მზის ატმოსფეროში იუპიტერის დიამეტრზე დაახლოებით ხუთჯერ დიდი ხვრელი გაჩნდა, საიდანაც მთელ მზის სისტემაში გაიტყორცნა ძლიერი მზის ქარი.
რა ასაკიდან უნდა დავიწყოთ ბავშვის სიმაღლეზე ზრუნვა, როდესაც გენეტიკური ფაქტორი ხელს არ უწყობს
რა ასაკიდან უნდა დავიწყოთ ბავშვის სიმაღლეზე ზრუნვა, როდესაც გენეტიკური ფაქტორი ხელს არ უწყობს
საუბრობს ენდოკრინოლოგი შოთა ჯანჯღავა:
„ბავშვი როგორც კი დაიბადება, უმეტესობა ვიწყებთ D ვიტამინის მიცემას, პერიოდულად ვაძლევთ ვიტამინებს. ეს უკვე პროფილაქტიკაა მომავლისთვის ბავშვის ზრდა-განვითარებასთან მიმართებაში. თუ შევამჩნევთ, რომ თანატოლებთან მიმართებაში ბავშვი ცოტა ჩამორჩება ზრდა-განვითარებაში, ან თუ ვხედავთ, რომ ბავშვმა წელიწადში 4 სანტიმეტრზე მეტი არ მოიმატა, ეს იმას ნიშნავს, რომ უკვე ყურადღება უნდა მივაქციოთ და შევაფასოთ მდგომარეობა.
თუ ვხედავთ, რომ ბავშვმა უკვე მიაღწია 13-14 წლის ასაკს და არ უახლოვდება გენეტიკურად მიცემულ სიმაღლეს, რა თქმა უნდა, ყურადღება უნდა მიექცეს.
რა თქმა უნდა, ანალიზებში უნდა შემოწმდეს ყველაფერი. მაგრამ ყველაზე კარგი სადიაგნოსტიკო ტესტი არის მტევნის რენტგენოლოგიური კვლევა. მტევნის მიდამოში ჩვენ გვაქვს სხვადასხვა ძვალი, რომელიც სხვადასხვა ასაკში ვითარდება. ამ მიდამოში ძალიან ბევრი ძვალია. თუ ჩვენ გვაქვს ზრდის ჩამორჩენა საპასპორტო ასაკთან მიმართებაში ერთ წელზე მეტი ასეთ შემთხვევაში უნდა ინახოს ორგანიზმში ზრდის ჰორმონის მაჩვენებელი. ზრდის ჰორმონის ტესტი არ არის ადვილი გასაკეთებელი. ეს არის 2-საათიანი ტესტი. ბავშვი ტესტირების დროს უნდა იყოს სტაციონარში. არსებობს რამდენიმენაირი ტესტი…“
“უშვილობის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის” პროგრამის ბენეფიციართა ჩამონათვალი ფართოვდება
აჭარის ტელევიზიის გადაცემა “დიდი შესვენების” სტუმარი, სამინისტროს ჯანმრთელობის დაცვის დეპარტამენტის მთავარი სპეციალისტი, ირმა დიასამიძე.
2024 წელს “უშვილობის დიაგნოსტიკისა და მკურნალობის” პროგრამის ბენეფიციართა ჩამონათვალი ფართოვდება. მომავალ წელს პროგრამით სარგებლება სკოლამდელი და ზოგადსაგანმანათლებლო დაწესებულებების პედაგოგებს და სხვა დასაქმებულ პირებს შეეძლებათ.
პროგრამა 2022 წლის ივლისში ამოქმედაა, ამ ხნის განმავლობაში შეიცვლა და გაიზარდა დაფინანსების წესი, გაფართოვდა ბენეფიციართა წრე. პროგრამის ფარგლებში დაიბადა 10 ბავშვი, ამჟამად შვილს ელოდება 14 წყვილი.
რა არის თავბრუსხვევა – რა არის პირველი დახმარება თავბრუსხვევის დროს
გადაცემა „სტუმრად ექიმთან“
რა არის პირველი დახმარება თავბრუსხვევის დროს
საუბრობს ოტორინოლარინგოლოგი, ნეიროოტოლოგი, მედიცინის დოქტორი და პროფესორი ეკატერინე ხარხელი:
„თუ გვაქვს ჰიპერტენზია, არტერიული წნევა უნდა დავირეგულიროთ. თუ შაქრიანი დიაბეტი გვაქვს, ვიზომავთ გლუკოზას სისხლში. ვითვალისწინებთ იმას, რა საკვები მივიღეთ, კვებითი ინტოქსიკაცია ხომ არ გვაქვს.
აღნიშნული პრობლემის დროს ნაკლებად უნდა ამოძრაონ თავი, ნუ გადატრიალდებიან მარჯვნივ, მარცხნივ, ნუ წამოდგებიან პირდაპირ გულაღმა მდგომარეობიდან, მით უმეტეს, თუ კრისტალების გადანაცვლებასთან გვაქვს საქმე.
ხშირად თავის უმოძრაობა მკურნალობის ერთ-ერთი მეთოდია, უმჯობესია პაციენტს თავი მაღალზე ჰქონდეს.
