საქართველოს პირველი არხის გადაცემა „პირადი ექიმი – მარი მალაზონია“
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
რა იწვევს „გადაწვას“ ? – გადაცემაში „ახალი დღე“ საუბრობს ფსიქოლოგი მარინა კაჭარავა
პროფესიული გადაწვა თანამედროვე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი გამოწვევაა, რადგან იგი გავლენას ახდენს არა მხოლოდ ინდივიდის ფსიქიკურ და ფიზიკურ ჯანმრთელობაზე, არამედ მთლიანად შრომისუნარიან მოსახლეობაზე, ჯანდაცვის სისტემის მდგრადობასა და ეკონომიკურ პროდუქტიულობაზე. სამუშაო გარემოში ხანგრძლივი სტრესი, ორგანიზაციული არასტაბილურობა და სოციალური ზეწოლა ქმნის პირობებს, სადაც გადაწვა გარდაიქმნება არა პირად პრობლემად, არამედ საზოგადოებრივ რისკად. სწორედ ამიტომ თემას სისტემურად აშუქებენ როგორც სამედიცინო პლატფორმები, მათ შორის https://www.sheniekimi.ge, ისე საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ანალიტიკური სივრცეები, როგორიცაა https://www.publichealth.ge.
პროფესიული გადაწვა წარმოადგენს ქრონიკული სამუშაო სტრესის შედეგად ჩამოყალიბებულ ფსიქოფიზიოლოგიურ სინდრომს, რომელიც ხასიათდება ემოციური გამოფიტვით, მოტივაციის დაქვეითებითა და პროფესიული თვითეფექტიანობის დაკარგვით. ეს საკითხი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია საქართველოსთვის, სადაც შრომითი ბაზარი ხასიათდება მაღალი დატვირთვით, არასაკმარისი ფსიქოსოციალური მხარდაჭერითა და მენტალური ჯანმრთელობის პრობლემების სტიგმით. სოციალური თვალსაზრისით, გადაწვა ზრდის შრომისუნარიანობის დაკარგვას, ავადმყოფობის დღეების რაოდენობას და ჯანდაცვის ხარჯებს, რაც საბოლოოდ აისახება ქვეყნის ეკონომიკურ და დემოგრაფიულ სტაბილურობაზე [1].
ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის მიერ პროფესიული გადაწვის აღიარება დაავადებათა საერთაშორისო კლასიფიკატორში ICD-11 როგორც ოკუპაციური ფენომენის მიუთითებს მის ბიოლოგიურ და კლინიკურ მნიშვნელობაზე [1]. ბიოლოგიურ დონეზე, ქრონიკული სტრესი არღვევს ჰიპოთალამურ-ჰიპოფიზურ-ადრენალურ ღერძს, რაც იწვევს კორტიზოლის ხანგრძლივ მატებას და შემდგომ დისბალანსს. ეს პროცესები ასუსტებს იმუნურ პასუხს, ცვლის მეტაბოლიზმს და ზრდის გულ-სისხლძარღვთა დაავადებების რისკს [2].
კლინიკურ პრაქტიკაში ყველაზე ფართოდ გამოიყენება მასლაჩის გადაწვის კითხვარი, რომელიც გამოყოფს სამ ძირითად კომპონენტს: ემოციური გამოფიტვა, დეპერსონალიზაცია და პროფესიული ეფექტურობის შემცირება [3]. კვლევების კრიტიკული მიმოხილვა აჩვენებს, რომ ადრეული დიაგნოსტიკა და ფსიქოსოციალური ინტერვენცია ამცირებს დეპრესიისა და შფოთვითი აშლილობების განვითარებას, ხოლო უყურადღებობა ზრდის ქრონიკული დაავადებების რისკს [4].
ევროპის მასშტაბით ჩატარებული კვლევების მიხედვით, სამუშაო ასაკის მოსახლეობის დაახლოებით მეოთხედს აქვს პროფესიული გადაწვის კლინიკურად მნიშვნელოვანი სიმპტომები [5]. ჯანმრთელობის მსოფლიო ორგანიზაციის შეფასებით, სტრესთან დაკავშირებული დარღვევები მსოფლიოში შრომის დაკარგული დღეების ერთ-ერთი მთავარი მიზეზია [1]. ეს მონაცემები პრაქტიკულად ნიშნავს, რომ ყოველი რამდენიმე დასაქმებულიდან ერთი განიცდის მდგომარეობას, რომელიც ამცირებს მის პროდუქტიულობას და ზრდის ჯანდაცვის სისტემის დატვირთვას.
