გადაცემა “პოსტ ალიონი”
საუბრობს ექიმი, ნევროლოგი გოგიტა გეგელაშვილი
ექიმის თქმით, შესაძლოა ხანდახან შაკიკი სხვა სახის ტკივილში აგვერიოს.
ნახეთ ვიდეო და გაეცანით ნევროლოგის რამდენიმე სასარგებლო რჩევას:
გადაცემა “პოსტ ალიონი”
საუბრობს ექიმი, ნევროლოგი გოგიტა გეგელაშვილი
ექიმის თქმით, შესაძლოა ხანდახან შაკიკი სხვა სახის ტკივილში აგვერიოს.
ნახეთ ვიდეო და გაეცანით ნევროლოგის რამდენიმე სასარგებლო რჩევას:
საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ COVID-19 განაგრძობს გავრცელებას და საფრთხეს უქმნის ადამიანების სიცოცხლეს.

მეცნიერების ახალი აღმოჩენით თაგვები გაახალგაზრდავდნენ
მეცნიერთა ჯგუფმა თაგვებზე ახალი ექსპერიმენტი ჩაატარა, შედეგად − დაიწყო თაგვების გაახალგაზრდავების პროცესი, თაგვებს მხედველობაც აღუდგათ მოლეკულურ დონეზე (https://futurism.com/neoscope/scientists-found-first-anti-aging-genetic-mutation)
ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის მკვლევრებმა ამოიღეს ათასობით ქიმიური მარკერი, რომლებიც დროთა განმავლობაში თაგვების დნმ-დან გროვდება, რაც არსებითად მათი უჯრედების გაახალგაზრდავებას იწვევს. ამის შემდეგ მალევე, თაგვებმა, რომლებსაც ასაკთან დაკავშირებული მხედველობის დაქვეითება ან ბადურის ნერვული დაზიანება ჰქონდათ, დაუბრუნდათ მხედველობა, იუწყება Nature reports.
მიუხედავად იმისა, რომ ჯერ კიდევ არ არის დამტკიცებული აღნიშნული მეთოდი ადამიანზე რამდენად ეფექტიანად იმუშავებს, ეს გასაოცარი მინიშნებაა იმისა, რომ გენეტიკურ ხრიკს შეუძლია „საათის უკან დაბრუნება“, სულ მცირე, ბუნებრივი ბიოლოგიური დაბერების ზოგიერთ შედეგებზე.
მათ არ ესმით, რა არის ის უჯრედული მექანიკა, რომელიც უზრუნველყოფს უჯრედების გაახალგაზრდავების უნარს, მაგრამ კვლევა, რომელიც ოთხშაბათს გამოქვეყნდა აკადემიურ ჟურნალ Nature-ში, ცხადყოფს, რომ შესაძლებელია დაბერების „უკუსვლა“, სულ მცირე, ზოგიერთ შეზღუდულ სფეროებში.
კერძოდ, გუნდმა გამოიყენა და გააუქმა კონკრეტული ეპიგენეტიკური ცვლილებები – ცვლილებები თაგვების გენის ექსპრესიაში და არა თავად გენებში – რაც დროთა განმავლობაში მოხდა. („გენის ექსპრესია“ იხ. ttps://flexbooks.ck12.org/user:z2vvcmdpywnozw1pc3ryeteyqgdtywlslmnvbq../cbook/%E1%83%9B%E1%83%94%E1%83%AA%E1%83%9C%E1%83%98%E1%83%94%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%90/section/23.13/primary/lesson/%E1%83%92%E1%83%94%E1%83%9C%E1%83%94%E1%83%91%E1%83%98%E1%83%A1-E1%83%94%E1%83%A5%E1%83%A1%E1%83%9E%E1%83%A0%E1%83%94%E1%83%A1%E1%83%98%E1%83%90/)
„ჩვენი ამოსავალი წერტილი იყო კითხვა: თუ ეპიგენეტიკური ცვლილებები იწვევს სიბერეს, შეგვიძლია გადატვირთოთ ეპიგენომი*? კვლევის თანაავტორმა და ჰარვარდის სამედიცინო სკოლის გენეტიკოსმა დევიდ სინკლერმა Nature-ს უთხრა. “შეგიძლია საათის უკუსვლა?”