თავბრუსხვევის ბევრი მიზეზი არსებობს, მაგალითად, არსებობს ინტოქსიკაციით, ანემიით ან თუნდაც, გოგირდოვანი საცობით გამოწვეული თავბრუსხვევაც. თუ თავბრუსხვევა ან გაბრუება, თუნდაც მსუბუქი, დროში გახანგრძლივებულია, იგი შეიძლება ძალზედ სერიოზული პათოლოგიის ნიშანი იყოს“.
ნაღვლის კენჭები – ადამიანების დაახლოებით 80%-ს წლების განმავლობაში არ აქვს სიმპტომები
ნაღვლის კენჭები
ნაღვლის კენჭები წარმოადგენს მკვრივი ნივთიერების (ძირითადად, ქოლესტერინის კრისტალების) გროვებს ნაღვლის ბუშტში.
ღვიძლმა შეიძლება დიდი რაოდენობით ქოლესტერინი (ქოლესტეროლი) გამოყოს, რომელიც ნაღვლის ბუშტში ილექება.
ნაღვლის კენჭები ზოგჯერ მუცლის ზედა ნაწილის ტკივილს იწვევს, რომელიც შეიძლება საათების განმავლობაში გაგრძელდეს.
ულტრასონოგრაფიით (ექოსკოპიით) საკმაოდ ზუსტად შეიძლება ნაღვლის კენჭების აღმოჩენა.
თუ ნაღვლის კენჭები განმეორებით ტკივილს ან სხვა პრობლემებს იწვევს, ნაღვლის ბუშტს ამოკვეთენ.
ნაღვლის ბუშტისა და ნაღვლის სადინარების დაავადებების უმეტესობა გამოწვეულია ნაღვლის კენჭებით. ნაღვლის კენჭები უფრო ხშირია ქალებსა და ადამიანთა გარკვეულ ჯგუფებში. მაგალითად, ამერიკელ ინდიელებში. ნაღვლის კენჭების განვითარების რისკ-ფაქტორებია:
მდედრობითი სქესი;
ასაკი (ხანდაზმულობა);
სიმსუქნე;
ტიპური დასავლური დიეტა;
ნაღვლის კენჭების ოჯახური ანამნეზი.
აშშ-ში 65 წელზე მეტი ასაკის ადამიანების დაახლოებით 20%-ს ნაღვლის კენჭები აქვს.
ნაღვლის ბუშტში არსებული კენჭები (ქოლელითიაზი) ზოგჯერ ნაღვლის სადინარებში გადაადგილდება. ნაღვლის სადინარებში კენჭების არსებობას ქოლედოქოლითიაზი ეწოდება. ეს კენჭები ზოგჯერ ახშობენ ნაღვლის სადინარს.
ნაღვლის კენჭების უმეტესობა უსიმპტომოა, მაგრამ თუ ჩნდება სიმპტომები ან სხვა პრობლემები, საჭიროა მკურნალობა. ყოველწლიურად აშშ-ში ნახევარ მილიონზე მეტ ადამიანს უკეთებენ ნაღვლის ბუშტის ამოკვეთის ოპერაციას.
დასავლეთის ქვეყნებში ნაღვლის კენჭების მთავარი შემადგენელია ქოლესტეროლი, იგივე ქოლესტერინი – ცხიმი (ლიპიდი), რომელიც, ჩვეულებრივ, ნაღველშია გახსნილი (მაგრამ არ იხსნება წყალში). როდესაც ღვიძლი ჭარბად გამოყოფს ქოლესტეროლს, ნაღველი ქოლესტეროლით გადაჯერებული ხდება. ჭარბი ქოლესტეროლი ქმნის მკვრივ ნაწილაკებს (ქოლესტეროლის კრისტალებს). ეს მიკროსკოპული კრისტალები გროვდება ნაღვლის ბუშტში, სადაც ისინი ერთიანდებიან და გადაიქცევიან ნაღვლის კენჭებად. სხვა სახის ნაღვლის კენჭები კალციუმის შენაერთების ნალექისა და ბილირუბინისაგან (ნაღვლის მთავარი პიგმენტის) წარმოიქმნება. კენჭებს, რომლებიც ბილირუბინს შეიცავს, პიგმენტური კენჭები ეწოდებათ და ისინი შავი (წარმოიქმნება ნაღვლის ბუშტში) ან ყავისფერია (წარმოიქმნება ნაღვლის სადინარებში).
კენჭები შეიძლება ნაღვლის ბუშტში დარჩეს ან გადაინაცვლოს სანაღვლე სადინარებში. კენჭებმა შეიძლება დაახშოს ბუშტის სადინარი, ნაღვლის საერთო სადინარი ან ფატერის დვრილის ამპულა (სადაც ნაღვლის საერთო სადინარი და პანკრეასის სადინარი ერთიანდება). სანაღვლე გზებში არსებული ქოლესტერინის კენჭების უმრავლესობა ნაღვლის ბუშტიდან მოდის. სანაღვლე სადინარების ნებისმიერმა შევიწროებამ (სტრიქტურა) შეიძლება ნაღვლის დინების შენელება ან შეწყვეტა გამოიწვიოს. ნაღვლის დინების შენელება-შეწყვეტა შეიძლება ბაქტერიული ინფექციის მიზეზი გახდეს. თავის მხრივ, სანაღვლე სადინარის შევიწროებამ ასევე შეიძლება გამოიწვიოს ინფექცია, ანთება და საბოლოოდ, ყავისფერი პიგმენტური კენჭების გაჩენა სანაღვლე გზებში.