საერთაშორისო ინსტიტუტები, მათ შორის WHO, NIH და ავტორიტეტული სამედიცინო ჟურნალები The Lancet და BMJ, რეკომენდაციას უწევენ ინტეგრირებულ მიდგომას, რომელიც აერთიანებს სამუშაო გარემოს რეგულაციას, ფსიქოლოგიურ მხარდაჭერას და ორგანიზაციულ ცვლილებებს [1,6]. სკანდინავიურ ქვეყნებში დანერგილი მოქნილი სამუშაო გრაფიკი და მენტალური ჯანმრთელობის პროგრამები მნიშვნელოვნად ამცირებს გადაწვის გავრცელებას, რაც ადასტურებს, რომ პრევენცია შესაძლებელია მტკიცებულებაზე დაფუძნებული პოლიტიკით.
საქართველოში პროფესიული ჯანმრთელობის სფერო ეტაპობრივად ვითარდება, თუმცა კვლავ არსებობს ფსიქიკური ჯანმრთელობის სერვისების ხელმისაწვდომობისა და კვალიფიციური კადრების დეფიციტი. აკადემიური სივრცე, როგორიცაა https://www.gmj.ge, მნიშვნელოვან როლს ასრულებს ადგილობრივი კვლევებისა და ცოდნის გავრცელებაში, ხოლო https://www.certificate.ge უზრუნველყოფს ხარისხისა და სერტიფიკაციის სტანდარტების დაცვას. რეგულაციების გამკაცრება და დამსაქმებელთა პასუხისმგებლობის ზრდა აუცილებელია, რათა სამუშაო გარემო არ იქცეს ქრონიკული სტრესის წყაროდ.
მითი: პროფესიული გადაწვა მხოლოდ სუბიექტური დაღლილობაა.
რეალობა: ეს არის ნეიროენდოკრინული და ფსიქოლოგიური ცვლილებებით განპირობებული სინდრომი, რომელსაც აქვს კლინიკური მნიშვნელობა [2].
მითი: ხანმოკლე შვებულება საკმარისია სრულად გამოჯანმრთელებისთვის.
რეალობა: კვლევები აჩვენებს, რომ საჭიროა სამუშაო გარემოსა და ფსიქოსოციალური ფაქტორების შეცვლა, რადგან მხოლოდ დროებითი დასვენება არ აღმოფხვრის სტრესის წყაროს [6].
რა განასხვავებს სტრესს და პროფესიულ გადაწვას?
სტრესი ხასიათდება დროებითი ჰიპერაქტივაციით, ხოლო გადაწვა ემოციური დეაქტივაციითა და მოტივაციის დაკარგვით [3].
შეიძლება თუ არა გადაწვის პრევენცია?
დიახ, სამუშაო დატვირთვის მართვა, ფსიქოლოგიური მხარდაჭერა და ორგანიზაციული პოლიტიკა ამცირებს რისკს [1].
პროფესიული გადაწვა წარმოადგენს საზოგადოებრივი ჯანდაცვის სისტემურ გამოწვევას, რომელიც მოითხოვს პასუხისმგებლიან მიდგომას როგორც დამსაქმებლების, ისე სახელმწიფო სტრუქტურების მხრიდან. ცნობიერების ამაღლება, ადრეული დიაგნოსტიკა და მტკიცებულებაზე დაფუძნებული ინტერვენციები არის რეალისტური და პრაქტიკული გზა მოსახლეობის მენტალური და ფიზიკური ჯანმრთელობის დაცვისთვის.
მოსახლეობაში გავრცელებული წარმოდგენის მიხედვით, გაციება სხეულის ფიზიკური გადაცივების შედეგია, გრიპის გამომწვევი კი – ვირუსი ხდება. ბათუმის დედათა და ბავშვთა ჰოსპიტლის ინფექციონისტი რევაზ ნაკაშიძე განმარტავს, რომ გაციების მიზეზიც ვირუსებია, თუმცა არა გრიპის, არამედ რესპირატორული ვირუსები.
ექიმი პასუხობს „ბათუმელების“კითხვებს, რა განსხვავებაა გრიპსა და გაციებას შორის და რა მსგავსი ან განსხვავებული სიმპტომები ახასიათებს ორივე მათგანს.
