სანაღვლე სადინარის ან პანკრეასის დაავადებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ქოლესტაზი
ქოლესტაზი
ქოლესტაზი არის ნაღვლის დინების შემცირება ან შეჩერება.
ღვიძლის, სანაღვლე სადინარის ან პანკრეასის დაავადებებმა შეიძლება გამოიწვიოს ქოლესტაზი;
კანი და თვალის თეთრი ნაწილი ყვითლად არის შეფერილი, დამახასიათებელია კანის ქავილი, შარდი მუქია, განავალი შეიძლება გაღიავდეს და ცუდი სუნი ჰქონდეს;
მიზეზის დასადგენად გამოიყენება კვლევის ლაბორატორიული და, ხშირად, გამოსახულებითი მეთოდები;
მკურნალობა მიზეზზეა დამოკიდებული. მიზეზის მიუხედავად, წამლების მიღებამ შეიძლება ქავილი შეამსუბუქოს.
ქოლესტაზის დროს ნაღვლის (ღვიძლის მიერ წარმოქმნილი საჭმლის მომნელებელი სითხე) დინება ღვიძლის უჯრედებსა და თორმეტგოჯას (წვრილი ნაწლავის პირველი სეგმენტი) შორის ამა თუ იმ ხარისხით შეფერხებულია. თუ ნაღვლის დინება შეწყდა, პიგმენტი ბილირუბინი (ნივთიერება, რომელიც წარმოიქმნება სისხლის ძველი ან დაზიანებული წითელი უჯრედების დაშლის შედეგად) გადადის და გროვდება სისხლში.
მიზეზები
ქოლესტაზის მიზეზები დაყოფილია ორ ჯგუფად – თავად ღვიძლთან დაკავშირებული მიზეზები და მიზეზები, რომლებიც სათავეს ღვიძლის გარეთ იღებს.
ღვიძლისმიერ მიზეზებს მიეკუთვნება: მწვავე ჰეპატიტი, ღვიძლის ალკოჰოლური დაავადება, პირველადი ბილიარული ციროზი სანაღვლე სადინარების ანთებითა და დანაწიბურებით, B და ჩ ჰეპატიტებით გამოწვეული ციროზი (აგრეთვე სანაღვლე სადინარების ანთებით და დანაწიბურებით), წამლები, ჰორმონების ზეგავლენა ნაღვლის დინებაზე ორსულობის დროს (მდგომარეობა, რომელიც მოიხსენიება როგორც ორსულობის ქოლესტაზი) და სიმსივნე ღვიძლში.
ღვიძლგარე მიზეზებს მიეკუთვნება: ნაღვლის სადინარის კენჭი, ნაღვლის სადინარის შევიწროება (სტრუქტურა), ნაღვლის სადინარის სიმსივნე, პანკრეასის სიმსივნე და პანკრეასის ანთება (პანკრეატიტი).
სიმპტომები
სიყვითლე, მუქი შარდი, ღია ფერის განავალი და გენერალიზებული ქავილი ქოლესტაზის დამახასიათებელი სიმპტომებია. სიყვითლე გამოწვეულია ბილირუბინის ჭარბი ჩალაგებით კანში, შარდის გამუქების მიზეზია თირკმლების მიერ ბილირუბინის ჭარბი რაოდენობით გამოყოფა. ნაღვლის პროდუქტების კანში ჩალაგებამ შეიძლება გამოიწვიოს ქავილი, შემდგომში ნაკაწრებითა და კანის დაზიანებით. განავალი ღია ფერისაა, რადგან ბილირუბინი ნაწლავში აღარ გადადის. განავალი შესაძლოა შეიცავდეს დიდი რაოდენობით ცხიმს, რადგან ცხიმიანი საკვების მონელებისთვის საჭირო ნაღველი ნაწლავში ვეღარ ჩაედინება. ცხიმიან განავალს შეიძლება ცუდი სუნი ჰქონდეს. ნაწლავში ნაღვლის ნაკლებობა კალციუმისა და D ვიტამინის შეწოვის დაქვეითებას იწვევს. თუ ქოლესტაზი გახანგრძლივდა, ამ ნივთიერებების ნაკლებობა ძვლის ქსოვილის განლევას იწვევს. სისხლის შედედებისათვის საჭირო K ვიტამინის შეწოვის დაქვეითება სისხლდენადობისკენ მიდრეკილებას განაპირობებს.