ზოგჯერ ხდება ქოლესტეროლის, კალციუმის შენაერთების, ბილირუბინისა და სხვა მიკროსკოპული ნაწილაკების დაგროვება, რაც კენჭის სახით არ ყალიბდება. ასეთ ნივთიერებას ნაღვლოვანი ნალექი ეწოდება. ასეთი ნალექი მაშინ ვითარდება, როდესაც ნაღველი ნაღვლის ბუშტში დიდხანს ყოვნდება, მაგალითად, ორსულობის დროს. ნაღვლის ბუშტის ნალექი, ჩვეულებრივ, ქრება, როდესაც ქრება მისი დაგროვების მიზეზი, მაგალითად, ორსულობის დასრულებისას. თუმცა, ნალექი შეიძლება ნაღვლის კენჭად გადაიქცეს ან გადაინაცვლოს ბილიარულ ტრაქტში და ჩაკეტოს ნაღვლის სადინარი.
სიმპტომები
ნაღვლის კენჭების მქონე ადამიანების დაახლოებით 80%-ს წლების განმავლობაში არ აქვს სიმპტომები. სიმპტომები შეიძლება საერთოდ არ განვითარდეს, განსაკუთრებით მაშინ, თუ ნაღვლის კენჭები ნაღვლის ბუშტში დარჩება.
ნაღვლის კენჭებმა შესაძლოა გამოიწვიოს ტკივილი. ტკივილი მაშინ ვითარდება, როდესაც კენჭები ნაღვლის ბუშტიდან გადადის ბუშტის სადინარში, ნაღვლის საერთო სადინარში ან ფატერის დვრილის ამპულაში და ახშობს სადინარს. ამის შემდეგ ნაღვლის ბუშტი გაიბერება, რაც ტკივილს იწვევს (ბილიარული კოლიკა). ტკივილი შეიგრძნობა მუცლის ზედა ნაწილში, ჩვეულებრივ, მარჯვენა მხარეს ნეკნების დაბლა. ზოგჯერ რთულია ტკივილის ზუსტი ლოკალიზაციის მითითება, განსაკუთრებით, ასაკოვან და დიაბეტით დაავადებულ პაციენტებში. ჩვეულებრივ ტკივილის ინტენსიურობა იმატებს 15 წუთიდან 1 საათის განმავლობაში და სტაბილურად გრძელდება 12 საათს. ტკივილი იმდენად მწვავეა, რომ ხალხი შვებისთვის მიმართავს გადაუდებელი სამედიცინო დახმარების განყოფილებას. ამის შემდეგ ტკივილი ქრება 30-90 წუთის განმავლობაში და რჩება მხოლოდ ყრუ ტკივილი. ადამიანებს ხშირად აქვთ გულისრევა და ღებინება.
ბილიარული კოლიკა შეიძლება გამოიწვიოს დიდი რაოდენობით საკვების მიღებამ, მაგრამ არა უბრალოდ ცხიმიანი საკვების მიღებამ. ნაღვლის კენჭების არსებობა არ იწვევს ბოყინსა და მეტეორიზმს. გულისრევა ჩნდება მხოლოდ ბილიარული კოლიკის დროს.
მიუხედავად იმისა, რომ ბილიარული კოლიკის ეპიზოდების უმეტესობა სპონტანურად ქრება, ტკივილი ყოველწლიურად ადამიანების 20-40%-ს უმეორდება და მათი მდგომარეობა შეიძლება გართულდეს. შეტევის ეპიზოდებს შორის ადამიანები თავს კარგად გრძნობენ.
თუ სადინარის დახშობა გრძელდება, ვითარდება ნაღვლის ბუშტის ანთება (ასეთ მდგომარეობას მწვავე ქოლეცისტიტი ეწოდება). ნაღვლის ბუშტის ანთების ფონზე ადვილად მრავლდება ბაქტერიები და შესაძლებელია ინფექცია განვითარდეს. ანთება, ჩვეულებრივ, ცხელებას იწვევს.
ნაღვლის საერთო სადინარის ან ფატერის დვრილის ამპულის დახშობა ბუშტის სადინარის დახშობაზე სერიოზულია. ნაღვლის სადინარების დახშობამ შეიძლება მათი გაფართოება გამოიწვიოს. ის აგრეთვე იწვევს ცხელებას, შემცივნებასა და სიყვითლეს (კანისა და თვალის თეთრი ნაწილის მოყვითალოდ შეფერვა).
ამ სიმპტომების კომბინაცია მიუთითებს სერიოზული ინფექციის განვითარებაზე, რომელსაც მწვავე ქოლანგიტი ეწოდება. ბაქტერიები შეიძლება სისხლის მიმოქცევაში გავრცელდეს და სერიოზული ინფექცია გამოიწვიოს სხეულის სხვა ნაწილებში. ღვიძლში შეიძლება ჩირქის პარკები (აბსცესები) ჩამოყალიბდეს.