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
ჯანმო-ს ბოლო ინფორმაციის თანახმად, კორონავირუსით, გრიპით და სხვა რესპირატორული დაავადებებით ინფიცირების მაჩვენებელი უკანასკნელი კვირების განმავლობაში ბევრ ქვეყანაში იმატებს. გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ რესპირაციული ინფექციებით ინფიცირების შემთხვევების ზრდასთან ერთად პედიატრები პროგნოზირებენ, რომ იანვარი საქართველოში პედიატრიული ავადობის თვალსაზრისით ყველაზე რთული პერიოდი იქნება.
ხველა, სურდო, მაღალი სიცხე, საერთო სისუსტე, თავის და კუნთების ტკივილი – ეს რესპირატორული ვირუსების დამახასიათებელი სიმპტომებია. სეზონური გრიპის იდენტიფიცირება მხოლოდ ლაბორატორიულად არის შესაძლებელი. პედიატრებს ბოლო ორ კვირაში მსგავსი ჩივილებით ათობით პაციენტი მიმართავს.
ამ ეტაპზე, საქართველოში 15 სეზონური ვირუსი ცირკულირებს. ლაბორატორიულად დადასტურებული შემთხვევების ნაწილი – H1N1-ია. კლინიკებში მიმართვიანობა გაზრდილია, თუმცა ადგილების დეფიციტი არ არის.
ექიმები ვირუსის პიკს 2-3 კვირაში ელოდებიან, თუმცა ეპიდემიოლოგიური მდგომარეობის მკვეთრ ცვლილებას არ აანონსებენ. ამბობენ, რომ გრიპით ინფიცირებულთა რაოდენობა საგრძნობლად არ გაიზრდება.
სპეციალისტების რეკომენდაციით, სიმპტომების შემთხვევაში ოჯახის ექიმის კონსულტაცია განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია 5 წლამდე ბავშვებისთვის და ქრონიკული დაავადების მქონე პირებისთვის.
ექიმები მოსახლეობას კვლავ გრიპის საწინააღმდეგო აცრის გაკეთებას ურჩევენ.
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
„დაავადება X” რომელიც, შესაძლოა, 20-ჯერ უფრო მომაკვდინებელი აღმოჩნდეს, ვიდრე COVID-19. მის გააქტიურებას მეცნიერები 3-5 წელში ვარაუდობენ.
დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე განიხილავენ „დაავადება X”-ს.
„დაავადება X” უცნობი პათოგენის ჰიპოთეტური სახელია, რომელსაც პანდემიის ან ეპიდემიის გამოწვევა შეუძლია.
საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი, აკრედიტაცია კანადას წარმომადგენელი საქართველოში გიორგი ფხაკაძე ამბობს, რომ მედიცინის სფეროს წარმომადგენლები და მეცნიერები ახალი ვირუსების გააქტიურებას კლიმატურ ცვლილებებს უკავშირებენ.
„მედიცინის სფეროს წარმომადგენლები და მეცნიერები ახალი ვირუსების გააქტიურებას კლიმატურ ცვლილებებს უკავშირებენ და მსოფლიოს მოუწოდებენ, ვირუსს მომზადებულები შეხვდნენ, – გადამზადებული მედპერსონალი, ვაქცინები და საინფორმაციო კამპანია.
ყველა მათემატიკური მოდელი გვეუბნება, რომ ახლო მომავალში იქნება აფეთქება – ე.წ. „X“ პანდემია.
სავარაუდოდ, როგორც მეცნიერები ამბობენ, ეს იქნება 20-ჯერ ძლიერი, ვიდრე კოვიდი.
უნდა იყოს მზად ჯანდაცვის სისტემა, მზად უნდა იყვნენ მეცნიერები, ქარხნები, რომლებიც წამლებსა და ვაქცინებს აწარმოებენ, ასევე გლობალური და ადგილობრივი ჯანდაცვის ეპიდემოლოგიური სამსახურები.
კოვიდის დროს დაშვებული შეცდომები არ უნდა განმეორდეს…“ – განაცხადა გიორგი ფხაკაძემ.
დავოსის მსოფლიო ეკონომიკურ ფორუმზე განიხილავენ “დაავადება X”-ს, რომელიც, შესაძლოა, 20-ჯერ უფრო მომაკვდინებელი აღმოჩნდეს, ვიდრე COVID-19, – ინფორმაციას უცხოური მედია ავრცელებს და წერს, რომ
“დაავადება X” უცნობი პათოგენის ჰიპოთეტური სახელია, რომელსაც ეპიდემიის ან პანდემიის გამოწვევა შეუძლია.
“ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის ახალი გაფრთხილებები, რომ უცნობმა “დაავადება X” შეიძლება გამოიწვიოს 20-ჯერ მეტი სიკვდილი, ვიდრე კორონავირუსის პანდემია“, – ნათქვამია მოხსენებაში.
ახალ პანდემიასთან დაკავშირებით შეხვედრა ოთხშაბათს, 17 იანვარს გაიმართება.
„დაავადება X” – უცნობი პათოგენის ჰიპოთეტური სახელწოდებაა, რათა შესაძლო საფრთხისთვის კონტრზომების შემუშავება უფრო აქტიური გახდეს, კონტრზომებში განიხლება ვაქცინები და ტესტები. ამ დაავადების შესასწავლად ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციამ 300-ზე მეტი მეცნიერთა ჯგუფი ჯერ კიდევ 2022 წლის ნოემბერში მიიწვია, რომლებმაც დაასკვნეს, რომ „უცნობი პათოგენი, რომელმაც შესაძლოა გლობალური სერიოზული პანდემია გამოიწვიოს, კოვიდ-19-თან შედარებით 20-ჯერ უფრო მომაკვდინებელია”.
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
საერთაშორისო აკრედიტაციის ორგანიზაციას „აკრედიტაცია კანადას“ საქართველოში საზოგადოებრივი ჯანდაცვის ექსპერტი, ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის კონსულტანტი, ექიმი გიორგი ფხაკაძე დაინიშნა დირექტორად, Relief International-ის დირექტორთა საბჭოში.
„ჩემთვის ეს არის უდიდესი პატივი. ეს ორგანიზაცია არის ერთ-ერთი უმსხვილესი ჰუმანიტარული ორგანიზაცია მსოფლიოში, რომელიც 7000-ზე მეტ თანამშრომელს აერთიანებს, სათაო ოფისი არის ვაშინგტონში. მე ვარ პირველი ქართველი, დირექტორი ამ ორგანიზაციაში“, – აცხადებს გიორგი ფხაკაძე.

#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi
ჯანმო-ს ბოლო ინფორმაციის თანახმად, კორონავირუსით, გრიპით და სხვა რესპირატორული დაავადებებით ინფიცირების მაჩვენებელი უკანასკნელი კვირების განმავლობაში ბევრ ქვეყანაში იმატებს. გამონაკლისს არც საქართველო წარმოადგენს. აღსანიშნავია, რომ რესპირაციული ინფექციებით ინფიცირების შემთხვევების ზრდასთან ერთად პედიატრები პროგნოზირებენ, რომ იანვარი საქართველოში პედიატრიული ავადობის თვალსაზრისით ყველაზე რთული პერიოდი იქნება.
იაშვილის სახელობის ბავშვთა ცენტრალური საავადმყოფოს სამედიცინო დირექტორის განცხადებით, გრიპის სეზონური ვირუსის შემთხვევების მომატებასთან ერთად სამედიცინო დაწესებულებებში პაციენტების მიმართვიანობაც გაიზარდა.
„დეკემბრის მეორე ნახევრიდან გრიპის ვირუსების რაოდენობამ მოიმატა. მომატებულია პაციენტების რაოდენობის მიმართვიანობა სამედიცინო დაწესებულებებში. ვირუსი, რომელიც ახლა საქართველოში ცირკულირებს, არის A ტიპის ვირუსი და მისი ორი სხვადასხვა ვარიანტი: H1 ტიპის ვირუსი და შედარებით ნაკლებია H3 ტიპი ვირუსი. როგორც H1, ასევე H3 ფორმა ხასიათდება მაღალი ტემპერატურით – 38-38,5 გრადუსი და მეტი, ძლიერი სისუსტე, თავის, ყელის, კუნთებისა და სახსრების ტკივილი, მადის დაქვეითება.
ახლა თუ ვინმე გადაწყვეტს გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინაციას, რა თქმა უნდა, შესაძლებელია. თუმცა ერთი ნიუანსია გასათვალისწინებელი. გრიპის საწინააღმდეგო ვაქცინა გაკეთებიდან ორი კვირის შემდეგ იწყებს მოქმედებას. რა თქმა უნდა, ყველაზე კარგი საშუალება ნიღბის ტარებაა, კონტაქტების შეზღუდვა, დისტანცირება, ხელების ხშირი ჰიგიენა – ყველაფერი ის, რასაც ჩვენ წარმატებით ვიყენებდით კორონავირუსის პრევენციის მიზნით“, – განაცხადა ივანე ჩხაიძემ.
#datashvil #drpkhakadze #sheniganatleba #sheniambebi #sheniekimi