ყველაზე შოკისმომგვრელი ის არის, რომ თაგვებმა, რომლებმაც დაკარგეს მხედველობა ნერვის დაზიანების გამო, მკურნალობის შემდეგ აღუდგათ ნერვული ქსოვილები – რის უნარსაც ძუძუმწოვრები, ჩვეულებრივ, კარგავენ ძალიან ადრეულ ასაკში.
„ეს მოგვაგონებდა მედუზას, რომელსაც აქვს დაზიანებული ქსოვილის აღდგენის უნარი“, − განუცხადა Nature-ს კვლევის თანაავტორმა იუანჩენ ლუმ. − “ეს იყო გასაოცარი შედეგი.”
*ეპიგენეტიკა ბიოლოგიის მიმართულებაა. მისი შესწავლის საგანია გარემოსა (საკვები, ალკოჰოლი, თამბაქო და სხვა) და ქცევის გავლენა გენების გამოვლენაზე (ექსპრესიაზე). უჯრედის მემბრანებზე უამრავი რეცეპტორია. მათი ქცევა ჰგავს სატელიტის ქცევას და ინფორმაციას სიგნალების სახით უგზავნიან ერთმანეთს. უჯრედები პასუხობენ მიღებულ ინფორმაციას. მაგალითად, სისხლში ინსულინი მაშინ გამოთავისუფლდება, როცა გლუკოზის კონცენტრაცია მაღალია. უჯრედები მრავლდებიან მაშინ, როცა ბევრი უჯრედი კვდება და მათი რიცხვი შემცირებულია. შესაძლოა ვიფიქროთ, რომ უჯრედის კონტროლის ცენტრი მემბრანაა და არა ბირთვი, მიუხედავად იმისა, რომ ბირთვი შეიცავს გენეტიკურ ინფორმაციას. ასე რომ, შესაძლოა გვქონდეს გენი, მაგრამ თუ უჯრედი შესაბამის სიგნალს არ მიიღებს (არ მოხდება ტრანსკრიფცია და ტრანსლაცია), გენი გამორთული დარჩება. ადამიანის ორგანიზმში არსებობენ ონკოგენები, მაგრამ შესაძლოა ადამიანმა ისე იცხოვროს, რომ მისი მოქმედება საერთოდ არ გამოვლინდეს. გენების ექსპრესიაზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს ადამიანის ცხოვრების წესი.
ზრდასრულმა ადამიანმა იდეალურად უნდა იძინოს 7 ან მეტი საათი დღეში, 3-დან 2 ადამიანი რეალურად იღებს დასვენების საჭირო რაოდენობას ყოველდღიურად, დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების (CDC) მიხედვით.
ამერიკელმა ექიმმა-დიეტოლოგმა ჰოლი კლამერმა დაასახელა სასმელი, რომელიც ხელს უწყობს ღამის ძილის გაუმჯობესებას. წერს Eat This, Not That!-ი.
სპეციალისტის თქმით, ძილის ხარისხი გაუმჯობესდება, თუ ალუბლის წვენს რეგულარულად მიირთმევთ. „ძილის წინ ამ წვენის დალევა სწრაფად ჩაძინებაში დაგვეხმარება. ალუბალი შეიცავს მელატონინს. ეს არის ჰორმონი, რომელიც ძილის ციკლის მოწესრიგებაში გვეხმარება. კვლევის მიხედვით, 1 კვირის განმავლობაში მონაწილეების ნაწილი ალუბლის წვენს მიირთმევდა, ნაწილი კი – პლაცებოს. 7 დღის შემდეგ პირველი ჯგუფის მონაწილეებს ძილის ხარისხი შესამჩნევად გაუუმჯობესდა.
გაერთიანებულ სამეფოში ღორის გრიპის ახალი შტამი ადამიანში პირველად დააფიქსირეს. ჯანდაცვის უწყება ვირუსის წარმომავლობის დადგენას ცდილობს.
27 ნოემბერს, ბრიტანეთის ჯანდაცვის უსაფრთხოების სააგენტომ (UKHSA) დაადასტურა, რომ ერთ ადამიანს გრიპი A H1N2v დაუდასტურდა.
პირველადი მონაცემების თანახმად, ბრიტანეთში H1N2 ინფექცია გენეტიკურად განსხვავდება მსოფლიოს სხვა ნაწილებში ადამიანებში ბოლო დროს დაფიქსირებულთაგან და კონკრეტულ სახელს, 1b.1.1-ს უწოდებენ.