კენჭებს, რომლებიც ფატერის დვრილის ამპულას ახშობენ, შეუძლია პანკრეასის სადინარის დახშობაც, რაც პანკრეასის ანთებას (პანკრეატიტი) და ტკივილს გამოიწვევს. ნაღვლის კენჭებით გამოწვეული ქოლეცისტიტის დროს ნაღვლის ბუშტის კედელი შეიძლება დაიშალოს, რაც მასში ხვრელის გაჩენას (პერფორაცია) განაპირობებს. პერფორაცია იწვევს ნაღვლის ბუშტის შიგთავსის გაჟონვას მუცლის ღრუში, რაც თავის მხრივ მძიმე ანთების (პერიტონიტი) მიზეზი ხდება. დიდი ზომის ნაღვლის კენჭმა, რომელიც წვრილ ნაწლავში ხვდება, შეიძლება გამოიწვიოს ნაწლავების დახშობა, რასაც ნაღველ-კენჭოვანი გაუვალობა ეწოდება. აღნიშნული გართულება იშვიათია და ძირითადად ასაკოვან ადამიანებში ვითარდება.
დიაგნოზი
ექიმს ეჭვი აქვს ნაღვლის კენჭების არსებობაზე, თუ პაციენტს აქვს დამახასიათებელი ტკივილი მუცლის ზედა ნაწილში (ტკივილი გამოწვეულია შეშუპებული ნაღვლის ბუშტით). ზოგჯერ ნაღვლის კენჭებს სხვა მიზეზით ჩატარებული რადიოლოგიური გამოკვლევების, მაგალითად, ექოსკოპიის დროს აღმოაჩენენ.
ულტრასონოგრაფიის (ექოსკოპიის) ჩატარება აუცილებელია. ნაღვლის ბუშტში კენჭების დადგენისას მისი სიზუსტე 95%-ს აღწევს. ის შედარებით ნაკლებად ზუსტია სანაღვლე გზებში კენჭების აღმოსაჩენად, მაგრამ მისი მეშვეობით შესაძლებელია კენჭით დახშობის შედეგად გაფართოებული სადინარების დანახვა. შესაძლოა საჭირო გახდეს სხვა დიაგნოსტიკური ტესტების ჩატარება, როგორიცაა სანაღვლე და პანკრეასის სადინარების მაგნიტურ-რეზონანსული ტომოგრაფია (მრტ/MღI), კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ/ჩთ) და ენდოსკოპიური რეტროგრადული ქოლანგიოპანკრეატოგრაფია (EღჩP).
სისხლის ანალიზის შედეგები, ჩვეულებრივ, ნორმაშია, თუ ნაღვლის სადინარები არ არის დახშული კენჭებით. დახშობის შემთხვევაში ღვიძლის გამოკვლევის შედეგები ნორმიდან გადაიხრება და მიუთითებს ღვიძლში ნაღვლის შეგუბებაზე (ქოლესტაზი). სისხლის ანალიზებში ხშირია ბილირუბინისა და ღვიძლის გარკვეული ფერმენტების დონის მატება.
მკურნალობა
ნაღვლის კენჭები, რომლებიც არ იწვევს სიმპტომებს (ჩუმი კენჭები), მკურნალობას არ საჭიროებს. თუ კენჭები ტკივილს იწვევს, საკვების შერჩევა (მაგალითად, დაბალცხიმიანი დიეტა) შედეგს არ იძლევა.
კენჭები ნაღვლის ბუშტში: თუკი კენჭები შემაწუხებელ, განმეორებით ტკივილის ეპიზოდებს იწვევს, ექიმმა პაციენტს შეიძლება ნაღვლის ბუშტის ქირურგიული მოცილება (ქოლეცისტექტომია) ურჩიოს. ნაღვლის ბუშტის ამოკვეთა თავიდან აგვაცილებს ბილიარული კოლიკის ეპიზოდებს და არ ახდენს ზეგავლენას საჭმლის მონელებაზე. ოპერაციის შემდეგ სპეციალური დიეტის დაცვა აუცილებელი არ არის. ქოლეცისტექტომიის დროს ექიმმა შეიძლება სანაღვლე სადინარებიც შეამოწმოს მათში კენჭების არსებობაზე.
ქოლეცისტექტომიების დაახლოებით 90% სრულდება ლაპაროსკოპის (დრეკადი, დასათვალიერებელი მილის) გამოყენებით. მუცელზე მცირე ზომის განაკვეთების გაკეთების შემდეგ მუცლის ღრუში შეჰყავთ ლაპაროსკოპი. შემდეგ განაკვეთის გავლით შეჰყავთ ქირურგიული ინსტრუმენტები და მათი გამოყენებით ამოკვეთენ ნაღვლის ბუშტს. ლაპაროსკოპიულმა ქოლეცისტექტომიამ შეამცირა ოპერაციის შემდგომი დისკომფორტი და საწოლდღეების რაოდენობა, უზრუნველყო უკეთესი კოსმეტიკური შედეგები და შეამცირა რეაბილიტაციისთვის საჭირო დრო.