ქოლესტაზით გამოწვეული გახანგრძლივებული სიყვითლე კანს ჭუჭყისფერს ხდის, კანში ყვითელი ფერის დანალექი კერები აღინიშნება. სხვა სიმპტომების არსებობა, როგორიცაა მუცლის ტკივილი, უმადობა, ღებინება ან ცხელება, დამოკიდებულია ქოლესტაზის გამომწვევ მიზეზზე.
დიაგნოზი
ექიმი ცდილობს, სიმპტომებისა და კლინიკური გამოკვლევების შედეგების გათვალისწინებით განსაზღვროს ქოლესტაზის მიზეზი.
უახლოეს წარსულში იმ მედიკამენტების გამოყენება, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიოს ქოლესტაზი, სავარაუდოს ხდის ღვიძლისმიერ მიზეზს. მცირე ზომის, ობობასმაგვარი სისხლძარღვების ქსელი კანზე, გადიდებული ელენთა და სითხე მუცლის ღრუში (ასციტი) ღვიძლის ქრონიკული დაავადების არსებობაზე მიუთითებს, ანუ მიზეზი ღვიძლისმიერია.
ღვიძლგარე მიზეზის არსებობის განმსაზღვრელია მუცლის ტკივილის ტიპი და ლოკალიზაცია (მაგალითად, პერიოდული ტკივილი მუცლის ზედა მარჯვენა ნაწილში, ზოგჯერ მარჯვენა ბეჭის არეში), გადიდებული ნაღვლის ბუშტი (ვლინდება ფიზიკური გასინჯვის ან გამოსახულებითი კვლევების დროს).
ზოგიერთი მონაცემი ვერ მიუთითებს კონკრეტულ მიზეზზე. ეს მონაცემებია: ალკოჰოლის ხშირად და დიდი რაოდენობით მიღება, უმადობა, გულისრევა და ღებინება. ქოლესტაზის დროს ორიენზიმის – ტუტე ფოსფატაზისა და გამა-გლუტამილტრანსპეპტიდაზას დონე სისხლში ძალიან მაღალია. სისხლში ბილირუბინის შემცველობის განსაზღვრის შედეგები ქოლესტაზის სიმძიმის მაჩვენებელია და არა მისი მიზეზისა. როდესაც სისხლის ანალიზის შედეგები ნორმას არ შეესაბამება, თითქმის ყოველთვის ტარდება რადიოლოგიური კვლევა, ჩვეულებრივ, ულტრასონოგრაფია. დამატებით ან ულტრაბგერის ნაცვლად, შეიძლება ჩატარდეს კომპიუტერული ტომოგრაფია, ზოგ შემთხვევაში მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა. თუ მიზეზი ღვიძლისმიერია, ზოგჯერ ტარდება ღვიძლის ბიოფსია და მისი მეშვეობით დაისმება დიაგნოზი. თუ მიზეზად ნავარაუდებია სანაღვლე სადინარების დახშობა, საჭიროა სადინარების უფრო ზუსტი გამოსახულების მიღება, რისთვისაც ტარდება ან ენდოსკოპიური რეტროგრადული ქოლანგიოპანკრეატოგრაფია ან მაგნიტურ-რეზონანსული ქოლანგიოპანკრეატოგრაფია. ხსენებულთაგან მეორის დროს მიიღება მაგნიტურ-რეზონანსული გამოსახულება, ხოლო პირველის დროს საკონტრასტო საშუალების ინექციის შემდეგ მიიღება რენტგენოლოგიური გამოსახულება.
მკურნალობა
ნაღვლის სადინარების დახშობას მკურნალობენ ქირურგიული ან ენდოსკოპიური (დრეკადი დასათვალიერებელი მილი, რომელთანაც დაკავშირებულია ქირურგიული ხელსაწყოები) მეთოდებით. ღვიძლშიდა დახშობის სამკურნალო მეთოდის შერჩევა დამოკიდებულია მიზეზზე. თუ სავარაუდო მიზეზი წამლის გამოყენებაა, მისი მიღება უნდა შეწყდეს; თუ მიზეზი მწვავე ჰეპატიტია, ქოლესტაზი და სიყვითლე ქრება, როდესაც პროცესი ჩაცხრება. პაციენტს ურჩევენ, თავი აარიდოს ან შეწყვიტოს იმ ნივთიერებების მიღება, რომლებიც საზიანოა ღვიძლისთვის (მაგალითად, ალკოჰოლი და ზოგიერთი მედიკამენტი).