ანონიმურად რჩება პაციენტის ასაკი და ჯანმრთელობის ზოგადი მდგომარეობა. ცნობილია, რომ მას მსუბუქი სიმპტომები ჰქონდა და უკვე სრულად გამოჯანმრთელდა.
გრიპის ვირუსები, რომლებიც ძირითადად ცხოველებში ცირკულირებს.
ექსპერტთა განცხადებით, ბრიტანეთში გამოვლენილი შემთხვევა საგანგაშო არ არის, მაგრამ რისკის შესაფასებლად აუცილებელია დამატებითი ინფორმაცია შტამის შესახებ.
„ადამიანის და ღორის გრიპის A ვირუსები შეიძლება „შეჯვარდნენ“, თუკი ერთ მასპინძელში აღმოჩნდებიან და წარმოქმნან ჰიბრიდული შთამომავლობა, რომლებიც კარგად არიან მორგებული ადამიანებში ზრდას; წინა ინფექციების ან ვაქცინაციის შედეგად გამომუშავებული იმუნური რეაქციები მათ ვერ ცნობს. ამიტომ, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია გრიპის A ვირუსების გავრცელების მონიტორინგი“, — განმარტავს გლაზგოს უნივერსიტეტის მოლეკულური ვირუსოლოგი ედ ჰატჩინსონი.
ექთნისა და მეანი ექთნის საქმიანობა რეგულირებული ხდება.
პარლამენტი „ჯანმრთელობის დაცვის შესახებ კანონში“ ცვლილებებს განიხილავს, რომელიც ექთნისა და მეანი ექთნის საქმიანობის რეგულირებასა და პროფესიული განვითარების მდგრადი სისტემის ჩამოყალიბებას ითვალისწინებს.
ჯანდაცვის სისტემაში მოქმედი ყველა ექთანი, მეანი ექთანი და ექთნის თანაშემწე 2025 წლის 1-ელ პიანვრამდე ვალდებულია ჯანდაცვის სამინისტროს შესაბამის რეესტრში დარეგისტრირდეს, 2025 წლის 1-ელი იანვრიდან კი ყველა ახლად კურსდამთავრებულს სასერტიფიკაციო გამოცდის ჩაბარება მოუწევს.
კანონი დაადგენს ასევე, თუ რა საგანმათლებლო ეტაპების გავლა მოუწეთ იმისთვის, რომ გახდეს ექთანი. შემოდის ექთნის სხვადასხვა კატეგორიები განათლების დონიდან გამომდინარე კანონქვემდებარე აქტის დონეზე დადგინდება ასევე საექთნო სპეციალობები, როგორიც არის დადგენილი ექიმის პროფესიის კუთხით, მაგალითად ანესთეზოლოგიის ექთანი, პედიატრიის ექთანი და ა.შ.
ექთნები, ვინც დღეს სისტემაში მუშაობენ და აქვთ პროფესიული განათლების დამადასტურებელი დიპლომი, ანუ დამთავრებული აქვთ კოლეჯი, შესაბამისი დოკუმენტის სამინისტროში წარდგენის შემდეგ შეუძლიათ რეესტრში დარეგისტრირდნენ, რის საფუძველზეც ისინი 5 წლის ვადით შეძლებენ საქმიანობის გაგრძელებას. ექთნებისა და მეანი ექთნების გარდა რეგისტრაცია მათ თანაშემწეებს და ასევე იმ ადამიანებსაც შეეძლებათ, რომლებიც სისტემაში არ არიან დასაქმებული.
ჯანდაცვის სამინისტროს ინფორმაციით, დაახლოებით 20 ათასამდე ექთანია სისტემაში, რომელთაც რეგისტრაცია შეეხებათ.
რას ცვლის ექთნის საქმიანობის რეგულირება და პროფესიული განვითარების სისტემის შექმნა?
Geo Hospitals • ჯეო ჰოსპიტალსი-ს სტრატეგიული განვითარების და ხარისხის დეპარტამენტის უფროსი ნათია ნოღაიდელი საუბრობს ამის შესახებ:
„საექთნო პროფესია ჯანდაცვის სისტემის ხერხემალია და ექთანზე/ბებიაქალზე სამეანო მიმართულებაში გადის ჯანდაცვის სისტემის ხარისხი, პაციენტის ზედამხედველობა, მოვლა და ა.შ.