დანარჩენ შემთხვევებში ქოლეცისტექტომიას ღია ოპერაციული წესით ატარებენ, რისთვისაც მუცელზე დიდი ზომის განაკვეთი კეთდება.
მკურნალობის ალტერნატიული მეთოდია კენჭების დაშლა წამლებით, როგორიცაა ნაღვლის მჟავები (ურსოდეოქსიქოლის მჟავა). ასეთ წამალს ყოველდღიური მიღებისას შეუძლია მცირე ზომის კენჭების დაშლა 6 თვეში. დიდ კენჭებს შესაძლოა 1-2 წელიწადი დასჭირდეს. ბევრი კენჭი საერთოდ არ იშლება. კენჭების დაშლა წამლებით მხოლოდ მაშინ არის ეფექტური, როდესაც ისინი ქოლესტეროლისაგან შედგება და ნაღვლის ბუშტის შესავალი დახშული არ არის. იმ შემთხვევებშიც კი, როდესაც კენჭები იშლება, ნამკურნალები ადამიანების ნახევარს ნაღვლის კენჭები განმეორებით უვითარდება 5 წლის განმავლობაში. მკურნალობის ამ მეთოდს ნაკლებად იყენებენ. ექიმები მას მხოლოდ მაშინ მიმართავენ, როცა პაციენტისათვის ოპერაცია სარისკოა (მაგალითად, როცა პაციენტს სერიოზული თანმხლები სამედიცინო პრობლემები აქვს).
კენჭები სანაღვლე სადინარში: კენჭებს სანაღვლე გზებიდან იღებენ ენდოსკოპიური რეტროგრადული ქოლანგიოპანკრეატოგრაფიის (EღჩP) ჩატარებისას. ამ დროს ენდოსკოპი (დრეკადი დასათვალიერებელი მილი) პირის, საყლაპავისა და კუჭის გავლით თორმეტგოჯა ნაწლავში თავსდება. ამის შემდეგ, თხელი მილი ენდოსკოპის გავლით ოდის სფინქტერში შეჰყავთ. კათეტერის მეშვეობით სანაღვლე სადინარებში რენტგენის სხივების გაუმტარ საღებავს შეიყვანენ (რომელიც ჩანს რენტგენოგრამაზე) და შემდეგ იღებენ რენტგენის სურათს.
EღჩP-ს ჩატარებისას შესაძლებელია კენჭების უმეტესობის მოცილება. ამ დროს ენდოსკოპში გატარებული ინსტრუმენტით ჭრიან ოდის სფინქტერს, სადაც ფატერის დვრილის ამპულა (ქვედა სანაღვლე სადინარი) უერთდება წვრილ ნაწლავს. ამ პროცედურას ენდოსკოპიური სფინქტერექტომია ეწოდება. თუ გაჭრის შემდეგ კენჭები წვრილ ნაწლავში თავისით არ გადმოცვივდება, შეჰყავთ კათეტერი მის წვერზე არსებული მცირე ზომის კალათით. მისი დახმარებით შეიძლება კენჭის დაჭერა და სადინარიდან გამოტანა. ნაღვლის სადინარის გაკვეთის შემდეგ რჩება საკმარისად ფართო შესასვლელი იმისთვის, რომ კენჭების განმეორებით გაჩენის შემთხვევაში, კენჭი უფრო მარტივად გადავიდეს წვრილ ნაწლავში. ამ მეთოდით შეუძლებელია ნაღვლის ბუშტში არსებული კენჭების გამოღება.
EღჩP ენდოსკოპიური სფინქტერექტომიით ეფექტურია შემთხვევათა 90%-ში. ის ბევრად უფრო უსაფრთხოა, ვიდრე მუცლის ღია ოპერაცია. ამ პროცედურის დროს იღუპება ადამიანების 1%-ზე ნაკლები და მხოლოდ 1-2%-ს აქვს გართულებები. ადრეულ გართულებებს მიეკუთვნება სისხლდენა, პანკრეასის ანთება (პანკრეატიტი) და სანაღვლე სადინარების პერფორაცია ან ინფექცია. მოგვიანებით, ზოგიერთს (2-6%) უვიწროვდებათ ანთებადი სადინარები (ვითარდება სტრიქტურა). შევიწროება იწვევს სადინარებში კენჭების გაჩენას, რაც შემდგომში სადინარების დახშობის მიზეზი ხდება.
ადამიანების უმეტესობას, რომელთაც ჩაუტარდათ EღჩP და ენდოსკოპიური სფინქტერექტომია, მოგვიანებით უტარდებათ ნაღვლის ბუშტის ამოკვეთის ოპერაცია, ჩვეულებრივ, ლაპაროსკოპიული მეთოდით. თუ ნაღვლის ბუშტს დატოვებენ, რჩება ნაღვლის ბუშტის მწვავე პრობლემების განვითარების ან კენჭების სადინარებში გადასვლისა და განმეორებითი დახშობების მომატებული რისკი.