დასალევი ქოლესტირამინი გამოიყენება ქავილის სამკურნალოდ. წამალი უკავშირდება ნაღვლის გარკვეულ შემადგენელ ნაწილებს ნაწლავებში და აბრკოლებს მათ უკუშეწოვას, რაც ამცირებს კანის გაღიზიანებას. თუ ღვიძლი მძიმედ არ არის დაზიანებული, K ვიტამინის მიღებამ შეიძლება გააუმჯობესოს სისხლის შედედება. მდგრადი ქოლესტაზის დროს ხშირად ინიშნება კალციუმისა და D ვიტამინის დანამატები, მაგრამ ეს არცთუ მნიშვნელოვნად აბრკოლებს ძვლის ქსოვილის განლევას.
ღვიძლის დაავადების გამოვლინებები
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ღვიძლის დაავადების გამოვლინებები
ღვიძლის დაავადების გამოვლინებები
ჟილბერის სინდრომის დროს ბილირუბინის დონე ოდნავ მომატებულია, მაგრამ არა იმდენად, რომ სიყვითლე გამოიწვიოს. ეს დაავადება ზოგჯერ მემკვიდრეობითია, ხშირია ახალგაზრდებს შორის, დიაგნოსტირდება სკრინინგული ტესტების ჩატარებისას, მიმდინარეობს უსიმპტომოდ და რაიმე სირთულეებს არ იწვევს. იმ ადამიანების კანმა, რომლებიც ბეტა-კაროტინით მდიდარ საკვებს (სტაფილო, გოგრა, ნესვის ზოგიერთი სახეობა) დიდი რაოდენობით იღებენ, შეიძლება მიიღოს მსუბუქად გამოხატული ყვითელი შეფერილობა, მაგრამ მათ თვალები არ უყვითლდებათ. ეს მდგომარეობა არ მიიჩნევა სიყვითლედ, არ არის ღვიძლის დაავადების გამოვლინება.
სიმპტომები
სიყვითლის დროს კანი და თვალის თეთრი ნაწილი ყვითლად არის შეფერილი, შარდი ხშირად მუქია, რადგან ბილირუბინის ჭარბი რაოდენობა თირკმლებით გამოიყოფა. პაციენტს შეიძლება ჰქონდეს ქავილი, ღია ფერის განავალი და სხვა სიმპტომებიც, რაც სიყვითლის გამომწვევ მიზეზზეა დამოკიდებული. მაგალითად, ღვიძლის მწვავე ანთებამ (მწვავე ჰეპატიტმა) შეიძლება გამოიწვიოს მადის დაკარგვა, გულისრევა, ღებინება და ცხელება. ნაღვლის გადაადგილების შეფერხების შედეგი მუცლის ტკივილი და ცხელება შეიძლება იყოს.
დიაგნოზი და მკურნალობა
სიყვითლის მიზეზის დასადგენად გამოიყენება ლაბორატორიული ანალიზები და კვლევის გამოსახულებითი მეთოდები. ღვიძლის დაავადების, მაგალითად, მწვავე ვირუსული ჰეპატიტის არსებობისას, ღვიძლის მდგომარეობის გაუმჯობესებასთან ერთად სიყვითლეც თანდათანობით ქრება. ნაღვლის სადინარის დახშობის შემთხვევაში გადაუდებლად არის საჭირო ოპერაცია ან ქირურგიული ენდოსკოპია (გამოიყენება დრეკადი, დასათვალიერებელი მილი, რომელთანაც დაკავშირებულია სიყვითლის მიზეზის დასადგენად გამოიყენება ლაბორატორიული ანალიზები და კვლევის გამოსახულებითი მეთოდები. ღვიძლის დაავადების, მაგალითად, მწვავე ვირუსული ჰეპატიტის არსებობისას, ღვიძლის მდგომარეობის გაუმჯობესებასთან ერთად სიყვითლეც თანდათანობით ქრება. ნაღვლის სადინარის დახშობის შემთხვევაში გადაუდებლად არის საჭირო ოპერაცია ან ქირურგიული ენდოსკოპია (გამოიყენება დრეკადი, დასათვალიერებელი მილი, რომელთანაც დაკავშირებულია ქირურგიული ხელსაწყოები) დახშული სადინარის ფუნქციის აღსადგენად. სიყვითლით გამოწვეული ქავილის მკურნალობა შეიძლება დასალევად მიღებული ქოლესტირამინით. ჩვეულებრივ, ღვიძლის ფუნქციის გაუმჯობესებასთან ერთად ქავილი თანდათანობით ქრება.
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)