აქედან გამომდინარე ექთნის პროფესია ძალიან მნიშვნელოვანია და ექთნის მუდმივი პროფესიული განვითარება ჯანდაცვის სისტემისთვის ძალიან მნშვნელოვანია, ვინაიდან ექთანი არის ის ადამიანი, რომელიც მუდმივად იმყოფება ავადმყოფის საწოლთან და ამავდროულად სამედიცინო მომსახურების ხარისხი სწორედ ექთანთან და მის კვალიფიკაციასთან არის დაკავშირებული.
აქედან გამომდინარე, კანონპროექტის მიღება მნიშვნელოვნად გაზრდის მათ კვალიფიკაციას და მოტივაციას, რათა მუდმივად სრულყონ თავისი ცოდნა, რაც ჯანდაცვის სისტემის ხარისხის გაუმჯობესების საწინდარია და ბუნებრივია, ეს აისახება საქართველოს მოსახლეობის ჯანმრთელობაზე.
ჯანდაცვის სექტორში დაახლოებით 21 ათასი ექთანია დასაქმებლი. კანონპროექტზე მუშაობის დროს სწორედ ეს გავითვალისწინეთ, რომ არ ყოფილიყო დამატებითი ბარიერი, პირველ ეტაპზე პროფესიული განათლების ექთნების სერტიფიცირება განხორციელდება სწორედ მისი დოკუმენტაციის საფუძველზე. მისი განათლების დამადასტურებელი დოკუმენტის აღიარების საფუძველზე ის მოხვდება შესაბამის რეესტრში და არ იქნება დამატებითი ბარიერი იგივე გამოცდის სახით, რომ მან მოიპოვოს სერტიფიცირებული ექთნის წოდება.
ეს არის უკვე ის ნაბიჯი, რომელიც სახელმწიფომ გადადგა, რათა მარტივად მოხდეს პირველ ეტაპზე ექთნების სერიტიფიცირება და ამის შემდგომ უკვე ექთანმა გამოცდაში მონაწილეობის საშუალებით მიიღოს აღნიშნული წოდება.
დღესდღეობით პროფესიული განათლება თავიდან ბოლომდე სახელმწიფოს მიერ ფინანსდება. პროფესიული განათლება ექთნის 3-წლიანი ციკლია. როდესაც უკვე გადავდივართ ექთნების პროფესიული განვითარების სისტემაზე, კარგი იქნება ამ მიმართულებითაც მხარდეჭერა დამსაქმებლების მხრიდან, სახელმწიფოს მხრიდან, რომ პირველ ეტაპზე, როდესაც ჩნდება ვალდებულება, რომ ექთანმა შემდეგი ხუთი წლის შემდეგ კვლავ მოიპოვოს სერტიფიცირებული ექთნის წოდება, მათ უნდა დაადასტურონ გარკვეულ პროფესიულ აქტივობებში მონაწილეობის მოთხოვნები.
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის რეკომენდაციით 4 ექთანი, სრულყოფილი მოვლის სერვისების მიწოდების თვალსაზრისით, უნდა მოდიოდეს ერთ ექიმზე…“
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
Amazon-მა ბიზნესისთვის ახალი AI-ჩატბოტი – Q წარადგინა. წერს The New York Times-ი.
Amazon-მა ჩატბოტი Amazon Web Services-ის Reinvent-კონფერენციაზე, ლას-ვეგასში წარადგინა.
პროდუქტის სახელწოდების შესახებ ორი მოსაზრება არსებობს. ერთი ვერსია მას ჯეიმს ბონდის ფილმების იმავე სახელის მქონე პერსონაჟს, მეორე კი სატელევიზიო შოუ Star Trek-ის Q პერსონაჟს უკავშირებს.
ჩატბოტი მომხმარებლისთვის უკვე ხელმისაწვდომია, ფუნქციათა ნაწილის გამოყენება უფასოდაა შესაძლებელი. ბიზნესმომხმარებლებისთვის ჩატბოტის ყოველთვიური ღირებულება $20-ია, დეველოპერებისა და IT-სფეროში დასაქმებულთათვის კი ჩატბოტს დამატებითი ფუნქციები ექნება და $25 ეღირება.