ნაღვლის ბუშტისა და სანაღვლე სადინარის დაავადებები
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ნაღვლის ბუშტისა და სანაღვლე სადინარის დაავადებები
ნაღვლის ბუშტისა და სანაღვლე
სადინარის დაავადებები
ღვიძლი წარმოქმნის ნაღველს – მომწვანო-მოყვითალო ფერის, სქელი კონსისტენციის წებოვან ნივთიერებას, რომელიც ხელს უწყობს საკვების მონელებას. კერძოდ, ნაღველი ამარტივებს ნაწლავიდან ქოლესტერინის (ქოლესტეროლის), ცხიმებისა და ცხიმში ხსნადი ვიტამინების შეწოვას. ნაღველი ასევე ხელს უწყობს გარკვეული ნარჩენი პროდუქტების (ძირითადად ბილირუბინისა და ჭარბი ქოლესტეროლის) და წამლების შუალედური ცვლის პროდუქტების ორგანიზმიდან გამოყოფას.
სანაღვლე ტრაქტი შედგება მცირე ზომის მილებისგან (სადინარები), რომლებსაც გადააქვთ ნაღველი ღვიძლიდან ნაღვლის ბუშტამდე და შემდეგ წვრილ ნაწლავამდე. ნაღვლის ბუშტი არის მცირე ზომის, მსხლისებრი პარკი, რომელიც ღვიძლის ქვევით მდებარეობს. ნაღვლის ბუშტში ნაღველი გროვდება. როდესაც ადამიანი იკვებება და საჭირო ხდება ნაღვლის გამოყოფა, ნაღვლის ბუშტი იკუმშება და გამოდევნის ნაღველს წვრილ ნაწლავში სანაღვლე სადინარების საშუალებით.
ნაღვლის დინების შეფერხების ან შეჩერების მიზეზი შეიძლება იყოს:
ნაღვლის კენჭები, რომლებიც ნაღვლის ბუშტიდან სანაღვლე სადინარებში გადადის;
სანაღვლე სადინარების დაზიანება ნაღვლის ბუშტზე ოპერაციის დროს;
პანკრეასის დაავადებები, რომლებმაც შეიძლება პანკრეასში გამავალი ნაღვლის სადინარების შევიწროება გამოიწვიოს;
სიმსივნე პანკრეასში ან სანაღვლე სადინარებში;
პარაზიტებით ინვაზია (აზიაში).
თუ სანაღვლე სადინარები დაიხშო, შესაძლებელია განვითარდეს ნაღვლის ბუშტის ანთება.
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჰეპატოცელულური ადენომა არის ღვიძლის შედარებით იშვიათი, კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც შეცდომით შეიძლება კიბოდ მიიჩნიონ
ჰეპატოცელულური ადენომა
ჰეპატოცელულური ადენომა არის ღვიძლის შედარებით იშვიათი, კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც შეცდომით შეიძლება კიბოდ მიიჩნიონ. იშვიათად ის სკდება და იწყება სისხლდენა ან ის ავთვისებიანი ხდება.
ჰეპატოცელულური ადენომები ძირითადად რეპროდუქციული ასაკის ქალებში ვითარდება, კერძოდ კი ქალებში, რომლებიც ორალურ კონტრაცეპტივებს იყენებენ.
ჩვეულებრივ ამ სიმსივნეებს არ აქვთ სიმპტომები, ამიტომ უმეტესობის აღმოჩენა ვერ ხერხდება. დიდი ზომის ადენომებმა შესაძლოა გამოიწვიონ ტკივილი მუცლის ზედა მარჯვენა ნაწილში. იშვიათად, ჰეპატოცელულური ადენომა უცებ სკდება და სისხლი იღვრება მუცლის ღრუში, რაც საჭიროებს სასწრაფო ოპერაციას. ძალზე იშვიათად ასეთი სიმსივნე შესაძლოა ავთვისებიანი გახდეს.
ადენომაზე ეჭვი მიაქვთ მაშინ, როდესაც რადიოლოგიური გამოკვლევის (ულტრაბგერითი კვლევა ან კომპიუტერული ტომოგრაფია) ჩატარების დროს აღმოაჩენენ პათოლოგიას. ზოგჯერ დიაგნოზის დასაზუსტებლად საჭიროა ბიოფსია.
ორალური კონტრაცეპტივებით გამოწვეული ჰეპატოცელულური ადენომა შეიძლება გაქრეს, როდესაც ქალი შეწყვეტს წამლის მიღებას. თუ ადენომა დიდი ზომისაა ან მდებარეობს ღვიძლის ზედაპირთან ახლოს, რეკომენდებულია ოპერაცია სისხლდენისა და ავთვისებიან სიმსივნედ გადაქცევის მომატებული რისკის გამო.
ღვიძლის გრანულომები
ღვიძლის გრანულომები წარმოადგენს უჯრედთა მცირე ზომის პათოლოგიურ დაჯგუფებებს, რომლებიც ჩნდება გარკვეული დაავადებების დროს.
გრანულომები ჩვეულებრივ არ იწვევენ ჯანმრთელობის პრობლემებს, მაგრამ პრობლემის მიზეზი შეიძლება გახდეს დაავადება, რომელიც გრანულომების ჩამოყალიბებას განაპირობებს. გრანულომას აქვს უამრავი მიზეზი, მათ შორის ყველაზე ხშირი მიზეზებია – წამლები, ინფექციები და გარკვეული დაავადებები, რომლებიც აზიანებენ მთელ სხეულს. აღნიშნულის მაგალითებია ტუბერკულოზი, შისტოსომოზი (ინფექციები) და სარკოიდოზი. გრანულომები შეიძლება გაჩნდეს პირველადი ბილიარული ციროზის დროსაც.
გრანულომები შეიძლება ჩამოყალიბდეს იმუნური სისტემის უჯრედების ერთად თავმოყრის შედეგად, როდესაც ორგანიზმი რეაგირებს გამღიზიანებელზე ან ცდილობს თავის დაცვას ღვიძლში არსებული უცხო ნივთიერებებისაგან. აღნიშნულის შედეგად შეიძლება ანთებაც განვითარდეს. თუ ის გავრცელებულია, შესაძლოა ღვიძლის ფუნქცია დაირღვეს. იშვიათად ვითარდება ფიბროზული ქსოვილი და პორტული ჰიპერტენზია.
სიმპტომები
თვითონ გრანულომები უსიმპტომოა. ღვიძლი შეიძლება ოდნავ გადიდდეს და განვითარდეს მსუბუქი სიყვითლე (სიყვითლე არის კანისა და თვალის თეთრი ნაწილის მოყვითალოდ შეფერვა). თუ ვითარდება სხვა სიმპტომები, მათი მიზეზია გრანულომების გამომწვევი დაავადება. სარკოიდოზით გამოწვეული გრანულომები შეიძლება სპონტანურად გაქრეს ან დარჩეს წლების განმავლობაში და არ გამოიწვიოს შესამჩნევი სიმპტომები.
იდიოპათიური გრანულომატოზური ჰეპატიტი იშვიათი დაავადებაა, რომლის მიზეზიც უცნობია. ის იწვევს გრანულომების გაჩენას, ცხელებას, კუნთების ტკივილსა და დაღლილობას. ეს სიმპტომები ხშირად ვითარდება თანდათანობით – წლების განმავლობაში.
დიაგნოზი
ექიმები სვამენ კითხვებს წამლების მიღების შესახებ და დაავადებებზე, რომლებმაც შეიძლება გამოიწვიონ გრანულომები. ექიმები აგრეთვე ატარებენ სისხლის ანალიზებს, რომ შეაფასონ ღვიძლის ფუნქცია და – რადიოლოგიურ კვლევებს, როგორიცაა ულტრაბგერა, კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ/ჩთ) ან მაგნიტურ-რეზონანსული კვლევა (მრტ/MღI). მიუხედავად ამისა, კვლევის შედეგები საბოლოო დასკვნის გამოტანის საშუალებას შეიძლება არ იძლეოდეს. დიაგნოზის დასაზუსტებლად საჭიროა ბიოფსიის ჩატარება (ქსოვილის ნიმუშის აღება მისი მიკროსკოპის ქვეშ გამოსაკვლევად). მიზეზის დასადგენად შესაძლოა სხვა ანალიზების (მაგალითად, მიკრობიოლოგიური კვლევის) ჩატარება იყოს საჭირო.
მკურნალობა
მკურნალობენ ძირითად დაავადებას. დაავადების გამომწვევი წამლის მიღების შეწყვეტა ან ინფექციის მკურნალობა, ჩვეულებრივ, იწვევს გრანულომების გაქრობას. ზოგჯერ სარკოიდოზის მკურნალობის მიზნით იყენებენ კორტიკოსტეროიდებს, მაგრამ გაურკვეველია, შეუძლია თუ არა კორტიკოსტეროიდებს დაავადების განვითარების თავიდან აცილება.
ჰემანგიომა არის ღვიძლის კეთილთვისებიანი სიმსივნე
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჰემანგიომა არის ღვიძლის კეთილთვისებიანი სიმსივნე…
ჰემანგიომა
ჰემანგიომა არის ღვიძლის კეთილთვისებიანი სიმსივნე, რომელიც შედგება უამრავი პათოლოგიური სისხლძარღვისგან.
აშშ-ში მოზარდების 1-5%-ს აქვს მცირე ზომის ჰემანგიომები, რომლებიც უსიმპტომოა. ამ სიმსივნეების აღმოჩენა ხდება მხოლოდ მაშინ, როდესაც სხვა მიზეზით ტარდება ულტრაბგერითი გამოკვლევა ან კომპიუტერული ტომოგრაფია (კტ/ჩთ). ეს სიმსივნეები მკურნალობას არ საჭიროებს.
ჰემანგიომები, რომლებიც სიმპტომებს იწვევს, ძალზე იშვიათია. ჩვილებში ჰემანგიომები თვითონ ქრებიან. თუმცა, ზოგჯერ დიდი ზომის ჰემანგიომებს ახასიათებთ სიმპტომები, როგორიცაა სისხლის გაძლიერებული შედედება და გულის უკმარისობა. ეს სიმსივნეები მკურნალობას საჭიროებენ, რაც მოიცავს წამლებს და პროცედურას, რომელიც შეაჩერებს ჰემანგიომისთვის სისხლის მიწოდებას; ზოგჯერ საჭიროა ოპერაციაც.
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ღვიძლის სიმსივნეები
ღვიძლის სიმსივნეები
ღვიძლის სიმსივნე შეიძლება კეთილთვისებიანი ან ავთვისებიანი იყოს. ღვიძლის ავთვისებიანი სიმსივნეები კლასიფიცირდება პირველად (სათავეს იღებს ღვიძლში) ან მეტასტაზურ (ვრცელდება ორგანიზმის სხვა ნაწილიდან) სიმსივნეებად. ღვიძლის კიბოს უმეტესობა მეტასტაზურია. ღვიძლში კიბოს ხშირი გავრცელება განპირობებულია იმ გარემოებით, რომ სხეულის სხვა ადგილას განვითარებული სიმსივნიდან მოწყვეტილი კიბოს უჯრედები შედის სისხლის მიმოქცევაში და საბოლოოდ ხვდება ღვიძლში, რადგან ღვიძლი ფილტრავს სხეულის დანარჩენი ნაწილებიდან მომავალი სისხლის უმეტეს ნაწილს.
კეთილთვისებიანი სიმსივნეები შედარებით ხშირია და, ჩვეულებრივ, ისინი უსიმპტომოა. უმეტესობის აღმოჩენა ხდება სხვა მიზეზით ჩატარებული ულტრაბგერითი (ექოსკოპიური), კომპიუტერულ-ტომოგრაფიული (კტ/ჩთ) ან მაგნიტურ-რეზონანსული გამოკვლევის დროს (მრტ/MღI). კეთილთვისებიანი სიმსივნეები იშვიათად იწვევენ ღვიძლის გადიდებას ან სისხლდენას მუცლის ღრუში. ღვიძლი ნორმალურად მუშაობს კეთილთვისებიანი სიმსივნის არსებობის შემთხვევაშიც. ამის გამო, ღვიძლის ფუნქციური ტესტები ჩვეულებრივ ნორმაშია.
ღვიძლში შესაძლოა ჩამოყალიბდეს სითხის შემცველი `ბუშტუკები~ – ცისტები. მათი უმეტესობა უსიმპტომოა და არ იწვევს ჯანმრთელობის პრობლემებს. მათი აღმოჩენა ხდება შემთხვევით, რადიოლოგიური გამოკვლევების დროს. იშვიათად, ადამიანები იბადებიან ღვიძლით, რომელშიც ბევრი ცისტაა (ამ დაავადებას ღვიძლის პოლიკისტოზი ეწოდება). ჩვეულებრივ, ცისტები ჩნდება სხვა ორგანოებშიც, მაგალითად, თირკმელში (თირკმლების პოლიკისტოზური დაავადება). ღვიძლი იმატებს ზომაში, მაგრამ, ჩვეულებრივ, ნორმალურ ფუნქციონირებას აგრძელებს.
წყარო: ჯანმრთელობის ენციკლოპედია. მერკის სახელმძღვანელო:
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
ჯანმრთელობის საშინაო ცნობარი. (გამომცემლობა პალიტრა L)
მარიხუანას მოხმარება დაკავშირებულია გულის შეტევის, გულის უკმარისობის გაზრდილ რისკთან
მარიხუანას რეგულარული მოხმარება მნიშვნელოვნად ზრდის გულის შეტევის, გულის უკმარისობისა და ინსულტის რისკს.
კვლევებიდან ერთ-ერთმა აჩვენა, რომ ადამიანებს, რომლებიც ყოველდღიურად მოიხმარენ მარიხუანას, აქვთ გულის უკმარისობის 34%-ით გაზრდილი რისკი, იმ ადამიანებთან შედარებით, რომლებიც არ იყენებენ ამ ნარკოტიკს. კვლევის ფარგლებში გაანალიზდა 157,000 ადამიანის ჯანმრთელობის მდგომარეობა 4 წლის პერიოდში.
მეორე კვლევამ, რომელიც ასევე წარმოდგენილი იქნება კონფერენციაზე და რომელმაც 65 წელზე მეტი ასაკის 28000-ზე მეტი ადამიანის მონაცემები გაანალიზა, აჩვენა, რომ ხანდაზმულ ადამიანებს, რომლებიც არ მოიხმარენ თამბაქოს, თუმცა არიან მარიხუანას მომხმარებლები, და რომლებსაც აქვთ მეორე ტიპის დიაბეტი, მაღალი წნევა და მაღალი ქოლესტერინი, აქვთ გულის შეტევის, ინსულტის, გულის გაჩერების ან არითმიის (არარეგულარული გულისცემა) სულ მცირე 20%-ით გაზრდილი რისკი.
კანაფის მოხმარების შესახებ უახლესი კვლევები მიუთითებს, რომ კანაფის მოწევა და ჩასუნთქვა ზრდის სისხლში კარბოქსიჰემოგლობინის (ნახშირბადის მონოქსიდი, მომწამვლელი აირი) და კუპრის (ნაწილობრივ დამწვარი წვადი ნივთიერების) კონცენტრაციას, ისევე, როგორც ეს თამბაქოს სიგარეტის ჩასუნთქვისას ხდება, რასაც უკავშირდება გულ-სისხლძარღვთა და ცერებროვასკულური მოვლენების გაზრდილი რისკი მარიხუნას მომხმრებლებში.
